Interpelacja w sprawie planów ogólnych dla gmin i planów indywidualnych dla każdej z nich wynikających z nowej ustawy o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 1248
do ministra rozwoju i technologii
w sprawie planów ogólnych dla gmin i planów indywidualnych dla każdej z nich wynikających z nowej ustawy o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka, Marek Jakubiak
Data wpływu: 31-01-2024
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego bardzo często przychodzą ludzie, zamieszkujący gminy mojego okręgu wyborczego, którzy skarżą się na to, że ich prawa, jako właścicieli nieruchomości w gminach przez nich zamieszkiwanych, są pomijane, a nawet lekceważone. Tu bardzo często przedstawiają problem budowy na terenie ich gminy w pobliżu osiedli, albo masztu telekomunikacyjnego, albo farmy fotowoltaicznej tudzież spalarni śmieci. Uważają bowiem, że przeprowadzane konsultacje społeczne nie wyczerpują możliwości ich partycypacji w procesie planistycznym. Stąd wiele moich interwencji kierowanych do wójtów i burmistrzów było właśnie w podobnych sprawach. Potwierdza to fakt, iż od wielu lat polityka przestrzenna w gminach napotyka na liczne problemy. Zgodnie bowiem z wynikami kontroli NIK z lat 2010-2016 dotyczą one trzech obszarów: 1. decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, 2. miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz studium uwarunkowań i 3. kierunków zagospodarowania przestrzennego. Następstwami suburbanizacji są z jednej strony - upublicznienie kosztów urbanizacyjnych, a z drugiej - prywatyzacja korzyści. Koszty niemal w całości ponoszone są przez samorządy, zaś korzyści przypadają prywatnym inwestorom. Wadliwe funkcjonowanie systemu prawnego związane jest głównie z nieprawidłową interpretacją zasady dobrego sąsiedztwa oraz brakiem wymogu spójności zagospodarowania terenu na obszarach nieposiadających planu miejscowego. Nowi inwestorzy cieszą się znacznie większym zakresem praw niż właściciele istniejących nieruchomości. Opisane powyżej aspekty prowadzą do chaosu przestrzennego – ten zaś z kolei mnoży koszty gospodarcze, społeczne oraz środowiskowe.
Funkcjonująca od kilku miesięcy ustawa o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw, jest niewątpliwie największą reformą w tej dziedzinie od 2003 roku. Ustawa wprowadza nowe dokumenty i narzędzia w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym: plan ogólny, sporządzany obligatoryjnie dla całej gminy oraz zintegrowany plan inwestycyjny, będący szczególnym rodzajem planu miejscowego. Oprócz tego ustawa wprowadza Rejestr urbanistyczny. Jak czytamy - nowelizacja wyodrębnia nowy rozdział w ustawie, poświęcony w całości partycypacji społecznej w procesie planistycznym, co jest bardzo dobre, gdyż społeczność w naszym kraju odczuwa potrzebę partycypacji w kwestiach ważnych dla gmin przez nich zamieszkiwanych.
Zgodnie z przywoływaną ustawą, plan ogólny ma być uchwalany obligatoryjnie dla całej gminy w randze aktu prawa miejscowego. Gminy będą miały na to czas do 1 stycznia 2026 r. Docelowo plan ogólny zastąpi dotychczasowe studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Będzie to dokument zawierający wyłącznie podstawowe ustalenia, które pozwolą gminie zaplanować zrównoważony i harmonijny rozwój.
Pomimo niewątpliwie szczytnych celów, cytowanej wyżej ustawy, która ma służyć dobru gminnych samorządów i zamieszkujących je obywateli, pojawiają się pewne wątpliwości, dlatego też, kierując się dobrze pojętą troską o gminy z mojego okręgu wyborczego, zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na postawione niżej pytania:
Czy w związku z przywoływaną ustawą plany miejscowe gminne, będą kolidowały z planami ogólnymi dla gmin?
Proszę o wyjaśnienia, jaka będzie zależność pomiędzy nimi?
Jak będzie w praktyce wyglądała partycypacja strony społecznej w procesie planistycznym, czy sporządzone zostały ogólne zasady funkcjonowania udziału społeczeństwa, poprawiające dotychczasową, jak widzimy, bardzo nieskuteczną formułę współdecydowania w procesie planistycznym?
