Interpelacja w sprawie dopuszczalności połączenia TBS i SIM w związku z uzyskanym dofinansowaniem
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12407
do ministra rozwoju i technologii
w sprawie dopuszczalności połączenia TBS i SIM w związku z uzyskanym dofinansowaniem
Zgłaszający: Piotr Głowski, Maria Małgorzata Janyska
Data wpływu: 22-09-2025
Szanowny Panie Ministrze,
społeczne budownictwo mieszkaniowe odgrywa istotną rolę w zapewnianiu obywatelom godnych warunków życia. Samorządy coraz chętniej angażują się w tę formułę, rozwijając spółki mające status towarzystw budownictwa społecznego (TBS) lub społecznych inicjatyw mieszkaniowych (SIM). Co istotne, TBS-y i SIM-y to ten sam rodzaj podmiotów, choć różnią się od siebie nazwą (ustawodawca pozwolił zachować utworzonym TBS-om ich dotychczasowe nazwy, a na gruncie nowych przepisów już są tworzone SIM-y).
Mimo doniosłości materii (wsparcie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych), zmieniające się i skomplikowane przepisy nie ułatwiają podejmowania i prowadzenia działalności w tym zakresie.
Kilka lat temu nowelizacja ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (później zmieniona na ustawę o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa) umożliwiła gminom uzyskanie wsparcia z Rządowego Funduszu Rozwoju Mieszkalnictwa (RFRM) na sfinansowanie części lub całości działania polegającego na objęciu przez tę gminę udziałów lub akcji w tworzonym SIM lub istniejącym SIM. Następnie gmina zawierała z utworzonym SIM umowę na budowę dostępnych cenowo mieszkań, które to działanie miało być finansowane ze środków uzyskanych z budżetu państwa i wniesionych do spółki. W praktyce możliwe było uzyskanie środków finansowych z RFRM na utworzenie nowego SIM nawet, jeżeli gmina wcześniej utworzyła lub uczestniczyła w innym TBS-ie. Z mojej wiedzy wynika, że takie sytuacje miały miejsce w praktyce.
W ciągu kolejnych lat przepisy zostały zmienione. Rozszerzono obowiązki gmin będących beneficjentami środków z RFRM oraz okoliczności nakazujące dochodzenie zwrotu przez organa państwa. Ostatecznie zaś uchylono przepisy mówiące o możliwości uzyskania dofinansowania, nakazując jednak dalsze stosowanie dotychczasowych przepisów do gmin, które już owe środki otrzymały.
Z posiadanych przeze mnie informacji wynika, że część gmin rozważała lub rozważa zasadność łączenia potencjałów istniejących TBS-ów i SIM-ów, aby uzyskać efekt synergii lub zaradzić trudnościom w pozyskiwaniu kredytów. Jednym z rozwiązań tej sytuacji jest zastosowanie procedury łączenia spółek. Gminne TBS-y, które przejęłyby gminne SIM-y w drodze połączenia spółek, realizowałyby także inwestycje mieszkaniowe tych ostatnich (tj. te, do których realizacji SIM-y zobowiązały się w umowach z gminami). Następowałaby bowiem sukcesja uniwersalna praw i obowiązków, zgodnie z przepisami Kodeksu spółek handlowych.
Gminy mają jednak wątpliwości, czy w obecnych uwarunkowaniach prawnych takie połączenie nie wiąże się z ryzykiem zwrotu dofinansowania.
Samorządy podkreślają przy tym, że obecnie zarówno TBS-y, jak i SIM-y są regulowane przez te same przepisy o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa, a w szczególności te podmioty mają identyczne zadania. Połączenie TBS-u i SIM-u nie zagraża zatem realizacji interesu publicznego, któremu służyło udzielenie dofinansowania z RFRM. W ich ocenie powinno być to dopuszczalne.
Mając na uwadze powyższe, zwracam się do Pana Ministra z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy w ocenie ministerstwa istnieją jakiekolwiek prawne przeciwskazania wobec planów połączenia TBS-u i SIM-u (utworzonego dzięki dofinansowaniu z RFRM), w których ta sama gmina posiada wszystkie udziały lub akcje?
2. Czy połączenie gminnego TBS-u oraz gminnego SIM-u, utworzonego dzięki dofinansowaniu z RFRM, może rodzić obowiązek zwrotu owego dofinansowania przez gminę lub obowiązek dochodzenia przez Skarb Państwa jakichkolwiek roszczeń od gminy, jeżeli TBS będzie kontynuował realizację przedsięwzięcia, które wcześniej było przedsięwzięciem SIM-u?
3. Czy przeprowadzenie połączenia, o którym mowa w poprzednich punktach, wymaga zgody ministra lub jakiegokolwiek innego organu państwa?
Podsekretarz stanu Tomasz Lewandowski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9989 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DM-V.054.9.2025
Warszawa, 16 października 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 12407 Pani Poseł Marii Małgorzaty Janyska oraz Pana Posła
Piotra Głogowskiego z 26 września 2025 r. w sprawie dopuszczalności połączenia TBS
i SIM w związku z uzyskanym dofinansowaniem
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12407 Pani Poseł Marii Małgorzaty Janyska oraz Pana
Posła Piotra Głogowskiego z 26 września 2025 r. niniejszym przekazuję poniższe
wyjaśnienia.
1. Czy w ocenie Ministerstwa istnieją jakiekolwiek prawne przeciwskazania wobec
planów połączenia TBS-u i SIM-u (utworzonego dzięki dofinansowaniu z RFRM),
w których ta sama gmina posiada wszystkie udziały lub akcje?
3. Czy przeprowadzenie połączenia, o którym mowa w poprzednich punktach, wymaga
zgody Ministra lub jakiegokolwiek innego organu państwa?
Ad 1, Ad 3. W odpowiedzi na powyższe pytania informuję, że ustawa z dnia
26 października 1995 r. o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa (Dz.U. z 2025 r.
poz. 1273), dalej: ustawa, określa powstawanie i funkcjonowanie towarzystw
budownictwa społecznego (obecnie funkcjonująca nazwa spółek działających w tej
formule to społeczne inicjatywy mieszkaniowe, dalej zwane: SIM). Rozdział 4 ustawy
reguluje podstawowe kwestie związane z ich zakładaniem, przedmiotem i zakresem
działalności oraz wynajmem mieszkań. Natomiast kwestia połączenia TBS-u oraz SIM-u,
czyli faktycznie dwóch podmiotów prawa handlowego, nie jest regulowana ustawą. W tym
zakresie spółki podlegają pod przepisy ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek
handlowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 18, 96, dalej KSH). Jednocześnie należy zaznaczyć, że
Minister Finansów i Gospodarki nie wydaje opinii prawnych w przedmiocie KSH, tym
samym nie może udzielić wiążącej odpowiedzi przesądzającej o takiej możliwości, jak
również wydać zgody na dokonanie powyższej czynności. Jednocześnie nie ma uprawnień
do wypowiadania się za inne organy w przedmiotowej materii.
2. Czy połączenie gminnego TBS-u oraz gminnego SIM-u, utworzonego dzięki
dofinansowaniu z RFRM, może rodzić obowiązek zwrotu owego dofinansowania
przez gminę lub obowiązek dochodzenia przez Skarb Państwa jakichkolwiek roszczeń
od gminy, jeżeli TBS będzie kontynuował realizację przedsięwzięcia, które wcześniej
było przedsięwzięciem SIM-u?
Ad 2. Odnosząc się do kwestii zwrotu dofinansowania otrzymanego z RFRM bądź
dochodzenia roszczeń w przypadku gdy TBS będzie kontynuował realizację
przedsięwzięcia rozpoczętego przez SIM informuję, że na podstawie ustawy z dnia
26 października 1995 r. o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa gmina występuje
-- 1 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
o umorzenie udziałów lub akcji SIM objętych z wykorzystaniem wsparcia, o którym mowa
w art. 33l ustawy w przypadkach określonych w art. 33pa ust. 2 ustawy (utrzymanego na
mocy art. 17 ust. 2 pkt 3 ustawy o zmianie ustawy o społecznych formach rozwoju
mieszkalnictwa oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. z 2025 r. poz. 1077 – w brzmieniu
dotychczasowym). Zgodnie z ust. 1 wyżej wskazanego przepisu umorzenie udziałów ma
miejsce w przypadku:
1) niedopełnienia obowiązku zawarcia umowy, o której mowa w art. 33p ust. 2
ustawy, lub
2) nierozpoczęcia przez SIM realizacji usługi publicznej, o której mowa w art. 33p
ust. 1 ustawy, w terminie określonym w umowie, o której mowa w art. 33p ust. 2
ustawy, lub
3) niedotrzymania określonego w umowie, o której mowa w art. 33p ust. 2 ustawy,
terminu rozpoczęcia realizacji przedsięwzięcia inwestycyjno-budowlanego lub
innego przedsięwzięcia służącego realizacji usługi publicznej, o której mowa
w art. 33p ust. 1 ustawy.
Uzyskane w wyniku takiego umorzenia środki podlegają zwrotowi na rachunek Funduszu
Dopłat lub fakultatywnemu wykorzystaniu na budownictwo gminne, w przypadkach
określonych w pkt 2 i 3 powyżej. Tym samym w przypadku, gdy dane przedsięwzięcie
zostało rozpoczęte nie naruszając przywołanych powyżej przepisów, może być ono
kontynuowane bez konieczności umorzenia udziałów lub akcji SIM objętych
z wykorzystaniem wsparcia z RFRM. Ponadto, jeżeli w wyniku przekształceń dokonanych
zgodnie z odrębnie obowiązującymi przepisami prawa regulującego tego typu zdarzenia,
będzie wciąż realizowana usługa publiczna, w związku z którą udzielone zostało to
wsparcie, w ocenie Ministerstwa Rozwoju i Technologii nie występują przesłanki do
umorzenia udziałów i zwrotu wsparcia określone w art. 33pa ust. 2 ustawy.
