Interpelacja w sprawie finansowania renowacji przystani rybackich oraz polityki złomowania kutrów w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12452
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie finansowania renowacji przystani rybackich oraz polityki złomowania kutrów w Polsce
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 23-09-2025
Polskie rybołówstwo morskie, będące niegdyś źródłem utrzymania dla tysięcy rodzin i jednym z filarów nadmorskiej tożsamości gospodarczej naszego kraju, znalazło się obecnie w dramatycznej sytuacji. Polscy rybacy od lat zmagają się z kolejnymi ograniczeniami połowowymi, rosnącymi kosztami operacyjnymi oraz brakiem realnego wsparcia instytucjonalnego. Zamiast działań zmierzających do unowocześnienia floty czy infrastruktury portowej, obserwujemy proces systematycznej likwidacji potencjału połowowego pod hasłem „restrukturyzacji”.
W ramach Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury (EFMRA) oraz wcześniejszego EFMR Komisja Europejska przyznała państwom członkowskim – w tym Polsce – możliwość wykorzystywania funduszy na tzw. trwałe zaprzestanie działalności połowowej, czyli de facto złomowanie kutrów rybackich. Jak wynika z dostępnych dokumentów i analiz, to właśnie ten aspekt polityki rybackiej cieszy się największym zainteresowaniem w naszym kraju. Tymczasem porty rybackie i przystanie – takie jak chociażby w Jarosławcu – niszczeją, a ich potencjał turystyczny i gospodarczy pozostaje niewykorzystany.
Pytania:
Ile środków publicznych (z podziałem na środki krajowe, regionalne i unijne) przeznaczono od 1 stycznia 2024 roku na renowację, rozbudowę lub modernizację przystani rybackich i portów morskich w Polsce – w szczególności takich jak przystań w Jarosławcu?
Ile środków z Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury (EFMRA) zostało przekazanych w tym samym okresie na ten cel?
Proszę o przedstawienie listy projektów inwestycyjnych zrealizowanych lub rozpoczętych od 1 stycznia 2024 roku w ramach modernizacji infrastruktury portowej i przystani rybackich z podaniem lokalizacji, kosztów całkowitych oraz źródeł finansowania.
Jakie są najbliższe plany kierowanego przez Pana rządu w zakresie wspierania sektora rybołówstwa w Polsce? Czy przewiduje się finansowanie modernizacji jednostek rybackich, poprawy warunków pracy rybaków lub wsparcia infrastrukturalnego?
Ile kutrów rybackich zostało zezłomowanych od 1 stycznia 2024 roku?
Ile z tych jednostek zostało zezłomowanych w ramach programów dofinansowanych z funduszy unijnych, w szczególności w ramach EFMRA?
Jakie były konkretne kwoty dofinansowań wypłaconych armatorom w ramach programów „trwałego zaprzestania działalności połowowej” od 1 stycznia 2024 roku?
Czy rząd RP analizował długofalowe skutki polityki złomowania kutrów dla polskiego sektora rybołówstwa i bezpieczeństwa żywnościowego państwa?
Czy unijne programy dofinansowujące likwidację kutrów, finansowane również z polskich składek członkowskich, nie prowadzą de facto do niszczenia potencjału połowowego Polski bez realnych korzyści rozwojowych?
Jakie działania podejmuje polski rząd w ramach negocjacji z Komisją Europejską, aby programy wsparcia dla sektora rybackiego były bardziej zrównoważone – i aby środki nie trafiały niemal wyłącznie na programy likwidacyjne?
Uważam, że Polska – jako kraj posiadający dostęp do morza i długoletnią tradycję rybołówstwa – powinna prowadzić politykę wzmacniania tego sektora, nie jego demontażu. Oczekuję rzetelnej odpowiedzi na powyższe pytania oraz przedstawienia konkretnych danych liczbowych.
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (26)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
22855 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 23 października 2025 r.
Znak sprawy: RYB.pw.058.4.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 12452 w sprawie finansowania renowacji przystani rybackich
oraz polityki złomowania kutrów w Polsce
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12452 z dnia 26 września br., Pana Dariusza Mateckiego
–Posłana Sejm RP, przedstawiam następujące informacje.
1) Pytanie: Ile środków publicznych (z podziałem na środki krajowe, regionalne i unijne)
przeznaczono od 1 stycznia 2024 roku na renowację, rozbudowę lub modernizację
przystani rybackich i portów morskich w Polsce – w szczególności takich jak przystań
w Jarosławcu?