Sekretarz stanu Krzysztof Kukucki
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8818 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DPR-IV.054.4.2024
Warszawa, 22 lutego 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: interpelacji nr 1248 Państwa Posłów Jarosława Sachajko, Anny Gembickiej i
Marka Jakubiaka
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 1248 Państwa Posłów Jarosława Sachajko, Anny
Gembickiej i Marka Jakubiaka, w sprawie planów ogólnych dla gmin i planów
indywidulanych dla każdej z nich wynikających z nowej ustawy o zmianie ustawy o
planowaniu i zagospodarowaniu, przekazuję odpowiedzi na zadane pytania.
1. Czy w związku z przywoływaną ustawą plany miejscowe gminne, będą kolidowały
z planami ogólnymi dla gmin?
Zgodnie z art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r.
poz. 1688) utrzymano w mocy wszystkie obowiązujące w dniu wejścia ustawy w życie
(24 września 2023 r.), akty planowania przestrzennego w rozumieniu art. 2 pkt 22 ustawy
z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r.
poz. 977, 1506, 1597, 1688, 1890, 2029 i 2739) – dalej upzp, czyli również miejscowe
plany zagospodarowania przestrzennego. Plany te mogą być również zmieniane, zgodnie
z nowym stanem prawnym.
Przyszłe wejście w życie planu ogólnego także nie będzie wywoływało utraty ważności
obowiązujących planów miejscowych. Stanowi o tym art. 34 ust. 1a ustawy o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym. Ustalenia wprowadzanych planów ogólnych będą
więc wiążące wyłącznie w odniesieniu do planów miejscowych uchwalanych po wejściu w
życie planu ogólnego.
-- 1 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
2. Proszę o wyjaśnienia, jaka będzie zależność pomiędzy nimi?
W art. 13a ust. 5 dodanego do upzp opisano relację pomiędzy planem ogólnym oraz
planami miejscowymi i decyzjami o warunkach zabudowy. Plan ogólny będzie w takim
samym stopniu wiążący dla ustaleń planów miejscowych jak i decyzji o warunkach
zabudowy i zagospodarowania terenu.
Znowelizowany art. 20 upzp określa natomiast stopień tego związania w przypadku
planów miejscowych, tj. że ustalenia planu miejscowego muszą być zgodne z ustaleniami
planu ogólnego, na podstawie którego jest sporządzany. Dodane w art. 20 ust. 3 i 4
doprecyzowują, co rozumiane jest jako zgodność planu miejscowego z planem ogólnym.
W zakresie przeznaczenia terenu w planie miejscowym należy wskazać przeznaczenie
terenu wymienione w profilu funkcjonalnym strefy planistycznej obejmującej dany teren
w planie ogólnym. Profile funkcjonalne poszczególnych stref określają przepisy
wykonawcze wydane na podstawie art. 13m. Ponadto badając zgodność planu
miejscowego z planem ogólnym należy zwrócić uwagę na wielkości parametrów i
wskaźników urbanistycznych, w tym minimalnego udziału procentowego powierzchni
biologicznie czynnej oraz maksymalnej nadziemnej intensywności zabudowy. Przyjęte
w planie miejscowym wartości nie mogą przekraczać wartości brzegowych określonych
dla stref planistycznych w planie ogólnym. Dla terenów wyznaczonych w granicach
obszarów zabudowy śródmiejskiej, z uwagi na intensywne istniejące zagospodarowanie
i wysoki stopień wypełnienia przestrzeni, dopuszcza się ustalenie w planie miejscowym
o 2/3 łagodniejszych wymogów dotyczących zapewnienia powierzchni biologicznie
czynnej niż wynika to wprost z charakterystyki strefy planistycznej.
3. Jak będzie w praktyce wyglądała partycypacja strony społecznej w procesie
planistycznym, czy sporządzone zostały ogólne zasady funkcjonowania udziału
społeczeństwa, poprawiające dotychczasową, jak widzimy, bardzo nieskuteczną
formułę współdecydowana w procesie planistycznym.
W ramach nowelizacji do ustawy dodany został nowy rozdział poświęcony wyłącznie
partycypacji społecznej. Jego przepisy określają podstawowe zasady prowadzenia
czynności planistycznych uwzględniając głos społeczeństwa, ale wprowadzają także
szereg usprawnień do poszczególnych czynności.
W ramach partycypacji społecznej niezbędne jest dołożenie wszelkich starań, aby objąć
nimi możliwie szerokie grono interesariuszy, w tym również osoby o szczególnych
potrzebach. Dlatego w przepisach wskazano, że prowadząc działania z zakresu
partycypacji społecznej dba się o to, aby treści były sformułowane w sposób jawny
i powszechnie zrozumiały, z możliwością wykorzystania do tego celu opracowań treści
w języku niespecjalistycznym. Ma to na celu zrozumienie przez interesariuszy efektów,
do których prowadzi sporządzanie aktów planowania przestrzennego. Dodatkowo
zaproponowano przepis formułujący zasadę organizacji spotkań po godzinach pracy.
Dotychczas zwyczaj taki był dobrą praktyką, ale nie wszędzie stosowaną.
W ustawie zaproponowano katalog technik, za pomocą których można przeprowadzać
konsultacje społeczne i minimalny zakres form, z których należy skorzystać
przeprowadzając konsultacje. Zgodnie z tymi przepisami obowiązkowo należy: zbierać
-- 2 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
uwagi do projektu, odbyć przynajmniej jedno spotkanie pozwalające na prezentację
projektu i dyskusję nad ustaleniami oraz przeprowadzić dowolną, przynajmniej jedną
z innych form. Wśród nowo dodanych form znalazły się działania umożliwiające
bezpośredni kontakt z osobami odpowiedzialnymi za przygotowanie projektu na terenie
objętym tym projektem oraz formy konsultacji polegające na zbieraniu opinii o projekcie
poprzez ankiety lub geoankiety. Rozszerzenie katalogu form konsultacji społecznych
oparto o analizę dobrych praktyk sporządzania aktów planistycznych. Wykorzystanie
nowych narzędzi do uczestnictwa w procesie kształtowania zmian bezpośrednio
związanych z zagospodarowaniem terenu może się przełożyć na zwiększenie wiedzy
uczestników tego procesu, pogłębienie ich identyfikacji z miejscem, a także podniesienie
poziomu motywacji związanej z aktywnością społeczną.
Zgodnie z nowymi przepisami dopuszcza się zastosowanie innych form konsultacji, w tym
także niewymienionych w ustawie. Dotychczas istniały wątpliwości prawne, czy można
zastosować inne formy niż wskazane w ustawie. Wprowadzone przepisy otwierają katalog
i zachęcają do stosowania szerszej palety technik włączających mieszkańców
w decydowanie o przestrzeni niż to było do tej pory. Przepis ten pozwala
na eksperymentowanie z nowymi technologiami, co ułatwi uczestnictwo interesariuszy
w życiu publicznym.
Nie wprowadzono przy tym żadnych ograniczeń odnośnie do organizacji dodatkowych
konsultacji na dowolnym etapie opracowywania projektu lub nawet przed przystąpieniem
do tejże procedury.
Podkreślenia wymaga także ustanowienie nowego prawa interesariuszy do bieżącego
bezpłatnego uzyskiwania informacji z Rejestru Urbanistycznego za pomocą środków
komunikacji elektronicznej, o podejmowanych przez władzę publiczną działaniach
w zakresie planowania i zagospodarowania przestrzennego. Pozwoli to sprawnie
i bezzwłocznie komunikować się z najbardziej zainteresowanymi osobami i gremiami.
Wprowadzenie tego instrumentu pozwoli usprawnić i skrócić procedurę konsultacji
społecznych o czas niezbędny do upowszechnienia informacji w sposób tradycyjny, jako
że wszystkie zainteresowane osoby otrzymają powiadomienie o rozpoczęciu tejże
procedury.
W Rejestrze będą się znajdowały między innymi dokumenty powstające w trakcie
sporządzania aktów planistycznych, raporty z konsultacji społecznych, decyzje
administracyjne związane z planowaniem przestrzennym, rozstrzygnięcia organów
nadzoru. Będzie to nieodpłatny, dostępny dla wszystkich zainteresowanych, zintegrowany
system informacji.
Wprowadzenie Rejestru jako centralnego punktu dostępu do wskazanych informacji
wynika z potrzeb zarówno administracji państwowej, samorządowej oraz szeroko
rozumianego biznesu. Ustanowienie Rejestru jako wiarygodnego źródła danych
i informacji przede wszystkim podniesie efektywność zarządzania przestrzenią, ułatwi
partycypację społeczną, zapewni transparentność procedur planistycznych jak również
przyspieszy proces inwestycyjny.
-- 3 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Rejestr Urbanistyczny zostanie uruchomiony 1 stycznia 2026 r. Do tego czasu gminy
zobowiązane są wykonywać obowiązki związane z publikacją aktów planowania
przestrzennego i ich projektów na każdym etapie ich powstawania w Biuletynie Informacji
Publicznej.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Krzysztof Kukucki
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
-- 4 of 4 --