Na zakończenie należy także zaznaczyć, że zgodnie ze stanowiskiem Departamentu
Monitorowania Pomocy Publicznej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów,
„dokapitalizowanie z RFRM stanowi dla spółek pomoc publiczną w formie rekompensaty,
udzieloną w związku ze świadczeniem usługi. W sytuacji braku świadczenia usługi pomoc
tę należy uznać za udzieloną niezgodnie z przeznaczeniem – podlega ona zwrotowi wraz
z odsetkami”. Odzyskanie środków Rządowego Funduszu Rozwoju Mieszkalnictwa (dalej:
RFRM) przekazanych spółce przez gminę należy do obowiązku gminy, gdyż, podając za
UOKiK „gmina jest podmiotem powierzającym świadczenie danej usługi i zobowiązującym
się do wypłaty z tego tytułu rekompensaty, a także sprawozdaje rekompensatę”.
Rozliczenie rekompensaty z tytułu świadczenia usługi publicznej podlega przepisom
dotyczących pomocy publicznej z uwzględnieniem ustawy o społecznych formach rozwoju
mieszkalnictwa i aktów wykonawczych wydanych na jej podstawie.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 2 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku
z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych
oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. L 119 z 4 maja 2016 r., z późn. zm.), zwanego
dalej „RODO”, informuję, że:
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Minister Finansów
i Gospodarki, którego obsługę zapewnia Ministerstwo Rozwoju i Technologii
z siedzibą w Warszawie, przy Placu Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa, e-mail:
kancelaria@mrit.gov.pl, tel. +48 222 500 123, adres skrytki na ePUAP:
/MRPiT/SkrytkaESP, adres do doręczeń elektronicznych: AE:PL-68477-29007-
EFSHR-25. Wykonującym obowiązki administratora jest dyrektor Departamentu
Mieszkalnictwa.
2. Jeśli ma Pani/Pan pytania dotyczące przetwarzania Pani/Pana danych osobowych,
a także przysługujących Pani/Panu praw, może się Pani/Pan kontaktować
z Inspektorem Ochrony Danych w MRiT wysyłając informację na skrzynkę:
iod@mrit.gov.pl.
3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. c) RODO
tj. w celu wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, na
podstawie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy z dnia 9 maja 1996 r.
o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.U. z 2024 r. poz. 907), oraz
w związku z § 162 uchwały Nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r.
- Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806) oraz art. 193 uchwały
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. z 2022 r. poz. 990).
4. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu rozpatrzenia i udzielenia
odpowiedzi na interwencję poselską lub senatorską lub interpelację/zapytanie
poselskie.
5. Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być:
o organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne
lub działające na zlecenie organów władzy publicznej, w zakresie
i w celach, które wynikają z przepisów powszechnie obowiązującego
prawa (np. na żądanie sądów, urzędów skarbowych, Prokuratury lub
Policji);
o inne podmioty, które na podstawie stosownych umów podpisanych
z MRiT przetwarzają dane osobowe, dla których Administratorem jest
Minister Finansów i Gospodarki (np. podmioty świadczące usługi prawne,
dostawcy systemów informatycznych i usług IT oraz
telekomunikacyjnych, operatorzy pocztowi i kurierzy).
6. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do
realizacji celu ich przetwarzania tj. do chwili załatwienia sprawy, w której zostały
one zebrane, a następnie – w przypadkach, w których wymagają tego przepisy
ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach
(Dz.U. z 2020 r. poz. 164 ze zm.) – przez czas określony w tych przepisach.
7. Pani/Pana dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu podejmowaniu
decyzji lub profilowaniu.
-- 3 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
8. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani do
organizacji międzynarodowych.
9. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do rozpatrzenia i udzielenia
odpowiedzi na interpelację/zapytanie/interwencję.
10. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przysługują
Pani/Panu następujące prawa:
o prawo dostępu do swoich danych oraz otrzymania ich kopii zgodnie
z art. 15 RODO;
o prawo do sprostowania (poprawiania) swoich danych, jeśli są błędne lub
nieaktualne, zgodnie z art. 16 RODO;
o prawo do ograniczenia przetwarzania danych zgodnie z art. 18 RODO.
11. W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii Pani/Pana danych osobowych, przysługuje
Pani/Panu prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego właściwego
w sprawach ochrony danych osobowych, tj. Prezesa Urzędu Ochrony Danych
Osobowych, ul. Moniuszki 1A 00-014 Warszawa.
-- 4 of 4 --