+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.378.2025
Warszawa, 09 października 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedź na interpelację nr 12294 Pani Posłanki Marty Stożek w sprawie
alarmujących informacji dotyczących przyszłości Zakładu Poprawczego i Schroniska dla
Nieletnich w Świdnicy.
Ad 1
Minister Sprawiedliwości planuje z dniem 31 marca 2026 r. likwidację Zakładu
Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy.
Minister Sprawiedliwości jest organem prowadzącym zakłady poprawcze i schroniska dla
nieletnich i w takim zakresie analizuje potrzeby i podejmuje decyzje. Kwestie związane z
przyszłością placówek oraz oceną potrzeby ich funkcjonowania, w kontekście
zabezpieczenia odpowiedniej liczby miejsc w tego rodzaju placówkach, pozostają
w wyłącznej decyzji Ministra, nierozerwalnie wynikającej z liczby orzekanych przez sądy
środków wychowawczych, poprawczych i tymczasowych.
Decyzja o zniesieniu Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy
podyktowana jest koniecznością racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi.
W związku z widoczną od kilku lat tendencją spadkową wykorzystania miejsc w zakładach

-- 1 of 10 --

2
poprawczych i schroniskach dla nieletnich, wynikającej wprost z coraz mniejszej liczby
spraw poprawczych rozpoznawanych przez sądy rodzinne oraz rzadziej wydawanych
postanowień o zastosowaniu środka tymczasowego, jakim jest umieszczenie nieletniego
w schronisku dla nieletnich, a także w oparciu o zgromadzoną w trakcie sprawowanego
nadzoru nad zakładami dla nieletnich wiedzą, przy uwzględnieniu wysokości kosztów
ponoszonych na utrzymanie jednego wychowanka w placówce, podjęto decyzję o
reorganizacji sieci zakładów dla nieletnich poprzez zmniejszenie liczby działających
placówek.
W 2024 r. średnie wykorzystanie miejsc w zakładach poprawczych wynosiło jedynie 36%,
a w schroniskach dla nieletnich – 34%.
Zakład Poprawczy i Schronisko dla Nieletnich w Świdnicy od 24 marca 2022 r., nie
prowadzi regulaminowej działalności resocjalizacyjnej, pełniąc ważną i potrzebną funkcję
tymczasowego miejsca zakwaterowania obywateli Ukrainy, w tym dzieci i osób starszych,
w porozumieniu z Gminą - Miastem Świdnica.
W tym czasie do placówki nie byli kierowani nieletni, co było wynikiem zawieszenia
działalności regulaminowej zakładu i schroniska.
W okresie poprzedzającym zawieszenie działalności regulaminowej placówki, średni stan
ewidencyjny wychowanków Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy
wynosił:
• 2020 r.- 13,62;
• 2021 r. - 11,63;
• 2022 (do dnia 24 marca) 3,4 nieletnich, przy limicie 96 miejsc.
Koszty utrzymania placówki w Świdnicy na przestrzeni ostatnich 3 lat znacząco rosły.
Ogólny koszt funkcjonowania zakładu i schroniska obejmuje wszystkie wydatki związanie
z utrzymaniem infrastruktury placówki, mediami oraz zatrudnieniem pracowników, co
stanowi 75-80% wszystkich wydatków. Kadra pedagogiczna zapewnia realizację zadań

