Interpelacja w sprawie Centralnego Rejestru Umów
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12371
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie Centralnego Rejestru Umów
Zgłaszający: Jarosław Krajewski, Marcin Porzucek, Michał Kowalski, Wojciech Michał Zubowski
Data wpływu: 19-09-2025
Panie Ministrze,
Centralny Rejestr Umów jednostek sektora finansów publicznych ma zwiększyć zaufanie obywateli do instytucji przez zwiększenie transparentności wydatkowania środków publicznych. CRU ma być prowadzony w systemie teleinformatycznym prowadzonym przez jednostki podległe ministrowi finansów. W związku ze zwiększaniem jawności finansów publicznych w czasach rządów Prawa i Sprawiedliwości wprowadzono mechanizm Centralnego Rejestru Umów, który miał wejść w życie 1 lipca 2022 r. Zasada zwiększania kontroli społecznej i zagwarantowanie każdemu obywatelowi dostępu do takich informacji stanowią ważne zasady życia publicznego, które powinny być respektowane przez wszystkie poważne środowiska polityczne. Niestety, w ostatnich dniach pojawiła się informacja, że rząd planuje po raz kolejny przesunięcie terminu wejścia w życie Centralnego Rejestru Umów, a organizacje takie jak Sieć Obywatelska Watchdog Polska alarmują, że rząd może zaproponować wyłączenie z CRU umów do 10.000 zł.
Jako obywatel skutecznie doprowadziłem przez walkę w sądach z ówczesną prezydent m.st. Warszawy panią Hanną Gronkiewicz-Waltz do ujawnienia informacji publicznych w postaci umów cywilnoprawnych zawieranych przez warszawski ratusz oraz wprowadzenia Centralnego Rejestru Umów w mieście stołecznym Warszawie. Batalia sądowa trwała wówczas wiele miesięcy i zakończyła się moim zwycięstwem w Sądzie Najwyższym. Dlatego konsekwentnie popieram rozwiązania, które przyczyniają się do zwiększenia jawności w wydatkach publicznych, oczywiście z zachowaniem wyłączeń wobec podmiotów takich jak służby specjalne, które realizują niejawne działania w trosce o nasze wspólne bezpieczeństwo. W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy rząd popiera wprowadzenie Centralnego Rejestru Umów dla administracji publicznej z dniem 1 stycznia 2026 r.?
2. Czy minister finansów jest przygotowany do uruchomienia Centralnego Rejestru Umów z dniem 1 stycznia 2026 r.?
3. Jakie jest stanowisko rządu w sprawie pozostawienia konieczności publikowania w CRU wszystkich zawartych umów powyżej 500 zł? Czy stanowisko rządu jest zgodne z propozycją ministra finansów, żeby jedynie umowy powyżej 10.000 zł były publikowane w CRU?
4. Kiedy rząd przekaże do marszałka Sejmu RP projekt ustawy w sprawie Centralnego Rejestru Umów? Projekt ustawy (UD197) trafił w sierpniu br. do Komitetu Stałego Rady Ministrów.
5. Jakie jest stanowisko Pana Ministra w sprawie propozycji wyłączenia MON z obowiązku publikowania w CRU informacji o umowach zawartych przez jednostki podległe ministrowi obrony narodowej oraz wyłączenia ministra zdrowia w zakresie obowiązku publikowania w CRU informacji o umowach o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej?
Z poważaniem
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14599 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/6
Warszawa, 17 listopada 2025 roku
Sprawa: Interpelacja nr 12371 posłów: Jarosława Krajewskiego, Marcina
Porzucek, Michała Kowalskiego, Wojciecha Michała Zubowskiego
w sprawie Centralnego Rejestru Umów.
Znak sprawy: BZP1.054.5.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelacje numer 12371 Posłów na Sejm Rzeczypospolitej
Polskiej - Jarosława Krajewskiego, Marcina Porzucek, Michała Kowalskiego,
Wojciecha Michała Zubowskiego, w sprawie Centralnego Rejestru Umów,
Minister Finansów i Gospodarki uprzejmie informuje, co następuje.
Ad 1.
W związku z trwającym procesem legislacyjnym nowelizacji m.in. przepisów
ustawy o finansach publicznych dotyczących Centralnego Rejestru Umów
Jednostek Sektora Finansów Publicznych (dalej: „ CRU JSFP”), a także
uwzględniając zagrożenie, że projektowane zmiany mogą nie zostać uchwalone
przed 1 stycznia 2026 r., rząd proponuje zmianę terminu wejścia w życie tych
przepisów na datę 1 stycznia 2027 r.
Zmiana ta ma na celu zagwarantowanie możliwości dostosowania się przez JSFP do
znowelizowanych przepisów, w świetle przewidywanego terminu zakończenia
procesu legislacyjnego w tym przedmiocie. Ostateczny kształt proponowanych
zmian przepisów będzie miał m.in. wpływ na docelowe funkcjonalności systemu
teleinformatycznego, w którym prowadzony będzie ten rejestr. Dokonanie zmian
w tym systemie adekwatnie do ostatecznego kształtu uchwalonych przepisów
będzie wymagało czasu na wdrożenie i zapoznanie ze zmianami przedstawicieli
JSFP.
-- 1 of 6 --
2/6
Ad 2.
Minister Finansów i Gospodarki przed dniem 1 stycznia 2026 r. uruchomi system
teleinformatyczny, w którym będzie prowadzony Centralny Rejestr Umów JSFP.
System ten zostanie nieodpłatnie udostępniony jednostkom sektora finansów
publicznych w celu wprowadzania informacji o umowach. Od 1 stycznia 2026 r.
planowane jest uruchomienie funkcjonalności zapewniających wgląd publiczny do
informacji o umowach publikowanych w tym rejestrze.
Ad 3.
W ocenie rządu propozycja zwiększenia progu kwotowego umów do 10 000 zł
wraz z zapewnieniem możliwości rejestrowania informacji o umowach poniżej tego
progu jest rozwiązaniem optymalnym w kontekście argumentacji, która została
przedstawiona w uzasadnieniu do projektu tej zmiany.
Po uchwaleniu dotychczasowego brzmienia przepisów dotyczących tego rejestru
do Ministerstwa Finansów kierowane były różne propozycje podwyższenia progu
wartości z przedziału od 1 grosza do 50 000 zł.
Zaproponowana wysokość progu kwotowego umów wynika z przeprowadzonych
analiz, w tym rozwiązań funkcjonujących w innych państwach, oraz konieczności
zachowania spójności z innymi przepisami, które nakładają na jednostki sektora
finansów publicznych obowiązki dokumentowania wydatków w bardziej
sformalizowany sposób.
W szczególności wzięto pod uwagę:
1) art. 16d ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób
prawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 278, z późn. zm.), który zwalnia z obowiązku
dokonywania odpisów amortyzacyjnych od składników majątku, których
wartość początkowa nie przekracza 10 000 zł,
2) art. 32 ust 6 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2023
r. poz. 120, z późn. zm.), odnoszący się do środków trwałych o niskiej
jednostkowej wartości początkowej (przepisy rachunkowości nie precyzują tej
wartości niemniej przyjmują co do zasady wartość określoną na potrzeby
amortyzacji w przepisach podatkowych).
Do przepisów tych często odwołują się regulacje wewnętrzne JSFP w zakresie
zamówień publicznych realizowanych z wyłączeniem stosowania przepisów
ustawy z dnia 11 września 2019 r.– Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z
2024 r. poz. 1320, z późn. zm.), czy też odnoszące się do prowadzonej polityki
rachunkowości. Przepisy te pozwalają bowiem na uproszczone formy realizacji
wydatków o wartości − wskazywanej w obowiązujących przepisach – jako
bagatelna, nieznaczna (w kontekście całości wydatków realizowanych przez
JSFP).
Zapewnienie spójności z już obowiązującymi wymaganiami wobec JSFP (w tym
w zakresie dokumentowania zakupu środków trwałych) umożliwi zmniejszenie
kosztów organizacyjnych wprowadzanego obowiązku, co w konsekwencji
-- 2 of 6 --
3/6
przełoży się na efektywne gospodarowanie środkami publicznymi, którymi
dysponują JSFP.
Na etapie ustalania wyjściowej propozycji wysokości progu wartości umów
uwzględniono przeciwstawne interesy różnych grup społecznych, które dotychczas
przedstawiały różne propozycje zmian wysokości tego progu:
1) z jednej strony JSFP wnosiły o podniesienie tego progu nawet do 50 000 zł w
celu ograniczenia kosztów realizacji tego obowiązku,
2) z drugiej strony przedstawiciele strony społecznej oczekują publikowania
informacji o każdej umowie, niezależnie od jej wartości.
Porównanie do rozwiązań funkcjonujących w innych państwach wskazuje, że próg
wartości umów na poziomie 10 000 zł będzie wciąż jednym z niższych progów.
Z dostępnego na stronach Senatu RP dokumentu pn.: Informacja na temat rejestru
umów zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych w wybranych krajach1,
wynika, że w wielu państwach wprowadzono próg wartościowy powyżej tego,
który został wskazany w propozycji zmian.
Co istotne, wprowadzony próg nie ograniczy JSFP możliwości publikowania
w rejestrze informacji o umowach o niższych wartościach. Zaproponowane
rozwiązanie pozwoli JSFP wprowadzać do rejestru informacje o umowach o
wartości nawet od 1 grosza. Zatem publikacja informacji o umowach poniżej
10 000 zł będzie możliwa, przy czym decyzję o ich upublicznieniu będzie
podejmował kierownik JSFP, który podejmie ją z uwzględnieniem stopnia
przygotowania organizacyjnego kierowanej przez niego jednostki do realizacji
nadkładanego obowiązku.
Dokonując wskazania propozycji progu kwotowego umów, do których będzie
odnosił się obowiązek publikacji informacji w Centralnym Rejestrze Umów JSFP,
wzięta została pod uwagę także kwestia rozbieżnych oczekiwań stron
zainteresowanych informacjami publikowanymi w tym rejestrze. Strona społeczna
oczekuje jak najniższego tego progu, JSFP dostrzegają potrzebę jego podniesienia
czy waloryzacji. Z punktu widzenia liczby potencjalnych umów, jakie zostałyby
objęte obowiązkiem (w przypadku przyjęcia przez ustawodawcę wyższego progu),
mogłoby się wydawać zasadnym uznanie racji strony społecznej, jednakże bazując
na analizie wartościowej takich umów, rozsądniejsza wydaje się argumentacja
przedstawiana przez JSFP.
Bazując dla przykładu na danych przedstawionych w Sprawozdaniu Prezesa
Urzędu Zamówień Publicznych o funkcjonowaniu systemu zamówień publicznych
w 2023 roku2, można wyciągnąć następujące wnioski:
• wzrosła wartość zamówień o najwyższej wartości,
• wartość zamówień klasycznych, których kwota była mniejsza niż 130 000 złotych
stanowiła około 7% wartości wszystkich zamówień udzielonych w 2023 roku.
1 https://www.senat.gov.pl/prace/wybrane-opracowania-biura-analiz-i-petycji/
2 https://www.gov.pl/web/uzp/sprawozdanie-prezesa-uzp-z-funkcjonowania-systemu-
zamowien-publicznych-w-2023-roku
-- 3 of 6 --
4/6
Trzeba w tym miejscu podkreślić, że odsetek ten uwzględnia także zamówienia
o wartości powyżej 10 000 zł.
Podobne wnioski wynikają z analizy projektu sprawozdania Prezesa Urzędu
Zamówień Publicznych o funkcjonowaniu systemu zamówień publicznych w 2024
roku3:
• zmniejszyła się liczba ogólna zamówień, ale znacznie wzrosła ich ogólna wartość,
• zmniejszyła się wartość zamówień udzielonych na podstawie wyłączeń.
Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że od 01 stycznia 2026 roku zostanie
podniesiony próg kwotowy stosowania ustawy Prawo zamówień publicznych
z dotychczasowych 130 000 zł do 170 000 zł, co wynika ze wzrostowej tendencji
wartości udzielanych zamówień.
Dokonanie analizy wartościowej umów, które potencjalnie będą objęte
obowiązkiem upubliczniania w Centralnym Rejestrem Umów JSFP jest istotne
także w świetle ścieżki rozwoju gospodarczego, na której znajduje się Polska.
Potencjalny wzrost cen, który może towarzyszyć takiemu rozwojowi powoduje, że
coraz mniej zamówień będzie miało wartość mniejszą od zaproponowanego progu.
W tym kontekście, a także biorąc pod uwagę fakt, że nie przewiduje się
waloryzowania wskazanego progu kwotowego, w perspektywie czasu coraz więcej
umów będzie objętych obowiązkiem ujawnienia, nawet przy przyjęciu
zaproponowanego progu kwotowego.
Ad 4.
Projekt ustawy zmieniającej ustawę o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz
niektórych innych ustaw oraz o zmianie niektórych innych ustaw (UD197), dalej:
„projekt ustawy UD197”, w październiku 2025 r. został przekazany do Sejmu RP.
Ad 5.
Uwzględnienie uwagi zgłoszonej przez Ministra Obrony Narodowej (dalej: „MON”)
do projektu ustawy UD197, jest konsekwencją przyjęcia za zasadną oceny MON
w odniesieniu do wpływu funkcjonowania CRU JSFP na kwestie bezpieczeństwa
państwa. Nie można bowiem zapomnieć, że MON jest organem odpowiedzialnym
za kierowanie obronnością państwa, w tym Siłami Zbrojnymi RP oraz realizację
polityki obronnej państwa.
Przedłożony projekt ustawy UD197 przewiduje zmiany w przepisach, które z
jednej strony - pozwalają na ziszczenie się celu Centralnego Rejestru Umów
Jednostek Sektora Finansów Publicznych, jakim jest zwiększenie realizacji zasady
jawności gospodarowania środkami publicznymi, a z drugiej – zapewnią
bezpieczeństwo państwa w bieżącej sytuacji geopolitycznej. Niemniej MON uznał
te propozycje za w dalszym ciągu rodzące ryzyka dla tego bezpieczeństwa,
3 https://www.gov.pl/web/uzp/projekt-sprawozdania-prezesa-uzp-o-funkcjonowaniu-
systemu-zamowien-publicznych-w-2024-r
-- 4 of 6 --
5/6
w szczególności w kontekście możliwości agregacji publikowanych w tym rejestrze
informacji o umowach. W ocenie MON udostępnianie jakichkolwiek informacji
o umowach zawieranych przez jednostki organizacyjne podległe MON (albo na ich
rzecz), stwarza poważne zagrożenie dla interesu bezpieczeństwa państwa. Zgodnie
z przedstawioną argumentacją, CRU JSFP może stać się istotnym i wiarygodnym
źródłem pozyskiwania przez podmioty zewnętrzne informacji o zadaniach
i działaniach realizowanych przez jednostki podległe MON. Udostępniane dane
mogą stanowić podstawę do stawiania hipotez o metodach, formach czy sposobie
działania jednostek obrony narodowej. Stąd udostępnianie informacji o umowach
zawieranych przez te podmioty w ogólnodostępnym rejestrze rodzi ryzyka
związane z upowszechnieniem wiedzy o sprzęcie, urządzeniach czy rozwiązaniach
technologicznych lub organizacyjnych tych jednostek, a także o podmiotach
prowadzących szkolenia na rzecz tych podmiotów. Powszechna dostępność takich
informacji dawałaby podmiotom zewnętrznym narzędzia do pozyskiwania danych
i analizy sposobów działania polskich organów, odpowiedzialnych za
bezpieczeństwo państwa, co stanowi realne zagrożenie dla tego bezpieczeństwa.
