+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Dariusz Mazur
BK-VII.0520.48.2024
Warszawa, 11 marca 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Posłanki Marii Małgorzaty Janyski oraz Pana Posła
Piotra Głowskiego nr 1232 w sprawie działań sądów i notariusza skutkujących
pokrzywdzeniem wierzycieli, uprzejmie informuję.
Zgodnie z art. 192 ust. 1 uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r.
Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (j.t. M. P. z 2022 r. poz. 990) interpelacja jest
składana w sprawach o zasadniczym charakterze i odnoszących się do problemów
związanych z polityką państwa. Niezależnie od tego, jeżeli chodzi o możliwość podjęcia
określonych działań przez Ministra Sprawiedliwości bądź prezesów właściwych sądów, to
ich zakres wyznaczają przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów
powszechnych (j.t. Dz. U. z 2023 r. poz. 217, dalej: „u.s.p.”), dotyczące nadzoru
administracyjnego nad działalnością administracyjną sądów powszechnych.
Nadzór administracyjny nad działalnością administracyjną sądów, polegającą
na zapewnieniu właściwego toku wewnętrznego urzędowania sądu, bezpośrednio
związanego z wykonywaniem przez sąd zadań z zakresu sprawowania wymiaru
sprawiedliwości oraz z zakresu ochrony prawnej, sprawują prezesi sądów oraz Minister
Sprawiedliwości (art. 9a u.s.p. w zw. z art. 8 pkt 2 u.s.p.). Do tych pierwszych należy tzw.
nadzór wewnętrzny, obejmujący w szczególności badanie sprawności postępowania
w poszczególnych sprawach, kontrolowanie działalności sekretariatów sądowych, a także
badanie prawidłowości przydzielania spraw sędziom, asesorom sądowym i referendarzom
sądowym oraz ich równomiernego obciążenia pracą (art. 9a § 1 u.s.p. w zw. z art. 37b § 1
u.s.p.). Natomiast Minister Sprawiedliwości sprawuje tzw. nadzór zewnętrzny,
obejmujący analizę i ocenę prawidłowości oraz skuteczności wykonywania przez
prezesów sądów wewnętrznego nadzoru administracyjnego (art. 9a § 2 u.s.p. w zw. z art.
37f § 1). W ramach nadzoru zewnętrznego Minister Sprawiedliwości nie ma dostępu do
akt spraw sądowych, gdyż jak wskazano powyżej, to do prezesa sądu, w ramach
sprawowanego przezeń nadzoru wewnętrznego nad działalnością administracyjną sądów,
należy zapewnienie właściwego toku urzędowania sądu w konkretnej sprawie. W związku
z tą kompetencją prezes sądu ma m.in. prawo wglądu w czynności sądów, może żądać
wyjaśnień oraz usunięcia uchybień (art. 37 § 1 u.s.p.).