-- 2 of 10 --

3
wychowawczych i edukacyjnych na poziomie organizacyjnym dwóch grup
wychowawczych w internacie oraz trzech oddziałów szkolnych, mimo że od marca 2022
r., zakład i schronisko pełni jedynie funkcję zakwaterowania obywateli Ukrainy.
Całkowity koszt funkcjonowania placówki w Świdnicy w 2024 r. przekroczył 10 mln zł.
Budżet na rok 2025 przekracza 10,5 mln zł.
Ad 2
Nieruchomości po znoszonym Zakładzie Poprawczym i Schronisku dla Nieletnich
w Świdnicy w związku z wygaśnięciem trwałego zarządu, zostaną przekazane do
właściwego zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, zgodnie z przepisami ustawy z dnia
21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm.).
Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, likwidacja jednostki
organizacyjnej sprawującej trwały zarząd nieruchomości powoduje jego wygaśnięcie.
W przypadku likwidacji jednostki organizacyjnej, zgodnie z art. 57 ust. 5 ww. ustawy,
organ nadzorujący likwidowaną jednostkę przekazuje (nieruchomości) protokolarnie do
zasobu nieruchomości Skarbu Państwa.
Na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
likwidując jednostkę budżetową (zakład poprawczy i schronisko dla nieletnich) organ tj.
Minister Sprawiedliwości - określa przeznaczenie mienia znajdującego się w zarządzie tej
jednostki, a decyzja o przeznaczeniu tego mienia jest podejmowana w porozumieniu
z ministrem właściwym do spraw aktywów państwowych.
Minister Sprawiedliwości nie podjął decyzji o przekazaniu nieruchomości innym
podmiotom.
Z Prezydentem Miasta Świdnica prowadzono rozmowy z dwóch powodów. Po pierwsze w
związku z faktem, że Zakład Poprawczy i Schronisko dla Nieletnich w Świdnicy od 24 marca
2022 r., został użyczony jednostce samorządu terytorialnego jako tymczasowe miejsce
zakwaterowania obywateli Ukrainy. W tym zakresie zostało podpisane stosowne

-- 3 of 10 --

4
porozumienie pomiędzy dyrektorem Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w
Świdnicy, a Gminą Miastem Świdnica.
W drodze uzgodnień, ustalono termin końcowy pobytu obywateli Ukrainy w placówce tj.
nie później niż do końca I semestru roku szkolonego 2025/2026.
Po drugie, zwróciłam się do Prezydenta Miasta Świdnica o priorytetowe traktowanie
pracowników likwidowanej placówki na rynku zatrudnienia, w szczególności pracowników
pedagogicznych ubiegających się o zatrudnienie w szkołach i placówkach oświatowych na
terenie miasta Świdnica.
Możliwości ministerstwa są ograniczone w zagwarantowaniu zatrudnienia pracownikom
likwidowanej placówki na terenie miasta Świdnicy i w najbliższej okolicy, ponieważ
zapewnienie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki
społecznej, jest zadaniem oświatowym jednostki samorządu terytorialnego tj. gminy,
powiatu oraz samorządu województwa.
Jednakże zadeklarowałam pracownikom możliwość zatrudnienia w innej placówce
resocjalizacyjnej prowadzonej przez Ministra Sprawiedliwości.
Ad 3
Spotkałam się kilkukrotnie z przedstawicielami pracowników placówki oraz związkami
zawodowymi i informowałam o podjętych oraz planowanych działaniach w zakresie
reorganizacji sieci zakładów dla nieletnich.
Pracownicy zakładu i schroniska w Świdnicy podejmują samodzielnie decyzję w sprawie
wyboru miejsca zatrudnienia po likwidacji placówki. Do dziś, żaden z pracowników nie
zgłosił do ministerstwa chęci zatrudnienia się w innej placówce prowadzonej przez
Ministra Sprawiedliwości.
Z informacji uzyskanej w Urzędzie Miasta Świdnica – wnioski pracowników nie wpłynęły
również do urzędu.

