Interpelacja w sprawie refundacji wyrobów medycznych dla osób laryngektomowanych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12370
do ministra zdrowia
w sprawie refundacji wyrobów medycznych dla osób laryngektomowanych
Zgłaszający: Magdalena Łośko, Iwona Hartwich, Krzysztof Piątkowski
Data wpływu: 19-09-2025
Inowrocław, 15 września 2025 r.
Szanowna Pani Minister,
w 2024 roku powołałam Parlamentarny Zespół ds. Osób Laryngektomowanych, chcąc zwrócić uwagę na potrzeby i wyzwania, z którymi mierzą się pacjenci po operacyjnym usunięciu krtani.
W ostatnich latach w Polsce obserwuje się wzrost zachorowań na raka krtani, Polska należy do krajów o najwyższym wskaźniku zachorowalności na ten nowotwór. Najczęstsza lokalizacja nowotworów złośliwych zlokalizowanych w obrębie głowy i szyi to właśnie krtań (ok. 48%). W Polsce rak krtani i gardła stanowi 4% wszystkich nowotworów u mężczyzn i 0,5% nowotworów u kobiet.
Według Krajowego Rejestru Nowotworów 1800 pacjentów rocznie jest diagnozowanych z zaawansowanym nowotworem krtani i gardła dolnego w Polsce. Część z nich jest poddawana zabiegowi usunięcia krtani. Takich zabiegów w Polsce wykonuje się rocznie około 750, a całkowita populacja pacjentów po usunięciu krtani w Polsce wynosi obecnie około 3500.
Całkowita laryngektomia to zabieg chirurgiczny przeprowadzany u pacjentów z zaawansowanym rakiem krtani i gardła dolnego, polegający na nieodwracalnym usunięciu krtani. Oznacza to, że pacjenci tracą zdolność mówienia i oddychają przez stałą stomię w szyi.
Pacjenci oddychający przez otwartą stomię w szyi cierpią na problemy zdrowotne płuc, mają problemy z nadmierną ilością śluzu, częsty kaszel, duszności i zwiększone ryzyko przewlekłego zapalenia dróg oddechowych i infekcji. Ma to negatywny wpływ na jakość życia, w tym sen i dobre samopoczucie psychospołeczne.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 13 października 2023 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie pacjenci po usunięciu krtani mają dostęp do następujących wyrobów:
- krtani elektronicznej (aparat wspomagający mowę),
- rurki tracheostomijnej wraz z zapasowym wkładem do 3 sztuk albo rurki tracheostomijnejsilikonowej (1 sztuka),
- wymiennika ciepła i wilgoci HME do 35 sztuk,
- plastra do mocowania filtrów HME do 20 sztuk.
Rurki, wymienniki i plastry są objęte 10-procentową odpłatnością pacjenta. Przy założeniu realizacji zlecenia na rurkę na okres 6 miesięcy, wymienników w limicie 35 sztuk oraz plastrów w limicie 20 sztuk, miesięczna dopłata ze strony pacjenta wynosi 102,50 zł, co w przypadku grupy wiekowej osób po laryngektomii stanowi około 10% ich miesięcznego budżetu domowego.
Obecnie z grupy 1600 użytkowników wymienników ciepła i wilgoci 50% rezygnuje z ich korzystania ze względu na powyższy koszt. Przyjmując zatem liczbę 800 pacjentów oraz koszt roczny dopłaty 1230 zł, daje to nam kwotę 984 000 zł dla nieużywających i 1 968 000 zł dla całej populacji HME.
Nadmienić należy, że dostępna refundacja na wymienniki HME jest dostępna dla pacjentów w Polsce od stycznia 2023 roku i obecnie ze względu na barierę w postaci oporu oddechowego pacjentów operowanych przed rokiem 2023 tylko 46% całkowitej populacji pacjentów korzysta z tego rozwiązania aczkolwiek liczba ta zwiększa się z każdym rokiem przez nowo operowanych pacjentów.
Badania wskazują, że średnia liczba przyjęć do szpitala z powodu infekcji osób laryngektomowanych nieużywających wymienników ciepła jest na poziomie ośmiuset pacjentów w Polsce, co daje 16 464 dodatkowo zajętych łóżek w szpitalach, a po przemnożeniu przez średni koszt osobodoby w szpitalu na poziomie 1000 zł, daje wartość obciążającą budżet na poziomie 16,5 miliona zł. Przy porównaniu z 10-procentową odpłatnością za dostępne wyroby medyczne dla całej populacji 1600 użytkowników HME kwota ta jest dziesięciokrotnie wyższa od poziomu odpłatności pacjentów.
