Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGL-WOZ.050.1.2025.MG
4002090.16185292.13025935
Warszawa, 13-10-2025
Dotyczy: Odpowiedzi na interpelację poselską z 26 września 2025 r. nr 12479
W sprawie: przepisów blokujących możliwość wydawania warunków zabudowy dla
inwestycji mieszkaniowych na terenach, pod którymi znajdują się złoża węgla
brunatnego.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z interpelacją nr K10INT12479 Posłów Marii Małgorzaty Janyskiej, Krystyny
Sibińskiej, Zofii Czernow, Piotra Głowskiego, przekazuję odpowiedź w zakresie kompetencji
Ministra Klimatu i Środowiska.
1) Czy Ministerstwo dostrzega problem blokowania wydawania warunków zabudowy
dla budownictwa mieszkaniowego na terenach, gdzie formalnie udokumentowane są
złoża węgla brunatnego, choć ich eksploatacja nie jest przewidywana?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska dostrzega złożoność wskazanego problemu oraz
konieczność wyważenia interesów społecznych, gospodarczych i środowiskowych.
Jednocześnie należy wskazać, że zdecydowana większość (ok. 90%) wniosków
o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy jest rozpatrywana pozytywnie,
dotyczy to w szczególności inwestycji stanowiącej uzupełnienie zabudowy czy też
rozbudowy istniejących obiektów budowlanych. Natomiast część projektowanej
zabudowy znajduje się z dala od istniejącej zabudowy.
Warto w tym miejscu nawiązać do wyników kontroli przeprowadzonej przez Najwyższą
Izbę Kontroli pt. „Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne w Polsce na przykładzie
wybranych miast” (KIN.430.8.2022). Z informacji o wynikach kontroli wynika, że:

-- 1 of 5 --

2
 w studiach obowiązujących w 2013 r. powierzchnia wskazanych w nich terenów
pod zabudowę mieszkaniową (jedno i wielorodzinną) wynosiła w sumie ponad
6 mln ha, a więc zajmowała ok. 19% powierzchni całkowitej Polski. Jak wyliczył
Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN na takim obszarze
mogłoby zamieszkać nawet 200 mln osób, podczas gdy liczba ludności Polski
wynosi zaledwie 38 mln, a zgodnie z prognozami GUS w 2060 r. będzie wynosiła
ok. 30 mln;
 pomimo że w studiach zabezpieczone zostały tereny dla ponad 200 mln osób,
na terenach nieobjętych planem miejscowym realizowane były inwestycje
niezgodne z założeniami lokalnej polityki i struktury przestrzennej, określonymi
w studiach, tj. ponad 36% decyzji WZ wydanych na potrzeby nowych inwestycji
mieszkaniowych, dotyczyło terenów, które w studium przeznaczono na inne
cele niż pod zabudowę mieszkaniową;
 chaos przestrzenny (rozlewanie się miast, niekontrolowana i dowolna zabudowa)
generuje rocznie ponad 83 mld zł strat, wg wyliczeń Komitetu Przestrzennego
Zagospodarowania Kraju PAN. Ma to swoje źródło głównie w wydawaniu
wadliwych decyzji o warunkach zabudowy. Te koszty wynikają z chaosu
przestrzennego, problemów z infrastrukturą (np. konieczność zapewnienia
mediów: prąd, kanalizacja, wodociągi, odbiór śmieci, obowiązek zapewnienia
dowozu dzieci do szkoły, budowa i naprawa: dróg, chodników, odśnieżanie)
negatywnego wpływu na środowisko (np. Większe zużycie paliwa na dojazdy do
szkoły, pracy).
W 2023 r. została przeprowadzona reforma planowania i zagospodarowania
przestrzennego, której celem jest uporządkowanie ładu przestrzennego oraz zapobieżeniu
niekontrolowanemu rozprzestrzenianiu się zabudowy, co generuje ww. koszty społeczne
i środowiskowe. Każda gmina powinna do 30 czerwca 2026 r. uchwalić plan ogólny gminy,
w planie tym ma możliwość wskazania terenów uzupełnienia zabudowy, uwzględniającej
do 130% zdiagnozowanych potrzeb demograficznych.
Zgodnie z przepisami prawa należy dążyć do planowania i lokalizowania zabudowy na
obszarach o w pełni wykształconej zwartej strukturze funkcjonalno-przestrzennej,
w szczególności poprzez uzupełnianie istniejącej zabudowy, a jeżeli byłoby to niemożliwe,
to w pierwszej kolejności na obszarach w najwyższym stopniu przygotowanych do
zabudowy, przez co rozumie się obszary charakteryzujące się najlepszym dostępem do
sieci komunikacyjnej oraz najlepszym stopniem wyposażenia w sieci wodociągowe,
kanalizacyjne, elektroenergetyczne, gazowe, ciepłownicze oraz sieci i urządzenia
telekomunikacyjne, adekwatnych dla nowej, planowanej zabudowy.
Minister właściwy do spraw środowiska jest organem odpowiedzialnym za ochronę złóż
kopalin, jego działania w tym obszarze są regularnie poddawane kontrolom,
w szczególności Najwyższej Izby Kontroli, zarówno w zakresie prowadzonych postepowań
administracyjnych, jak również innych działań, w szczególności podejmowanych inicjatyw
legislacyjnych.
Złoża kopalin, w tym węgla brunatnego, stanowią strategiczny zasób państwa. Ich ochrona
nie wynika jedynie z bieżących planów eksploatacyjnych, lecz z obowiązku zachowania