-- 4 of 10 --

5
11 września 2025 r. w ministerstwie odbyło się spotkanie, w którym uczestniczył również
Starosta Powiatu Świdnickiego, na którym przedstawiono pracowników likwidowanego
zakładu i schroniska, jako osoby posiadające pełne kwalifikacje i doświadczenie w pracy
z młodzieżą niedostosowaną społecznie, które stanowiłyby wartościowe kadry do pracy
w innych placówkach prowadzonych przez Starostę, w tym ewentualnie
w nowopowstałym młodzieżowym ośrodku wychowawczym. Decyzja w tej sprawie,
pozostaje w gestii Starosty Świdnickiego.
Ad 4
Kwestia dalszego zakwaterowania uchodźców z Ukrainy przebywających w placówce
w Świdnicy zostanie rozwiązana zgodnie z obowiązującymi przepisami we współpracy
z właściwymi organami, w tym z wojewodą.
Ministerstwo gwarantuje, że placówka będzie funkcjonować w obecnym kształcie do
końca pierwszego semestru roku szkolnego 2025/2026.
Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w
związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, uznawanie legalności pobytu
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium
Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy (co
obejmuje także dostęp do świadczeń zdrowotnych, świadczeń na rzecz rodzin i świadczeń
socjalnych oraz możliwość pobytu w obiektach zbiorowego zakwaterowania osób),
obowiązuje do 4 marca 2026 r.
Minister Sprawiedliwości wystąpił do Wojewody Dolnośląskiego w sprawie rozważenia
możliwości zorganizowania innego miejsca zamieszkania dla uchodźców z Ukrainy oraz
zapewnienia im odpowiedniego wsparcia zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie
przepisami.
Ministerstwo pozostaje w stałym kontakcie z Urzędem Miasta Świdnica, który
poinformował, że w Dolnośląskim Urzędzie Wojewódzkim, koordynującym obszar

-- 5 of 10 --

6
uchodźców, trwają analizy, gdzie można umieścić uchodźców z likwidowanej placówki,
w pierwszej kolejności osób w wieku emerytalnym i dzieci w pieczy. Pozostałe osoby będą
się usamodzielniały na terenie Świdnicy lub innych miast.
Aktualnie już 3 rodziny opuściły placówkę w Świdnicy i usamodzielniły się bez wsparcia
państwa. Cały proces zakończy się najpóźniej w styczniu przyszłego roku.
Ad 5
Przed podpisaniem przez Ministra Sprawiedliwości 2 września 2025 r. zarządzenia
w sprawie zniesienia Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy,
spotkałam się z przedstawicielami pracowników placówki oraz związkami zawodowymi:
1) 13 czerwca 2025 r. - spotkanie z przedstawicielami NSZZ Pracowników Zakładów
Poprawczych i Schronisk dla Nieletnich,
2) 11 lipca 2025 r. - spotkanie z przedstawicielami Zakładu Poprawczego i Schroniska
dla Nieletnich w Świdnicy, Związku Nauczycielstwa Polskiego, NSZZ Pracowników
Oświaty i Wychowania „Solidarność”, NSZZ Pracowników Zakładów Poprawczych
i Schronisk dla Nieletnich w ZP i SdN w Świdnicy,
3) 16 lipca 2025 r. - wideokonferencja z przedstawicielami NSZZ Pracowników
Zakładów Poprawczych i Schronisk dla Nieletnich,
4) 12 sierpnia 2025 r. - spotkanie z przedstawicielami Zakładu Poprawczego
i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy, Związku Nauczycielstwa Polskiego, NSZZ
Pracowników Oświaty i Wychowania „Solidarność”, NSZZ Pracowników Zakładów
Poprawczych i Schronisk dla Nieletnich.
Ad 6
Schronisko dla Nieletnich w Świdnicy zostanie zlikwidowane z dniem 31 marca 2026 r.
Stałemu monitorowaniu podlega organizacja pracy wszystkich placówek (okręgowych
ośrodków wychowawczych, zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich), która jest
analizowana pod kątem liczby oddziałów szkolnych i grup wychowawczych w powiązaniu
z faktyczną liczbą wychowanków przebywających w placówce w poszczególnych
miesiącach, czyli wykorzystaniem miejsc w zakładach dla nieletnich. W związku z widoczną

-- 6 of 10 --

7
od kilku lat tendencją spadkową wykorzystania miejsc w zakładach poprawczych
i schroniskach dla nieletnich, podjęto decyzję o likwidacji niektórych placówek.
W ostatnich trzech latach (okresie funkcjonowania zakładu i schroniska jako tymczasowe
miejsce zakwaterowania obywateli Ukrainy) do placówki nie byli kierowani nieletni
w związku z zawieszeniem działalności regulaminowej zakładu i schroniska. W okresie od
1.01.2022 r. do 24.03.2022 r., średni stan ewidencyjny wychowanków wynosił 3,4
nieletnich łącznie dla Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy.
W aktualnej sytuacji wynikającej z niskiej liczby nieletnich kierowanych do zakładów
poprawczych i schronisk dla nieletnich przez sądy rodzinne, brak jest uzasadnienia dla
dalszego utrzymywania placówki w Świdnicy. Po zlikwidowaniu Zakładu Poprawczego
i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy, potrzeby w zakresie miejsc w zakładach dla
nieletnich będą zabezpieczone w pozostałych 10 zakładach poprawczych oraz
5 schroniskach dla nieletnich przeznaczonych dla chłopców.
Ad 7
Ministerstwo prowadzi efektywną komunikację z zakładami dla nieletnich. Informacje są
przekazywane w sposób jasny i zrozumiały za pośrednictwem dyrektorów placówek,
przedstawicieli związków zawodowych oraz udzielając odpowiedzi indywidualnym
osobom. Resort z otwartością przyjmuje informacje zwrotne, wyrażając szacunek dla
różnic kulturowych i indywidualnych. Zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami
są konsultowane przewidywane działania mające na celu istotne zmiany w organizacji
pracy placówek.
Ad 8, 9
Ministerstwo Sprawiedliwości od kilku lat prowadzi systematyczną analizę
funkcjonowania zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich w Polsce. Dane
jednoznacznie wskazują na utrzymującą się tendencję spadkową liczby nieletnich
kierowanych do tych placówek.

-- 7 of 10 --

8
Minister Sprawiedliwości jest organem prowadzącym zakłady poprawcze i schroniska dla
nieletnich i w takim zakresie analizuje potrzeby i podejmuje kluczowe decyzje.
Kwestie związane z przyszłością placówek oraz oceną potrzeby ich funkcjonowania,
w kontekście zabezpieczenia odpowiedniej liczby miejsc w tego rodzaju placówkach,
pozostają w wyłącznej decyzji Ministra, nierozerwalnie wynikającej z liczby orzekanych
przez sądy, środków wychowawczych, poprawczych i tymczasowych.
Dane na temat stosowania środka poprawczego bez zawieszenia: 2010 – 409, 2015 –
210, 2018 – 115, 2020 – 100, 2022 – 95, 2023 – 45, 2024 – 45, I poł. 2025 – 21.
Dyrektor Zakładu Poprawczego i Schroniska dla Nieletnich w Świdnicy skierowanym do
mnie pismem z 4 sierpnia 2025 r., przedstawiła propozycje przekształcenia placówki
w Świdnicy w okręgowy ośrodek wychowawczy o profilu diagnostycznym.
W wyniku analizy powyższej propozycji, z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 9
czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (Dz.U. z 2024 r., poz. 978 ze zm.),
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie pobytu
nieletnich w okręgowych ośrodkach wychowawczych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1890) oraz
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie
funkcjonowania okręgowych ośrodków wychowawczych, zakładów poprawczych
i schronisk dla nieletnich (Dz.U. z 2022 r., poz. 1897), stwierdzono że obowiązujące
przepisy nie przewidują istnienia „okręgowego ośrodka wychowawczego o profilu
diagnostycznym”.
Okręgowe ośrodki wychowawcze są placówkami, w których wykonuje się środek
wychowawczy orzeczony przez sąd, zgodnie z art. 7 pkt 11 ustawy o wspieraniu
i resocjalizacji nieletnich i realizują jeden z trzech systemów wychowawczych, o których
mowa w § 4 i 5 rozporządzenia w sprawie funkcjonowania okręgowych ośrodków
wychowawczych, zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich, tj.: resocjalizacyjny,
resocjalizacyjno-rewalidacyjny, resocjalizacyjno-terapeutyczny.

