Odpowiedź na interpelację w sprawie prac nad uznaniem Ślązaków i Kaszubów za mniejszość etniczną Odpowiedź na interpelację nr 12496 w sprawie prac nad uznaniem Ślązaków i Kaszubów za mniejszość etniczną Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański Warszawa, 17-10-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 12496 Pani Poseł Klaudii Jachiry w sprawie prac nad uznaniem Ślązaków i Kaszubów za mniejszość etniczną, uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym[1] zawiera w art. 2 ust. 1 i 3 odpowiednio definicje legalnej mniejszości narodowej i mniejszości etnicznej. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 1, ilekroć w ustawie jest mowa o mniejszościach, rozumie się przez to mniejszości narodowe i etniczne, o których mowa w art. 2. Nie budzi zatem wątpliwości, że na gruncie ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym wszelkie prawa indywidualne przyznane osobom należącym do mniejszości narodowych przysługują również osobom należącym do mniejszości etnicznych. Różnicy w statusie mniejszości narodowych i etnicznych można dopatrywać się jedynie w regulacjach przyjętych na gruncie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy[2], który przyznaje niektóre uprawnienia wyłącznie komitetom wyborczym utworzonym przez wyborców zrzeszonych w zarejestrowanych organizacjach mniejszości narodowych[3]. Jednocześnie informuję, że zarówno w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji, jak i w Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych nie są prowadzone prace nad ujednoliceniem statusu mniejszości narodowych i etnicznych oraz nad uznaniem Ślązaków i Kaszubów za mniejszości etniczne. Odnosząc się do kwestii poruszonej w wystąpieniu Pani Poseł, dotyczącej uznania języka śląskiego - ślonskij godki za język regionalny należy wskazać, że 21 maja 2025 r. do Marszałka Sejmu RP został wniesiony poselski projekt ustawy o zmianie ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym[4], którego celem jest nadanie statusu języka regionalnego etnolektowi śląskiemu. Pierwsze czytanie projektu ustawy zaplanowane zostało w planie prac Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych Sejmu RP na listopad 2025 r. Obecnie w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji trwają prace nad przygotowaniem projektu stanowiska Rządu wobec poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym oraz niektórych innych ustaw. Należy zauważyć, że „wyniki ostatniego Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań wskazują na utrzymywanie się poczucia odrębności etnicznej społeczności regionalnych w Polsce, chociaż w większości przypadków wiąże się to z jednoczesnym odczuwaniem polskiej tożsamości narodowej. Do najliczniejszych, innych niż polskie, identyfikacji narodowo-etnicznych zaliczane są deklaracje śląskie i kaszubskie. W sumie odnotowano 596 224 deklaracji śląskich, przy czym mniej niż 1/3 z tego (187 372) wyrażono jako identyfikację pojedynczą, częściej natomiast, bowiem w 385 046 przypadkach wskazywano identyfikację śląską łącznie z polską. Z kolei wśród 179 685 osób deklarujących przynależność kaszubską, 166 839 stanowiły takie, które zadeklarowały przynależność polsko-kaszubską, zaś tylko 11 961 (niespełna 7%) – wyłącznie przynależność kaszubską. W odniesieniu do Ślązaków, zauważa się znaczne spadki liczebności w obrębie podgrupy deklaracji jednorodnych (wyraźniejsze niż te zaobserwowane w ogólnej liczbie identyfikacji), wynoszące odpowiednio – 50,1% w przypadku pojedynczych identyfikacji śląskich. W przypadku Kaszubów analogiczny wskaźnik wynoszący –27,0% jest mniej więcej proporcjonalny do zmian zachodzących w łącznej liczbie deklaracji i wydaje się nie mieć tak istotnego znaczenia, jeśli wziąć pod uwagę fakt, że liczba identyfikacji jednorodnych i ich udział w ogólnej liczbie identyfikacji kaszubskich była relatywnie niewielka również w 2011 r.”[5] Przedstawione wyniki Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2021 wydają się również być zbieżne z oceną Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego[6], wyrażoną w złożonej Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji ofercie realizacji w 2025 r. zadania publicznego, zgodnie z którą „(…) Kaszubi przynależą do grupy zachodniosłowiańskiej, są autochtoniczną ludnością pomorską, mają własny język oraz świadomość wspólnoty pochodzenia i wspólnych doświadczeń historycznych oraz bazując na poczuciu odrębności, budowanej w oparciu o cechy kulturowe, definiują się najczęściej jako wspólnota/grupa etniczna, która w znaczącej większości uważa siebie nie tylko za Kaszubów, ale też za Polaków (co nie wyklucza, iż są w niej i tacy, którzy taką identyfikację odrzucają, przyjmując inne modele tożsamości)”. Można również zauważyć, że „dążenie Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego do objęcia Kaszubów przepisami ustawy o mniejszościach narodowych zmierzało raczej do ustawowego zagwarantowania im posiadanych praw kulturalnych i językowych niż do uznania ich za mniejszość narodową (etniczną) dlatego (…)po analizie problemu wprowadzono do projektu ustawy w odniesieniu do języka kaszubskiego określenie «język regionalny».”[7] W ocenie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji obowiązujące przepisy prawa, w zakresie w jakim dotyczą zachowania i rozwoju języka kaszubskiego, wydają się – co do zasady - odpowiadać potrzebom tej społeczności. Pragnę również poinformować, że podczas posiedzenia Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych 12 marca 2025 r., została przyjęta uroczysta deklaracja w sprawie powołania zespołu roboczego ds. opracowania projektu nowelizacji ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym. Na posiedzeniu Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych 11 czerwca 2025 r., po wcześniejszych uzgodnieniach między stroną rządową i mniejszościową, powołano członków zespołu ds. nowelizacji. W jego skład weszli przedstawiciele Ministra Edukacji, Ministra Finansów, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, a także członkowie Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych będący przedstawicielami mniejszości niemieckiej, karaimskiej, łemkowskiej i dwóch przedstawicieli mniejszości ukraińskiej. Pierwsze posiedzenie zespołu ma się odbyć jeszcze w październiku tego roku. Podczas posiedzenia ma zostać przyjęty wstępny podział tematyczny oraz ustalony zakres zagadnień, nad którymi zostaną przeprowadzone prace w ramach nowelizacji ustawy. Należy również zauważyć, że 26 kwietnia 2024 r. Sejm uchwalił ustawę nowelizującą ustawę o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, na podstawie której językowi śląskiemu przyznaje się status języka regionalnego. W dniu 28 maja 2024 r. Prezydent RP przekazał Marszałkowi Sejmu RP umotywowany wniosek o ponowne rozpatrzenie tej ustawy przez Sejm. Ustawa została skierowana do Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych Sejmu RP. Prace nad ustawą nie zostały jeszcze zakończone. Z poważaniem z up. Tomasz Szymański Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2017 r. poz. 823 [2] Dz. U. z 2025 r. poz. 365 [3] art. 95 § 2 i art. 197 ustawy – Kodeks wyborczy [4] Druk nr 1346 [5] Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021. Ludność. Stan i struktura demograficzno-społeczna w świetle wyników NSP 2021, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 2023, str. 114-117. [6] Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie jest stowarzyszeniem założonym w 1956 r. Jest to jedna z największych organizacji pozarządowych w Polsce i największa w historii ruchu kaszubskiego. [7] G. Janusz, Polska ustawa o mniejszościach narodowych, [w:] Tożsamość, kultura, równość. Refleksje z okazji piętnastolecia Ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, red. C. Obracht-Prondzyński, M. Milewska, Gdańsk 2020, str. 142.