Interpelacja w sprawie wprowadzenia skutecznych ograniczeń wiekowych do filmów kinowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12361
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie wprowadzenia skutecznych ograniczeń wiekowych do filmów kinowych
Zgłaszający: Karina Anna Bosak, Witold Tumanowicz
Data wpływu: 19-09-2025
Szanowna Pani Minister,
art. 18 ust. 5a ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tekst jednolity: Dz. U. 2022 poz. 1722) już od ponad 21 lat (pierwotne brzmienie ustalone nowelizacją z dnia 2 kwietnia 2004 r., Dz. U. 2004 nr 91 poz. 874) przewiduje, że nadawcy są obowiązani do kwalifikowania i oznaczania audycji lub innych przekazów zawierających sceny lub treści mogące mieć negatywny wpływ na prawidłowy fizyczny, psychiczny lub moralny rozwój małoletnich – odpowiednim symbolem graficznym (w przypadku emisji telewizyjnej) albo zapowiedzią słowną (w przypadku emisji radiowej). Wydane na podstawie art. 18 ust. 6 tej ustawy rozporządzenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 13 kwietnia 2022 r. (Dz. U. 2022 poz. 938) określa m.in. cechy, szczegółowe warunki kwalifikowania, rozpowszechniania i sposób zapowiadania audycji lub innych przekazów, podział małoletnich na kategorie wiekowe, godziny nadawania audycji lub innych przekazów przeznaczonych dla danej kategorii wiekowej, wzory symboli graficznych i formuł zapowiedzi oraz sposób ich prezentacji. Nowelizacją z dnia 12 października 2012 r. (Dz. U. 2012 poz. 1315) dodano analogiczne przepisy, obejmujące także treści udostępniane na żądanie (VOD), do ustawy (art. 47e) oraz wydano rozporządzenie, którego obecnym odpowiednikiem jest rozporządzenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 13 kwietnia 2022 r. (Dz. U. 2022 poz. 913).
Tymczasem jednak analogiczne ograniczenia nie zostały wprowadzone w stosunku do filmów kinowych, co budzi poważne wątpliwości z punktu widzenia nie tylko konstytucyjnej zasady ochrony dzieci przed demoralizacją (art. 72 ust. 1 Konstytucji RP), ale także konstytucyjnej zasady równego traktowania (art. 32 Konstytucji RP). Sprawa ta była już przedmiotem m.in. interpelacji poseł Katarzyny Matusik-Lipiec z Platformy Obywatelskiej w 2009 r. (interpelacje poselskie nr 11250 i 11251 w Sejmie VI kadencji), posła Pawła Grabowskiego z Kukiz’15 w 2016 r. (interpelacja poselska nr 6371 w Sejmie VIII kadencji), oraz posła Andrzeja Melaka z Prawa i Sprawiedliwości w 2018 r. (interpelacja poselska nr 28199 w Sejmie VIII kadencji), a także interwencji rzecznika praw dziecka Marka Michalaka w latach 2008, 2011, 2013, 2014, 2015 (sprawy o sygnaturach: ZBIA/500/59-1/08/AK, ZSS/500/27/2011/JZ, ZSS/500/12/2013/JZ, ZSS/500/7/2014/JZ, ZSS.422.40.2015.MW).
Owocem zaangażowania RPD było powołanie Zespołu roboczego do spraw regulacji nadawania filmom oznaczenia kategorii wiekowej, w skład którego weszli przedstawiciele Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, Instytutu Prawa Konkurencji oraz Biura Rzecznika Praw Dziecka. Zespół ten opracował projekt ustawy o zasadach kwalifikacji i oznaczania filmów – przekazany 21 stycznia 2016 r. ministerstwu. Z informacji o działalności RPD w 2017 r. wynika, że „Projekt uzyskał poparcie Ministerstwa [sygnatura sprawy: DWIM/38/26], jednak zdaniem resortu wymaga dalszych konsultacji”. Na początku 2019 r. ówczesny minister Piotr Gliński stwierdził jednak, że: „Wypracowane robocze propozycje rozwiązań zostały przekazane do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który wyraził wątpliwości odnośnie do skutków ich zastosowania”. Informacja o działalności RPD za rok 2018 nigdy nie została złożona, w informacjach z lat 2019-2020 i 2024 brak wzmianek o kwestii oznaczania filmów kinowych, a w informacjach z lat 2021-23 kwestia ta jest tylko ogólnie wspomniana.