Pacjenci wskazują na niewystarczające limity miesięczne 35 sztuk wymienników ciepła i wilgoci oraz 20 plastrów. Optymalne zaopatrzenie powinno być na poziomie 60 sztuk wymienników HME miesięcznie (dwie sztuki na dobę) oraz 30 plastrów (jedna sztuka na dobę), które trzeba wymieniać codziennie. Dodatkowo ze względu na krzywą uczenia pacjentów w stosowaniu HME w pierwszych 12 miesiącach limit dla HME powinien zostać zwiększony do 90 sztuk. Jest to spowodowane zmianami, jakie zachodzą w układzie oddechowym. W pierwszych miesiącach po zabiegu organizm pacjenta produkuje nadmierne ilości śluzu i wydzieliny, które zatykają wymienniki HME. Taki zabrudzony wymiennik musi być wymieniony na nowy i niedopuszczalne jest jego czyszczenie ze względu na wysokie ryzyko infekcji spowodowane kolonizacją bakterii z wydzieliny.
Stoma po laryngektomii lub tracheotomii oraz szyja w okolicy stomy to bardzo delikatny i wrażliwy obszar, o który pacjent po laryngektomii lub tracheotomii powinien szczególnie zadbać. Dla prawidłowej opieki okołostomijnej niezbędne są akcesoria specjalnie do tego przeznaczone. Pacjent po laryngektomii powinien mieć do dyspozycji sprzęt pozwalający utrzymać jej prawidłową higienę, aby zapobiegać gromadzeniu się bakterii, grzybów i innych zanieczyszczeń. Brak odpowiedniej higieny może prowadzić do infekcji dróg oddechowych, problemów z przełykaniem, a także pogorszenia funkcji protezy.
Refundacja wyrobów medycznych dla pacjentów po laryngektomii w odpowiedniej ilości i dostępności jest nie tylko wyrazem troski o ich zdrowie i jakość życia, ale również ekonomicznie uzasadnioną inwestycją w profilaktykę i rehabilitację.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z prośbą o udzielenie odpowiedzi na pytania:
Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa wprowadzenie zmian w refundacji wyrobów medycznych dedykowanych dla osób laryngektomowanych?
Czy Ministerstwo Zdrowia dokonuje analizy zwiększenia dostępności wyrobów medycznych dla tej konkretnej grupy pacjentów?
Z poważaniem
Poseł na Sejm RP
Magdalena Łośko
Minister Jolanta Sobierańska-Grenda
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7961 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLR2.050.57.2025.AK
Warszawa, 07 października 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelacją nr 12370 z 26 września 2025 r. Pani Magdaleny
Łośko, Pani Iwony Hartwich oraz Pana Krzysztofa Piątkowskiego, Posłów na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej, w sprawie refundacji wyrobów medycznych dla osób
laryngektomowanych, Minister Zdrowia zwraca się z uprzejmą prośbą o przyjęcie
poniższych informacji.
Zasady refundacji wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie zostały
określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 maja 2017 r. w sprawie
wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie (Dz. U. z 2025 r.
poz. 1038), zwane dalej „rozporządzeniem”.
Rozporządzenie definiuje katalog wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie
wraz z określeniem limitów ich finansowania ze środków publicznych, wysokości
udziału własnego świadczeniobiorcy w tym limicie, kryteriów ich przyznawania,
okresów użytkowania oraz osób uprawnionych do wystawiania zleceń na
zaopatrzenie w wyroby.
Wyroby medyczne produkowane seryjnie tracheostomijne wymienione zostały
w grupie T załącznika do rozporządzenia, są to:
kod T.01.01 – krtań elektroniczna (aparat wspomagający mowę), limit
finansowania ze środków publicznych wynosi 1 600 zł, przy 0% udziale
własnym pacjenta w limicie finansowania, okres użytkowania raz na 5 lat,
kryteria przyznawania określono jako stan po usunięciu krtani z powodu
nowotworu; stan po ciężkich urazach krtani,
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
kod T.02.01 – rurka tracheostomijna wraz z zapasowym wkładem do 3 sztuk
albo rurka tracheostomijna silikonowa 1 sztuka, limit finansowania ze środków
publicznych wynosi 150 zł sztukę rurka tracheostomijna wraz z zapasowym
wkładem, 235 zł za sztukę rurka tracheostomijna silikonowa, udział własny
pacjenta w limicie finansowania wynosi 0% w przypadku dzieci do ukończenia
18. roku życia i 10% w przypadku dorosłych, okres użytkowania raz na
6 miesięcy, kryterium przyznawania jest tracheostomia,
kod T.03.01 – wymiennik ciepła i wilgoci HME do 35 sztuk, limit finansowania
ze środków publicznych wynosi 16 zł za sztukę wymiennik mocowany
bezpośrednio do rurki tracheostomijnej silikonowej z otworem wlotowym
o przekroju 22 mm lub 23 mm lub na plaster mocujący, wyposażony w przycisk
lub inne rozwiązanie umożliwiające mówienie przez protezę głosową, 5,8 zł za
sztukę wymiennik mocowany bezpośrednio do rurki tracheostomijnej wraz
z zapasowym wkładem, udział własny pacjenta w limicie finansowania wynosi
10%, okres użytkowania raz na miesiąc, kryterium przyznawania jest
laryngektomia całkowita,
kod T.04.01 – plaster do mocowania filtrów HME do 20 sztuk, limit
finansowania ze środków publicznych wynosi 22 zł za sztukę, przy 10% udziale
własnym pacjenta w limicie finansowania, okres użytkowania raz na miesiąc,
kryterium przyznawania jest laryngektomia całkowita.
W tym miejscu należy podkreślić, że Ministerstwo Zdrowia sukcesywnie
wprowadza rozwiązania w przepisach prawa wychodzące naprzeciw oczekiwaniom
osobom laryngektomowanym. Od 2023 r. do refundacji w ramach rozporządzenia
wprowadzono wymienniki ciepła i wilgoci HME oraz plastry do mocowania filtrów
HME, umożliwiono także refundację zarówno rurek tracheostomijnych
z zapasowym wkładem jak i silikonowych, przy czym zwiększono liczbę sztuk
wyrobów przysługujących pacjentom zależnie od typu rurki. Wprowadzenie ww.
zmian w zakresie wyrobów medycznych jest niewątpliwie wyjściem naprzeciw
oczekiwaniom tej grupy pacjentów, podnosi możliwości terapeutyczne oraz obniża
koszty ponoszone w związku z chorobą. Jednocześnie należy zaznaczyć, że
w związku z wprowadzanymi zmianami w ramach rozporządzenia koszty płatnika
publicznego ponoszone na refundację zaopatrzenia pacjentów w wyroby
tracheostomijne systematycznie rosną – z ponad 1,4 mln zł w 2020 r. do około
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
9,6 mln zł w 2024 r., co stanowi ponad sześciokrotny wzrost wydatków na tę grupę
wyrobów medycznych na przestrzeni 5 lat.
Warto dodać, że osoby laryngektomowane w uzasadnionych klinicznie
przypadkach są także uprawnione do korzystania z innych wyrobów medycznych
ujętych w rozporządzeniu.
Ponadto, zgodnie z art. 47 ust. 1a i 1b ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146, z późn. zm.):
osobom posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności,
osobom posiadającym orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze
wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej
osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej
egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna
dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji,
osobom do 18 roku życia, u których stwierdzono ciężkie i nieodwracalne
upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały
w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu, na podstawie
zaświadczenia lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub lekarza
ubezpieczenia zdrowotnego, posiadającego specjalizację II stopnia lub tytuł
specjalisty w dziedzinie: położnictwa i ginekologii, perinatologii, neonatologii,
pediatrii, neurologii dziecięcej, kardiologii dziecięcej lub chirurgii dziecięcej
- przysługuje prawo do wyrobów medycznych określonych w rozporządzeniu, na
zlecenie osoby uprawnionej do wysokości limitu finansowania ze środków
publicznych określonego w tych przepisach, według wskazań medycznych bez
uwzględnienia okresów użytkowania. O ilości miesięcznego zaopatrzenia w te
wyroby decyduje każdorazowo osoba uprawniona do wystawienia zlecenia, co
umożliwia zaopatrzenie ww. pacjentów w ponadstandardową ilość wyrobów
medycznych wydawanych comiesięcznie.
Jednocześnie należy zaznaczyć, że istnieje możliwość ubiegania się o finansowanie
w części lub całości, zaopatrzenia w środki pomocnicze przyznawane osobom
niepełnosprawnym na podstawie odrębnych przepisów, ze środków Państwowego
Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
W tym miejscu podkreślenia wymaga fakt, że w wykazie wyrobów medycznych
wydawanych na zlecenie stanowiącym załącznik do rozporządzenia znajduje się
231 grup wyrobów medycznych, które w całości bądź w części są finansowane ze
środków publicznych. Intencją tego wykazu jest zabezpieczenie potrzeb różnych
grup pacjentów w jak największym stopniu, przy uwzględnieniu możliwości
finansowych Narodowego Funduszu Zdrowia.
Reasumując warto dodać, że systematyczne zwiększanie dostępu do
nowoczesnych i bezpiecznych technologii nielekowych, pozwalających na leczenie
pacjentów zgodnie z najlepszymi standardami medycznymi, jest priorytetem
Ministra Zdrowia. Należy jednak zaznaczyć, iż środki finansowe przeznaczone na
refundację są ograniczone, zatem istotne jest racjonalne dokonywanie zmian
w istniejących pozycjach wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie.
Obecne prace nad nowelizacją rozporządzenia w 2026 r. skoncentrowane są
przede wszystkim na zidentyfikowaniu grup wyrobów medycznych dotychczas nie
objętych refundacją w ramach wykazu wyrobów medycznych wydawanych na
zlecenie oraz populacji pacjentów, dla których takie zaopatrzenie przyniosłoby
optymalne korzyści zdrowotne. Niemniej jednak, Minister Zdrowia uprzejmie
dziękuje za przedstawione postulaty dotyczące zmian w refundacji wyrobów
medycznych dedykowanych dla osób laryngektomowanych, które zostaną
rozpatrzone przy następnych nowelizacjach rozporządzenia.
Z wyrazami szacunku
Jolanta Sobierańska-Grenda
Minister Zdrowia
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --