tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 24 października 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 12329
Znak sprawy: FN6.054.33.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 12329 Posłów: Pani Agnieszki Ścigaj, Pani Anny
Dąbrowskiej-Banaszek oraz Pana Marcina Ociepy, uprzejmie proszę o przyjęcie
poniższych wyjaśnień w zakresie informacji pozostających we właściwości
Ministerstwa Finansów.
Mając na uwadze przedmiot interpelacji, została ona dodatkowo skonsultowana z
Ministerstwem Obrony Narodowej (MON).
MON wskazał, że odnosząc się do zdarzenia, do którego doszło w nocy z 9 na 10
września 2025 r. na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, polegającego na naruszeniu
granicy państwowej i wykonywaniu lotu w polskiej przestrzeni powietrznej przez
kilkanaście bezzałogowych statków powietrznych w okolicznościach szczególnie
niebezpiecznych i skutkującego powstaniem określonych szkód, resort obrony
narodowej poinformował, że sprawa ta ma kluczowe znaczenie w kontekście
bezpieczeństwa państwa, a wszystkie ustalenia są objęte tajemnicą śledztwa, które
jest prowadzone przez Prokuraturę Okręgową w Lublinie.
Ponadto, mając na uwadze kwestie poruszone w interpelacji, została ona
skonsultowana z Komisją Nadzoru Finansowego (KNF/organ nadzoru),
Rzecznikiem Finansowym i Polską Izbą Ubezpieczeń (PIU).
Odnosząc się do kwestii ochrony ubezpieczeniowej dla domów zniszczonych przez
rosyjskie drony należy wskazać, że umowa ubezpieczenia domu lub mieszkania jest
ubezpieczeniem dobrowolnym, którego zakres nie jest szczegółowo uregulowany
ustawowo. Zdarzenia, za które ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność, jak
również katalog wyłączeń odpowiedzialności każdorazowo wynikają z ogólnych
warunków ubezpieczenia (tzw. „OWU”) mających zastosowanie do danej umowy

-- 1 of 4 --

2/4
ubezpieczenia, zaś zakład ubezpieczeń ma stosunkowo dużą swobodę w ich
kształtowaniu.
Z przekazanych przez organ nadzoru informacji wynika, że w umowach
ubezpieczenia oferowanych na polskim rynku można znaleźć wyłączenia
odpowiedzialności za szkody powstałe w czasie stanu wyjątkowego, wojny
domowej, rewolucji, powstania lub zbrojnego przejęcia władzy, aktów terroru i
sabotażu, zamieszek, rozruchów i strajków. W niektórych umowach wyłączone są
też szkody wynikające z działań władz w takich sytuacjach, czyli konfiskaty,
nacjonalizacji, wywłaszczenia, przetrzymywania lub zarekwirowania mienia.
Katalog tych wyłączeń może być zróżnicowany, w zależności od umowy
ubezpieczenia. W przypadku wyłączenia ochrony dla szkód powstałych wyniku
działań wojennych, najczęściej mamy do czynienia ze stosowaniem szerokiego
pojęcia, obejmującego wszelkie działania wojenne, nie tylko na terytorium RP.
Dodatkowo, używane powszechnie pojęcie „działań wojennych” na ogół nie
rozstrzyga, czy dotyczy sytuacji, w której w stanie wojny jest państwo polskie, czy
także sytuacji, w których działania wojenny dotyczą państwa ościennego, ale
powodują zdarzenia na terytorium Polski.
Należy zwrócić uwagę, że charakter zdarzenia w postaci upadku drona
nadlatującego z terytorium obcego państwa na budynek mieszkalny może mieć
różnorodny charakter. Część zdarzeń związanych z naruszaniem polskiej
przestrzeni powietrznej przez obce drony można uznać za działania wrogie
względem RP poniżej progu wojny, zaś ich kwalifikacja jako „działań wojennych”
jest co najmniej niejednoznaczna. Tzw. wojna hybrydowa nie jest równoznaczna z
„działaniami wojennymi”. Po naruszeniu polskiej przestrzeni powietrznej w nocy z
9 na 10 września 2025 r. Polska nie znalazła się w stanie wojny z Federacją
Rosyjską. Kwalifikacja szkody wynikającej z upadku drona z punktu widzenia
zakresu ochrony oraz wyłączeń odpowiedzialności nie jest jednoznaczna i może się
różnić w zależności od okoliczności.
Tak więc, w przypadku ubezpieczeń dobrowolnych dotyczących nieruchomości
oraz mienia ruchomego, mamy do czynienia ze swobodą kontraktową, oczywiście z
pewnymi regulacyjnymi ograniczeniami. W przypadku dobrowolnych ubezpieczeń
majątkowych bardzo często występują wyłączenia odpowiedzialności za
zniszczenia wynikające z działań wojennych, zamieszek lub aktów terroru.
Dodatkowo należy wskazać, że w obowiązkowym ubezpieczeniu budynków
wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od ognia i innych zdarzeń losowych,
uregulowanym w ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych¹, odpowiedzialność
ubezpieczyciela obejmuje m.in. upadek statku powietrznego oraz eksplozję, zaś
ustawa nie wprowadza bezpośrednio wyłączenia odpowiedzialności w przypadku
szkód wynikających z działań wojennych lub terroryzmu. Zgodnie z art. 67 ust. 2
pkt 9 ustawy¹, za szkody spowodowane przez eksplozję uważa się szkody powstałe
w wyniku gwałtownej zmiany stanu równowagi układu z jednoczesnym
wyzwoleniem się gazów, pyłów lub pary, wywołane ich właściwością
rozprzestrzeniania się w odniesieniu do naczyń ciśnieniowych i innych tego rodzaju
zbiorników; warunkiem uznania szkody za spowodowaną eksplozją jest, aby ściany
tych naczyń i zbiorników uległy rozdarciu w takich rozmiarach, iż wskutek ujścia
gazów, pyłów, pary lub cieczy nastąpiło nagłe wyrównanie ciśnień; za
spowodowane eksplozją uważa się również szkody powstałe wskutek implozji,
polegające na uszkodzeniu zbiornika lub aparatu próżniowego ciśnieniem
zewnętrznym. Jednocześnie na podstawie art. 67 ust. 2 pkt 13 ustawy¹, za szkody

-- 2 of 4 --

3/4
spowodowane przez upadek statku powietrznego uważa się szkody powstałe
wskutek katastrofy bądź przymusowego lądowania samolotu silnikowego,
bezsilnikowego lub innego obiektu latającego, a także spowodowane upadkiem ich
części lub przewożonego ładunku.
Odnosząc się do kwestii ewentualnego wprowadzenia obowiązkowego
ubezpieczenia od ryzyka wojennego dla właścicieli nieruchomości, należy wskazać,
że wprowadzenie takiego obowiązku wiązałoby się z koniecznością zapłaty
wysokiej składki.
Należy mieć na uwadze, że sytuacja finansowa właścicieli nieruchomości jest
zróżnicowana. W części przypadków pomimo posiadania mieszkania lub domu o
relatywnie dużej wartości (co w danym przypadku również mogłoby mieć wpływ na
wysokość składki z uwagi na wyższą sumę ubezpieczenia), właściciel nie dysponuje
wysokim dochodem rozporządzalnym. W takich sytuacjach wprowadzenie nowego
ubezpieczenia obowiązkowego stanowiłoby istotne obciążenie dla domowego
budżetu.
Ponadto ewentualne wprowadzenie takiego obowiązku musiałoby zostać
poprzedzone rozstrzygnięciem szeregu kwestii formalno-prawnych dotyczących
nieruchomości, np. rozstrzygnięcia jakiego rodzaju budynki miały by zostać objęte
obowiązkiem ubezpieczenia, gradacji ryzyka ubezpieczeniowego w odniesieniu do
miejsca położenia budynku (tereny przygraniczne i miejsca o charakterze
strategicznym) czy też określenie zasad kontroli spełnienia takiego obowiązku
(wyznaczenie organów uprawnionych i zobowiązanych do kontroli) wraz z
konsekwencjami (sankcjami) za niedopełnienie spełnienia takiego obowiązku.
Wprowadzenie obowiązku ubezpieczenia nie wykluczałoby zaistnienia sytuacji
docelowego braku ochrony ubezpieczeniowej, np. z uwagi na skalę potencjalnych
szkód wojennych. Z kolei do momentu zaistnienia takiego stanu zobowiązane do
ubezpieczenia podmioty musiałyby ponosić koszty składki ubezpieczeniowej.
Sytuacja taka mogłaby prowadzić do braku realnej ochrony ubezpieczeniowej
mimo ponoszonych kosztów i spadku zaufania obywateli do państwa i systemu
ubezpieczeniowego.
Wprowadzenie obowiązkowego ubezpieczenia nieruchomości mogłoby stanowić
znaczne wyzwanie również dla zakładów ubezpieczeń. Na rynku ubezpieczeń
wyłączenie odpowiedzialności za szkody wynikające z działań wojennych jest
powszechnie stosowane. Wynika to m.in. z faktu, że w przypadku wojny skala
potencjalnych szkód i kalkulacja ryzyka jest trudna do oszacowania i wyceny.
Wobec trudności z dokładną kalkulacją ryzyka istniałby problem znalezienia
reasekuracji dla ubezpieczeń obejmujących ryzyka wojenne. W razie wystąpienia
konfliktu zbrojnego o dużej skali działania wojenne mogą prowadzić do szkód
przekraczających rezerwy finansowe zakładu ubezpieczeń. Należy również zwrócić
uwagę, że w warunkach wojennych samo prowadzenie likwidacji szkody byłoby
znacznie utrudnione i niebezpieczne.
Ponadto, zgodnie z obowiązującymi przepisami, zakłady ubezpieczeń zobowiązane
są kształtować składkę ubezpieczeniową na takim poziomie, aby pokryła ona
wszystkie koszty oferowanej ochrony ubezpieczeniowej, w tym koszty
potencjalnych szkód oraz koszty akwizycji i administracyjne. W obecnej sytuacji
geopolitycznej i rosnącego istotnie ryzyka szkód wynikających z działań wojennych
prowadzonych na sąsiednim terytorium, należy mieć na uwadze, że potencjalna
składka ustalona przez zakłady ubezpieczeń oferującego tego typu ubezpieczenie
mogłaby być znacząca i nie osiągalna dla wielu z podmiotów objętych obowiązkiem
ubezpieczenia.

