Interpelacja nr 12498
Interpelacja w sprawie powołania nowych agencji finansujących naukę
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (73%)
Zdrowie i Lecznictwo (64%)
Edukacja i Szkolnictwo (59%)
Cyfryzacja i Technologie (35%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie powołania nowych agencji finansujących naukę
Interpelacja nr 12498
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie powołania nowych agencji finansujących naukę
Zgłaszający: Klaudia Jachira
Data wpływu: 25-09-2025
Szanowny Panie Ministrze,
od momentu wstąpienia Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej nasz kraj wykonał znaczący postęp w zakresie finansowania innowacji i wartość nakładów na B+R od 2003 roku do 2023 roku wzrosła z 4,5 mld zł do 53,1 mld zł. W 2003 roku wskaźnik GERD mierzący udział nakładów na B+R w PKB wynosił 0,54%, w 2023 roku zwiększył się do 1,56% PKB, a tym samym po raz pierwszy w historii przekraczając 1,5% PKB. Jednak na tle Unii Europejskiej mimo tego progresu, jako 5 największe państwo pozostajemy w ogonie krajów członkowskich pod względem nakładów na B+R. W 2023 roku, szacowany wskaźnik GERD dla UE27 wynosił 2,22% PKB. Liderami innowacyjności w Unii Europejskie są te kraje, których nakłady na badania i rozwój w PKB przekraczają 3.0% PKB – jak np. Szwecja, Belgia, Austria, Niemcy, Finlandia czy Dania. Jednocześnie Polska będąc już niemal 20 gospodarką świata zajmuje 40. miejsce w Globalnym Rankingu Innowacyjności wg danych Urzędu Patentowego z 2024 roku.
Niedostateczne finansowanie nauki oraz badań i rozwoju jest jednym z głównych podnoszonych argumentów w odpowiedzi na poszukiwanie przyczyn niskiej innowacyjności gospodarczej naszego kraju w stosunku do innych państw członkowskich Unii Europejskiej. Niemniej środowisko akademickie zwraca również uwagę na szereg innych problemów, jak:
Długi czas rozpatrywania wniosków grantowych przez agencje finansujące badania naukowe i badawczo-rozwojowe.
Niski wskaźnik sukcesu w otrzymywaniu grantów.
Duże obciążenie administracyjne związane z przygotowaniem wniosku grantowego.
Niski poziom wsparcia administracyjnego ze strony uczelni i instytutów badawczych dla naukowców piszących granty.
Brak efektywnego ustawicznego kształcenia naukowców w zakresie zarządzania projektami.
W polskim systemie finansowania nauki przez długi czas funkcjonowały dwie rządowe agencje: Narodowe Centrum Nauki oraz Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. W 2019 r. powołano Agencję Badań Medycznych, która miała szczególnie wspierać niekomercyjne badania kliniczne. Obecnie w przestrzeni medialnej pojawiają się wypowiedzi Pana Ministra oraz sekretarza stanu Pana prof. Marka Gzika wskazujące na ideę powołania nowych agencji finansujących naukę – Agencję Badań Weterynaryjnych oraz Narodowe Centrum Badań Stosowanych.
W przypadku Agencji Badań Weterynaryjnych ma ona zapewnić wsparcie w rozwoju nauk weterynaryjnych oraz ma w jej ramach powstać Polskie Narodowe Centrum 3R.
W przypadku Narodowego Centrum Badań Stosowanych prof. Gzik wskazuje, że głównym argumentem jest brak obecnie możliwości finansowania prac o gotowości określanej poziomami 4-6 zgodnie z system TRL – poziomów gotowości technologicznej.
Pojawiające się informacje nasuwają pytania o celowość i strategiczne planowanie dywersyfikacji systemu finansowania nauki oraz badań i rozwoju:
W jakim stopniu i w jakim zakresie Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego współpracuje z Ministerstwem Zdrowia w zakresie kreowania polityki naukowej w tak ważnym dla bezpieczeństwa państwa obszarze, jakim jest medycyna i system ochrony zdrowia? W jaki sposób ujęta została Agencja Badań Medycznych w strategii polityki naukowej i innowacyjnej państwa?
Czy powstanie nowych agencji nie zwiększy obciążeń finansowych administracji rządowej, i czy nie byłoby bardziej efektywnym przekazanie tych środków już istniejącym agencjom, w ramach odrębnych celowanych programów dedykowanych wskazanym obszarom – badania weterynaryjne, czy badania stosowane?
Na jakiej podstawie uznano obszar nauk weterynaryjnych, jako kluczowy dla polityki naukowej i innowacyjnej państwa? Jakie są przesłanki przemawiające za takim wyborem? Jakie są cele powołania Polskiego Narodowego Centrum 3R skoro zarówno FDA (Agencja Żywności i Leków), jak i NIH (Narodowe Instytuty Zdrowia) w Stanach Zjednoczonych dokonują zmian w podejściu do badań na zwierzętach, dążąc do ograniczenia ich wykorzystania w toksykologicznych badaniach rejestracyjnych in vivo do 2035 i promowania alternatywnych metod ex vivo lub in silico?
