Interpelacja w sprawie potrzeby wsparcia budowy i modernizacji sieci kanalizacyjnych oraz oczyszczalni ścieków komunalnych w małych gminach
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12365
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie potrzeby wsparcia budowy i modernizacji sieci kanalizacyjnych oraz oczyszczalni ścieków komunalnych w małych gminach
Zgłaszający: Małgorzata Pępek
Data wpływu: 19-09-2025
Szanowna Pani Minister!
W Polsce nadal występują różnice w dostępie do nowoczesnej infrastruktury wodno-ściekowej między dużymi miastami a mniejszymi gminami. Koszty inwestycji w sieci kanalizacyjne i oczyszczalnie ścieków komunalnych sprawiają, że wiele gmin wiejskich i miejsko-wiejskich nie dysponuje pełnym potencjałem do realizacji inwestycji umożliwiających dostosowanie infrastruktury do obowiązujących przepisów prawa, zarówno krajowego, jak i unijnego. Brak odpowiedniego wsparcia finansowego może ograniczać możliwości poprawy jakości życia mieszkańców, ochrony środowiska oraz zwiększenia odporności infrastruktury na zmiany klimatyczne.
W związku z powyższym, Śląski Związek Gmin i Powiatów reprezentujący ponad sto gmin o charakterze wiejskim i miejsko-wiejskim, wystąpił m.in. do mojego biura poselskiego z apelem o opracowanie i uruchomienie dedykowanego programu wsparcia finansowego dla małych gmin (o wielkości aglomeracji od 2000 do 10 000 RLM) w zakresie budowy i modernizacji sieci kanalizacyjnych oraz oczyszczalni ścieków komunalnych.
Mając na uwadze powagę problemu i wnioski płynące z apelu, proszę Panią Minister o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo planuje uruchomienie dedykowanego programu wsparcia finansowego dla małych gmin w zakresie budowy i modernizacji sieci kanalizacyjnych oraz oczyszczalni ścieków komunalnych?
Jakie środki finansowe zostaną przeznaczone na ten cel i w jakim horyzoncie czasowym?
Czy przewidziane będą preferencyjne warunki wsparcia dla gmin o mniejszej liczbie mieszkańców, w stosunku do dużych aglomeracji?
Czy planowane są zmiany w kryteriach przyznawania dotacji i dofinansowania, aby małe gminy mogły skutecznie ubiegać się o wsparcie?
Jak ministerstwo wspiera gminy w zapewnieniu zgodności inwestycji z wymogami jakości ścieków i ochrony środowiska?
Czy przewidziano mechanizmy oceny efektywności tych inwestycji, w tym ich wpływu na ekosystemy wodne oraz odporność infrastruktury na zmiany klimatyczne?
Jakie działania podejmie ministerstwo w celu ułatwienia małym gminom korzystania z formuły partnerstwa publiczno-prywatnego przy realizacji takich inwestycji?
Z wyrazami szacunku Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Krzysztof Bolesta
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8037 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DFE-WKW.050.15.2025.MG
4002168.16117255.13049293
Warszawa, 16-10-2025
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posłanki Małgorzaty Pępek (znak: K10INT12365)
Temat: Potrzeba wsparcia budowy i modernizacji sieci kanalizacyjnych oraz oczyszczalni
ścieków komunalnych w małych gminach
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją Pani Poseł Małgorzaty Pępek nr K10INT1236, przekazuję
poniższe informacje.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska uczestniczy w realizacji programu „Fundusze Europejskie
na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027” (FEnIKS), finansowanego ze środków
Unii Europejskiej. Jednocześnie sprawuje nadzór nad działalnością Narodowego Funduszu
Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), który finansuje przedsięwzięcia ze
środków krajowych.
Program FEnIKS ma charakter ogólnokrajowy i wspiera realizację większych inwestycji.