W niedawnym piśmie z dnia 29 lipca 2025 r. (sygnatura: ZZS.422.31.2025.KT) RPD Monika Horna-Cieślak sygnalizuje, że wciąż, pomimo upływu 17 lat od rozpoczęcia zaangażowania RPD w tym obszarze: „jakiekolwiek oznakowanie publikacji książkowych lub filmów wyświetlanych w kinach nie jest unormowane prawnie. Informacja o sugerowanym wieku dziecka, do którego kierowana jest oferta, niejednokrotnie umieszczane jest na przez wydawców książek lub dystrybutorów filmów z własnej woli. W ujęciu ogólnym taka samoregulacja (częstokroć ujęta w tzw. kodeksy dobrych praktyk) – wobec braku regulacji ustawowej – może być środkiem ochrony małoletnich przed treściami szkodliwymi. Ale czy jest wystarczająca? Można poddać bowiem w wątpliwość czy informacja przekazywana przez wymienionych odznaczać się będzie walorem użyteczności, wyrażającym się w rzetelnym i obiektywnym powiadomieniu zainteresowanych o przypisaniu publikacji lub filmu do określonej kategorii wiekowej”.
RPD przywołała przy tym stosowne fragmenty Konwencji o Prawach Dziecka (Dz. U. 1991 nr 120 poz. 526) – art. 13 ust. 2 lit. b, który przewiduje, że prawo dziecka do swobody otrzymywania informacji w formie artystycznej może podlegać „pewnym ograniczeniom, lecz tylko takim, które są przewidziane przez prawo i które są konieczne do ochrony […] zdrowia albo moralności społecznej”, oraz art. 17 lit. e, zgodnie z którym Państwa-Strony zobowiązują się zachęcać „do rozwijania odpowiednich kierunków działalności dla ochrony dzieci przed informacjami i materiałami szkodliwymi z punktu widzenia ich dobra, mając na względzie postanowienia artykułów 13 i 18”. Ze swojej strony pragnę zarazem przypomnieć, że Polska, ratyfikując wspomnianą Konwencję w 1991 r., zastrzegła w niej własną deklarację interpretacyjną, w myśl której „Rzeczpospolita Polska uważa, że wykonania przez dziecko jego praw określonych w konwencji, w szczególności praw określonych w artykułach od 12 do 16, dokonuje się z poszanowaniem władzy rodzicielskiej, zgodnie z polskimi zwyczajami i tradycjami dotyczącymi miejsca dziecka w rodzinie i poza rodziną”.
W związku z powyższym, mając na uwadze konstytucyjną zasadę ochrony dzieci przed demoralizacją (art. 72 ust. 1 Konstytucji RP) oraz konstytucyjną zasadę równego traktowania (art. 32 Konstytucji RP), a także art. 13, art. 17 i polską deklarację interpretacyjną Konwencji o Prawach Dziecka, kieruję do Pani Minister następujące pytania:
Jakie działania w opisywanej sprawie podjęło ministerstwo w latach 2015-2023, a jakie w latach 2023-2025?
Wnoszę o udostępnienie całości korespondencji prowadzonej w opisywanej sprawie z przedstawicielami Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, Instytutu Prawa Konkurencji, Biura Rzecznika Praw Dziecka, Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (a także z innymi podmiotami, o ile była prowadzona) w latach 2015-2025, lub przynajmniej wskazanie, ile pism i w jakich datach zostało sporządzonych oraz otrzymanych w korespondencji z tymi podmiotami.
Wnoszę o udostępnienie pełnej treści wspomnianego wyżej projektu ustawy skierowanego do ministerstwa przez rzecznika praw dziecka w 2016 r. wraz z uzasadnieniem oraz innymi dokumentami (o ile zostały załączone) – w finalnej (najbardziej aktualnej) wersji (o ile podlegała ona modyfikacjom w stosunku do wersji pierwotnej).
Z wyrazami szacunku
Karina Bosak
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7654 znakówktórych dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 12361 posłów Kariny Anny Bosak i Witolda Tumanowicza
z 26 września 2025 roku w sprawie wprowadzenia skutecznych ograniczeń wiekowych do
filmów kinowych, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Problematyka ta była wielokrotnie podejmowana przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa
Narodowego w latach 2015–2025 zarówno w ramach współpracy międzyinstytucjonalnej,
jak i w odpowiedzi na wystąpienia organów państwowych, petycje oraz zapytania poselskie.
Działania legislacyjne w latach 2015–2023
Już od roku 2014 eksperci Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego brali udział
w analizach i pracach koncepcyjnych nad projektem ustawy o zasadach kwalifikacji
i oznaczania filmów w celu ochrony małoletnich przed szkodliwymi treściami, opracowanym
przez zespół roboczy powołany przez Rzecznika Praw Dziecka przy udziale przedstawicieli
Departamentu Własności Intelektualnej i Mediów, Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej
(PISF), Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT) oraz Instytutu Prawa Konkurencji.
Zespół ten rozpoczął prace we wrześniu 2014 r., a ich efektem był roboczy projekt ustawy
z 2016 r. (załącznik nr 1). Projekt przewidywał wprowadzenie systemu klasyfikacji filmów
kinowych według kategorii wiekowych, analogicznego do obowiązującego w mediach
elektronicznych, oraz określenie obowiązków producentów, dystrybutorów i właścicieli kin
w zakresie oznaczania filmów, a także sankcje administracyjne za nieprzestrzeganie
przepisów. Definiował podstawowe pojęcia, takie jak film, producent, dystrybutor, kino czy
zwiastun, oraz wskazywał, że obowiązki przedsiębiorców obejmują: dokonanie klasyfikacji
filmu do odpowiedniej kategorii wiekowej, umieszczanie oznaczeń graficznych na
materiałach promocyjnych i nośnikach filmowych, przekazywanie informacji o klasyfikacji
kinom oraz przechowywanie materiałów promocyjnych przez 28 dni po zakończeniu
dystrybucji. Projekt zakładał również, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego – po
zasięgnięciu opinii Rzecznika Praw Dziecka – określi w rozporządzeniu podział wiekowy,
zasady kwalifikowania filmów i wzory symboli graficznych. Ustawa przewidywała także
obowiązek kin do informowania widzów o kategorii wiekowej filmów na biletach,
materiałach reklamowych i stronach internetowych oraz możliwość samodzielnego
podwyższenia tej kategorii przez kino.
W toku prac rozważano różne warianty rozwiązań legislacyjnych, w tym umieszczenie
odpowiednich zapisów o ochronie małoletnich w ustawie o kinematografii, a także
rozwiązanie, zgodnie z którym obowiązek nadawania filmom kategorii wiekowych mógłby
spoczywać na dystrybutorach filmowych, a nadzór nad przestrzeganiem przepisów powinien
zostać powierzony Inspekcji Handlowej, która dysponuje strukturą terenową umożliwiającą
szybką reakcję na skargi konsumenckie.
Po przekazaniu projektu do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w pierwszej
połowie 2016 r. przeprowadzono jego wstępną analizę. Zwrócono uwagę, że proponowane
rozwiązania wymagają doprecyzowania w zakresie właściwości organów odpowiedzialnych
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
za egzekwowanie przepisów oraz sposobu nadawania filmom kategorii wiekowych. Projekt
został w związku z tym skierowany do zaopiniowania przez wybrane instytucje, w tym Urząd
Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który 18 kwietnia 2016 r. pismem znak DIH-022-
17(2)/16 (załącznik nr 2) zgłosił szereg uwag dotyczących obciążeń administracyjnych dla
przedsiębiorców i proporcjonalności planowanych sankcji.