Zgodnie ze stanowiskiem przekazanym przez Ministerstwo Infrastruktury „na renowację,
rozbudowę lub modernizację przystani rybackich i portów morskich w Polsce” w 2024 r.
poniesiono następujące wydatki:
a) kwotę 19 558 tys. zł z budżetu państwa na inwestycje pn.:
Przebudowa portu rybackiego we Fromborku;
Przebudowa portu rybackiego w Nowej Pasłęce – II etap;
Remont Falochronu Zachodniego, Wschodniego w Porcie Ustka wraz
z Nabrzeżem Pilotowym
oraz w ramach programów wieloletnich pn.:
Budowa falochronu osłonowego w Porcie Gdańsk;
Budowa i rozbudowa infrastruktury dostępowej do portu w Świnoujściu w latach
2023-2029 na zadanie nr 1 pn. Przeprowadzenie prac dla umożliwienia transportu
wodnego do Portu Zewnętrznego w Świnoujściu oraz zadanie nr 2 pn. Budowa
falochronu dla nowego Portu Zewnętrznego w Świnoujściu.
-- 1 of 10 --
b) kwotę 4 621 tys. zł z budżetu środków europejskich na inwestycje w ramach programu
wieloletniego pn. Budowa i rozbudowa infrastruktury dostępowej do portu w Świnoujściu
w latach 2023-2029 na zadanie nr 1 pn. Przeprowadzenie prac dla umożliwienia
transportu wodnego do Portu Zewnętrznego w Świnoujściu.
2) „na renowację, rozbudowę lub modernizację przystani rybackich i portów morskich
w Polsce” w 2025 r. (według stanu na dzień 30.09.2025 r.) poniesiono:
a) kwotę 92 736 tys. zł z budżetu państwa na inwestycje pn. Przebudowa Przystani
rybackiej Jarosławiec oraz w ramach ww. programów wieloletnich pn.: Budowa
falochronu osłonowego w Porcie Gdańsk oraz Budowa i rozbudowa infrastruktury
dostępowej do portu w Świnoujściu w latach 2023-2029 na zadanie nr 1 pn.
Przeprowadzenie prac dla umożliwienia transportu wodnego do Portu Zewnętrznego w
Świnoujściu oraz zadanie nr 2 pn. Budowa falochronu dla nowego Portu Zewnętrznego
w Świnoujściu.
b) kwotę 283 tys. zł z budżetu środków europejskich na inwestycje pn. Przebudowa
Przystani rybackiej Jarosławiec oraz w ramach ww. programów wieloletnich pn.: Budowa
falochronu osłonowego w Porcie Gdańsk oraz Budowa i rozbudowa infrastruktury
dostępowej do portu w Świnoujściu w latach 2023-2029 na zadanie nr 1 pn.
Przeprowadzenie prac dla umożliwienia transportu wodnego do Portu Zewnętrznego
w Świnoujściu.
Jednocześnie trwają aktualnie prace w ramach inwestycji, dla których termin zakończenia
prac to IV kwartał 2025 r., natomiast nie zostały jeszcze poniesione wydatki (wg. stanu
na 30.09.2025 r.); tj.:
- Przebudowa przystani rybackiej Dąbki.
Koszt inwestycji to: 2 882 tys. zł (finansowanie z budżetu państwa).
- Remont elementów budowli hydrotechnicznych w Porcie Morskim Kołobrzeg.
Koszt inwestycji to: 2 212 tys. zł (finansowanie z budżetu państwa)
- Remont elementów budowli hydrotechnicznych w Porcie w Dźwirzyno.
Koszt inwestycji to: 419 tys. zł (finansowanie z budżetu państwa).
Dodatkowo przedstawiam informacje w zakresie projektu pn. Przebudowa Przystani
rybackiej Jarosławiec. Prace nad realizacją inwestycji zostały podzielone na dwa Etapy.
Etap I obejmuje prace w części morskiej, do których należą:
wymiana istniejącej dalby wyciągowej na nową, trójpalową konstrukcję z rur
stalowych, wyposażoną w drabinkę wyłazową, belki odbojowe i uchwyt na
zblocze,
roboty czerpalne w rejonie prac.