-- 3 of 4 --

4/4
Polska Izba Ubezpieczeń wskazała, że zbudowanie powszechnego systemu
ubezpieczeń od ryzyka działań wojennych, które dotyczą nie tylko zagrożeń
powodowanych przez drony, ale szeregu innych zdarzeń jak: ataki rakietowe,
pożary, eksplozje, przepięcia, celowe zalania terenów, czy uderzenia pojazdów
lądowych może okazać się obecnie niemożliwe ze względu na ograniczenia rynku
reasekuracyjnego i kapitałowego.
W przypadku konfliktów zbrojnych szkody powstają równocześnie w wielu
lokalizacjach, co skutkuje eliminacją efektu dywersyfikacji – fundamentalnego
mechanizmu, na którym opiera się konstrukcja ubezpieczenia. Taka sytuacja
prowadzi do jednoczesnego uruchomienia wielu umów ubezpieczenia, co w
konsekwencji może stanowić realne zagrożenie dla stabilności rynku
ubezpieczeniowego.
Dodatkowo PIU wskazała na brak możliwości aktuarialnej kalkulacji składki dla
ryzyka wojny, gdyż konflikt zbrojny nie stanowi zdarzenia losowego w klasycznym
rozumieniu, lecz jest konsekwencją decyzji politycznych i militarnych, co czyni go
nieubezpieczalnym w ramach standardowych modeli ryzyka. Na szczególną uwagę
zasługuje również fakt, że rynek reasekuracji ryzyka działań wojennych
charakteryzuje się wysoką zmiennością i nieprzewidywalnością oraz ograniczony
jest do niektórych linii biznesu. W okresach intensyfikacji działań militarnych,
dostępność reasekuracji dla tego typu ryzyka ulega znacznemu ograniczeniu lub
całkowitemu zanikowi. Przykładem może być sytuacja po agresji Rosji na Ukrainę
w 2022 r., która wywołała globalne turbulencje na rynku reasekuracyjnym.
Reasekuratorzy zaczęli masowo wprowadzać wyłączenia terytorialne oraz szkody
związane z eskalacją konfliktu, ograniczać zakres ochrony oraz znacząco podnosić
stawki, a nawet zamykać tę linię biznesu. Pozostawienie ryzyka działań wojennych
na udziale własnym zakładów spowodowałoby natomiast olbrzymi wzrost
wymogów kapitałowych, co w zasadniczy sposób mogłoby ograniczyć rozwój rynku
ubezpieczeniowego w Polsce.
Zapewniam, że mając na względzie wagę tych zagadnień w obecnej sytuacji, w
przypadku pojawienia się korzystnych systemowych rozwiązań ochronnych będą
one wprowadzane.
Podstawa Prawna
1. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych,
Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli
Komunikacyjnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 367, z późn. zm.)
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki/
Jurand Drop
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów

-- 4 of 4 --