-- 2 of 5 --

3
potencjału surowcowego dla przyszłych pokoleń. Nawet jeśli obecnie eksploatacja danego
złoża wydaje się nieopłacalna lub mało prawdopodobna, zmieniające się technologie,
warunki ekonomiczne czy potrzeby energetyczne mogą w przyszłości uczynić ją możliwą
i pożądaną.
Z punktu widzenia planowania przestrzennego niekontrolowane rozprzestrzenianie się
zabudowy mieszkaniowej na obszary oddalone od istniejącej infrastruktury prowadzi do
zaburzenia ładu urbanistycznego. Tereny objęte złożami często znajdują się poza zwartą
strukturą osadniczą. Taka rozproszona zabudowa utrudnia racjonalne zagospodarowanie
przestrzeni i może prowadzić do konfliktów funkcjonalnych oraz środowiskowych.
Z tych względów Minister opowiada się za podejściem zrównoważonym, które uwzględnia
zarówno konieczność ochrony zasobów, racjonalne gospodarowanie przestrzenią,
jak również potrzebę rozwoju gminy, w tym wyznaczenia terenów pod budownictwo
mieszkaniowe. Dlatego też wielokrotnie w Ministerstwie podejmowane były próby
wypracowania z przedstawicielami gmin rozwiązań kompromisowych, w następstwie
których np. ustalano dopuszczalny zasięg zabudowy. Z punktu widzenia ładu
przestrzennego takie działania powinny mieć miejsce na etapie tworzenia aktów
planowania przestrzennego, gdzie możliwe jest całościowe spojrzenie na potrzeby
rozwojowe gminy i np. przeznaczenie wybranej części złoża pod zabudowę, nie zaś
lokalizowanie pojedynczych obiektów na terenie całej gminy.
2) Czy planowane są zmiany legislacyjne, które pozwolą na elastyczne podejście do
ochrony złóż, z uwzględnieniem rzeczywistych uwarunkowań gospodarczych
i społecznych?
W Ministerstwie trwają prace koncepcyjne mające na celu zmianę przepisów ustawy z dnia
9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze. Jednakże na chwilę obecną nie planuje
się wprowadzenia rozwiązań ułatwiających zabudowę terenów występowania
udokumentowanych złóż kopalin wydobywanych metodami odkrywkową i podziemnego
wytopu. W tym miejscu podkreślić należy, że kwestie związane z szeroko rozumianą
planistyką przestrzenną – w szczególności projekty decyzji o warunkach zabudowy
(„decyzje WZ”)/ ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego („decyzje ICP”), które
trafiają do Ministra celem uzgodnienia – są każdorazowo szczegółowo analizowane,
z uwzględnieniem specyfiki danego przypadku oraz obowiązujących przepisów prawa.
Jednocześnie należy podkreślić, że Minister, kierując się zasadami ładu przestrzennego oraz
zrównoważonego rozwoju, dopuszcza możliwość zabudowy nieprzekraczającej istniejących
linii zabudowy na udokumentowanych złożach kopalin wydobywanych odkrywkowo lub
metodą podziemnego wytopu. Takie podejście ma na celu pogodzenie interesów
gospodarczych z koniecznością ochrony zasobów naturalnych oraz zapewnienia spójności
przestrzennej i funkcjonalnej obszarów objętych planowaniem.
Ponadto w Ministerstwie trwają intensywne prace nad identyfikacją i nadaniem statusu złóż
strategicznych. Proces ten ma na celu wyodrębnienie zasobów o kluczowym znaczeniu dla
bezpieczeństwa surowcowego kraju oraz zapewnienie ich ochrony przed trwałą zabudową
uniemożliwiającą przyszłą eksploatację.