Etap II obejmuje prace w części lądowej, do których należą:
rozbiórka istniejącej maszynowni wraz z budową nowej maszynowni,
budowa nowego układu kabestanów, ułatwiający wciąganie i wyciąganie kutrów,
-- 2 of 10 --
wykonanie nowej, betonowej nawierzchni między budynkiem maszynowni,
fundamentami kabestanów a boksami rybackimi.
Koszt inwestycji to: 2 955 tys. zł (finansowanie z budżetu państwa i środków budżetu
europejskiego – Programu Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027).
Termin zakończenia inwestycji to IV kwartał 2025 r.
Ponadto ze środków Krajowego Planu Odbudowy wydatkowano w okresie od 2024 roku
do końca lipca 2025 r. kwotę 379 536 tys. zł na prace związane
z Modernizacją/rozbudową obiektów w portach w Łebie, Ustce i Darłowie
przeznaczonych do serwisowania i obsługi morskich instalacji wiatrowych oraz Budową
nowego terminalu instalacyjnego w Gdańsku.
2) Pytanie: Ile środków z Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury
(EFMRA) zostało przekazanych w tym samym okresie na ten cel?
Od 1 stycznia 2024 roku w Programie Fundusze Europejskie dla Rybactwa 2021-2027
w ramach działania 1.5 „Inwestycje w portach” ogłoszono 2 nabory wniosków
o dofinansowanie na łączną kwotę 37 669 468,78 zł. W ramach 1 naboru wniosków
o budżecie 26 944 968,78 zł, który dotyczył portów i przystani rybackich, gdzie wykonuje
się rybołówstwo morskie, podpisano 5 umów o dofinansowanie na kwotę 25 720 743,51
zł. W ramach 2 naboru o dofinansowanie o budżecie 10 724 500 zł, który dotyczył
portów i przystani, gdzie wykonuje się rybactwo śródlądowe, podpisano 6 umów
o dofinansowanie na kwotę 1 825 812,37 zł. Ogółem, do dnia 10 października br.
podpisano 11 umów o dofinansowanie na kwotę 27 546 555,88 zł.
W ramach pierwszego naboru jedna z podpisanych umów/porozumień dotyczy
przebudowy przystani rybackiej w Jarosławcu. Beneficjentem pomocy jest Urząd Morski
w Szczecinie, a kwota podpisanej umowy wynosi 3 055 245,38 zł. Zgodnie z aktualnym
harmonogramem rzeczowo-finansowym operacji przebudowa ma zostać zakończona do
dnia 31 grudnia br.
3) Pytanie: Proszę o przedstawienie listy projektów inwestycyjnych zrealizowanych lub
rozpoczętych od 1 stycznia 2024 roku w ramach modernizacji infrastruktury portowej
i przystani rybackich, z podaniem lokalizacji, kosztów całkowitych oraz źródeł
finansowania.
Poniżej szczegółowa lista operacji wybranych do dofinansowania w ramach działania 1.5:
Inwestycje w portach w ramach programu FER
Numer naboru Budżet naboru Status projektu Całkowity koszt
operacji (z VAT)
Dofinansowanie
z EFMRA Lokalizacja
Umowa
podpisana 1 945 000,00 zł 1 600 000,00 zł Kamień
Pomorski FEDR.01.05-
IP.01-001/24
26 944 968,78
zł Umowa
podpisana
17 692 111,49
zł 14 341 347,08 zł Wolin
-- 3 of 10 --
Umowa
podpisana 3 055 245,38 zł 3 055 245,38 zł Jarosławiec
Umowa
podpisana 7 510 000,00 zł 6 105 691,05 zł Dziwnów
Umowa
podpisana 760 705,80 zł 618 460,00 zł Hel
Umowa
podpisana 290 662,86 zł 112 425,64 zł Ełk, Stare Juchy
Umowa
podpisana 1 814 797,32 zł 737 722,29 zł Mikołajki
Umowa
podpisana 198 980,91 zł 99 490,45 zł Rajgród
Umowa
podpisana 250 561,90 zł 101 854,44 zł Sławno
Umowa
podpisana 1 535 498,40 zł 631 917,34 zł Wierzbica
FEDR.01.05-
IP.01-002/24
10 724 500,00
zł
Umowa
podpisana 344 099,42 zł 142 402,21 zł Wągrowiec
4) Pytanie: Jakie są najbliższe plany Rządu RP i kierowanego przez Pana rządu w zakresie
wspierania sektora rybołówstwa w Polsce? Czy przewiduje się finansowanie
modernizacji jednostek rybackich, poprawy warunków pracy rybaków lub wsparcia
infrastrukturalnego?
