Interpelacja w sprawie ograniczonego dostępu pacjentów do leczenia i profilaktyki zakażeń HBV i HCV
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12508
do ministra zdrowia
w sprawie ograniczonego dostępu pacjentów do leczenia i profilaktyki zakażeń HBV i HCV
Zgłaszający: Łukasz Osmalak, Kamil Wnuk, Maja Ewa Nowak, Wioleta Tomczak, Ewa Szymanowska, Barbara Okuła
Data wpływu: 25-09-2025
Szanowna Pani Minister,
w 2016 roku Polska, wspólnie ze 193 innymi państwami, przyjęła podczas Światowego Zgromadzenia Zdrowia WHO globalną strategię dotyczącą wirusowego zapalenia wątroby (WZW). Jej celem jest eliminacja WZW jako problemu zdrowia publicznego do 2030 roku poprzez ograniczenie liczby nowych zakażeń oraz zmniejszenie umieralności. Strategia ta zakłada m.in. powszechne szczepienia przeciw WZW B, programy badań przesiewowych w kierunku WZW C, diagnostykę oraz dostęp do skutecznego leczenia.
W Polsce leczenie zakażeń HBV i HCV jest świadczeniem gwarantowanym w ramach programów lekowych Ministerstwa Zdrowia. W przypadku WZW C terapia trwająca 8-12 tygodni prowadzi u 99% pacjentów do trwałej eradykacji wirusa. Niestety, obecna sytuacja wskazuje na poważne zagrożenie w realizacji strategii WHO i zapewnieniu pacjentom należytej opieki.
Pacjenci zgłaszają ograniczony dostęp do programów lekowych, w tym:
B.1 – leczenie chorych na przewlekłe WZW B,
B.71 – leczenie terapią bezinterferonową chorych na przewlekłe WZW C,
B.106 – profilaktyka reaktywacji WZW B u pacjentów po przeszczepach lub poddawanych terapiom wysokiego ryzyka.
Ze względu na przekroczenie kontraktów programów B.1 i B.71, w większości ośrodków w Polsce od kilku tygodni odmawia się pacjentom rozpoczęcia nowych terapii, a chorzy wpisywani są na listy oczekujących. Ośrodki otrzymują także sygnały, iż nadwykonania mogą nie być opłacane, co dodatkowo powstrzymuje świadczeniodawców od włączania nowych pacjentów do leczenia.
Dodatkowo, zamiast rocznych planów rzeczowo-finansowych, placówki otrzymują obecnie kontrakty obejmujące jedynie krótkie okresy – najbliższy dotyczy wyłącznie października 2025 r. Brak planów na kolejne miesiące rodzi niepewność co do możliwości kontynuacji terapii, której ciągłość jest warunkiem skuteczności leczenia. Jest to szczególnie niepokojące w przypadku terapii HCV, które trwają co najmniej 8 tygodni, oraz programu B.1, gdzie pacjenci odbywają wizyty co 3 miesiące.
Sytuacja ta dotyczy także programu B.106. Pacjenci onkologiczni i inni wymagający immunosupresji powinni otrzymać profilaktykę reaktywacji HBV jeszcze przed rozpoczęciem leczenia, aby możliwe było jego bezpieczne wdrożenie. Brak dostępu do tej profilaktyki naraża pacjentów na ryzyko poważnych powikłań, a nawet zgonu.
Wobec powyższego zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
Co jest przyczyną ograniczenia środków na leczenie zakażeń wirusami HBV i HCV w ramach programów lekowych?
Jakie działania, i w jakim terminie, Ministerstwo Zdrowia zamierza podjąć, aby przywrócić dostęp do terapii przeciwwirusowych dla nowo zdiagnozowanych pacjentów?
Czy resort planuje powrót do dłuższych – co najmniej rocznych – planów rzeczowo-finansowych, które umożliwią placówkom zapewnienie ciągłości terapii i właściwe planowanie opieki nad pacjentami?
Jak ministerstwo zamierza zagwarantować pacjentom onkologicznym i immunosupresyjnym nieprzerwany dostęp do profilaktyki w ramach programu B.106, tak aby nie doszło do przerwania lub opóźnienia terapii ratujących życie?