-- 1 of 5 --

W przedłożonej przez Państwa Posłów interpelacji nie wskazano na długotrwały czas
rozpoznawania wniosków rejestrowych, czy trwania spraw procesowych przed sądami
powszechnymi z zakresu prawa gospodarczego bądź też bezczynność tych sądów,
a jedynie na zakres czynności podejmowanych w przedmiotowych postępowaniach
sądowych oraz czynności dokonywanych przez notariusza.
Odpowiadając na pierwsze i drugie pytanie Pani Poseł i Pana Posła, należy wskazać,
iż Minister Sprawiedliwości, jako organ sprawujący zewnętrzny nadzór administracyjny
nad działalnością administracyjną sądów, nie ma uprawnień do badania prawidłowości
wykładni przepisów prawa stosowanej przez sądy powszechne, w tym Sąd Rejonowy
Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu w toku rozpoznawania konkretnych spraw
rejestrowych. W związku z tym Minister Sprawiedliwości nie może udzielić odpowiedzi na
pytanie, czy interpretacje przepisów dokonane w powołanych w interpelacji sprawach,
rozstrzygniętych przez Sąd Rejonowy Poznań – Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu,
są zgodne z prawem. Zewnętrzny nadzór administracyjny Ministra Sprawiedliwości,
podobnie jak wewnętrzny nadzór administracyjny, sprawowany przez prezesów sądów,
nie może wkraczać w dziedzinę, w której sędziowie są niezwiśli, a zatem nie może
rozciągać się na sferę orzekania i wykładni prawa (art. 9 b u.s.p.). Działalność orzecznicza
sądów powszechnych podlega wyłącznie kontroli instancyjnej, sprawowanej przez sądy
wyższego rzędu w ramach rozpatrywania środków odwoławczych, z wykorzystaniem
instrumentów przewidzianych w prawie procesowym.
Należy także dodać, że pytania nr 1 i 2 interpelacji zmierzają do wyrażenia przez Ministra
Sprawiedliwość oceny postępowania sądu w konkretniej sprawie. Dokonanie takiej oceny
leży poza zakresem kompetencji Ministra Sprawiedliwości. Zgodnie bowiem z art. 9a i 9b
ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych - Minister
Sprawiedliwości, sprawuje nad działalnością sądów powszechnych jedynie nadzór
administracyjny, a nie judykacyjny, stąd niniejsza odpowiedź na interpelację dotyczy
jedynie treści przepisów prawa, które odnoszą się do przedmiotowej materii.
Kontynuując odpowiedź na pytanie 1 i 2 interpelacji, należy podkreślić, iż w obecnym
systemie, właściwy sąd rejestrowy jest umocowany zarówno do kontroli formalnej, jak
i kontroli materialnej kierowanych do niego wniosków i dołączonych do nich
dokumentów. W postępowaniu o wykreślenie z Krajowego Rejestru Sądowego spółki
osobowej (w tym spółki komandytowej) sąd rejestrowy bada wyłącznie w oparciu
o dołączone do wniosku dokumenty oraz akta rejestrowe, czy zostały dochowane wymogi
pozwalające na zakończenie bytu prawnego podmiotu, tj. zakończenie postępowania
likwidacyjnego i wypełnienie czynności likwidacyjnych w tym zakończenie bieżących
interesów spółki, ściągnięcie wierzytelności, wypełnienie zobowiązań i upłynnienie
majątku spółki (art. 77 § 1 i art. 78 § 1 w zw. z art. 103 § 1 ustawy z 15 września 2000 r.
Kodeks spółek handlowych, j.t. Dz. U. z 2024 r. poz. 18, dalej: „k.s.h.” bądź zaistnienie
innego sposobu zakończenia działalności spółki (art. 67 § 1 k.s.h. w zw. z art. 103 § 1 k.s.h.).
Powyższe przepisy statuują dwutorowy tj. likwidacyjny i „nielikwidacyjny” sposób
zakończenia bytu prawnego spółki osobowej.

-- 2 of 5 --

Wskazać przy tym należy, że dopuszczalność rozwiązania spółki osobowej bez
konieczności zakończenia czynności likwidacyjnych, w odróżnieniu np. od podmiotów
działających w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, wynika z subsydiarnej
odpowiedzialności jej wspólników za zobowiązania spółki zapisanej w art. 31 k.s.h.,
aktualnej również po wykreśleniu spółki z rejestru1. Zakres odpowiedzialności uwzględnia
jednak ograniczenia właściwe wspólnikom spółek komandytowych określone w art. 111
k.s.h.
Stosownie do art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. – o Krajowym Rejestrze
Sądowym kognicji sądu rejestrowego podlega badanie czy dane wskazane we wniosku
o wpis do Rejestru w zakresie określonym w art. 35 pkt 1 i 2 oraz art. 38 pkt 1 lit. h ww.
ustawy są prawdziwe. W pozostałym zakresie sąd rejestrowy bada, czy zgłoszone dane są
zgodne z rzeczywistym stanem, jeżeli ma w tym względzie uzasadnione wątpliwości. Tak
ukształtowana kognicja sądu rejestrowego gwarantuje poczucie bezpieczeństwa
uczestnikom obrotu gospodarczego, bowiem ma miejsce sądowa kontrola zgodności
wnioskowanego wpisu i złożonych dokumentów z przepisami prawa. W systemie
administracyjnym (ewidencyjnym), odpowiedzialność za treść i zawartość
wprowadzanych danych lub gromadzonych dokumentów spoczywa wyłącznie na
podmiocie figurującym w tak prowadzonym rejestrze, a rola organu prowadzącego taki
rejestr czy ewidencję ogranicza się do badania wniosków kierowanych do niego jedynie
pod względem formalnym. Natomiast sąd rejestrowy nie weryfikuje zgodności każdego
z przedkładanych dokumentów ze stanem faktycznym, jednakże prawdziwość danych
składanych jako oświadczenia może być weryfikowana przez organy postępowania
karnego m.in. z punktu widzenia naruszenia przepisów karnych, takich jak art. 300 czy 301
ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (j.t. Dz. U. z 2024 r. poz. 17).
Odpowiadając na trzecie pytanie Pani Poseł i Pana Posła, należy wskazać, iż zawód
notariusza, jako zawód zaufania publicznego podlega nadzorowi Ministra Sprawiedliwości
oraz samorządu zawodowego, którego ramy wyznaczają przepisy ustawy z dnia 14 lutego
1991 r. – Prawo o notariacie (j.t. Dz.U. z 2022 r. poz. 1799 z późn. zm., dalej: „PrNot”) oraz
wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia
1991 r. – w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów
samorządu notarialnego (j.t. Dz.U. 1991 Nr 42, poz. 188). Zgodnie z art. 42 PrNot nadzór
nad działalnością notariuszy i organami samorządu notarialnego sprawuje Minister
Sprawiedliwości osobiście, za pośrednictwem prezesów sądów apelacyjnych lub sądów
wojewódzkich (obecnie okręgowych) albo przez wyznaczone osoby. Z kolei do zakresu
działania rady izby notarialnej w myśl art. 35 pkt 2 PrNot należy nadzór nad
wykonywaniem obowiązków przez notariuszy, zastępców notarialnych i aplikantów
notarialnych oraz nad przestrzeganiem przez nich powagi i godności właściwej dla
notariusza. Należy także zauważyć, że zgodnie z art. 59 PrNot zarówno rada izby
notarialnej, jak i Minister Sprawiedliwości, mogą prowadzić postępowanie wyjaśniające
celem ustalenia czy istnieją podstawy do wszczęcia wobec notariusza postępowania
dyscyplinarnego.
1 Vide: uchwała SN z dnia 4 września 2009 r., III CZP 52/09, SIP Legalis.

-- 3 of 5 --

Odnosząc się do kwestii dotyczącej oceny formy i treści czynności notarialnych
obejmujących „sprzedaż majątku przez spółkę oraz likwidację podmiotu z przeniesieniem
jej majątku na inny podmiot, które to czynności są podejmowane w tym samym dniu”
należy zastrzec, że Minister Sprawiedliwości nie dysponuje aktem notarialnym na
podstawie którego doszło do zbycia nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy we Wrześni
prowadzi księgę wieczystą. Nie jest więc możliwe dokonanie oceny tej czynności
w kontekście ewentualnego rażącego i oczywistego naruszenia bezwzględnie
obwiązujących przepisów prawa.
Odnosząc się z kolei do kwestii obowiązku notariusza odmowy dokonania czynności
notarialnej oraz zgłoszenia zawiadomienia o przestępstwie dokonanym przez strony
czynności notarialnej należy wskazać, że zgodnie z art. 81 PrNot może on odmówić
dokonania czynności notarialnej jedynie w sytuacji uznania jej za sprzeczną z prawem.
Czynność ta podlega kontroli sądu na zasadach określonych w art. 81a-84 PrNot.
Jednocześnie zgodnie z art. 80 § 2 PrNot przy dokonywaniu czynności notarialnych
notariusz jest obowiązany czuwać nad należytym zabezpieczeniem praw
i słusznych interesów stron oraz innych osób, dla których czynność ta może powodować
skutki prawne, a także udzielać stronom niezbędnych wyjaśnień dotyczących
dokonywanej czynności notarialnej. Wskazane przepisy kształtują szeroko obowiązki
notariusza dokonującego czynności notarialnych, jednakże nie można wywieść z nich
w sposób bezpośredni obowiązku notariusza odbierania przy dokonywaniu czynności
notarialnej dodatkowych oświadczeń stron. W szczególności dotyczy to oświadczenia
wiedzy, że konkretna czynność nie pociąga za sobą pokrzywdzenia wierzycieli.
Odnosząc się do kwestii zawiadamiania przez notariusza o popełnieniu przestępstwa,
wskazać należy, że co do zasady istnieje powszechny obowiązek zawiadomienia
o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu (art. 304 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r.
Kodeks postepowania karnego, j.t. Dz. U. z 2024 r. poz. 37, dalej: „k.p.k.”), który winien
być również rozpatrywany w kontekście obowiązku zachowania przez notariusza powagi
i godności zawodu. Należy jednak wskazać, że wynikające z dołączonych do interpelacji
dokumentów czynności prawne mieszczą się w granicach instytucji prawa spółek
(procesów transformacyjnych w postaci przekształcenia spółki, rozwiązania spółki
osobowej bez obowiązku przeprowadzenia likwidacji jej majątku, ograniczenia
odpowiedzialności za zobowiązania komandytariusza). Brak również okoliczności
mogących potwierdzać dokonywanie przedmiotowych czynności przez notariusza ze
świadomością, że stanowią one element zabronionego przez przepisy prawa działania na
szkodę osób trzecich.
Ministerstwo Sprawiedliwości w zakresie realizowanych zadań nadzoru nad notariuszami
i organami samorządu notarialnego zwróciło do Prokuratury Rejonowej – Poznań Wilda
w Poznaniu o informacje w sprawie dotyczącej załączonego do interpelacji zawiadomienia
o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, w zakresie czynności podejmowanych wobec
notariusza. W oparciu o tak uzyskane informacje podjęta zostanie decyzja o ewentualnym
zastosowaniu wobec notariusza czynności nadzorczych.

-- 4 of 5 --

Z wyrazami szacunku
Dariusz Mazur
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 5 of 5 --