Działania mające na celu wsparcie sektora rybołówstwa zamieszczone są
w harmonogramie naborów wniosków o dofinansowanie programu FER. W myśl art. 14
ust. 1 ustawy EFMRA,, harmonogram zamieszczony jest przez Instytucję Zarządzającą na
ogólnodostępnej stronie internetowej programu: www.rybactwo.gov.pl, a jego
aktualizacja odbywa się nie rzadziej niż raz na kwartał.
Zgodnie z obowiązującym harmonogramem, w najbliższym czasie zostaną ogłoszone
nabory wniosków o dofinansowanie dla działania 1.5 Inwestycje w portach w terminie
17.11. – 01.12.2025 r., na łączną kwotę 58 500 000,00 zł.
5 Pytanie: Ile kutrów rybackich zostało zezłomowanych od 1 stycznia 2024 roku ?
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że złomowanie statków rybackich realizowane
jest wyłącznie w związku z wdrażaniem programów pomocowych współfinansowanych
ze środków funduszy Unii Europejskiej skierowanych do sektora rybackiego. W związku
z wdrażaniem programu Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027
współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i
Akwakultury (EFMRA), od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 21 października 2025 r. trwale
wycofano 154 statki rybackie (w drodze złomowania i przekwalifikowania statku).
-- 4 of 10 --
6 Pytanie: Ile z tych jednostek zostało zezłomowanych w ramach programów
dofinansowanych z funduszy unijnych, w szczególności w ramach EFMRA?
Jak wskazano powyżej, złomowanie statków rybackich realizowane jest wyłącznie w
związku z wdrażaniem programów pomocowych współfinansowanych ze środków
funduszy Unii Europejskiej skierowanych do sektora rybackiego. W związku z
wdrażaniem programu Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027
współfinansowanego ze środków EFMRA, od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 21
października 2025 r. trwale wycofano 154 statki rybackie (w drodze złomowania i
przekwalifikowania statku).
7 Pytanie: Jakie były konkretne kwoty dofinansowań wypłaconych armatorom w
ramach programów „trwałego zaprzestania działalności połowowej” od 1 stycznia 2024
roku?
Zgodnie z § 22 ust 1. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 września
2023 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i wypłaty pomocy finansowej
na realizację operacji w ramach Priorytetu 1. Wspieranie zrównoważonego rybołówstwa
oraz odbudowy i ochrony żywych zasobów wodnych objętego programem Fundusze
Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027 oraz wysokości tej pomocy (Dz.U. z
2023r.poz. 2128 z późn.zm.) pomoc w ramach działania Trwałe zaprzestanie działalności
połowowej na złomowanie statku rybackiego i na przekwalifikowanie statku rybackiego
przyznawana jest w formie finansowania na podstawie stawek jednostkowych w
następującej wysokości:
1) 139 000 zł oraz 24 000 zł dodatku rekompensacyjnego – dla statków rybackich o
pojemności brutto mniejszej niż 1 GT,
2) 81 000 zł za każde GT oraz 116 000 dodatku rekompensacyjnego – dla statków
rybackich o pojemności brutto od 1 GT do mniejszej niż 10 GT,
3) 46 000 zł za każde GT oraz 466 000 zł dodatku rekompensacyjnego – dla statków
rybackich o pojemności brutto od 10 GT do mniejszej niż 25 GT,
4) 50 000 zł za każde GT oraz 744 000 zł dodatku rekompensacyjnego – dla statków
rybackich o pojemności brutto od 25 GT do mniejszej niż 50 GT,
5) 3 243 500 zł – dla statków rybackich o pojemności brutto równej lub większej niż 50
GT
– z tym że w przypadku przekwalifikowania statku rybackiego na działalność dochodową
wysokość stawek jednostkowych pomniejsza się o 10%.
8 Pytanie: Czy Rząd RP analizował długofalowe skutki polityki złomowania kutrów dla
polskiego sektora rybołówstwa i bezpieczeństwa żywnościowego państwa?