Łukasz Osmalak
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Katarzyna Anna Kacperczyk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8115 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLR2.050.58.2025.ZL
Warszawa, 17 października 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12508 z dnia 30 września 2025 r. Pana Łukasza
Osmalaka oraz grupy Posłanek i Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej , w sprawie
ograniczonego dostępu pacjentów do leczenia i profilaktyki zakażeń HBV i HCV,
Minister Zdrowia prosi o przyjęcie poniższych informacji.
Leki stosowane w leczeniu zakażeń wirusami HBV i HCV w ramach programów
lekowych stanowią świadczenia gwarantowane. Leczenie w ramach programu
odbywa się z zastosowaniem innowacyjnych, kosztownych substancji czynnych,
które nie są finansowane w ramach innych świadczeń gwarantowanych. Leczenie
jest prowadzone w wybranych jednostkach chorobowych i obejmuje ściśle
zdefiniowaną grupę pacjentów. Treść każdego programu lekowego jest
publikowana jako załącznik do obwieszczenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu
refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia
żywieniowego oraz wyrobów medycznych. Opis programu obejmuje następujące
elementy:
kryteria kwalifikacji pacjenta do leczenia;
kryteria wyłączenia z programu;
schemat dawkowania leków;
sposób podawania leków;
wykaz badań diagnostycznych wykonywanych przy kwalifikacji pacjenta do
programu oraz koniecznych do monitorowania leczenia
.
Aktualne załączniki do programów lekowych są publikowane wraz z każdym
obwieszczeniem: https://www.gov.pl/web/zdrowie/obwieszczenia-ministra-
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
zdrowia-lista-lekow-refundowanych . Ponadto zaznaczyć należy, iż pacjenci
zakwalifikowani do programów lekowych są leczeni bezpłatnie. Decyzję o
kwalifikacji podejmuje lekarz placówki posiadającej kontrakt w tym zakresie – w
oparciu o szczegółowe kryteria włączenia do programu.
Narodowy Fundusz Zdrowia należy do jednostek sektora finansów publicznych i w
związku z tym wartość finansowanych w danym roku przez Fundusz świadczeń
opieki zdrowotnej, w tym również w zakresie programów lekowych, determinowana
jest poziomem środków zapisanych na ten cel w planie finansowym Funduszu,
sporządzonym zgodnie z uregulowaniami art. 120 i 121 ustawy o świadczeniach1.
Powyższe wynika również z treści art. 132 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zgodnie z którą wysokość
łącznych zobowiązań Funduszu wynikających z zawartych ze świadczeniodawcami
umów nie może przekroczyć wysokości kosztów przewidzianych na ten cel w planie
finansowym Funduszu.
Fundusz zobowiązany jest do finansowania świadczeń udzielonych w okresie
rozliczeniowym do kwoty zobowiązania Funduszu wobec świadczeniodawcy,
określonej w umowie dla danego zakresu świadczeń, zgodnie § 14 załącznika do
rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie ogólnych warunków umów udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej2. Wypełniając powyższe należy zaznaczyć, że oddziały
wojewódzkie Funduszu na bieżąco realizują zapłatę za zrealizowane świadczenia
opieki zdrowotnej, w tym w zakresie programów lekowych, do kwoty określonej w
umowie w terminie określonym w § 24 ust. 1 załącznika do rozporządzenia Ministra
Zdrowia w sprawie ogólnych warunków umów udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej.
Finansowanie przez oddziały wojewódzkie NFZ udzielonych przez
świadczeniodawców świadczeń opieki zdrowotnej odbywa się zgodnie z
postanowieniami umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i przepisami:
- art. 132 ust. 5 ustawy o świadczeniach, zgodnie z którymi wysokość łącznych
zobowiązań Funduszu wynikających z zawartych ze świadczeniodawcami umów nie
może przekroczyć wysokości kosztów przewidzianych na ten cel w planie
finansowym Funduszu;
1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U.
z 2024 r. poz. 146, z późn. zm.);
2 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków
umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2025 r. poz. 400).
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
- § 14 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie ogólnych
warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, zgodnie z którymi
Fundusz zobowiązany jest do finansowania świadczeń udzielonych w okresie
rozliczeniowym, do kwoty zobowiązania Funduszu wobec świadczeniodawcy
określonej w umowie dla danego zakresu świadczeń.
Ponadto, zgodnie z treścią przepisu art. 132 ust. 1 ww. ustawy podstawą udzielania
świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez Fundusz
jest umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawarta pomiędzy
świadczeniodawcą a Funduszem, z zastrzeżeniem art. 19 ust. 4 i art. 132c. Zgodnie z
treścią przepisu art. 136 ust. 1 pkt 5 tejże ustawy umowa o udzielanie świadczeń
opieki zdrowotnej określa w szczególności kwotę zobowiązania Funduszu wobec
świadczeniodawcy.
Powyższe oznacza, że zrealizowane w danym okresie sprawozdawczym świadczenia
opieki zdrowotnej, finansowane są do poziomu określonego w planie rzeczowo-
finansowym stanowiącym załącznik do umowy zawartej dobrowolnie przez
świadczeniodawcę.
Ponadto zgodnie z informacją NFZ, oddziały wojewódzkie Funduszu na bieżąco
realizują zapłatę za zrealizowane świadczenia opieki zdrowotnej, w tym w zakresie
programów lekowych, do kwoty określonej w umowie w terminie określonym w § 24
ust. 1 załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie ogólnych
warunków umów udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
Jednocześnie informuję, że zaplanowana pierwotnie dotacja podmiotowa z budżetu
państwa dla NFZ na 2025 r. wyniosła 18,35 mld zł, tj. ponad dwukrotnie więcej niż
zaplanowana pierwotnie na 2024 r. Dzięki decyzjom Minister Zdrowia oraz Ministra
Finansów dotyczącym przekazania dodatkowych środków z budżetu państwa do
Narodowego Funduszu Zdrowia aktualna wysokość dotacji podmiotowej dla NFZ na
2025 r. wynosi już 27,65 mld zł.
W pierwotnym planie NFZ na 2025 r. w porównaniu do pierwotnego planu
finansowego NFZ na 2024 rok, wysokość środków zapisana na koszty świadczeń
opieki zdrowotnej w pozycji programy lekowe wynosiła 11,2 mld zł i jest wyższa o
26,3%. Ponadto w wyniku zmian planu finansowego NFZ na 2025 r., środki te
wzrosły do wysokości 14,2 mld zł, czyli o blisko 2,99 mld zł więcej niż pierwotnie
zaplanowano w bieżącym roku (dane wg stanu na dzień 6.10.2025 r.).
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Należy podkreślić, iż w zakresie posiadanych kompetencji oraz środków
finansowych, oddziały wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia prowadzą
działania zmierzające do zmiany warunków finansowych umów o udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej, zarówno na wniosek świadczeniodawców jak i z
inicjatywy własnej oddziału wojewódzkiego Funduszu, uwzględniające m.in. wyniki
analizy stopnia wykorzystania przez świadczeniodawców środków
zaangażowanych w umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Działania te
ukierunkowane są na optymalne wykorzystanie środków finansowych
przeznaczonych na finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej określonych w planie
oddziału wojewódzkiego Funduszu i wzrostu wartości umów o udzielanie świadczeń
opieki zdrowotnej - w kontekście poprawy dostępności do świadczeń zdrowotnych,
zakontraktowania większej liczby świadczeń i opłacenia nadwykonań, w tym przede
wszystkim nadwykonań nielimitowanych.
Minister Zdrowia informuje, iż Narodowy Fundusz Zdrowia podejmuje wszelkie
możliwe działania, aby zagwarantować pacjentom objętym leczeniem w ramach
programów lekowych nieprzerwany dostęp do leczenia oraz zniwelować przerwy
lub opóźnienia w prowadzeniu terapii a także zabezpieczyć dostęp do terapii dla
nowo zdiagnozowanych pacjentów.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kacperczyk
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --