+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.394.2025
Warszawa, 17 października 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 12355 Pani Posłanki Marty Stożek w sprawie
ochrony emerytów przed nadmiernym zajęciem komorniczym.
Ad 1
W myśl art. 833 § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego
(Dz. U. z 2024 r., poz. 1568 z późn. zm.) dalej „k.p.c.”, świadczenia pieniężne przewidziane
w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym podlegają egzekucji w zakresie określonym
w tych przepisach. Przez przepisy o zaopatrzeniu emerytalnym należy rozumieć m.in.
przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1631 z późn. zm.), dalej ,,ustawa
o emeryturach i rentach”. Ww. ustawa określa, w przypadku postępowania
egzekucyjnego, zasady potrącania zajętych kwot dłużnikowi z wypłacanych emerytalnych
świadczeń pieniężnych.
Wobec powyższego przepisy k.p.c. w zakresie egzekucji z emerytalnych świadczeń
pieniężnych zawierają odesłanie do przepisów ustawy o emeryturach i rentach, dlatego
też ewentualna postulowana zmiana musiałaby zostać poczyniona właśnie w tej ustawie,
która zgodnie z treścią art. 31 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji

-- 1 of 6 --

2
rządowej (Dz. U. z 2025 r., poz. 1275) w zw. z § 1 pkt 2 ppkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady
Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (Dz. U. poz. 2715) należy do zakresu działań Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Wobec powyższego Ministerstwo Sprawiedliwości nie
jest właściwe do dokonania analizy zgłoszonego postulatu podwyższenia kwoty wolnej od
zajęcia dla emerytów do poziomu emerytury minimalnej.
Niewątpliwie ewentualna zmiana pozostających w zakresie właściwości Ministra Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej ww. regulacji rzutowałaby na kształt egzekucji komorniczej
świadczeń wymienionych w art. 833 § 4 k.p.c.
Ad 2
Choć w interpelacji poruszony został istotny problem społeczny, to nie zostało
szczegółowo wskazane w jakim zakresie obecne regulacje dotyczące instytucji
przedawnienia nie zapewniają wystarczającej ochrony „najbardziej wrażliwej grupie
społecznej” i jak ewentualna zmiana tych regulacji miałaby wpłynąć na zmniejszenie
zadłużenia emerytów w Polsce.
Zgodnie z treścią art. 117 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U.
z 2025 r., poz. 1071) dalej „k.c.”, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie,
roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Istota przedawnienia polega na tym, że po
upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może
uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się on ze skorzystania z zarzutu
przedawnienia. Podstawową funkcją przedawnienia jest stabilizacja porządku prawnego.
Cel instytucji przedawnienia, przewidziany w k.c., sprowadza się do usunięcia stanu
niepewności prawnej w sytuacji, gdy wierzyciel przez długi okres nie wykonuje
przysługujących mu uprawnień, tj. nie podejmuje działań w celu zaspokojenia
przysługujących mu względem dłużnika roszczeń.
W obecnym stanie prawnym, po upływie terminu przedawnienia nie jest dopuszczalnym
domaganie się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi.
Wynika to z treści art. 117 § 21 k.c., wprowadzonego ustawą z dnia 13 kwietnia 2018 r.

-- 2 of 6 --

3
o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz.
1104). Zgodnie z ww. przepisem po upływie terminu przedawnienia nie można domagać
się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. Jest to przepis
szczególny wobec art. 117 § 2 zd. 1 k.c., w myśl którego po upływie terminu przedawnienia
ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba
że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Oba przepisy wyznaczają skutek upływu
terminu przedawnienia, jednak pierwszy czyni to względem wszystkich roszczeń,
natomiast drugi w odniesieniu do roszczeń przysługujących przeciwko konsumentom. Tak
więc te ostatnie zostały wyłączone z zakresu zastosowania art. 117 § 2 zd. 1 k.c. Wskazany
przepis ogólny uprawnia dłużnika do podniesienia zarzutu przedawnienia, a rzeczony
przepis szczególny oznacza bezwzględną (niezależną od aktywności procesowej dłużnika)
niemożność skutecznego dochodzenia roszczenia, czyli powinność uwzględnienia upływu
terminu przedawnienia z urzędu przez sąd, przed którym roszczenie jest dochodzone.
Obowiązek uwzględnienia z urzędu upływu terminu przedawnienia odnosi się do sfery
twierdzeń procesowych, a nie ustaleń faktycznych i nie przekłada się bezpośrednio na
obowiązki aktywności dowodowej stron i sądu. Pozwany konsument jest zatem zwolniony
z powinności twierdzenia o upływie terminu przedawnienia, ale nie z ciężaru dowodu
w sensie materialnoprawnym i procesowym. Sąd ma zatem obowiązek uwzględnić upływ
terminu przedawnienia nie czekając na odpowiednie twierdzenie pozwanego tylko
wówczas, gdy na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego może
ustalić fakt upływu tego terminu. Dla powstania skutku przedawnienia w tym przypadku
nie jest wymagane podniesienie zarzutu. Należy też wskazać, że przedawnienie jest
instytucją prawa bezwzględnie obowiązującego i regulujące je przepisy nie mogą być
uchylone lub zmienione wolą stron – zgodnie z treścią przepisu art. 119 k.c. terminy
przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną.
Bezwzględnie wiążący charakter przepisów dotyczących przedawnienia ogranicza
swobodę stron stosunków cywilnoprawnych, wykluczając nie tylko możliwość zmiany
okresu przedawnienia, ale także sposobu jego liczenia oraz zasad jego przerwania lub
zawieszenia.

-- 3 of 6 --

4
W myśl art. 123 § 1 k.c. bieg przedawnienia przerywa się: 1) przez każdą czynność przed
sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania
roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio
w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia, 2)
przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje. Zmiany
m.in. w zakresie biegu przedawnienia nastąpiły w związku z uchyleniem pkt 3 w art. 123 §
1 k.c. i dodaniem pkt 5 oraz pkt 6 w art. 121 ustawą z dnia 2 grudnia 2021 r. o zmianie
ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych
innych ustaw (Dz.U. poz. 2459), która to ustawa została przygotowana w Ministerstwie
Sprawiedliwości.
Na skutek wprowadzonych zmian wszczęcie mediacji nie wiąże się z przerwaniem, jak
miało to miejsce do dnia wejścia w życie ww. zmiany, ale z zawieszeniem biegu terminu
przedawnienia. Taki sam skutek na bieg terminu przedawnienia ma prowadzenie
postępowania pojednawczego wywołanego wnioskiem o zawezwanie do próby
ugodowej. Wprowadzenie przedmiotowej modyfikacji stanowiło realizację celu, jakim jest
ukierunkowanie stron na rzeczywiste rozwiązywanie konfliktów i dochodzenie do
porozumienia drogą ugodową poprzez uatrakcyjnienie polubownego rozwiązywania
sporów.
W przeciwieństwie do przerwania biegu terminu przedawnienia, powodującego
konieczność liczenia go od początku, po ustaniu okoliczności uzasadniających zawieszenie,
termin przedawnienia biegnie dalej, tj. np. od chwili zakończenia mediacji lub
postępowania pojednawczego. Oznacza to, że termin ten ulega przedłużeniu wyłącznie
przez czas przeszkody w dochodzeniu roszczenia i wyłącznie o długość jej trwania.
Zmiana ta miała na celu wyeliminowanie praktyki składania przez wierzycieli wniosku
o zawezwanie do próby ugodowej sprzecznie z jego przeznaczeniem, tj. jedynie w celu
przerwania biegu przedawnienia, przywracając postępowaniu pojednawczemu jego
pierwotny cel, czyli zawarcie ugody, mając na względzie słuszne interesy zarówno
wierzyciela, jak i dłużnika. W dalszej konsekwencji zmiany miały się przyczynić do

-- 4 of 6 --

5
ograniczenia liczby spraw wpływających do sądów rejonowych z tego tytułu. W efekcie
powyższych zmian art. 123 § 1 k.c. przewiduje tylko dwa przypadki przerwania biegu
przedawnienia, o których była już mowa powyżej.
Wspomnieć również należy, że w świetle art. 124 § 1 k.c. po każdym przerwaniu
przedawnienia biegnie ono na nowo. § 2 przywołanego artykułu wskazuje natomiast, że
w razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub
innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego
rodzaju albo przed sądem polubownym przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki
postępowanie to nie zostanie zakończone. Dlatego też, po wystąpieniu zdarzenia
skutkującego przerwaniem przedawnienia cały dotychczasowy bieg przedawnienia
zostaje zniweczony, a termin zaczyna biec na nowo. W sytuacji zaś przerwania biegu
przedawnienia przez czynności określone w art. 124 § 2 k.c., początek ponownego biegu
tego terminu zostaje przesunięty do chwili zakończenia postępowania.
W powołanych w ramach Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego, jednym z zespołów
problemowych jest Zespół do spraw przedawnienia i terminów zawitych, któremu
przewodniczy prof. dr hab. Piotr Machnikowski. Zadaniem tego Zespołu jest
przygotowanie projektu zmian w przepisach, które upraszczałyby i modernizowały
regulację przedawnienia roszczeń. Tym samym Zespół ten analizuje różne postulaty
i przygotuje kompleksową reformę w tym zakresie, w tym w obszarze zawieszenia
i przerwania biegu przedawnienia. Z uwagi na to, że projekt zmian nie został jeszcze
przyjęty przez Komisję, nie jest możliwe przedstawienie konkretnych rozwiązań w tym
zakresie.
Projekty aktów prawnych Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego przy Ministrze
Sprawiedliwości i jej opinie publikowane są na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości
w zakładce „Organy działające przy Ministrze Sprawiedliwości”. Ponadto celem
zapewnienia jak największej transparentności, na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości

-- 5 of 6 --

6
publikowane są także informacje o zespołach problemowych i przedmiocie
poszczególnych posiedzeń plenarnych1.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
1 https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/komisja-kodyfikacyjna-prawa-cywilnego2

-- 6 of 6 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.474.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12355 Pani Posłanki Marty Stożek, w sprawie ochrony
emerytów przed nadmiernym zajęciem komorniczym, proszę przyjąć poniższe informacje.
Na wstępie pragnę zaznaczyć, że zarówno Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, jak
i Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) zasady ustalania, realizacji, a także zobowiązania
ZUS do wykonywania potrąceń ze świadczeń emerytalno-rentowych wynikają z przepisów
ustawy emerytalnej1. Organy rentowe nie posiadają jednak uprawnień do sprawdzania
zasadności zajęć organów administracyjnych i sądowych, są jedynie zobowiązane do
egzekucji dokonywanej na poczet różnego rodzaju należności (np. nienależnie pobranych
świadczeń, należności egzekwowanych na mocy wyroku sądu, alimentów, opłat za pobyt w
domach pomocy społecznej). ZUS po otrzymaniu stosownego zawiadomienia o zajęciu
komorniczym jest zobligowany dokonywać potrąceń ze świadczeń emerytalno-rentowych
na rzecz organu egzekucyjnego, a za niewykonanie lub nienależyte wykonanie tego
obowiązku ponosi odpowiedzialność egzekucyjną, odszkodowawczą i porządkową.
Niemniej regulacje dotyczące zakresu działań ZUS, zawarte w przepisach ustawy
systemowej2, wskazują popularyzację wiedzy o ubezpieczeniach społecznych jako jedno
z zadań zakładu. ZUS może – w ramach jego realizacji – docierać do seniorów i poszerzać
zakres ich wiedzy na tematy dotyczące potrąceń, egzekucji oraz przysługujących im praw.
Jako przykładowe działanie ZUS o charakterze edukacyjnym można wskazać realizację Dni
Seniora. Są to wydarzenia organizowane w całej Polsce, podczas których można wziąć udział
w spotkaniach, wykładach oraz skorzystać z porad ekspertów ZUS, instytucji
współpracujących i lokalnych organizacji działających na rzecz seniorów. W październiku
spotkania te odbywają się pod hasłem Świadome decyzje - bezpieczny senior.
Upowszechniając wiedzę o ubezpieczeniach społecznych, przysługujących świadczeniach
oraz szeroko pojętym bezpieczeństwie - również w aspekcie finansowym – ZUS przyczynia
się do zwiększania świadomości swoich klientów. Podczas bezpośrednich spotkań seniorzy
mają możliwość uzyskania kompleksowej wiedzy w przedmiocie dostępnych rozwiązań nie
tylko ze strony ZUS, ale też licznych partnerów i ekspertów, m.in. z Biura Rzecznika
Finansowego czy Warszawskiego Instytutu Bankowości. Do udziału w Dniach Seniora w ZUS
zapraszani są przedstawiciele banków i innych instytucji finansowych. Kierownictwo
Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dostrzega w tych działaniach możliwość
rozszerzenia prezentowanej tematyki również na kwestię zadłużenia emerytów i rencistów
i przysługujących przedstawicielom tej grupy praw.
1 art. 139-141 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.
U. z 2024 r., poz. 1631, ze zm.), zwana ustawą emerytalną;
2 ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350, z późn. zm.).

-- 1 of 2 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Informuję, że Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zasygnalizowana zostanie
konieczność rozszerzenia działań informacyjnych dotyczących zwiększenia wśród
emerytów i rencistów świadomości w zakresie ich praw jako dłużników - również w kwestii
przedawnień zaciągniętych zobowiązań.
Zapewniam przy tym, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej sytuacja
świadczeniobiorców jest na bieżąco analizowana - wszystkie uwagi i propozycje są
rozważane odpowiednio do wagi i zasadności przedstawionej argumentacji, a następnie
oceniane co do możliwości wprowadzenia ich w życie, tak aby nowe rozwiązania służyły
poprawie sytuacji materialnej najuboższych emerytów i rencistów.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 2 of 2 --