-- 5 of 10 --
Zgodnie z art. 20 ust. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2021/1139 z dnia 7 lipca 2021 r. ustanawiającego Europejski Fundusz Morski, Rybacki i
Akwakultury oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) 2017/1004 (Dz. Urz. UE L 247 z
13.07.2021, str. 1), wsparcie za trwałe zaprzestanie działalności połowowej może zostać
przyznane w przypadku gdy zaprzestanie działalności stanowi jedno z narzędzi w planie
działania, o którym mowa w art. 22 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 1380/2013.
Zgodnie z art. 22 ust. 1-2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr
1380/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie wspólnej polityki rybołówstwa, zmieniające
rozporządzenia Rady (WE) nr 1954/2003 i (WE) nr 1224/2009 oraz uchylające
rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 i (WE) nr 639/2004 oraz decyzję Rady
2004/585/WE (Dz. Urz. UE L 354 z 28.12.2013, str. 22, z późn. zm.), państwa
członkowskie wprowadzają z czasem środki służące dostosowaniu zdolności połowowej
swojej floty do swoich uprawnień do połowów, biorąc pod uwagę tendencje i w oparciu
o najlepsze opinie naukowe, mając na uwadze cel polegający na osiągnięciu stabilnej i
trwałej równowagi między nimi. Aby osiągnąć ten cel, państwa członkowskie przesyłają
Komisji Europejskiej do 31 maja każdego roku sprawozdanie na temat równowagi
pomiędzy zdolnościami połowowymi swoich flot a swoimi uprawnieniami do połowów.
W celu ułatwienia wspólnego podejścia w całej Unii sprawozdanie to jest sporządzane
zgodnie ze wspólnymi wytycznymi, które Komisja może opracować, określającymi
odpowiednie parametry techniczne, społeczne i ekonomiczne. Sprawozdanie zawiera
roczną ocenę zdolności floty krajowej i wszystkich segmentów floty danego państwa
członkowskiego. W sprawozdaniu należy dążyć do określenia strukturalnej nadwyżki
zdolności w podziale na segmenty i ocenić długoterminową rentowność w podziale na
segmenty. Sprawozdania te są podawane do wiadomości publicznej.
Zgodnie z art. 22 ust. 4 ww. rozporządzenia (UE) nr 1380/2013, jeśli z oceny wynika
wyraźnie, że zdolność połowowa nie jest skutecznie równoważona uprawnieniami do
połowów, państwo członkowskie sporządza plan działania dla segmentów floty, w
stosunku do których stwierdzono strukturalną nadwyżkę zdolności; plan ten jest
włączany do sprawozdania tego państwa członkowskiego. Plan działania określa cele
dostosowawcze i narzędzia służące osiągnięciu równowagi oraz wyraźne ramy czasowe
jego wdrażania.
Mając powyższe na uwadze, każdego roku sporządzane jest sprawozdanie – „Raport
roczny dotyczący działań zmierzających do osiągnięcia równowagi pomiędzy zdolnością
połowową a wielkością dopuszczalnych połowów” – tzw. raport flotowy. Raport ten
zawiera ocenę równowagi pomiędzy zdolnościami połowowymi, a uprawnieniami do
połowów, w odniesieniu do każdego segmentu polskiej floty rybackiej. Na przestrzeni
kolejnych lat, w corocznych raportach, stwierdzane było niezrównoważenie
poszczególnych segmentów polskiej floty rybackiej do uprawnień do połowów. W tej
sytuacji każdorazowo sporządzany był wymagany plan działania.
W opracowanych planach działania określono, że jednym z narzędzi służącym
osiągnięciu równowagi będzie realizacja trwałego zaprzestania działalności połowowej.
Plany działania stanowią integralną część raportów flotowych, które do 31 maja każdego
roku przekazywane są do Komisji Europejskiej i publikowane są na stronie internetowej
-- 6 of 10 --
ministra właściwego do spraw rybołówstwa:
https://www.gov.pl/web/rolnictwo/raporty-flotowe.
9 Pytanie: Czy unijne programy dofinansowujące likwidację kutrów, finansowane
również z polskich składek członkowskich, nie prowadzą de facto do niszczenia
potencjału połowowego Polski, bez realnych korzyści rozwojowych?
W momencie przystąpienia Polski do Unii Europejskiej w 2004 r., Polska zobowiązała się
do partycypowania w kosztach jej funkcjonowania, wspólnego tworzenia przepisów
unijnych, w tym do absorpcji środków unijnych.
Każde państwo członkowskie UE jest zobligowane do podejmowania działań mających
na celu wypełnienie między innymi postanowień Wspólnej Polityki Rybołówstwa w
zakresie ochrony żywych zasobów wodnych. Jest to równoznaczne z koniecznością
zapewnienia przez państwo członkowskie zrównoważonej eksploatacji żywych zasobów
morza, również poprzez osiągnięcie równowagi między zdolnością połowową floty, a
dostępnymi uprawnieniami do połowów.
W wyniku zmian klimatu, zanieczyszczenia środowiska naturalnego, jak również presji
połowowej, stan zasobów Morza Bałtyckiego nie jest zadowalający.
Coroczne doradztwo naukowe Międzynarodowej Rady Badań Morza (ICES) na obszar
Morza Bałtyckiego wskazuje na możliwości połowowe danego gatunku ryb.
Przygotowane przez ICES corocznie oceny stanu zasobów zawierają szeroką analizę
stanu zasobów wykorzystywaną jako podstawę do przygotowania przez KE propozycji
podziału TAC i kwot połowowych oraz długoterminowych propozycji na temat sposobów
zrównoważonego zarządzania rybołówstwem na wodach europejskich.
Ponadto, w wyniku przeprowadzanych przez Morski Instytut Rybacki – Państwowy
Instytut Badawczy corocznie analiz wskaźników biologicznych, ekonomicznych i
społecznych, podejmowane są przez ministra właściwego do spraw rybołówstwa
działania (na podstawie Raportu Flotowego) mające na celu zrównoważenie floty
bałtyckiej w danym segmencie.
Działania te przekładają się na ewentualne, dobrowolne możliwości, danego rybaka, na
przekwalifikowanie statku rybackiego na inną działalność gospodarczą niż połowowa lub
też na złomowanie statków rybackich.
Ponadto, należy zauważyć, że rybacy którzy decydują się odejść z zawodu są to w
główniej mierze osoby z wieloletnim stażem pracy. Ich decyzje niejednokrotnie są
spowodowane brakiem opłacalności działalności połowowej, na który wpływa spadek
rentowności ich przedsiębiorstw, wzrost kosztów stałych, malejący połów ryb (z roku na
-- 7 of 10 --
rok malejące kwoty oraz brak możliwości ukierunkowanych połowów dorsza, łososia czy
śledzia zachodniego).
10 Pytanie: Jakie działania podejmuje polski rząd w ramach negocjacji z Komisją
Europejską, aby programy wsparcia dla sektora rybackiego były bardziej zrównoważone
– i aby środki nie trafiały niemal wyłącznie na programy likwidacyjne?
W perspektywie finansowej UE 2021-2027 pomoc dla sektora rybackiego udzielana jest
w ramach Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury (EFMRA).
Priorytety i szczegółowe zasady unijnego finasowanie w ramach EFMRA zostały
określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2011/1139 z dnia 7
lipca 2021 r. ustanawiającym Europejski Fundusz Morski, Rybacki i Akwakultury oraz
zmieniającym rozporządzenie (UE) 2017/10041. Rozporządzenie to obowiązuje w
równym stopniu wszystkie państwa członkowskie.
Zgodnie z Załącznikiem V do ww. rozporządzenia, Polsce z EFMRA przyznano
512 387 953 euro, co razem z wkładem z budżetu krajowego (219 594 837 euro) daje
ponad 731 mln euro.
Dokumentem określającym kierunki interwencji funduszu na poziomie krajowym jest
program Fundusze Europejskie dla Rybactwa (FER), zatwierdzony przez Komisję
Europejską 9 grudnia 2022 r. Natomiast ramy prawne systemu wdrażania środków
funduszowych tworzą ustawa z dnia 26 maja 2023 r. o wspieraniu zrównoważonego
rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego
i Akwakultury na lata 2021–20272 oraz uzupełniające ją rozporządzenia wykonawcze.
Program FER zawiera m.in. analizę SWOT, wynikającą z niej identyfikację potrzeb oraz
katalog działań zaprojektowanych tak, aby w możliwie najszerszy sposób odpowiadały
one na zidentyfikowane potrzeby wszystkich branż sektora rybackiego (rybołówstwa
morskiego i śródlądowego, akwakultury oraz przetwórstwa). Zarówno program FER, jak i
krajowe akty prawne opracowywane były zgodnie z obowiązującą procedurą legislacyjną,
w ramach której poddawane były wymaganemu opiniowaniu, uzgodnieniom i
konsultacjom społecznym.
