Interpelacja nr 1238
Interpelacja w sprawie zgłoszenia na listę materialnego dziedzictwa UNESCO najcenniejszych młynów papierniczych z obszaru Europy
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zgłoszenia na listę materialnego dziedzictwa UNESCO najcenniejszych młynów papierniczych z obszaru Europy
Interpelacja nr 1238
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie zgłoszenia na listę materialnego dziedzictwa UNESCO najcenniejszych młynów papierniczych z obszaru Europy
Zgłaszający: Monika Wielichowska
Data wpływu: 31-01-2024
Szanowny Panie Ministrze,
z inicjatywy Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju powstała koncepcja projektu zgłoszenia na listę materialnego dziedzictwa UNESCO najcenniejszych młynów papierniczych z obszaru Europy. Ostateczny kształt projektu został wypracowany w wyniku licznych narad historyków papiernictwa, zarządców młynów papierniczych z Polski, Czech i Niemiec.
Koncepcja zakłada zgłoszenie na listę UNESCO kilku najcenniejszych historycznych papierni z epoki ręcznej produkcji papieru. Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju wybrało do współpracy kilka obiektów, których właściciele wyrazili zainteresowanie projektem. Grupa składa się z sześciu historycznych papierni: Polska (Duszniki-Zdrój), Czechy (Velke Loskiny), Niemcy (Homburg i Niederzwönitz), Hiszpania (Capellades) i Włochy (Pescia).
W październiku 2019 r. MKiDN zgłosiło dusznicką papiernię na polską listę informacyjną UNESCO. W grudniu 2019 r. odbyła się w MKiDN narada twórców koncepcji. Postanowiono, że państwem – stroną konwencji UNESCO zgłaszającym cały projekt w Centrum Światowego Dziedzictwa będzie Polska. Ustalono również harmonogram prac, który m.in. z powodu pandemii okazał się nierealny do realizacji.
W drugiej połowie 2021 roku MKiDN przeprowadziło spotkanie on-line z przedstawicielami ministerstw koordynujących sprawy UNESCO z Czech, Niemiec, Hiszpanii i Włoch.
W marcu 2023 r. w Niemczech została zorganizowana narada przedstawicieli ministerstw z Niemiec, Czech, Hiszpanii i Polski oraz zarządców papierni z tych samych krajów. Potwierdzono wówczas fakt, że Polska będzie liderem projektu. Ustalono, że w kolejnych miesiącach będą realizowane prace nad pierwszym ważnym krokiem: zgłoszeniem wszystkich sześciu młynów z pięciu państw na krajowe listy informacyjne UNESCO, tak aby do początku września 2023 r. wspólny dokument został zgłoszony w Centrum Światowego Dziedzictwa w Paryżu.
Prace nad dokumentem koordynowało w kolejnych miesiącach polskie MKiDN. Oprócz polskich ekspertów w dopracowywanie dokumentu mocno zaangażowali się przedstawiciele ministerstw z Niemiec i Czech. W połowie września dokument był niemal gotowy – należało zorganizować kolejne spotkanie on-line w celu dokonania ewentualnych drobnych korekt i procedowania dokumentu. Niestety, dalsze rozmowy zostały przesunięte na listopad 2023 r.
Ostatecznie spotkanie zostało zaplanowane na 1 grudnia 2023 r. Dokładnie został ustalony porządek spotkania: doprecyzowanie kilku drobnych szczegółów oraz wyrażenie zgody na złożenie dokumentu w Paryżu. Kilka godzin przed naradą zmieniono osobę prowadzącą spotkanie. Prowadzenie spotkania zlecono osobie, która nie miała wcześniej możliwości zapoznania się z projektem. W efekcie nie udało się osiągnąć żadnego z zaplanowanych celów. Zagraniczni partnerzy mogą być zdezorientowani, czy rząd Polski nadal jest w stanie zarządzać projektem.
Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju jest gotowe wziąć na siebie koordynowanie prac z polskimi ekspertami, którzy będą zaangażowani w prace nad nominacją. Muzeum również koordynuje współpracę ze wszystkimi młynami papierniczymi z zagranicy.
Departament Ochrony Zabytków MKiDN wielokrotnie oświadczał, że projekt wpisu na listę UNESCO najcenniejszych młynów papierniczych jest wartościowy. Projekt jest korzystny dla Polski, gdyż po raz pierwszy nasz kraj stał się liderem dość dużego międzynarodowego zadania.
Panie Ministrze!
Czy weźmie Pan pod uwagę utworzenie zespołu pracowników MKiDN, którzy będą w stanie koordynować działania całej grupy zaangażowanej w projekt zgłoszenia na listę materialnego dziedzictwa UNESCO najcenniejszych młynów papierniczych z obszaru Europy?
Czy resort rozważy wystąpienie do ministerstw w Czechach, Niemczech, Hiszpanii i we Włoszech z potwierdzeniem gotowości dalszego koordynowania prac nad projektem przez polski rząd?
Z wyrazami szacunku
MONIKA WIELICHOWSKA
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Interpelacja nr 1238
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie zgłoszenia na listę materialnego dziedzictwa UNESCO najcenniejszych młynów papierniczych z obszaru Europy
Zgłaszający: Monika Wielichowska
Data wpływu: 31-01-2024
Szanowny Panie Ministrze,
z inicjatywy Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju powstała koncepcja projektu zgłoszenia na listę materialnego dziedzictwa UNESCO najcenniejszych młynów papierniczych z obszaru Europy. Ostateczny kształt projektu został wypracowany w wyniku licznych narad historyków papiernictwa, zarządców młynów papierniczych z Polski, Czech i Niemiec.
Koncepcja zakłada zgłoszenie na listę UNESCO kilku najcenniejszych historycznych papierni z epoki ręcznej produkcji papieru. Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju wybrało do współpracy kilka obiektów, których właściciele wyrazili zainteresowanie projektem. Grupa składa się z sześciu historycznych papierni: Polska (Duszniki-Zdrój), Czechy (Velke Loskiny), Niemcy (Homburg i Niederzwönitz), Hiszpania (Capellades) i Włochy (Pescia).
W październiku 2019 r. MKiDN zgłosiło dusznicką papiernię na polską listę informacyjną UNESCO. W grudniu 2019 r. odbyła się w MKiDN narada twórców koncepcji. Postanowiono, że państwem – stroną konwencji UNESCO zgłaszającym cały projekt w Centrum Światowego Dziedzictwa będzie Polska. Ustalono również harmonogram prac, który m.in. z powodu pandemii okazał się nierealny do realizacji.
W drugiej połowie 2021 roku MKiDN przeprowadziło spotkanie on-line z przedstawicielami ministerstw koordynujących sprawy UNESCO z Czech, Niemiec, Hiszpanii i Włoch.
W marcu 2023 r. w Niemczech została zorganizowana narada przedstawicieli ministerstw z Niemiec, Czech, Hiszpanii i Polski oraz zarządców papierni z tych samych krajów. Potwierdzono wówczas fakt, że Polska będzie liderem projektu. Ustalono, że w kolejnych miesiącach będą realizowane prace nad pierwszym ważnym krokiem: zgłoszeniem wszystkich sześciu młynów z pięciu państw na krajowe listy informacyjne UNESCO, tak aby do początku września 2023 r. wspólny dokument został zgłoszony w Centrum Światowego Dziedzictwa w Paryżu.
Prace nad dokumentem koordynowało w kolejnych miesiącach polskie MKiDN. Oprócz polskich ekspertów w dopracowywanie dokumentu mocno zaangażowali się przedstawiciele ministerstw z Niemiec i Czech. W połowie września dokument był niemal gotowy – należało zorganizować kolejne spotkanie on-line w celu dokonania ewentualnych drobnych korekt i procedowania dokumentu. Niestety, dalsze rozmowy zostały przesunięte na listopad 2023 r.
Ostatecznie spotkanie zostało zaplanowane na 1 grudnia 2023 r. Dokładnie został ustalony porządek spotkania: doprecyzowanie kilku drobnych szczegółów oraz wyrażenie zgody na złożenie dokumentu w Paryżu. Kilka godzin przed naradą zmieniono osobę prowadzącą spotkanie. Prowadzenie spotkania zlecono osobie, która nie miała wcześniej możliwości zapoznania się z projektem. W efekcie nie udało się osiągnąć żadnego z zaplanowanych celów. Zagraniczni partnerzy mogą być zdezorientowani, czy rząd Polski nadal jest w stanie zarządzać projektem.
Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju jest gotowe wziąć na siebie koordynowanie prac z polskimi ekspertami, którzy będą zaangażowani w prace nad nominacją. Muzeum również koordynuje współpracę ze wszystkimi młynami papierniczymi z zagranicy.
Departament Ochrony Zabytków MKiDN wielokrotnie oświadczał, że projekt wpisu na listę UNESCO najcenniejszych młynów papierniczych jest wartościowy. Projekt jest korzystny dla Polski, gdyż po raz pierwszy nasz kraj stał się liderem dość dużego międzynarodowego zadania.
Panie Ministrze!
Czy weźmie Pan pod uwagę utworzenie zespołu pracowników MKiDN, którzy będą w stanie koordynować działania całej grupy zaangażowanej w projekt zgłoszenia na listę materialnego dziedzictwa UNESCO najcenniejszych młynów papierniczych z obszaru Europy?
Czy resort rozważy wystąpienie do ministerstw w Czechach, Niemczech, Hiszpanii i we Włoszech z potwierdzeniem gotowości dalszego koordynowania prac nad projektem przez polski rząd?
Z wyrazami szacunku
MONIKA WIELICHOWSKA
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Bożena Żelazowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.4 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8774 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Bartłomiej Sienkiewicz
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 1238 Pani Poseł Moniki Wielichowskiej z 7 lutego 2024
roku w sprawie zgłoszenia na Listę światowego dziedzictwa UNESCO najcenniejszych
młynów papierniczych z obszaru Europy, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących
wyjaśnień.
Rzeczpospolita Polska jako strona Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa
kulturalnego i naturalnego 16 października 2019 r. złożyła wniosek pn. „Młyn papierniczy
w Dusznikach-Zdroju” o zgłoszenie tego unikatowego zabytku na Listę informacyjną
UNESCO. Młyn papierniczy w Dusznikach-Zdroju jest unikatowym w skali Polski i Europy
zabytkiem techniki i stanowi materialne świadectwo rozwoju ludzkiej wytwórczości sprzed
ponad 500 lat. Nie tylko przetrwał jako jeden z nielicznych tego typu obiektów
w niezmienionej formie i lokalizacji, zachowując pierwotny układ przestrzenny zespołu
budynków młyna, ale nadal prowadzona jest w nim produkcja ręcznie czerpanego papieru.
Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju opracowało koncepcję zgłoszenia na Listę
UNESCO najcenniejszych młynów papierniczych z obszaru Europy znajdujących się na
terytorium Polski, Czech, Hiszpanii, Niemiec i Włoch. Dokonano wyboru następujących
obiektów, których zarządcy wyrazili zainteresowanie wspólnym wpisem seryjnym na Listę
światowego dziedzictwa. Są to młyny w Welkich Losinach (Czechy), w Homburgu
i Niederzwönitz (Niemcy), w Pescii (Włochy) i w Capellades (Hiszpania). Jednocześnie
ustalono, że Państwem-liderem wniosku o wpis seryjny młynów będzie Polska (punkt
kontaktowy ds. UNESCO w MKiDN wraz z Muzeum Papiernictwa w Dusznikach Zdroju),
która odtąd prowadzi Projekt.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przewodzi spotkaniom międzyrządowym
z przedstawicielami (punktami kontaktowymi ds. UNESCO) w ministerstwach kultury
i spraw zagranicznych Czech, Hiszpanii, Niemiec i Włoch w zakresie wypracowania
wspólnego wniosku wpisowego w oparciu o
Wytyczne operacyjne do Konwencji światowego
dziedzictwa, natomiast Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju jako lider wpisu
europejskich młynów papierniczych na Listę światowego dziedzictwa opracowuje
dokumentację nominacyjną we współpracy z ekspertami merytorycznymi i zarządcami
poszczególnych obiektów wpisowych.
W marcu 2023 roku rozpoczęły się prace nad wypracowaniem wspólnego dokumentu
wpisującego europejskie młyny papiernicze na Listę informacyjną UNESCO (lista obiektów,
które państwa strony Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego
i naturalnego zamierzają rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa
UNESCO). Treść wniosku zawiera informacje dotyczące opisu wszystkich części składowych
wpisu seryjnego, uzasadnienie ich wyboru, porównanie z innymi tego typu zabytkami
w Europie i na świecie, a także informacje, które będą zawarte w dalszej dokumentacji
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
nominacyjnej, dotyczące uzasadnienia wyjątkowej, uniwersalnej wartości wpisywanych
obiektów, spełnianych kryteriów oraz orzeczenia autentyzmu i integralności. Mimo
planowanego zakończenia prac nad wnioskiem na wrzesień 2023 roku przedstawiciele
Włoch poprosili o przedłużenie terminu w związku z zaangażowaniem w 45. sesję Komitetu
Światowego Dziedzictwa w Rijadzie (10-25 września). Następnie dodatkowe uwagi
do tekstu zgłosili przedstawiciele Czech, w czego kontekście dokument był opiniowany
i w wypracowanej wersji zaprezentowany podczas grudniowego spotkania, które
zdominował jednak równie ważny temat procedur, metodyki i współpracy eksperckiej.
Wkrótce po spotkaniu treść zgłoszenia na Listę Informacyjną została zaakceptowana przez
przedstawicieli ministerstw krajów partnerskich, o czym Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa
Narodowego poinformowało Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju pismem
z 10 stycznia 2024 r.
W ww. piśmie Ministerstwo poprosiło Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju
„o przejęcie dialogu eksperckiego na dalszych etapach przygotowania wniosku, analogicznie
do współpracy punktów kontaktowych w ministerstwach”. Prośba ta była wynikiem
wniosków złożonych przez punkty kontaktowe, które zajmują się współpracą na poziomie
rządowym. Wniosek Ministerstwa o podjęcie przez Muzeum roli lidera i przejęcie
opracowania wniosków z udziałem zagranicznych ekspertów nie oznaczał rezygnacji
z kontynuowania sprawy na poziomie administracyjnym przez pracowników Ministerstwa
Kultury i Dziedzictwa Narodowego, odpowiadających za punkt kontaktowy ds. UNESCO
w Polsce. Ministerstwo przekazało też państwom partnerskim Memorandum o współpracy,
które po zaakceptowaniu treści przez punkty kontaktowe ds. UNESCO zostanie przekazane
do podpisu właściwych dla spraw UNESCO ministrów w Czechach, Hiszpanii, Niemczech
i we Włoszech.
Tym bardziej niezrozumiały jest zarzut dotyczący zagrożenia dla zarządzania przez Polskę
projektem na poziomie międzynarodowym. Departament Ochrony Zabytków MKiDN
wielokrotnie oświadczał, że projekt wpisu na listę UNESCO najcenniejszych młynów
papierniczych jest wartościowy, a Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
w dalszym ciągu pełni rolę krajowego punktu kontaktowego dla UNESCO i pozostaje
w kontakcie z innymi punktami kontaktowymi, realizując powyższy wpis na poziomie
administracyjnym w roli lidera. Nie mamy przy tym sygnałów od innych punktów
kontaktowych, by współpraca była zagrożona.