Czy NCBiR nie może stworzyć odrębnych programów dedykowanych pracom o gotowości na poziomach 4-6 wg TRL?
Któremu resortowi będą podlegać nowo powstałe agencje – Agencja Badań Weterynaryjnych oraz Narodowe Centrum Badań Stosowanych? W jaki sposób koordynowana będzie współpraca z Ministerstwami Rolnictwa i Rozwoju Wsi, oraz Finansów, które merytorycznie odpowiadają za obszary gospodarki, których będą dotyczyły rezultaty dofinansowywanych obszarów badawczych?
Na jakiej podstawie zostały wytypowane wskazane obszary badań – weterynaryjnych oraz stosowanych, oraz ich kluczowy i strategiczny charakter, skoro konieczne jest utworzenie w tym celu nowych instytucji administracji rządowej?
Czy opisana, postępująca od 2019 r. dywersyfikacja instytucji finansujących naukę oraz badania i rozwój została ujęta w określonej strategii polityki naukowej i innowacyjnej państwa?
Jakie będą mierzalne parametry osiągnięcia zamierzonych celów stawionych nowo powoływanym rządowym agencjom finansującym naukę – Agencji Badań Weterynaryjnych oraz Narodowemu Centrum Badań Stosowanych?
Jakie działania, poza sukcesywnym podnoszeniem nakładów na działalność B+R, o charakterze projakościowym, proefektywnościowym i optymalizującym wydatkowanie środków na działalność B+R podejmuje Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w celu zwiększenia innowacyjności polskiej gospodarki?
Z poważaniem
Interpelacja nr 12498
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie powołania nowych agencji finansujących naukę
Zgłaszający: Klaudia Jachira
Data wpływu: 25-09-2025
Szanowny Panie Ministrze,
od momentu wstąpienia Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej nasz kraj wykonał znaczący postęp w zakresie finansowania innowacji i wartość nakładów na B+R od 2003 roku do 2023 roku wzrosła z 4,5 mld zł do 53,1 mld zł. W 2003 roku wskaźnik GERD mierzący udział nakładów na B+R w PKB wynosił 0,54%, w 2023 roku zwiększył się do 1,56% PKB, a tym samym po raz pierwszy w historii przekraczając 1,5% PKB. Jednak na tle Unii Europejskiej mimo tego progresu, jako 5 największe państwo pozostajemy w ogonie krajów członkowskich pod względem nakładów na B+R. W 2023 roku, szacowany wskaźnik GERD dla UE27 wynosił 2,22% PKB. Liderami innowacyjności w Unii Europejskie są te kraje, których nakłady na badania i rozwój w PKB przekraczają 3.0% PKB – jak np. Szwecja, Belgia, Austria, Niemcy, Finlandia czy Dania. Jednocześnie Polska będąc już niemal 20 gospodarką świata zajmuje 40. miejsce w Globalnym Rankingu Innowacyjności wg danych Urzędu Patentowego z 2024 roku.
Niedostateczne finansowanie nauki oraz badań i rozwoju jest jednym z głównych podnoszonych argumentów w odpowiedzi na poszukiwanie przyczyn niskiej innowacyjności gospodarczej naszego kraju w stosunku do innych państw członkowskich Unii Europejskiej. Niemniej środowisko akademickie zwraca również uwagę na szereg innych problemów, jak:
Długi czas rozpatrywania wniosków grantowych przez agencje finansujące badania naukowe i badawczo-rozwojowe.
Niski wskaźnik sukcesu w otrzymywaniu grantów.
Duże obciążenie administracyjne związane z przygotowaniem wniosku grantowego.
Niski poziom wsparcia administracyjnego ze strony uczelni i instytutów badawczych dla naukowców piszących granty.
Brak efektywnego ustawicznego kształcenia naukowców w zakresie zarządzania projektami.
W polskim systemie finansowania nauki przez długi czas funkcjonowały dwie rządowe agencje: Narodowe Centrum Nauki oraz Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. W 2019 r. powołano Agencję Badań Medycznych, która miała szczególnie wspierać niekomercyjne badania kliniczne. Obecnie w przestrzeni medialnej pojawiają się wypowiedzi Pana Ministra oraz sekretarza stanu Pana prof. Marka Gzika wskazujące na ideę powołania nowych agencji finansujących naukę – Agencję Badań Weterynaryjnych oraz Narodowe Centrum Badań Stosowanych.
W przypadku Agencji Badań Weterynaryjnych ma ona zapewnić wsparcie w rozwoju nauk weterynaryjnych oraz ma w jej ramach powstać Polskie Narodowe Centrum 3R.
W przypadku Narodowego Centrum Badań Stosowanych prof. Gzik wskazuje, że głównym argumentem jest brak obecnie możliwości finansowania prac o gotowości określanej poziomami 4-6 zgodnie z system TRL – poziomów gotowości technologicznej.