W kontekście funkcjonowania sektora rybołówstwa morskiego, wsparcie finansowe z
funduszu stanowi przede wszystkim narzędzie wspierania zrównoważonego
rybołówstwa i ochrony żywych zasobów morza. Wszelka pomoc finansowa udzielana
przez państwo członkowskie dla floty powinna być zatem ściśle uzależniona od
przestrzegania celów WPRyb i być z nimi zgodna. Dotyczy to również celów WPRyb w
zakresie ochrony, a więc konieczności zapewnienia przez państwo członkowskie
zrównoważonej eksploatacji żywych zasobów morza, również poprzez osiągnięcie
równowagi między zdolnością połowową floty a dostępnymi uprawnieniami do połowów.
Opracowując w latach 2020 – 2022 program FER resort rolnictwa brał pod uwagę
uwarunkowania wykonywania rybołówstwa bałtyckiego, w tym przede wszystkim stan
cennych handlowo gatunków ryb i wielkość przysługujących Polsce kwot połowowych,
1 Dz. Urz. UE L 247 z 13.07.2021, str. 1.
2 Dz. U. poz. 1273.
-- 8 of 10 --
ale również czynniki takie jak: zmiany klimatyczne i ich skutki, postęp technologiczny w
zakresie sprzętu i narzędzi wykorzystywanych w sektorze rybackim czy zwiększenie
liczby użytkowników operujących na obszarach morskich. Uwzględniając powyższe
czynniki oraz warunki przyznawania pomocy określone w unijnym rozporządzeniu
2011/1139 – zaplanowano katalog możliwych do finasowania działań skierowanych do
podmiotów sektora rybołówstwa morskiego. W ramach programu FER zapewniono
zatem zarówno środki na trwałe zaprzestanie działalności połowowej (dla właścicieli
statków i rybaków chcących odejść z zawodu lub przekwalifikować się na inną
okołorybacką działalność), jak i na inne działania dywersyfikujące działalność połowową.
W tym miejscu należy podkreślić, że w obecnych uwarunkowaniach wynikających ze
stanu żywych zasobów w Morzu Bałtyckim, działanie trwałe zaprzestanie działalności
połowowej nadal pozostaje istotnym instrumentem realizacji obowiązku związanego z
dążeniem do zrównoważenia zdolności połowowej, nałożonego na państwa
członkowskie przepisami art. 22 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr
1380/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. w sprawie wspólnej polityki rybołówstwa,
zmieniające rozporządzenia Rady (WE) nr 1954/2003 i (WE) nr 1224/2009 oraz
uchylające rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 i (WE) nr 639/2004 oraz decyzję
Rady 2004/585/WE3. Zatem, działanie to zostało uruchomione w pierwszej kolejności, a
duże zainteresowanie beneficjentów tą formą wsparcia w dotychczas ogłoszonych
naborach, świadczy o potrzebie jego kontynuacji.
Jednocześnie uwzględniając dostępne możliwości wynikające z przepisów unijnych, w
ramach programu FER zaprojektowano również dofinansowanie operacji służących
różnicowaniu dochodów armatorów statków rybackich oraz umożliwiających udzielenie
wsparcia podmiotom nadal wykonującym komercyjną działalność połowową. Są to
przede wszystkim działania takie jak: działanie 1.1 Kapitał ludzki, działanie 1.3
Dywersyfikacja działalności połowowej, działanie 1.5 Inwestycje w portach, działanie 1.8
Tymczasowe zaprzestanie działalności połowowej oraz działanie 1.11 Ochrona
środowiska naturalnego i zmniejszenie wpływu działalności rybackiej na środowisko.
Nabory na te działania są ogłaszane sukcesywnie w trakcie okresu wdrażania programu
w oparciu o bieżący monitoring wykorzystania przyznanej Polsce alokacji oraz
zainteresowania beneficjentów.
Aktualne informacje dotyczące wdrażania pomocy finansowej z EFMRA są prezentowane
w sposób transparentny na stronie internetowej programu: www.rybactwo.gov.pl.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
3 Dz. Urz. UE L 354 z 28.12.2013, str. 22, z późn.zm.
-- 9 of 10 --
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 10 of 10 --