-- 8 of 10 --

9
Brak jest podstawy prawnej do utworzenia „profilu diagnostycznego” jako odrębnej
kategorii organizacyjnej. Diagnoza nieletniego ma miejsce w ramach wykonywania środka
tymczasowego, a nie profilu placówki. Zgodnie z art. 44 pkt 6 ww. ustawy, sąd może orzec
środek tymczasowy w postaci umieszczenia nieletniego w okręgowym ośrodku
wychowawczym. Wówczas celem umieszczenia jest m.in. wstępna diagnoza i rozpoznanie
potrzeb wychowawczych, zdrowotnych i resocjalizacyjnych.
Diagnostyczna funkcja ośrodka wynika z trybu tymczasowego umieszczenia, a nie z jego
stałego profilu. Przeprowadzanie diagnozy na etapie prowadzonego postępowania
sądowego, na zlecenie sądu, przez okręgowy ośrodek wychowawczy wymagałoby zmian
w obowiązujących przepisach prawa.
Dokonano również analizy propozycji zawartych ww. piśmie w kontekście
zapotrzebowania na dodatkowe miejsca w okręgowych ośrodkach wychowawczych.
Argumentem przemawiającym za utworzeniem w Świdnicy okręgowego ośrodka
wychowawczego jest przede wszystkim lokalizacja placówki. Z rejonów południowych,
południowo-zachodnich Polski pochodzi większość wniosków o skierowanie nieletnich do
okręgowego ośrodka wychowawczego. Najbardziej obłożonymi placówkami są ośrodki
w Jerzmanicach-Zdroju oraz w Pszczynie Łące.
Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że aby placówka w Świdnicy była placówką rentowną
(nie generującą zbyt wysokich kosztów w stosunku do liczby przebywających w niej
nieletnich), powinna niemalże w trybie ciągłym, mieć obłożenie na poziomie ok. 70 %, tj.
ponad 60 nieletnich.
Z doświadczenia, w ramach sprawowanego nadzoru nad zakładami dla nieletnich wynika,
że duże placówki nie sprzyjają procesowi resocjalizacji. Zdecydowanie korzystniejsze pod
względem zmian w funkcjonowaniu wychowanków, relacji wychowawczych, atmosfery
w placówce, a także liczby wydarzeń nadzwyczajnych, są placówki mniejsze, dysponujące
liczbą miejsc do 40.

-- 9 of 10 --

10
Placówka w Świdnicy, po przekształceniu, musiałaby zapewnić obsadę kadrową niezbędną
do utworzenia minimum 5-6 grup wychowawczych (limit 96 miejsc). To wiąże się ze
zwiększeniem zatrudnienia, w szczególności w zakresie pracowników pedagogicznych.
Aktualnie w placówce zatrudnionych jest 26 pracowników pedagogicznych, którzy
zapewniają możliwość funkcjonowania 2 grup wychowawczych w internacie oraz 3
oddziałów szkolnych (jeden w szkole podstawowej oraz 2 w branżowej szkole I stopnia).
Dotychczasowe doświadczenia wskazują, że w całej Polsce występują duże trudności
w pozyskaniu wykwalifikowanej kadry pedagogicznej do pracy w okręgowych ośrodkach
wychowawczych (np. placówki w Kcyni, Poznaniu, Studzieńcu).
Od 1 września 2025 r., w 16 okręgowych ośrodkach wychowawczych zapewnione są 903
miejsca, co zabezpiecza potrzeby w zakresie kierowania nieletnich do okręgowych
ośrodków wychowawczych. Zmiana typu placówki i jej charakteru funkcjonalnego (z
zakładu poprawczego i schroniska na ośrodek wychowawczy) należy wyłącznie do
kompetencji Ministra Sprawiedliwości, jednakże naczelną zasadą jest działanie na
podstawie przepisów prawa z zachowaniem zasady celowego, racjonalnego i oszczędnego
wydatkowania środków publicznych w związku z realizacją zamierzonych zadań.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 10 of 10 --