Z uwagi na powyższe resort obrony narodowej postuluje wyłączenie obowiązku
zamieszczania informacji o umowach zawartych przez jednostki organizacyjne
podległe Ministrowi Obrony Narodowej w Centralnym Rejestrze Umów Jednostek
Sektora Finansów Publicznych. Obecny tekst projektu ustawy UD197, który został
przyjęty przez Stały Komitet Rady Ministrów w dniu 9 października 2025 r. i jest
rekomendowany do rozpatrzenia przez Radę Ministrów, uwzględnia propozycję
Ministerstwa Obrony Narodowej.
Uwzględnienie propozycji Ministra Zdrowia (dalej: „MZ”) w odniesieniu do
wyłączenia z obowiązku publikowania w CRU JSFP informacji o umowach
o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej, wynika z chęci ograniczenia kosztów ich
funkcjonowania. MZ zwrócił uwagę na fakt, że oferty złożone w postępowaniu o
udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oraz umowy o udzielanie świadczeń opieki
zdrowotnej są jawne i podlegają już publikacji na stronie internetowej Narodowego
Funduszu Zdrowia (dalej: „NFZ”) na podstawie art. 135 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia
27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461)4, dalej: „ustawa o świadczeniach”. Zatem
publikacja informacji o tych umowach w kolejnym narzędziu nie wpłynęłaby na
zwiększenie realizacji zasady jawności gospodarowania środkami publicznymi,
którą ma realizować CRU JSFP, ale stanowiłaby wyłącznie zwiększenie kosztów
funkcjonowania państwa, wynikających z konieczności realizacji czynności w tym
zakresie w ramach CRU JSFP.
Zgodnie z art. 135 ust. 2 ustawy o świadczeniach, Fundusz realizuje zasadę
jawności:
1) umów – przez zamieszczenie na swojej stronie internetowej informacji o każdej
zawartej umowie, z uwzględnieniem maksymalnej kwoty zobowiązania Funduszu
wobec świadczeniodawcy wynikającej z zawartej umowy, rodzaju, liczby i ceny
zakupionych świadczeń albo rodzaju zakupionych świadczeń, liczby jednostek
4 Link do informatora: https://www.nfz.gov.pl/o-nfz/informator-o-zawartych-umowach/
-- 5 of 6 --
6/6
rozliczeniowych (miara przyjęta do określenia wartości świadczenia opieki
zdrowotnej w określonym zakresie lub rodzaju, w szczególności: punkt, porada,
osobodzień) wyrażających wartość świadczenia oraz cenę jednostki rozliczeniowej,
a także maksymalnej kwoty zobowiązania Funduszu wobec świadczeniodawcy
wynikającej ze wszystkich zawartych umów;
2) ofert, z wyłączeniem informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorcy, które
zastrzeżone zostały przez świadczeniodawcę – w szczególności przez umożliwienie
wglądu do tych ofert.
W świetle art. 135 ust. 3 ustawy o świadczeniach, informacje, o których mowa
w ust. 2 pkt 1, zamieszcza się w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy o
udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
Wobec powyższego, projektowane przepisy ustawy UD197 w art. 1 w ust. 5 pkt 6
zasadnie dokonują wyłączenia z obowiązku rejestrowania w CRU umów
o udzielanie świadczeń. Powielanie bowiem obowiązków już realizowanych na
podstawie przepisów ustawy o świadczeniach jest nadmiarowe i może powodować
wątpliwości interpretacyjne.
Zatem, wyłączenie Ministra Zdrowia z obowiązku publikowania w Centralnym
Rejestrze Umów informacji o umowach o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej
jest w pełni zasadne, gdyż ustawa o świadczeniach od lat gwarantuje ich jawność.
Zasilanie Centralnego Rejestru Umów w tym zakresie byłoby zbędną czynnością,
niewnoszącą nic w kwestii transparentności działań władz publicznych, a jedynie
powodującą zwiększenie kosztów funkcjonowania państwa.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Jurand Drop
Podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 6 of 6 --