Planowane jest podjęcie dalszych kroków zmierzających do finalizacji wpisu w postaci
złożenia pełnej dokumentacji nominacyjnej do Centrum Światowego Dziedzictwa. Z uwagi
na fakt, że Polska podjęła się roli lidera tej nominacji, a Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-
Zdroju jest autorem koncepcji zgłoszenia na listę UNESCO wybranych młynów
papierniczych znajdujących się w Europie, Ministerstwo zwróciło się pismem z 10 stycznia
br. do dyrektora Muzeum w Dusznikach-Zdroju o rozważenie możliwości zorganizowania
spotkania dla punktów kontaktowych oraz dla ekspertów zagranicznych i zarządców
młynów będących przedmiotem wniosku w siedzibie Muzeum. W ocenie Ministerstwa
spotkanie posłużyłoby przede wszystkim ustaleniu zasad współpracy w najbliższych latach.
Ministerstwo (Departament Ochrony Zabytków) nie otrzymało odpowiedzi z Muzeum na
wspomniane pismo, natomiast do MKiDN wpłynęła interpelacja poselska nr 1238 Pani Poseł
Moniki Wielichowskiej.
Ponadto uprzejmie informuję, że pracownicy Wydziału Strategii i Międzynarodowej
Ochrony Dziedzictwa w Departamencie Ochrony Zabytków MKiDN zaangażowani są w
prace związane z wpisem Europejskich Młynów Papierniczych na Listę światowego
dziedzictwa w zakresie koordynacji współpracy międzynarodowej, a wsparcie opiniodawcze
stanowi także Narodowy Instytut Dziedzictwa. Dodatkowo podkreślam, że Muzeum
zostanie udzielona pomoc w przygotowaniu wniosku. Formalnie wnioskodawcą wpisu na
listę jest Państwo-Strona Konwencji, a w tym przypadku Polska jako Państwo-Strona
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
reprezentująca grupę kilku państw w międzynarodowym wpisie seryjnym. Zgodnie
z Konwencją UNESCO z 1972 r. oraz Wytycznymi operacyjnymi do Konwencji w najbliższym
czasie należy przygotować wniosek o ocenę wstępną proponowanej grupy obiektów.
Wniosek winien zawierać szczegółową ekspercką analizę miejsc oraz informację dotyczącą
interesariuszy tych miejsc. Centrum Światowego Dziedzictwa zaleca przygotowywanie
nominacji przy jak najszerszym udziale zainteresowanych stron oraz wykazanie, że uzyskano
wolną i świadomą zgodę społeczności lokalnej na wpis obiektu na listę. Prośba Ministerstwa
w sprawie podjęcia się roli lidera i eksperta przez Muzeum nie ogranicza się jedynie do
wypracowania merytorycznej treści wniosku z ekspertami reprezentującymi pozostałe
młyny papiernicze, ale także do przeprowadzenia publicznych konsultacji w miejscu wpisu,
które również są niezbędne przy zgłaszaniu nominacji.
Współpraca na poziomie międzynarodowym jest kontynuowana pomiędzy ministerstwami
właściwymi dla spraw UNESCO w krajach będących stronami planowanego wpisu.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Bożena Żelazowska
-- 3 of 3 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Bartłomiej Sienkiewicz
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 1238 Pani Poseł Moniki Wielichowskiej z 7 lutego 2024
roku w sprawie zgłoszenia na Listę światowego dziedzictwa UNESCO najcenniejszych
młynów papierniczych z obszaru Europy, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących
wyjaśnień.
Rzeczpospolita Polska jako strona Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa
kulturalnego i naturalnego 16 października 2019 r. złożyła wniosek pn. „Młyn papierniczy
w Dusznikach-Zdroju” o zgłoszenie tego unikatowego zabytku na Listę informacyjną
UNESCO. Młyn papierniczy w Dusznikach-Zdroju jest unikatowym w skali Polski i Europy
zabytkiem techniki i stanowi materialne świadectwo rozwoju ludzkiej wytwórczości sprzed
ponad 500 lat. Nie tylko przetrwał jako jeden z nielicznych tego typu obiektów
w niezmienionej formie i lokalizacji, zachowując pierwotny układ przestrzenny zespołu
budynków młyna, ale nadal prowadzona jest w nim produkcja ręcznie czerpanego papieru.
Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju opracowało koncepcję zgłoszenia na Listę
UNESCO najcenniejszych młynów papierniczych z obszaru Europy znajdujących się na
terytorium Polski, Czech, Hiszpanii, Niemiec i Włoch. Dokonano wyboru następujących
obiektów, których zarządcy wyrazili zainteresowanie wspólnym wpisem seryjnym na Listę
światowego dziedzictwa. Są to młyny w Welkich Losinach (Czechy), w Homburgu
i Niederzwönitz (Niemcy), w Pescii (Włochy) i w Capellades (Hiszpania). Jednocześnie
ustalono, że Państwem-liderem wniosku o wpis seryjny młynów będzie Polska (punkt
kontaktowy ds. UNESCO w MKiDN wraz z Muzeum Papiernictwa w Dusznikach Zdroju),
która odtąd prowadzi Projekt.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przewodzi spotkaniom międzyrządowym
z przedstawicielami (punktami kontaktowymi ds. UNESCO) w ministerstwach kultury
i spraw zagranicznych Czech, Hiszpanii, Niemiec i Włoch w zakresie wypracowania
wspólnego wniosku wpisowego w oparciu o
Wytyczne operacyjne do Konwencji światowego
dziedzictwa, natomiast Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju jako lider wpisu
europejskich młynów papierniczych na Listę światowego dziedzictwa opracowuje
dokumentację nominacyjną we współpracy z ekspertami merytorycznymi i zarządcami
poszczególnych obiektów wpisowych.
W marcu 2023 roku rozpoczęły się prace nad wypracowaniem wspólnego dokumentu
wpisującego europejskie młyny papiernicze na Listę informacyjną UNESCO (lista obiektów,
które państwa strony Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego
i naturalnego zamierzają rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa
UNESCO). Treść wniosku zawiera informacje dotyczące opisu wszystkich części składowych
wpisu seryjnego, uzasadnienie ich wyboru, porównanie z innymi tego typu zabytkami
w Europie i na świecie, a także informacje, które będą zawarte w dalszej dokumentacji
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
nominacyjnej, dotyczące uzasadnienia wyjątkowej, uniwersalnej wartości wpisywanych
obiektów, spełnianych kryteriów oraz orzeczenia autentyzmu i integralności. Mimo
planowanego zakończenia prac nad wnioskiem na wrzesień 2023 roku przedstawiciele
Włoch poprosili o przedłużenie terminu w związku z zaangażowaniem w 45. sesję Komitetu
Światowego Dziedzictwa w Rijadzie (10-25 września). Następnie dodatkowe uwagi
do tekstu zgłosili przedstawiciele Czech, w czego kontekście dokument był opiniowany
i w wypracowanej wersji zaprezentowany podczas grudniowego spotkania, które
zdominował jednak równie ważny temat procedur, metodyki i współpracy eksperckiej.
Wkrótce po spotkaniu treść zgłoszenia na Listę Informacyjną została zaakceptowana przez
przedstawicieli ministerstw krajów partnerskich, o czym Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa
Narodowego poinformowało Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju pismem
z 10 stycznia 2024 r.
W ww. piśmie Ministerstwo poprosiło Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju
„o przejęcie dialogu eksperckiego na dalszych etapach przygotowania wniosku, analogicznie
do współpracy punktów kontaktowych w ministerstwach”. Prośba ta była wynikiem
wniosków złożonych przez punkty kontaktowe, które zajmują się współpracą na poziomie
rządowym. Wniosek Ministerstwa o podjęcie przez Muzeum roli lidera i przejęcie
opracowania wniosków z udziałem zagranicznych ekspertów nie oznaczał rezygnacji
z kontynuowania sprawy na poziomie administracyjnym przez pracowników Ministerstwa
Kultury i Dziedzictwa Narodowego, odpowiadających za punkt kontaktowy ds. UNESCO
w Polsce. Ministerstwo przekazało też państwom partnerskim Memorandum o współpracy,
które po zaakceptowaniu treści przez punkty kontaktowe ds. UNESCO zostanie przekazane
do podpisu właściwych dla spraw UNESCO ministrów w Czechach, Hiszpanii, Niemczech
i we Włoszech.
Tym bardziej niezrozumiały jest zarzut dotyczący zagrożenia dla zarządzania przez Polskę
projektem na poziomie międzynarodowym. Departament Ochrony Zabytków MKiDN
wielokrotnie oświadczał, że projekt wpisu na listę UNESCO najcenniejszych młynów
papierniczych jest wartościowy, a Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
w dalszym ciągu pełni rolę krajowego punktu kontaktowego dla UNESCO i pozostaje
w kontakcie z innymi punktami kontaktowymi, realizując powyższy wpis na poziomie
administracyjnym w roli lidera. Nie mamy przy tym sygnałów od innych punktów
kontaktowych, by współpraca była zagrożona.
Planowane jest podjęcie dalszych kroków zmierzających do finalizacji wpisu w postaci
złożenia pełnej dokumentacji nominacyjnej do Centrum Światowego Dziedzictwa. Z uwagi
na fakt, że Polska podjęła się roli lidera tej nominacji, a Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-
Zdroju jest autorem koncepcji zgłoszenia na listę UNESCO wybranych młynów
papierniczych znajdujących się w Europie, Ministerstwo zwróciło się pismem z 10 stycznia
br. do dyrektora Muzeum w Dusznikach-Zdroju o rozważenie możliwości zorganizowania
spotkania dla punktów kontaktowych oraz dla ekspertów zagranicznych i zarządców
młynów będących przedmiotem wniosku w siedzibie Muzeum. W ocenie Ministerstwa
spotkanie posłużyłoby przede wszystkim ustaleniu zasad współpracy w najbliższych latach.
Ministerstwo (Departament Ochrony Zabytków) nie otrzymało odpowiedzi z Muzeum na
wspomniane pismo, natomiast do MKiDN wpłynęła interpelacja poselska nr 1238 Pani Poseł
Moniki Wielichowskiej.
Ponadto uprzejmie informuję, że pracownicy Wydziału Strategii i Międzynarodowej
Ochrony Dziedzictwa w Departamencie Ochrony Zabytków MKiDN zaangażowani są w
prace związane z wpisem Europejskich Młynów Papierniczych na Listę światowego
dziedzictwa w zakresie koordynacji współpracy międzynarodowej, a wsparcie opiniodawcze
stanowi także Narodowy Instytut Dziedzictwa. Dodatkowo podkreślam, że Muzeum
zostanie udzielona pomoc w przygotowaniu wniosku. Formalnie wnioskodawcą wpisu na
listę jest Państwo-Strona Konwencji, a w tym przypadku Polska jako Państwo-Strona
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
reprezentująca grupę kilku państw w międzynarodowym wpisie seryjnym. Zgodnie
z Konwencją UNESCO z 1972 r. oraz Wytycznymi operacyjnymi do Konwencji w najbliższym
czasie należy przygotować wniosek o ocenę wstępną proponowanej grupy obiektów.
Wniosek winien zawierać szczegółową ekspercką analizę miejsc oraz informację dotyczącą
interesariuszy tych miejsc. Centrum Światowego Dziedzictwa zaleca przygotowywanie
nominacji przy jak najszerszym udziale zainteresowanych stron oraz wykazanie, że uzyskano
wolną i świadomą zgodę społeczności lokalnej na wpis obiektu na listę. Prośba Ministerstwa
w sprawie podjęcia się roli lidera i eksperta przez Muzeum nie ogranicza się jedynie do
wypracowania merytorycznej treści wniosku z ekspertami reprezentującymi pozostałe
młyny papiernicze, ale także do przeprowadzenia publicznych konsultacji w miejscu wpisu,
które również są niezbędne przy zgłaszaniu nominacji.
Współpraca na poziomie międzynarodowym jest kontynuowana pomiędzy ministerstwami
właściwymi dla spraw UNESCO w krajach będących stronami planowanego wpisu.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Bożena Żelazowska
-- 3 of 3 --