W zakresie gospodarki ściekowej pomoc przewidziana jest wyłącznie dla aglomeracji
ujętych w Krajowym Programie Oczyszczania Ścieków Komunalnych (KPOŚK), o wielkości
co najmniej 15 tys. RLM (równoważna liczba mieszkańców).
Wsparcie dla mniejszych aglomeracji, tj. o wielkości od 2 tys. do 15 tys. RLM, możliwe jest
w ramach programów regionalnych, zarządzanych przez właściwe urzędy marszałkowskie.
Podział zakresu wsparcia pomiędzy programy krajowe i regionalne wynika z Umowy
Partnerstwa – dokumentu, który określa zasady współpracy pomiędzy Unią Europejską
a Polską w zakresie wykorzystania funduszy europejskich w ramach Polityki Spójności.
Gospodarka ściekowa może być również wspierana ze środków innych polityk Unii
Europejskiej. W ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023
–2027 (PSWPR 2023–2027) zaplanowano realizację projektu 10.10 „Infrastruktura na
obszarach wiejskich oraz wdrożenie koncepcji inteligentnych wsi – obszar A: Inwestycje
w zakresie systemów indywidualnego oczyszczania ścieków”. Za wdrożenie PSWPR
2023–2027 odpowiada Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Wsparcie dla inwestycji w zrównoważoną gospodarkę ściekową na terenach wiejskich
przewiduje również Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). Za
-- 1 of 4 --
realizację reformy B3.1 „Wsparcie zrównoważonej gospodarki wodno-ściekowej na
terenach wiejskich” również odpowiada Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
W zakresie środków krajowych, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej realizuje wsparcie dla zadań związanych z gospodarką ściekową w ramach
wybranych programów priorytetowych:
Gospodarka wodno-ściekowa w aglomeracjach:
o Część 1: Gospodarka ściekowa w ramach Krajowego Programu
Oczyszczania Ścieków Komunalnych,
o Część 2: Współfinansowanie projektów w ramach programu FEnIKS 2021–
2027,
Gospodarka wodno-ściekowa poza granicami aglomeracji.
Szczegółowe informacje dotyczące programów realizowanych przez NFOŚiGW dostępne
są na stronie internetowej: https://www.gov.pl/web/nfosigw/srodki-krajowe.
Poniżej przedstawiam odpowiedzi na pytania zawarte w interpelacji Pani Poseł:
1. Czy Ministerstwo planuje uruchomienie dedykowanego programu wsparcia finansowego
dla małych gmin w zakresie budowy i modernizacji sieci kanalizacyjnych oraz oczyszczalni
ścieków komunalnych?
Pod koniec lipca 2025 r. NFOŚiGW uruchomił nabór w ramach wspomnianego wyżej
programu priorytetowego Gospodarka wodno-ściekowa poza granicami aglomeracji.
Wsparcie dotyczy przedsięwzięć realizowanych poza granicami aglomeracji ujętych
w KPOŚK, dotyczących m.in.: budowy/modernizacji/rozbudowy lokalnych oczyszczalni
ścieków, a także instalacji do odbioru i retencjonowania dowożonych taborem
asenizacyjnym ścieków i osadów ściekowych, budowy lub modernizacji sieci kanalizacji
sanitarnej, zakupu pojazdów do transportu do stacji zlewnych nieczystości ciekłych, czy
też tworzenia cyfrowych systemów do zgłaszania i ewidencjonowania zbiorników
bezodpływowych.
2. Jakie środki finansowe zostaną przeznaczone na ten cel i w jakim horyzoncie czasowym?
Budżet wspomnianego wyżej naboru wynosi do 100 mln zł. Wnioski można składać
w terminie do 30.06.2029 r.
3. Czy przewidziane będą preferencyjne warunki wsparcia dla gmin o mniejszej liczbie
mieszkańców, w stosunku do dużych aglomeracji?
Zgodnie z zasadami naboru, pomoc w formie preferencyjnych pożyczek przewidziana jest
dla jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, a także podmiotów świadczących
usługi publiczne w ramach realizacji zadań własnych jst. Wsparcie dotyczy przedsięwzięć
realizowanych poza granicami aglomeracji ujętych w Krajowym Programie Oczyszczania
Ścieków Komunalnych.
4. Czy planowane są zmiany w kryteriach przyznawania dotacji i dofinansowania, aby małe
gminy mogły skutecznie ubiegać się o wsparcie?
Jak wspomniano na wstępie środki unijne dla małych gmin przewidziano w ramach
programów regionalnych, PSWPR 2023–2027, a także KPO.
-- 2 of 4 --
Ponadto, dostępne są środki krajowe w ramach przywołanego wyżej programu
priorytetowego Gospodarka wodno-ściekowa poza granicami aglomeracji, realizowanego
przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
5. Jak Ministerstwo wspiera gminy w zapewnieniu zgodności inwestycji z wymogami jakości
ścieków i ochrony środowiska?
W ramach wspomnianego działania FENX.01.03 Gospodarka wodno-ściekowa programu
FEnIKS wspierane są inwestycje w aglomeracjach od 15 tys. RLM, niezbędne do
zrealizowania zobowiązań jakie wynikają z Dyrektywy 91/271/EWG dotyczącej oczyszczania
ścieków komunalnych (tzw. dyrektywa ściekowa). W tym w zakresie standardów
oczyszczania ścieków.
Dotychczas ogłoszono 3 nabory wniosków, w ramach których wsparto, kwotą blisko
1,8 mld zł, 39 przedsięwzięć, które przybliżają aglomeracje do spełnienia wymogów
dyrektywy ściekowej. Kolejnych 60 wniosków, na kwotę 1,6 mld zł, pozostaje w ocenie.
W grudniu 2025 r. zaplanowano rozpoczęcie kolejnego naboru projektów z budżetem 560
mln zł.
6. Czy przewidziano mechanizmy oceny efektywności tych inwestycji, w tym ich wpływu na
ekosystemy wodne oraz odporność infrastruktury na zmiany klimatyczne?
Wszystkie projekty zgłaszane w ramach programu FEnIKS oceniane są za pomocą
zarówno horyzontalnych (które obowiązują dla całego programu) jak i specyficznych dla
danego działania kryteriów wyboru projektów. Oprócz weryfikacji zgodności z zasadami
realizacji programu, badana jest również m.in. zgodność z wymogami prawa dotyczącego
ochrony środowiska, zasadą zrównoważonego rozwoju, w tym zasadą „nie czyń poważnej
szkody”, a także wymogami w zakresie odporność infrastruktury na zmiany klimatu.
Oceniana jest również poprawność analizy finansowej i ekonomicznej, stabilność
finansowa i trwałość projektu. Celem stosowanych kryteriów jest zagwarantowanie
właściwej jakość i efektywności wspieranych przedsięwzięć.
7. Jakie działania podejmie Ministerstwo w celu ułatwienia małym gminom korzystania
z formuły partnerstwa publiczno-prywatnego przy realizacji takich inwestycji?
Zgodnie z rządową strategią1 oraz ustawą o PPP, funkcję Centralnej Jednostki PPP pełni
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej. Do zdań Centralnej Jednostki PPP należy
m.in. udzielanie wsparcia merytorycznego podmiotom publicznym przygotowującym
i realizującym projekty PPP oraz organizowanie szkoleń, warsztatów i innych inicjatyw w
zakresie PPP. Instytucjom publicznym, które chcą realizować inwestycje w formule PPP,
Centralna Jednostka PPP oferuje doradztwo prawne, finansowe i techniczne na
eksperckim poziomie. Więcej informacji w tym zakresie można znaleźć na stronie:
https://www.ppp.gov.pl/
1 „Polityka Rządu w zakresie rozwoju partnerstwa publiczno-prywatnego” przyjęta uchwałą
Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2017 r
-- 3 of 4 --
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 4 of 4 --