W rezultacie uznano, że konieczne jest ponowne przeanalizowanie założeń projektu
i kontynuowanie prac w formule roboczej przed ewentualnym skierowaniem go do dalszych
etapów legislacyjnych. W tym celu w sierpniu 2016 r. Jarosław Sellin, ówczesny sekretarz
stanu w MKiDN, zwrócił się do Marka Michalaka, Rzecznika Praw Dziecka, z prośbą
o wznowienie prac zespołu i o przekazanie, z chwilą finalizacji jego prac, ostatecznej wersji
projektu ustawy uwzględniającej uwagi Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji
i Konsumentów. Jednocześnie wskazano na zasadność poszerzenia składu zespołu
o przedstawicieli UOKiK oraz Rady Mediów Narodowych.
Z informacji posiadanych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wynika,
że po skierowaniu wspomnianego pisma do Rzecznika Praw Dziecka prace nad
przedmiotową inicjatywą legislacyjną nie były kontynuowane. MKiDN nie uczestniczył w
dalszych pracach nad projektem ustawy ani nie otrzymał formalnego wniosku o wszczęcie
procesu legislacyjnego w tej sprawie.
Działania w latach 2023–2025
W kolejnych latach, również po 2023 r., MKiDN odpowiadało na szereg petycji i zapytań
dotyczących przedmiotowej kwestii, wskazując, że inicjatywa wprowadzenia ustawowego
systemu klasyfikacji filmów wymaga regulacji ustawowych, gdyż w obecnym stanie prawnym
nie istnieją przepisy umożliwiające Ministerstwu bądź innej instytucji publicznej zwrócenie
się do sieci kin z żądaniem weryfikacji przypisanych kategorii wiekowych filmom
wyświetlanym w kinach. Niezależnie od kwestii istnienia podstawy prawnej, organizacja
systemu klasyfikacji treści wymaga znacznych nakładów finansowych i organizacyjnych.
Co roku na ekrany polskich kin trafia ponad 300 premierowych tytułów oraz kilkaset filmów
rozpowszechnianych na innych nośnikach, co wymagałoby utworzenia właściwych struktur.
W latach 2023–2025 Ministerstwo monitorowało stan prawny i praktykę w zakresie
samoregulacji branży filmowej. W tym czasie nie prowadzono formalnych prac legislacyjnych
nad projektem ustawy o klasyfikacji filmów kinowych, jednak MKiDN świadome jest
istniejącego problemu oraz na bieżąco analizuje zagadnienie, w tym także doświadczenia
innych państw członkowskich Unii Europejskiej.
Podsumowując, w latach 2015–2025 analizowano możliwość wprowadzenia ustawowych
ograniczeń wiekowych dla filmów kinowych. Prace koncepcyjne w tym zakresie były
prowadzone w Biurze Rzecznika Praw Dziecka, który był inicjatorem projektu. Biuro to
organizowało również prace zespołu roboczego ds. regulacji nadawania filmom oznaczeń
kategorii wiekowych, działającego od 2014 roku. W pracach zespołu uczestniczyli
przedstawiciele i eksperci z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a także
reprezentanci PISF i firm doradczych.
Obowiązujący obecnie system opiera się na zasadzie samoregulacji środowiska filmowego,
przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony małoletnich w innych obszarach mediów na
podstawie przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2024
r. poz. 1102, z późn. zm.).
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Maciej Wróbel
Załączniki:
1) roboczy projekt ustawy z 2016 r.,
2) uwagi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów do projektu ustawy z 18 kwietnia
2016 r.,
3) pismo sekretarza stanu Jarosława Sellina z sierpnia 2016 r. z wnioskiem o wznowienie
prac nad ustawą.
-- 3 of 3 --