Pojawiające się informacje nasuwają pytania o celowość i strategiczne planowanie dywersyfikacji systemu finansowania nauki oraz badań i rozwoju:
W jakim stopniu i w jakim zakresie Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego współpracuje z Ministerstwem Zdrowia w zakresie kreowania polityki naukowej w tak ważnym dla bezpieczeństwa państwa obszarze, jakim jest medycyna i system ochrony zdrowia? W jaki sposób ujęta została Agencja Badań Medycznych w strategii polityki naukowej i innowacyjnej państwa?
Czy powstanie nowych agencji nie zwiększy obciążeń finansowych administracji rządowej, i czy nie byłoby bardziej efektywnym przekazanie tych środków już istniejącym agencjom, w ramach odrębnych celowanych programów dedykowanych wskazanym obszarom – badania weterynaryjne, czy badania stosowane?
Na jakiej podstawie uznano obszar nauk weterynaryjnych, jako kluczowy dla polityki naukowej i innowacyjnej państwa? Jakie są przesłanki przemawiające za takim wyborem? Jakie są cele powołania Polskiego Narodowego Centrum 3R skoro zarówno FDA (Agencja Żywności i Leków), jak i NIH (Narodowe Instytuty Zdrowia) w Stanach Zjednoczonych dokonują zmian w podejściu do badań na zwierzętach, dążąc do ograniczenia ich wykorzystania w toksykologicznych badaniach rejestracyjnych in vivo do 2035 i promowania alternatywnych metod ex vivo lub in silico?
Czy NCBiR nie może stworzyć odrębnych programów dedykowanych pracom o gotowości na poziomach 4-6 wg TRL?
Któremu resortowi będą podlegać nowo powstałe agencje – Agencja Badań Weterynaryjnych oraz Narodowe Centrum Badań Stosowanych? W jaki sposób koordynowana będzie współpraca z Ministerstwami Rolnictwa i Rozwoju Wsi, oraz Finansów, które merytorycznie odpowiadają za obszary gospodarki, których będą dotyczyły rezultaty dofinansowywanych obszarów badawczych?
Na jakiej podstawie zostały wytypowane wskazane obszary badań – weterynaryjnych oraz stosowanych, oraz ich kluczowy i strategiczny charakter, skoro konieczne jest utworzenie w tym celu nowych instytucji administracji rządowej?
Czy opisana, postępująca od 2019 r. dywersyfikacja instytucji finansujących naukę oraz badania i rozwój została ujęta w określonej strategii polityki naukowej i innowacyjnej państwa?
Jakie będą mierzalne parametry osiągnięcia zamierzonych celów stawionych nowo powoływanym rządowym agencjom finansującym naukę – Agencji Badań Weterynaryjnych oraz Narodowemu Centrum Badań Stosowanych?
Jakie działania, poza sukcesywnym podnoszeniem nakładów na działalność B+R, o charakterze projakościowym, proefektywnościowym i optymalizującym wydatkowanie środków na działalność B+R podejmuje Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w celu zwiększenia innowacyjności polskiej gospodarki?
Z poważaniem
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Marek Gzik
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.4 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12338 znaków
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DIR-WNO.055.17.2025.AW
Warszawa, 16 października 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 12498
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Poseł na Sejm RP Pani Klaudii Jachiry
w sprawie powołania nowych agencji finansujących naukę.
Szanowna Pani Poseł,
uprzejmie przedstawiam odpowiedzi na poniższe pytania:
1. W jakim stopniu i w jakim zakresie Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
współpracuje z Ministerstwem Zdrowia w zakresie kreowania polityki naukowej w tak
ważnym dla bezpieczeństwa państwa obszarze, jakim jest medycyna i system ochrony
zdrowia? W jaki sposób ujęta została Agencja Badań Medycznych w strategii polityki
naukowej i innowacyjnej państwa?
Polityka naukowa państwa ma na celu wspieranie prowadzenia wysokiej jakości badań
naukowych i optymalne wykorzystanie wiedzy naukowej. Należy zaznaczyć, że Ministerstwo
Nauki i Szkolnictwa Wyższego współpracuje ze wszystkim podmiotami, które działają
na rzecz polskiej nauki. Współpraca z innymi resortami, w tym z Ministerstwem Zdrowia
ma charakter ciągły i bieżący.
Agencja Badań Medycznych (ABM), zgodnie z art. 7 ust 2 pkt 4 ustawy z 20 lipca 2028 r. –
Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), działa na rzecz
systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Agencja została wymieniona w dokumencie „Polityka
Naukowa Państwa” w kontekście potrzeby koordynacji tematów badań finansowanych
przez agencje rządowe w przypadku kwestii zdrowotnych w priorytecie 4.5 Społeczeństwo
i jakość życia – podpunkt Zdrowie. Zadaniem ABM jest przede wszystkim dofinansowanie
badań naukowych i prac rozwojowych w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu
oraz projektów interdyscyplinarnych wyłonionych w drodze konkursu, ze szczególnym
uwzględnieniem badań klinicznych, obserwacyjnych i epidemiologicznych oraz
eksperymentów badawczych. W tym obszarze MNiSW wspiera AMB m.in. przez działania
Narodowego Centrum Nauki (NCN), czego przykładem może być porozumienie zawarte
4 września 2024 r., pomiędzy NCN a ABM, dotyczące wsparcia w organizacji konkursów
przez ABM na finansowanie badań podstawowych w naukach medycznych i naukach
o zdrowiu. W ramach tego porozumienia pracownicy NCN doradzają ABM w organizacji
konkursów, przeprowadzają szkolenia z prowadzenia paneli oceny wniosków oraz
rekomendują kandydatów na ekspertów zewnętrznych recenzujących wnioski.
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
2. Czy powstanie nowych agencji nie zwiększy obciążeń finansowych administracji
rządowej, i czy nie byłoby bardziej efektywnym przekazanie tych środków już
istniejącym agencjom, w ramach odrębnych celowanych programów dedykowanych
wskazanym obszarom – badania weterynaryjne, czy badania stosowane?
Jednym z podstawowych celów Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa jest zapewnienie
finansowania i wsparcia polskiej nauki oraz umożliwienie transferu wiedzy, w tym wyników
badań aplikacyjnych, do gospodarki. Celowi temu podporządkowanych jest również szereg
prac koncepcyjnych, zmierzających do osiągnięcia jak najbardziej efektywnych metod
wykorzystania środków przeznaczonych na naukę. W tym kontekście można również mówić
o szukaniu takich rozwiązań organizacyjnych, które uporządkują system finansowania oraz
pozwolą na bardziej precyzyjne dotarcie do podmiotów tworzących innowacje, zarówno
po stronie nauki, jaki po stronie biznesu.
Należy jednak zaznaczyć, że MNiSW nie prowadzi obecnie prac zmierzających do powołania
nowych agencji wykonawczych.
3. Na jakiej podstawie uznano obszar nauk weterynaryjnych jako kluczowy dla polityki
naukowej i innowacyjnej państwa? Jakie są przesłanki przemawiające za takim
wyborem? Jakie są cele powołania Polskiego Narodowego Centrum 3R skoro zarówno
FDA (Agencja Żywności i Leków), jak i NIH (Narodowe Instytuty Zdrowia) w Stanach
Zjednoczonych dokonują zmian w podejściu do badań na zwierzętach, dążąc
do ograniczenia ich wykorzystania w toksykologicznych badaniach rejestracyjnych
in vivo do 2035 i promowania alternatywnych metod ex vivo lub in silico?
Obszar nauk weterynaryjnych nie został wymieniony wśród priorytetów określonych
w przyjętym w 2022 r. przez Radę Ministrów dokumencie pn. Polityka Naukowa Państwa,
tym samym nie został uznany za kluczowy dla polityki naukowej państwa. Natomiast nauki
weterynaryjne mają istotne znaczenie dla ochrony zdrowia zwierząt i ludzi. Zapobieganie
rozprzestrzenianiu się chorób odzwierzęcych, zapewnienie bezpieczeństwa żywności
pochodzenia zwierzęcego oraz poprawa dobrostanu zwierząt wymagają skoordynowanych
działań i wsparcia badawczego. W tym kontekście, MNiSW we współpracy z Ministerstwem
Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministerstwem Zdrowia rozważa działania mogące odegrać
istotną rolę w rozwoju nauk weterynaryjnych. Na obecnym etapie prac koncepcyjnych,
MNiSW nie prowadzi działań zmierzających do powołania nowych agencji wykonawczych.
Jednym z najważniejszych działań jest koordynowanie i finansowanie badań
weterynaryjnych. Jednym z możliwych rozwiązań organizacyjnych mogłoby być powołanie
podmiotu, który miałaby wspierać zarówno badania podstawowe, jak i prace rozwojowe,
obejmujące aspekty kliniczne, epidemiologiczne i prewencyjne. Istotne jest również
ułatwienie współpracy pomiędzy środowiskiem naukowym, przemysłem oraz administracją
publiczną. Podobne cele przyświecają analizie rozwiązań organizacyjnych umożliwiających
wsparcie etycznego podejścia do badań, a także edukacji środowiska naukowego
i społeczeństwa w tym zakresie oraz zapewnienie wdrażania zasad 3R (Replacement,
Reduction, Refinement – Zastąpienie, Ograniczenie i Udoskonalenie) w badaniach
na zwierzętach.
4. Czy NCBiR nie może stworzyć odrębnych programów dedykowanych pracom
o gotowości na poziomach 4–6 wg. TRL?
NCBR nie prowadzi programów skierowanych stricte dla projektów na poziomie TRL 4 – 6,
natomiast wspiera całą ścieżkę badawczą, aż do prac przedwdrożeniowych (TRL 9), a nawet
samo wdrożenie wyników w ramach instrumentu FENG – Ścieżka SMART (moduł
Wdrożenie).
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Należy jednak podkreślić, iż w Centrum trwają prace nad ustanowieniem nowych
programów strategicznych z obszaru rolnictwa (AGROSTRATEG) i energetyki jądrowej
(NUKLEOSTRATEG). Na obecnym etapie prac, założenia programów zakładają
dofinansowanie projektów obejmujących badania naukowe, prace rozwojowe oraz działania
obejmujące przygotowanie ich wyników do zastosowania w praktyce odpowiadające
poziomom TRL od 1 do 9. Kwestia bardziej szczegółowych wymagań w zakresie
bazowych/docelowych poziomów gotowości technologicznej projektów będzie jeszcze
przedmiotem analizy na kolejnych etapach prac nad projektami programów oraz
dokumentacją konkursową.
5. Któremu resortowi będą podlegać nowo powstałe agencje – Agencja Badań
Weterynaryjnych oraz Narodowe Centrum Badań Stosowanych? W jaki sposób
koordynowana będzie współpraca z ministerstwami rolnictwa i rozwoju wsi, oraz
finansów i gospodarki, które merytorycznie odpowiadają za obszary gospodarki,
których będą dotyczyły rezultaty dofinansowywanych obszarów badawczych?
MNiSW nie prowadzi obecnie prac zmierzających do powołania nowych agencji
wykonawczych. Ewentualne rozwiązanie mające zmienić strukturę organizacyjną systemu
finansowania nauki należy traktować jedynie jako wstępny zarys koncepcji.
6. Na jakiej podstawie zostały wytypowane wskazane obszary badań – weterynaryjnych
oraz stosowanych, oraz ich kluczowy i strategiczny charakter, skoro konieczne jest
utworzenie w tym celu nowych instytucji administracji rządowej?
W systemie finansowania nauki Narodowe Centrum Nauki zajmuje się finansowaniem
przede wszystkim badań podstawowych, natomiast NCBR ma za zadanie wspieranie
i wdrażanie badań z wyższych poziomów gotowości technologicznej. Nowe rozwiązania
organizacyjne, w tym ewentualne przekształcenia podmiotów obecnie działających
w ramach resortu nauki i szkolnictwa wyższego albo powołanie nowych jednostek wymaga
przeprowadzenia stosownych analiz pod kątem możliwości ich ewentualnego wdrożenia.
Jednostki takie jak NCN czy NCBR podlegają analizie i ocenie ich funkcjonowania, w ramach
obowiązujących rozwiązań prawnych, w szczególności w ramach kompetencji nadzorczych
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
7. Czy opisana, postępująca od 2019 dywersyfikacja instytucji finansujących naukę oraz
badania i rozwój została ujęta w określonej strategii polityki naukowej i innowacyjnej
państwa?
W dokumencie Polityka naukowa państwa, jako jeden z priorytetów wskazano rozwój
systemu szkolnictwa wyższego i nauki, w tym rozwój instytucjonalny i promowanie
innowacyjności. Realizacja tych działań musi obejmować również analizę i oceną systemu
wsparcia nauki i innowacyjności. Ważnym elementem Polityki naukowej państwa jest
optymalne wykorzystanie potencjału sektora szkolnictwa wyższego i nauki. Państwo tworzy
rozwiązania prawne i instytucjonalne oraz narzędzia finansowe umożliwiające realizację
badań. Szczególna rola przypada agencjom finansującym badania, które przy formułowaniu
programów powinny uwzględniać korzyści płynące ze współpracy przedstawicieli różnych
dyscyplin naukowych w kontekście wyzwań stojących przed państwem.
8. Jakie będą mierzalne parametry osiągnięcia zamierzonych celów stawionych nowo
powoływanym rządowym agencjom finansującym naukę – Agencji Badań
Weterynaryjnych oraz Narodowemu Centrum Badań Stosowanych.
MNiSW nie prowadzi obecnie prac zmierzających do powołania nowych agencji
wykonawczych.
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
9. Jakie działania, poza sukcesywnym podnoszeniem nakładów na działalność B+R,
o charakterze projakościowym, proefektywnościowym i optymalizującym
wydatkowanie środków na działalność B+R podejmuje Ministerstwo Nauki
i Szkolnictwa Wyższego w celu zwiększenia innowacyjności polskiej gospodarki.
Działania takie podejmowane są przez NCBR będące agencją wykonawczą Ministra Nauki
i Szkolnictwa Wyższego, skoncentrowaną na wspieraniu komercjalizacji wyników badań
naukowych lub prac rozwojowych oraz innych form ich transferu do gospodarki. Centrum
NCBR realizuje kompleksowe działania, obejmujące zarówno optymalizację procesów
wewnętrznych, jak i wprowadzanie nowych instrumentów finansowania, które zwiększają
efektywność wydatkowania środków publicznych. Kluczowe są tu: zarządzanie procesami,
kontrola jakości, mechanizmy monitoringu, promowanie komercjalizacji oraz wdrażanie
narzędzi cyfrowych.
Aby wzmocnić efektywność działania Centrum w grudniu 2024 została przyjęta Strategia
Narodowego Centrum Badań i Rozwoju na lata 2025-2030. Jej zasadnicze elementy
wskazano poniżej.
1. Wzmocnienie roli Centrum we wspieraniu realizacji kluczowych dla państwa
strategicznych projektów i rozwoju nowoczesnych technologii. Inicjowanie działań
prowadzących do wzrostu innowacyjności.
2. Skoncentrowanie na perspektywicznych obszarach. Dostosowanie oferty
programowej do wyzwań społecznoekonomicznych. Wypracowanie specjalizacji
działania, położenie nacisku na komercjalizację wyników finansowanych prac B+R.
3. Zbudowanie mocnej pozycji NCBR w ekosystemie innowacji jako centrum kompetencji
oraz ścieżek współpracy z innymi organizacjami w celu efektywnego wsparcia
beneficjentów i komercjalizacji.
4. Wzmacnianie współpracy środowiska naukowego z biznesem.
5. Wzrost dojrzałości organizacyjnej.
6. Wykorzystanie synergii działań w organizacji w celu efektywnego wsparcia
beneficjentów.
W przyszłości Centrum planuje skupić się na dalszej koncentracji na perspektywicznych
obszarach rozwoju technologii, elastycznej ofercie programowej, minimalizacji barier
pomiędzy światem nauki i biznesu, budowaniu pełnej ścieżki wsparcia beneficjenta
wykorzystując synergię działań w ramach podmiotów Grupy NCBR. Wewnętrznie Centrum
planuje również dążyć do wysokiego stopnia automatyzacji i cyfryzacji procesów.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Marek Gzik
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 4 of 4 --
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DIR-WNO.055.17.2025.AW
Warszawa, 16 października 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 12498
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Poseł na Sejm RP Pani Klaudii Jachiry
w sprawie powołania nowych agencji finansujących naukę.
Szanowna Pani Poseł,
uprzejmie przedstawiam odpowiedzi na poniższe pytania:
1. W jakim stopniu i w jakim zakresie Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
współpracuje z Ministerstwem Zdrowia w zakresie kreowania polityki naukowej w tak
ważnym dla bezpieczeństwa państwa obszarze, jakim jest medycyna i system ochrony
zdrowia? W jaki sposób ujęta została Agencja Badań Medycznych w strategii polityki
naukowej i innowacyjnej państwa?
Polityka naukowa państwa ma na celu wspieranie prowadzenia wysokiej jakości badań
naukowych i optymalne wykorzystanie wiedzy naukowej. Należy zaznaczyć, że Ministerstwo
Nauki i Szkolnictwa Wyższego współpracuje ze wszystkim podmiotami, które działają
na rzecz polskiej nauki. Współpraca z innymi resortami, w tym z Ministerstwem Zdrowia
ma charakter ciągły i bieżący.
Agencja Badań Medycznych (ABM), zgodnie z art. 7 ust 2 pkt 4 ustawy z 20 lipca 2028 r. –
Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, z późn. zm.), działa na rzecz
systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Agencja została wymieniona w dokumencie „Polityka
Naukowa Państwa” w kontekście potrzeby koordynacji tematów badań finansowanych
przez agencje rządowe w przypadku kwestii zdrowotnych w priorytecie 4.5 Społeczeństwo
i jakość życia – podpunkt Zdrowie. Zadaniem ABM jest przede wszystkim dofinansowanie
badań naukowych i prac rozwojowych w dziedzinie nauk medycznych i nauk o zdrowiu
oraz projektów interdyscyplinarnych wyłonionych w drodze konkursu, ze szczególnym
uwzględnieniem badań klinicznych, obserwacyjnych i epidemiologicznych oraz
eksperymentów badawczych. W tym obszarze MNiSW wspiera AMB m.in. przez działania
Narodowego Centrum Nauki (NCN), czego przykładem może być porozumienie zawarte
4 września 2024 r., pomiędzy NCN a ABM, dotyczące wsparcia w organizacji konkursów
przez ABM na finansowanie badań podstawowych w naukach medycznych i naukach
o zdrowiu. W ramach tego porozumienia pracownicy NCN doradzają ABM w organizacji
konkursów, przeprowadzają szkolenia z prowadzenia paneli oceny wniosków oraz
rekomendują kandydatów na ekspertów zewnętrznych recenzujących wnioski.
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
2. Czy powstanie nowych agencji nie zwiększy obciążeń finansowych administracji
rządowej, i czy nie byłoby bardziej efektywnym przekazanie tych środków już
istniejącym agencjom, w ramach odrębnych celowanych programów dedykowanych
wskazanym obszarom – badania weterynaryjne, czy badania stosowane?
Jednym z podstawowych celów Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa jest zapewnienie
finansowania i wsparcia polskiej nauki oraz umożliwienie transferu wiedzy, w tym wyników
badań aplikacyjnych, do gospodarki. Celowi temu podporządkowanych jest również szereg
prac koncepcyjnych, zmierzających do osiągnięcia jak najbardziej efektywnych metod
wykorzystania środków przeznaczonych na naukę. W tym kontekście można również mówić
o szukaniu takich rozwiązań organizacyjnych, które uporządkują system finansowania oraz
pozwolą na bardziej precyzyjne dotarcie do podmiotów tworzących innowacje, zarówno
po stronie nauki, jaki po stronie biznesu.
Należy jednak zaznaczyć, że MNiSW nie prowadzi obecnie prac zmierzających do powołania
nowych agencji wykonawczych.
3. Na jakiej podstawie uznano obszar nauk weterynaryjnych jako kluczowy dla polityki
naukowej i innowacyjnej państwa? Jakie są przesłanki przemawiające za takim
wyborem? Jakie są cele powołania Polskiego Narodowego Centrum 3R skoro zarówno
FDA (Agencja Żywności i Leków), jak i NIH (Narodowe Instytuty Zdrowia) w Stanach
Zjednoczonych dokonują zmian w podejściu do badań na zwierzętach, dążąc
do ograniczenia ich wykorzystania w toksykologicznych badaniach rejestracyjnych
in vivo do 2035 i promowania alternatywnych metod ex vivo lub in silico?
Obszar nauk weterynaryjnych nie został wymieniony wśród priorytetów określonych
w przyjętym w 2022 r. przez Radę Ministrów dokumencie pn. Polityka Naukowa Państwa,
tym samym nie został uznany za kluczowy dla polityki naukowej państwa. Natomiast nauki
weterynaryjne mają istotne znaczenie dla ochrony zdrowia zwierząt i ludzi. Zapobieganie
rozprzestrzenianiu się chorób odzwierzęcych, zapewnienie bezpieczeństwa żywności
pochodzenia zwierzęcego oraz poprawa dobrostanu zwierząt wymagają skoordynowanych
działań i wsparcia badawczego. W tym kontekście, MNiSW we współpracy z Ministerstwem
Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministerstwem Zdrowia rozważa działania mogące odegrać
istotną rolę w rozwoju nauk weterynaryjnych. Na obecnym etapie prac koncepcyjnych,
MNiSW nie prowadzi działań zmierzających do powołania nowych agencji wykonawczych.
Jednym z najważniejszych działań jest koordynowanie i finansowanie badań
weterynaryjnych. Jednym z możliwych rozwiązań organizacyjnych mogłoby być powołanie
podmiotu, który miałaby wspierać zarówno badania podstawowe, jak i prace rozwojowe,
obejmujące aspekty kliniczne, epidemiologiczne i prewencyjne. Istotne jest również
ułatwienie współpracy pomiędzy środowiskiem naukowym, przemysłem oraz administracją
publiczną. Podobne cele przyświecają analizie rozwiązań organizacyjnych umożliwiających
wsparcie etycznego podejścia do badań, a także edukacji środowiska naukowego
i społeczeństwa w tym zakresie oraz zapewnienie wdrażania zasad 3R (Replacement,
Reduction, Refinement – Zastąpienie, Ograniczenie i Udoskonalenie) w badaniach
na zwierzętach.
4. Czy NCBiR nie może stworzyć odrębnych programów dedykowanych pracom
o gotowości na poziomach 4–6 wg. TRL?
NCBR nie prowadzi programów skierowanych stricte dla projektów na poziomie TRL 4 – 6,
natomiast wspiera całą ścieżkę badawczą, aż do prac przedwdrożeniowych (TRL 9), a nawet
samo wdrożenie wyników w ramach instrumentu FENG – Ścieżka SMART (moduł
Wdrożenie).
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Należy jednak podkreślić, iż w Centrum trwają prace nad ustanowieniem nowych
programów strategicznych z obszaru rolnictwa (AGROSTRATEG) i energetyki jądrowej
(NUKLEOSTRATEG). Na obecnym etapie prac, założenia programów zakładają
dofinansowanie projektów obejmujących badania naukowe, prace rozwojowe oraz działania
obejmujące przygotowanie ich wyników do zastosowania w praktyce odpowiadające
poziomom TRL od 1 do 9. Kwestia bardziej szczegółowych wymagań w zakresie
bazowych/docelowych poziomów gotowości technologicznej projektów będzie jeszcze
przedmiotem analizy na kolejnych etapach prac nad projektami programów oraz
dokumentacją konkursową.
5. Któremu resortowi będą podlegać nowo powstałe agencje – Agencja Badań
Weterynaryjnych oraz Narodowe Centrum Badań Stosowanych? W jaki sposób
koordynowana będzie współpraca z ministerstwami rolnictwa i rozwoju wsi, oraz
finansów i gospodarki, które merytorycznie odpowiadają za obszary gospodarki,
których będą dotyczyły rezultaty dofinansowywanych obszarów badawczych?
MNiSW nie prowadzi obecnie prac zmierzających do powołania nowych agencji
wykonawczych. Ewentualne rozwiązanie mające zmienić strukturę organizacyjną systemu
finansowania nauki należy traktować jedynie jako wstępny zarys koncepcji.
6. Na jakiej podstawie zostały wytypowane wskazane obszary badań – weterynaryjnych
oraz stosowanych, oraz ich kluczowy i strategiczny charakter, skoro konieczne jest
utworzenie w tym celu nowych instytucji administracji rządowej?
W systemie finansowania nauki Narodowe Centrum Nauki zajmuje się finansowaniem
przede wszystkim badań podstawowych, natomiast NCBR ma za zadanie wspieranie
i wdrażanie badań z wyższych poziomów gotowości technologicznej. Nowe rozwiązania
organizacyjne, w tym ewentualne przekształcenia podmiotów obecnie działających
w ramach resortu nauki i szkolnictwa wyższego albo powołanie nowych jednostek wymaga
przeprowadzenia stosownych analiz pod kątem możliwości ich ewentualnego wdrożenia.
Jednostki takie jak NCN czy NCBR podlegają analizie i ocenie ich funkcjonowania, w ramach
obowiązujących rozwiązań prawnych, w szczególności w ramach kompetencji nadzorczych
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
7. Czy opisana, postępująca od 2019 dywersyfikacja instytucji finansujących naukę oraz
badania i rozwój została ujęta w określonej strategii polityki naukowej i innowacyjnej
państwa?
W dokumencie Polityka naukowa państwa, jako jeden z priorytetów wskazano rozwój
systemu szkolnictwa wyższego i nauki, w tym rozwój instytucjonalny i promowanie
innowacyjności. Realizacja tych działań musi obejmować również analizę i oceną systemu
wsparcia nauki i innowacyjności. Ważnym elementem Polityki naukowej państwa jest
optymalne wykorzystanie potencjału sektora szkolnictwa wyższego i nauki. Państwo tworzy
rozwiązania prawne i instytucjonalne oraz narzędzia finansowe umożliwiające realizację
badań. Szczególna rola przypada agencjom finansującym badania, które przy formułowaniu
programów powinny uwzględniać korzyści płynące ze współpracy przedstawicieli różnych
dyscyplin naukowych w kontekście wyzwań stojących przed państwem.
8. Jakie będą mierzalne parametry osiągnięcia zamierzonych celów stawionych nowo
powoływanym rządowym agencjom finansującym naukę – Agencji Badań
Weterynaryjnych oraz Narodowemu Centrum Badań Stosowanych.
MNiSW nie prowadzi obecnie prac zmierzających do powołania nowych agencji
wykonawczych.
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
9. Jakie działania, poza sukcesywnym podnoszeniem nakładów na działalność B+R,
o charakterze projakościowym, proefektywnościowym i optymalizującym
wydatkowanie środków na działalność B+R podejmuje Ministerstwo Nauki
i Szkolnictwa Wyższego w celu zwiększenia innowacyjności polskiej gospodarki.
Działania takie podejmowane są przez NCBR będące agencją wykonawczą Ministra Nauki
i Szkolnictwa Wyższego, skoncentrowaną na wspieraniu komercjalizacji wyników badań
naukowych lub prac rozwojowych oraz innych form ich transferu do gospodarki. Centrum
NCBR realizuje kompleksowe działania, obejmujące zarówno optymalizację procesów
wewnętrznych, jak i wprowadzanie nowych instrumentów finansowania, które zwiększają
efektywność wydatkowania środków publicznych. Kluczowe są tu: zarządzanie procesami,
kontrola jakości, mechanizmy monitoringu, promowanie komercjalizacji oraz wdrażanie
narzędzi cyfrowych.
Aby wzmocnić efektywność działania Centrum w grudniu 2024 została przyjęta Strategia
Narodowego Centrum Badań i Rozwoju na lata 2025-2030. Jej zasadnicze elementy
wskazano poniżej.
1. Wzmocnienie roli Centrum we wspieraniu realizacji kluczowych dla państwa
strategicznych projektów i rozwoju nowoczesnych technologii. Inicjowanie działań
prowadzących do wzrostu innowacyjności.
2. Skoncentrowanie na perspektywicznych obszarach. Dostosowanie oferty
programowej do wyzwań społecznoekonomicznych. Wypracowanie specjalizacji
działania, położenie nacisku na komercjalizację wyników finansowanych prac B+R.
3. Zbudowanie mocnej pozycji NCBR w ekosystemie innowacji jako centrum kompetencji
oraz ścieżek współpracy z innymi organizacjami w celu efektywnego wsparcia
beneficjentów i komercjalizacji.
4. Wzmacnianie współpracy środowiska naukowego z biznesem.
5. Wzrost dojrzałości organizacyjnej.
6. Wykorzystanie synergii działań w organizacji w celu efektywnego wsparcia
beneficjentów.
W przyszłości Centrum planuje skupić się na dalszej koncentracji na perspektywicznych
obszarach rozwoju technologii, elastycznej ofercie programowej, minimalizacji barier
pomiędzy światem nauki i biznesu, budowaniu pełnej ścieżki wsparcia beneficjenta
wykorzystując synergię działań w ramach podmiotów Grupy NCBR. Wewnętrznie Centrum
planuje również dążyć do wysokiego stopnia automatyzacji i cyfryzacji procesów.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Marek Gzik
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 4 of 4 --