-- 3 of 5 --

4
W ramach procedury nadania złożu statusu strategicznego analizowane są m.in. aspekty
geologiczne, ekonomiczne, środowiskowe oraz planistyczne, ze szczególnym
uwzględnieniem realnego zagospodarowania terenu. Istotnym elementem oceny jest
możliwość częściowego uznania złoża za strategiczne – co oznacza, że tylko wybrana jego
część objęta byłaby ograniczeniami w zakresie zagospodarowania przestrzennego.
W praktyce pozwalałoby to na dopuszczenie uzupełniającej zabudowy nad fragmentem
złoża, który nie został uznany za strategiczny, zgodnie z obowiązującymi dokumentami
planistycznymi i występującymi w nich obszarami zabudowy śródmiejskiej i obszarami
uzupełnienia zabudowy.
W przypadku gdy dane złoże nie zostanie zakwalifikowane jako strategiczne będzie
podlegało ochronie na dotychczasowych zasadach. Jednakże możliwa będzie zabudowa
uzupełniająca w stosunku do istniejącej zabudowy oraz inwestycje nie przesuwające
dotychczasowej linii zabudowy w głąb niezagospodarowanego złoża.
3) Czy możliwe jest wprowadzenie procedury, w której – w przypadku braku planów
eksploatacji w perspektywie długoterminowej – gmina mogłaby dopuścić zabudowę
mieszkaniową na obszarze objętym złożem, za zgodą właściwych organów
administracji i po uzyskaniu opinii geologicznej?
Złoża kopalin podlegają ochronie w celu zabezpieczenia możliwości ich eksploatacji przez
obecne oraz przyszłe pokolenia. Dlatego organy nie badają w ogóle, czy i kiedy planowane
jest wydobycie kopaliny ze złoża. Organy analizują dostępność do złoża kopaliny,
biorą pod uwagę rodzaj kopaliny oraz metodę jej eksploatacji.
Należy zwrócić uwagę na to, że o przeznaczeniu oraz dopuszczalnym zagospodarowaniu
terenu rozstrzygają plany miejscowe, zaś w przypadku ich braku – możliwe jest wydanie
decyzji o warunkach zabudowy, z zastrzeżeniem że po wdrożeniu reformy planistycznej
takie decyzje będą mogły być wydawane wyłącznie w strefie uzupełnienia zabudowy.
Ponadto wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe pod warunkiem,
że planowana inwestycja nie narusza chronionego prawem interesu publicznego oraz osób
trzecich (art. 6 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).
Ustawodawca wprowadził zatem negatywną przesłankę do wydania decyzji o warunkach
zabudowy, co oznacza, że zabudowa nie będzie mogła zostać zrealizowana w przypadku
naruszenia interesu publicznego w postaci ochrony złóż kopalin. Tym samym, biorąc pod
uwagę obowiązujący stan prawny, wprowadzenie opisanej procedury stanowiłoby próbę
obejścia przepisów prawa i nie znajduje uzasadnienia.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Galos
Podsekretarz Stanu - Główny Geolog Kraju
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/

-- 4 of 5 --

5
Do wiadomości:
1 Departament Spraw Parlamentarnych KPRM.

-- 5 of 5 --