Interpelacja nr 12392
Interpelacja w sprawie zmiany przepisów dotyczących zatrudnienia adwokatów
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zmiany przepisów dotyczących zatrudnienia adwokatów
Interpelacja nr 12392
do ministra sprawiedliwości
w sprawie zmiany przepisów dotyczących zatrudnienia adwokatów
Zgłaszający: Henryka Krzywonos-Strycharska, Rafał Siemaszko, Anna Wojciechowska
Data wpływu: 22-09-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z obecnym stanem prawnym istnieje istotna różnica między statusem adwokatów, a radców prawnych w zakresie dopuszczalnych form wykonywania zawodu. Radcowie prawni mogą świadczyć pomoc prawną zarówno w ramach indywidualnej praktyki, kancelarii, spółki, jak i w stosunku pracy. Adwokaci natomiast – co do zasady – nie mogą pozostawać w stosunku pracy, z wyjątkiem zatrudnienia w kancelarii adwokackiej, spółce adwokackiej czy organizacjach samorządu adwokackiego.
W praktyce prowadzi to do zróżnicowania sytuacji zawodowej prawników wykonujących bardzo podobne zadania. Wielu adwokatów zmuszonych jest prowadzić działalność wyłącznie w formie gospodarczej, co ogranicza im dostęp do stabilnych form zatrudnienia. Powoduje to także trudności dla instytucji i przedsiębiorstw, które chciałyby zatrudnić adwokatów na etacie – co w odniesieniu do radców prawnych jest dopuszczalne.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości rozważa zmianę ustawy Prawo o adwokaturze w kierunku dopuszczenia możliwości wykonywania zawodu adwokata w ramach stosunku pracy, analogicznie jak w przypadku radców prawnych?
Czy ministerstwo dostrzega potrzebę ujednolicenia rozwiązań ustrojowych dotyczących adwokatów i radców prawnych, skoro zakres wykonywanej przez nich pomocy prawnej w praktyce jest zbieżny?
Interpelacja nr 12392
do ministra sprawiedliwości
w sprawie zmiany przepisów dotyczących zatrudnienia adwokatów
Zgłaszający: Henryka Krzywonos-Strycharska, Rafał Siemaszko, Anna Wojciechowska
Data wpływu: 22-09-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zgodnie z obecnym stanem prawnym istnieje istotna różnica między statusem adwokatów, a radców prawnych w zakresie dopuszczalnych form wykonywania zawodu. Radcowie prawni mogą świadczyć pomoc prawną zarówno w ramach indywidualnej praktyki, kancelarii, spółki, jak i w stosunku pracy. Adwokaci natomiast – co do zasady – nie mogą pozostawać w stosunku pracy, z wyjątkiem zatrudnienia w kancelarii adwokackiej, spółce adwokackiej czy organizacjach samorządu adwokackiego.
W praktyce prowadzi to do zróżnicowania sytuacji zawodowej prawników wykonujących bardzo podobne zadania. Wielu adwokatów zmuszonych jest prowadzić działalność wyłącznie w formie gospodarczej, co ogranicza im dostęp do stabilnych form zatrudnienia. Powoduje to także trudności dla instytucji i przedsiębiorstw, które chciałyby zatrudnić adwokatów na etacie – co w odniesieniu do radców prawnych jest dopuszczalne.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Sprawiedliwości rozważa zmianę ustawy Prawo o adwokaturze w kierunku dopuszczenia możliwości wykonywania zawodu adwokata w ramach stosunku pracy, analogicznie jak w przypadku radców prawnych?
Czy ministerstwo dostrzega potrzebę ujednolicenia rozwiązań ustrojowych dotyczących adwokatów i radców prawnych, skoro zakres wykonywanej przez nich pomocy prawnej w praktyce jest zbieżny?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Maria Ejchart
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
20%
Konkretność
80%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
7.6 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4023 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.398.2025
Warszawa, 28 października 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 12392 Pani Posłanki Henryki Krzywonos-
Strycharskiej oraz grupy posłów w sprawie zmiany przepisów dotyczących zatrudnienia
adwokatów.
W przeszłości różnice między zawodami adwokata i radcy prawnego były bardziej
widoczne, a katalog uprawnień radcy prawnego był zdecydowanie węższy niż adwokata.
Od 2007 r. radca prawny może występować w sprawach rodzinnych. Do 1 lipca 2015 r.
radca prawny nie mógł reprezentować klienta w sprawach karnych i z zakresu prawa
karno-skarbowego w charakterze obrońcy, nowelizacja przepisów dała mu takie
uprawnienia pod warunkiem, że nie pozostaje w stosunku pracy. Ograniczenie nie dotyczy
pracowników naukowych i naukowo-dydaktycznych - art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 6 lipca
1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 499).
O aktualnie dużej zbieżności pomiędzy zawodami świadczy przede wszystkim fakt
możliwości przechodzenia pomiędzy zawodami. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy
z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2024 r., poz. 1564) - wymogu
odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się m.in. do
osób, które wykonywały zawód radcy prawnego. Przepis art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy
-- 1 of 3 --
2
o radcach prawnych zawiera analogiczne uprawnienie dla osób, które wykonywały zawód
adwokata.
W ustawach samorządowych, tj. ustawie - Prawo o adwokaturze oraz ustawie o radcach
prawnych w istocie występują aktualnie niewielkie różnice np. w nazewnictwie niektórych
instytucji pokrewnych (upomnienie dziekańskie vs ostrzeżenie dziekańskie, wniosek
o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego vs wniosek o ukaranie) czy różnice w dostępie
do zawodu (o wpis na listę adwokatów może ubiegać się komornik sądowy czynnie
wykonujący zawód, podczas gdy ustawa o radcach prawnych tego zakazuje).
Najistotniejszymi różnicami pozostają jednak:
brak możliwości wykonywania zawodu adwokata na podstawie umowy o pracę,
gdy w przypadku radców prawnych istnieje taka ewentualność,
radcowie prawni pozostający w stosunku pracy nie mogą występować
w charakterze obrońców w postępowaniu karnym.
Nadto, według danych uzyskanych z samorządu adwokatów i radców prawnych, na koniec
czerwca 2025 ogólna liczba adwokatów wynosiła 28.577, w tym 22.912 wykonujących
zawód, a ogólna liczba radców prawnych wynosiła 55.842, w tym 42.721 wykonujących
zawód. Samorząd adwokacki reprezentują na terenie kraju 24 izby adwokackie; natomiast
samorząd radców prawnych reprezentuje na terenie kraju 19 izb radców prawnych
(w odróżnieniu od adwokatów - bez Bielsko-Białej, Częstochowy, Płocka, Radomia,
Siedlec).
W związku z powyższym aktualnie nie są prowadzone prace nad zmianą ustawy – Prawo
o adwokaturze w kierunku dopuszczenia możliwości wykonywania zawodu adwokata
w ramach stosunku pracy, tak jak to jest w przypadku radców prawnych. Wydaje się, że
ujednolicenie rozwiązań ustrojowych dotyczących adwokatów i radców prawnych
poprzedzić musi znalezienie rozwiązania co do wielu kwestii, w tym m.in. sposobu
dysponowania majątkiem zgromadzonym przez likwidowane samorządy zawodowe – jest
to bowiem majątek powstały ze składek członków samorządów, a nie majątek pochodzący
-- 2 of 3 --
3
ze środków publicznych. Nadto, połączenie zawodów adwokata i radcy prawnego oraz
samorządów tych zawodów zaufania publicznego na podstawie decyzji ustawodawcy
należy rozpatrywać nie tylko w porozumieniu z tymi samorządami, ale przede wszystkim
z uwzględnieniem wyrażonych w Konstytucji zasad: demokratycznego państwa prawnego,
zakazem nadmiernej ingerencji, ochroną praw nabytych, należytą ochroną zawodów
zaufania publicznego, a także ochroną prawa własności.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.398.2025
Warszawa, 28 października 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 12392 Pani Posłanki Henryki Krzywonos-
Strycharskiej oraz grupy posłów w sprawie zmiany przepisów dotyczących zatrudnienia
adwokatów.
W przeszłości różnice między zawodami adwokata i radcy prawnego były bardziej
widoczne, a katalog uprawnień radcy prawnego był zdecydowanie węższy niż adwokata.
Od 2007 r. radca prawny może występować w sprawach rodzinnych. Do 1 lipca 2015 r.
radca prawny nie mógł reprezentować klienta w sprawach karnych i z zakresu prawa
karno-skarbowego w charakterze obrońcy, nowelizacja przepisów dała mu takie
uprawnienia pod warunkiem, że nie pozostaje w stosunku pracy. Ograniczenie nie dotyczy
pracowników naukowych i naukowo-dydaktycznych - art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 6 lipca
1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 499).
O aktualnie dużej zbieżności pomiędzy zawodami świadczy przede wszystkim fakt
możliwości przechodzenia pomiędzy zawodami. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy
z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2024 r., poz. 1564) - wymogu
odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się m.in. do
osób, które wykonywały zawód radcy prawnego. Przepis art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy
-- 1 of 3 --
2
o radcach prawnych zawiera analogiczne uprawnienie dla osób, które wykonywały zawód
adwokata.
W ustawach samorządowych, tj. ustawie - Prawo o adwokaturze oraz ustawie o radcach
prawnych w istocie występują aktualnie niewielkie różnice np. w nazewnictwie niektórych
instytucji pokrewnych (upomnienie dziekańskie vs ostrzeżenie dziekańskie, wniosek
o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego vs wniosek o ukaranie) czy różnice w dostępie
do zawodu (o wpis na listę adwokatów może ubiegać się komornik sądowy czynnie
wykonujący zawód, podczas gdy ustawa o radcach prawnych tego zakazuje).
Najistotniejszymi różnicami pozostają jednak:
brak możliwości wykonywania zawodu adwokata na podstawie umowy o pracę,
gdy w przypadku radców prawnych istnieje taka ewentualność,
radcowie prawni pozostający w stosunku pracy nie mogą występować
w charakterze obrońców w postępowaniu karnym.
Nadto, według danych uzyskanych z samorządu adwokatów i radców prawnych, na koniec
czerwca 2025 ogólna liczba adwokatów wynosiła 28.577, w tym 22.912 wykonujących
zawód, a ogólna liczba radców prawnych wynosiła 55.842, w tym 42.721 wykonujących
zawód. Samorząd adwokacki reprezentują na terenie kraju 24 izby adwokackie; natomiast
samorząd radców prawnych reprezentuje na terenie kraju 19 izb radców prawnych
(w odróżnieniu od adwokatów - bez Bielsko-Białej, Częstochowy, Płocka, Radomia,
Siedlec).
W związku z powyższym aktualnie nie są prowadzone prace nad zmianą ustawy – Prawo
o adwokaturze w kierunku dopuszczenia możliwości wykonywania zawodu adwokata
w ramach stosunku pracy, tak jak to jest w przypadku radców prawnych. Wydaje się, że
ujednolicenie rozwiązań ustrojowych dotyczących adwokatów i radców prawnych
poprzedzić musi znalezienie rozwiązania co do wielu kwestii, w tym m.in. sposobu
dysponowania majątkiem zgromadzonym przez likwidowane samorządy zawodowe – jest
to bowiem majątek powstały ze składek członków samorządów, a nie majątek pochodzący
-- 2 of 3 --
3
ze środków publicznych. Nadto, połączenie zawodów adwokata i radcy prawnego oraz
samorządów tych zawodów zaufania publicznego na podstawie decyzji ustawodawcy
należy rozpatrywać nie tylko w porozumieniu z tymi samorządami, ale przede wszystkim
z uwzględnieniem wyrażonych w Konstytucji zasad: demokratycznego państwa prawnego,
zakazem nadmiernej ingerencji, ochroną praw nabytych, należytą ochroną zawodów
zaufania publicznego, a także ochroną prawa własności.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --