Interpelacja w sprawie transformacji energetycznej pow. zgorzeleckiego i kompleksu Turów
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12295
do ministra energii
w sprawie transformacji energetycznej pow. zgorzeleckiego i kompleksu Turów
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 15-09-2025
Szanowna Pani Minister,
transformacja energetyczna jest jednym z najważniejszych wyzwań stojących przed Polską w nadchodzących dekadach. Szczególne znaczenie ma ona dla regionów górniczo-energetycznych, które od dziesięcioleci opierały swoją gospodarkę i zatrudnienie na wydobyciu węgla oraz produkcji energii z paliw kopalnych. Jednym z takich regionów jest powiat zgorzelecki i miasto Bogatynia, gdzie funkcjonuje Kopalnia Węgla Brunatnego Turów oraz Elektrownia Turów – kompleks zatrudniający ponad 6,5 tys. osób i będący największym pracodawcą w regionie.
Koncesja na wydobycie węgla brunatnego w Turowie wygasa w roku 2044. Już wcześniej, według zapowiedzi, w 2030 roku mogą zostać wygaszone pierwsze bloki energetyczne w elektrowni[1]. Jednocześnie brak jest jasnego harmonogramu transformacji oraz przejrzystego planu inwestycyjnego[2], który dawałby samorządom i mieszkańcom pewność co do przyszłości regionu.
Pomimo deklaracji Ministerstwa Klimatu i Środowiska o znaczeniu Turowa jako strategicznego producenta energii powiat zgorzelecki i Bogatynia nie otrzymały dotychczas wsparcia finansowego na nowe inwestycje w ramach polityki transformacji energetycznej. Region został również wykluczony z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST), który miał służyć wsparciu społeczności lokalnych w przejściu od węgla ku gospodarce niskoemisyjnej[3]. Według szacunków powiat zgorzelecki mógłby otrzymać z tego źródła ponad miliard złotych – środki, które są dziś kluczowe dla modernizacji gospodarki, tworzenia nowych miejsc pracy i ochrony dochodów mieszkańców.
Brak dostępu do FST uzasadniono długim okresem koncesji (do 2044 roku). Jednak w świetle wcześniejszego wygaszania bloków oraz rosnących wyzwań związanych z dekarbonizacją i bezpieczeństwem energetycznym decyzja ta wydaje się szczególnie dotkliwa i niesprawiedliwa. Alternatywą mógłby być Fundusz Modernizacyjny, który nie jest ograniczony terytorialnie i mógłby pełnić rolę wsparcia pomostowego dla regionu[4].
Szanowna Pani Minister, transformacja energetyczna to proces wymagający wieloletnich, konsekwentnych działań – nie da się go przeprowadzić w kilka lat. Dlatego niezbędne jest rozpoczęcie przygotowań już teraz, aby uniknąć dramatycznych skutków społecznych i gospodarczych, jakie przyniesie stopniowe wygaszanie kompleksu Turów. Odkładanie decyzji grozi destabilizacją rynku pracy, utratą dochodów samorządów i narastającym poczuciem niepewności wśród mieszkańców.
Odpowiedzialność za przygotowanie regionu spoczywa na obecnych władzach. Negatywne konsekwencje pojawią się dopiero za 10–20 lat, gdy zamykane będą pierwsze bloki energetyczne i zmniejszy się zatrudnienie w kopalni oraz elektrowni. Jeśli nie zostaną podjęte działania już dziś, kryzys, który dotknie region w latach 2035–2044, będzie skutkiem zaniechań obecnego rządu. To dzisiejsze decyzje (lub ich brak) zdecydują o tym, czy region zgorzelecki przejdzie transformację w sposób sprawiedliwy i bezpieczny dla mieszkańców.
Wobec powyższego zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Na jakim etapie znajdują się prace nad przygotowaniem i przyjęciem Terytorialnego Planu Sprawiedliwej Transformacji dla regionu turoszowskiego umożliwiającego dostęp do środków z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji?
Czy rząd planuje uruchomienie środków z Funduszu Modernizacyjnego w celu wsparcia transformacji powiatu zgorzeleckiego zanim środki z FST będą dostępne?
Jakie działania planuje ministerstwo w zakresie inwestycji infrastrukturalnych w regionie (rozwój OZE, magazynów energii, etc.)?
Czy PGE Polska Grupa Energetyczna posiada lub planuje opracować szczegółowy i publiczny harmonogram wygaszania bloków Elektrowni Turów oraz plany budowy nowych instalacji, np. bloku gazowego, i czy harmonogram ten zostanie przekazany lokalnym samorządom?
Jakie mechanizmy wsparcia socjalnego i programy przekwalifikowania pracowników kompleksu Turów planuje uruchomić rząd, aby ograniczyć negatywne skutki społeczne transformacji?
Jakie działania podejmuje ministerstwo w zakresie prowadzenia dialogu społecznego w regionie, aby proces transformacji przebiegał w sposób sprawiedliwy, transparentny i zrozumiały dla mieszkańców?
Z wyrazami szacunku
Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP
Źródła:
[1] https://luzyce24.pl/wygaszenie-blokow-energetycznych-w-elektrowni-turow-w-2030-roku/.
[2] https://luzyce24.pl/zarzad-pge-odpowiedzial-akcjonariuszom-nie-ma-szczegolowego-planu-komunikacji-harmonogramu-transformacji-kompleksu-turow/.
[3] https://www.zgorzelec.info/news/23644.
[4] https://instrat.pl/regiony-wykluczone-z-funduszu-na-rzecz-sprawiedliwej-transformacji/.
Sekretarz stanu Eliza Zeidler
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10343 znakówwww.gov.pl/aktywa-panstwowe
BM.I.053.466.2025
IK: 1185946
Warszawa, 05 grudnia 2025 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej udzielam odpowiedzi na interpelację nr K10INT12295 Pani Marty Stożek, Posłanki
na Sejm RP, z dnia 22 września 2025 r. w sprawie transformacji energetycznej powiatu
zgorzeleckiego i kompleksu Turów.
Na wstępie wyjaśniam, że przedmiotowa odpowiedź została przygotowana na podstawie
wkładów merytorycznych przedłożonych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz
PGE Polską Grupę Energetyczną S.A.
Odnosząc się do kwestii wsparcia finansowego regionu, należy wskazać, że za
przygotowanie projektów Terytorialnych Planów Sprawiedliwej Transformacji odpowiadają
zarządy województw, które następnie przekazują je do Ministerstwa Funduszy i Polityki
Regionalnej w celu uzgodnienia z Komisją Europejską.
Niezależnie od powyższego informuję, że zgodnie z Dyrektywą 2018/4101, a w ślad za nią
zgodnie z art. 50a. 1. ust. 3 ustawy o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów
cieplarnianych2, możliwe jest przeznaczanie środków z Funduszu Modernizacyjnego
(dalej: „FM”) na cele związane ze wspieraniem, we współpracy z partnerami społecznymi
w regionach uzależnionych od stałych paliw kopalnych, sprawiedliwych przemian mających
na celu:
1) ułatwienie pracownikom zmiany miejsca zatrudnienia oraz zdobywanie nowych
i specjalistycznych umiejętności,
2) wspieranie edukacji oraz inicjatyw zatrudnieniowych, a także nowych inicjatyw
gospodarczych działających na zasadzie start up.
Jednocześnie należy zauważyć, że poprzez Dyrektywę 2023/9593 dokonano
uszczegółowienia zapisów Dyrektywy 2018/410, wskazując, że wsparcie musi być „spójne
z odpowiednimi działaniami uwzględnionymi przez państwa członkowskie w ich
terytorialnych planach sprawiedliwej transformacji zgodnie z art. 8 ust. 2 akapit pierwszy
lit. k) rozporządzenia (UE) 2021/10564 i tak aby przyczyniać się do ich realizacji,
w stosownych przypadkach".
1 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/410 z dnia 14 marca 2018 r. zmieniająca dyrektywę 2003/87/WE
w celu wzmocnienia efektywnych pod względem kosztów redukcji emisji oraz inwestycji niskoemisyjnych oraz decyzję
(UE) 2015/1814 (Tekst mający znaczenie dla EOG).
2 Ustawa z dnia 12 czerwca 2015 r. o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (Dz.U. 2015 poz.
1223).
3 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/959 z dnia 10 maja 2023 r. zmieniająca dyrektywę 2003/87/WE
ustanawiającą system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych w Unii oraz decyzję (UE) 2015/1814 w sprawie
ustanowienia i funkcjonowania rezerwy stabilności rynkowej dla unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów
cieplarnianych (Tekst mający znaczenie dla EOG).
4 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1056 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające Fundusz na
rzecz Sprawiedliwej Transformacji.
-- 1 of 3 --
W ramach krajowego systemu zarządzania FM, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), będący Operatorem FM, od 2020 r. opracowuje
programy priorytetowe, a po ich zatwierdzeniu przeprowadza nabory wniosków
o dofinansowanie. Jednocześnie trzeba podkreślić, że przedsięwzięcia realizowane
ze środków FM muszą przyczyniać się do modernizacji krajowego systemu energetycznego
oraz poprawy efektywności energetycznej, a programy priorytetowe NFOŚiGW muszą
charakteryzować się wymiernym efektem ekologicznym. Do chwili obecnej nie
przygotowano i nie uruchomiono żadnego programu priorytetowego ze środków FM
dedykowanego celom sprawiedliwej transformacji. Możliwość przygotowania takiego
programu będzie uwarunkowana możliwością spełnienia wszystkich kryteriów udzielenia
pomocy w ramach FM i dostępnością środków.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska poinformowało także, że programy realizowane
ze środków europejskich, w realizację których zaangażowany jest resort (jak np. Fundusze
Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko, czy Krajowy Plan Odbudowy), mają
charakter ogólnokrajowy i nie są skierowane do jednego konkretnego regionu. Na równych
zasadach mogą aplikować o wsparcie podmioty ze wszystkich regionów polski, w tym
podmioty ubiegające się o realizację projektów na terenie powiatu zgorzeleckiego
w województwie dolnośląskim.
W ramach polityki spójności funkcjonują programy o charakterze regionalnym, zarządzane
przez urzędy marszałkowskie. Inwestycje z regionu dolnośląskiego, w tym inwestycje
służące procesowi sprawiedliwej transformacji, mogą uzyskać dofinansowanie w ramach
programu Fundusze Europejskie dla Dolnego Śląska 2021-2027, z budżetem ponad 2,3 mld
euro.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska konsekwentnie wspiera rozwój odnawialnych źródeł
energii (OZE) poprzez działania legislacyjne i strategiczne, mające na celu stworzenie
stabilnych i przewidywalnych ram prawnych. Priorytetem jest zapewnienie sprzyjających
warunków dla dalszego rozwoju oraz pobudzanie aktywności podmiotów rynkowych w tym
zakresie.
W ciągu ostatnich kilku lat Polska doświadczyła szybkiego rozwoju OZE. Od 2019 r.
uruchomiono ponad 25 GW energii odnawialnej, zwiększając udział czystej energii
elektrycznej w całkowitej produkcji energii elektrycznej z 15,5% w 2019 r. do 29,4%
na koniec 2024 r.
W ramach Inwestycji B2.2.2/G1.1.2 KPO („Instalacje OZE realizowane przez społeczności
energetyczne”) dla powiatu zgorzeleckiego, zgłoszono następujące wnioski
o dofinansowanie projektów:
1) Stworzenie wirtualnej elektrowni jako element rozwoju zgorzeleckiego klastra energii
- umowa została podpisana (nr wniosku: KPOD.03.12-IP.05-0072/23),
2) BIO-DECK - BlOgazowy Demonstrator Energii i Ciepła Południowo-Zachodniego
Klastra Energii w Bogatyni - wniosek na liście rezerwowej do objęcia wsparciem KPO
(nr wniosku KPOD.03.12-IP.05-0023/24).
Niemniej, zaznaczyć należy, iż transformacja energetyczna wymaga kompleksowego
podejścia, obejmującego zarówno aspekty infrastrukturalne, jak i regulacyjne oraz
społeczne. Kluczowe wyzwania to m.in.:
1) usprawnienie procedur administracyjnych dla inwestycji w odnawialne źródła energii,
2) modernizacja i rozbudowa sieci elektroenergetycznych,
3) rozwój technologii magazynowania energii,
4) zwiększenie elastyczności systemu.
Istotne jest również zapewnienie sprawiedliwości społecznej w procesie zmian oraz
budowanie świadomości wśród obywateli.
Odnosząc się do działań spółki PGE Polska Grupa Energetyczna S.A. (dalej: PGE lub Spółka),
Spółka poinformowała, że nie ma obecnie planów wcześniejszego zamykania elektrowni
oraz kopalni węgla brunatnego w Turowie oraz jest świadoma znaczenia Kopalni
i Elektrowni Turów dla bezpieczeństwa energetycznego Polski oraz stabilności
gospodarczej Dolnego Śląska, w szczególności regionu zgorzeleckiego. W związku z tym,
PGE kontynuuje wszelkie działania mające na celu utrzymanie funkcjonowania
-- 2 of 3 --
turoszowskiego kompleksu energetycznego do momentu ograniczenia jego udziału
w zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego Polski. Potwierdzeniem tych deklaracji są
m.in. działania minimalizujące wpływ Kopalni Turów na otaczające środowisko w kontekście
m.in. wód podziemnych, hałasu, pyłu i innych oddziaływań na środowisko, które podjęły
spółki Grupy Kapitałowej PGE (dalej: GK PGE) w celu załagodzenia sporu z Republiką
Czeską dot. działalności Kopalni Turów.
Spółki z GK PGE prowadzą bieżące analizy dot. rentowności aktywów oraz możliwości ich
optymalizacji operacyjnej. PGE jest otwarta na dialog oraz współpracę z władzami
samorządowymi oraz instytucjami Subregionu Turów, aby wypracować rozwiązania
umożliwiające kontynuację efektywnej ekonomicznie działalności Kopalni i Elektrowni
Turów w sposób zgodny z polityką energetyczną kraju i wymaganiami unijnymi.
Dodatkowo należy zauważyć, iż decyzje dotyczące harmonogramu transformacji kompleksu
Turów nie zależą wyłącznie od GK PGE, lecz są uzgadniane z Ministerstwem Energii,
Pełnomocnikiem Rządu ds. Strategicznej Infrastruktury Energetycznej oraz Operatorem
Sieci Przesyłowych.
Strategia Grupy PGE zakłada funkcjonowanie elektrowni Turów po 2035 roku,
z możliwością przeniesienia bloków do tzw. rezerwy strategicznej, jeśli decyzją rządu
utrzymane zostaną mechanizmy wsparcia. Jednocześnie, działania inwestycyjne na terenie
regionu turoszowskiego są prowadzone zgodnie ze Strategią Grupy PGE do 2035 r., która
przewiduje transformację kompleksu w sposób łagodny, zrównoważony i z poszanowaniem
potrzeb społeczności lokalnych. Analizowane oraz przygotowywane są inwestycje
w zakresie:
budowy nowej elektrociepłowni/ciepłowni dla Bogatyni, która będzie miała za zadanie
zabezpieczyć potrzeby cieplne miejskiej sieci ciepłowniczej,
bloku gazowo-parowego, co do którego analizowana jest najlepsza lokalizacja pod
względem doprowadzenia paliwa i wyprowadzenia mocy,
farmy wiatrowej o mocy rzędu 100MW,
analizy dotyczącej budowy SMR, gdzie Turów został wskazany jako priorytetowa
lokalizacja.
Ostateczne decyzje dotyczące ich realizacji będą uzależnione od wyników szczegółowych
badań technicznych i środowiskowych, warunków ekonomicznych i regulacyjnych, w tym
mechanizmów wsparcia ze strony Unii Europejskiej. Celem analiz jest wypracowanie takiej
konfiguracji źródeł wytwórczych, która z jednej strony zapewni bezpieczeństwo
energetyczne miasta Bogatynia i całego regionu, a z drugiej będzie zgodna z kierunkami
transformacji określonymi w Strategii Grupy PGE do 2035 roku. Warto podkreślić, że każdy
z rozważanych wariantów zakłada rozwój zero- i niskoemisyjnych źródeł energii, co oznacza
odejście od rozwiązań opartych na paliwach wysokoemisyjnych.
Długoterminowe plany inwestycyjne zawarte są w Strategii Grupy PGE, w której kluczowa
jest odpowiedzialna transformacja, a spółką odpowiedzialną za realizację tego zadania jest
PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. Streszczenie Strategii Grupy PGE i pełny
dokument znajdują się pod adresem:
https://www.gkpge.pl/grupa-pge/dla-mediow/komunikaty-prasowe/korporacyjne/nowa-
strategia-grupy-pge-do-2035-r.-energia-bezpiecznej-przyszlosci.-elastycznosc.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Aktywów Państwowych
Eliza Zeidler
Sekretarz Stanu
dokument podpisany elektronicznie
1185946.4437338.3530023
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --