Interpelacja w sprawie problemów związanych z budową drogi ekspresowej S12 oraz kryteriów wyboru wariantu przebiegu inwestycji pn. "Projekt i budowa drogi ekspresowej S12, odcinek - węzeł Radom Południe (bez węzła), odcinek 2 - węzeł Przysucha (z węzłem) - węzeł Wieniawa (z węzłem)"
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12291
do ministra infrastruktury
w sprawie problemów związanych z budową drogi ekspresowej S12 oraz kryteriów wyboru wariantu przebiegu inwestycji pn. "Projekt i budowa drogi ekspresowej S12, odcinek - węzeł Radom Południe (bez węzła), odcinek 2 - węzeł Przysucha (z węzłem) - węzeł Wieniawa (z węzłem)"
Zgłaszający: Agnieszka Górska
Data wpływu: 15-09-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z realizacją inwestycji pn. „Projekt i budowa drogi ekspresowej S12, odcinek – węzeł Radom Południe (bez węzła), Odcinek 2 – węzeł Przysucha (z węzłem) – węzeł Wieniawa (z węzłem)”, prowadzonej na podstawie umowy nr 4/07/R/2024 z dnia 15 lipca 2024 roku, do mojego biura poselskiego wpłynęły liczne uwagi mieszkańców gminy Wieniawa. Dotyczą one zagrożeń, jakie inwestycja może stwarzać dla funkcjonowania lokalnych gospodarstw rolnych. Wójt gminy Wieniawa oraz rolnicy z zagrożonych gospodarstw odbyli spotkania z łódzką dyrekcją GDDKiA oraz wykonawcą inwestycji, jednak nie otrzymują odpowiedzi na swoje pytania. Stąd moja interpelacja w celu wyjaśnienia wątpliwości.
Do najistotniejszych problemów wskazywanych przez rolników należą:
● ryzyko utraty zbiornika wodnego (specjalnego urządzenia wodnego zasilanego wodami gruntowymi i źródłami), niezbędnego do nawadniania sadów i utrzymania produkcji;
● podział gospodarstw i utrudniony dojazd do części działek i sadów;
● hałas i emisja spalin w trakcie budowy oraz eksploatacji drogi, mogące skutkować zanieczyszczeniem owoców oraz utratą certyfikatów jakości i prawa wprowadzenia produktów do obrotu;
● potencjalne uszkodzenia istniejącej infrastruktury wodnej oraz systemów melioracyjno-nawadniających;
● ryzyko utraty ciągłości funkcjonowania gospodarstwa i konieczności zaniechania działalności;
● w przypadku zastosowania rozwiązań kaskadowych nad uprawami ryzyko przebicia wód podziemnych i jednocześnie utrata zasobów wodnych.
Z informacji uzyskanych podczas konsultacji wynika również, że mimo wcześniejszego zgłaszania uwag do GDDKiA (w tym poprzez przekazanie dokumentacji do oddziału w Warszawie), część kluczowych argumentów mogła nie zostać uwzględniona w procesie decyzyjnym dotyczącym wyboru korytarza drogi. Ponadto mieszkańcy wskazują, że alternatywne warianty przebiegu S12, proponowane m.in. przez gminę, nie zostały dostatecznie wyjaśnione ani rzetelnie porównane z obecnie preferowanym rozwiązaniem.
W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. W jaki sposób Ministerstwo Infrastruktury oraz Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad zamierzają zabezpieczyć interes właścicieli gospodarstw sadowniczych, których funkcjonowanie może zostać zagrożone w wyniku realizacji inwestycji?
2. Jakie działania zostaną podjęte w celu zapewnienia ciągłości dostępu do wody, ochrony systemów melioracyjno-nawadniających oraz ograniczenia ryzyka zanieczyszczeń wpływających na jakość produkcji rolnej?
3. Jakie procedury przewidziano w zakresie odszkodowań i rekompensat w przypadku ograniczenia lub utraty możliwości prowadzenia działalności gospodarczej?
4. Jakie rozwiązania techniczne planuje się zastosować, aby zapewnić nieprzerwane funkcjonowanie gospodarstw, które w wyniku budowy trasy zostały by podzielone na dwie części?
5. Jakie środki zostaną podjęte w celu ograniczenia zanieczyszczenia powietrza generowanego przez nową drogę, mogącego wpłynąć na jakość upraw i bezpieczeństwo żywności?
6. Na podstawie jakich kryteriów wybrano obecny wariant przebiegu drogi ekspresowej S12 na odcinku obejmującym gminę Wieniawa oraz jakie argumenty przesądziły o odrzuceniu alternatywnych wariantów proponowanych przez lokalny samorząd i właścicieli nieruchomości? Ile głosów zgłoszono w pierwszym okresie konsultacji, a ile uwag zostało uwzględnionych przy wyborze wariantu inwestycji?
7. Czy w ocenie ministerstwa, w procesie uzyskiwania decyzji środowiskowej oraz wyboru wariantu inwestycji należycie uwzględniono zgłaszane przez mieszkańców zagrożenia związane z hałasem, emisją spalin, ryzykiem utraty certyfikatów jakości produkcji rolnej oraz problemem podziału gospodarstw rolnych?
8. Czy prawdą jest, że jeden z wariantów odrzuconych przez GDDKiA był tańszy o około 100 mln euro? Z jakiego powodu nie został on wybrany?
9. Jakie ministerstwo przewiduje koszty dodatkowych odszkodowań związanych ze szkodami wynikającymi z przyjętego przebiegu trasy?
10. Dlaczego nadzór nad inwestycją przeniesiono z oddziału warszawskiej GDDKiA do łódzkiej?
Z uwagi na znaczenie sprawy – ponieważ inwestycja zagraża innowacyjnym i nowoczesnym gospodarstwom - rolnicy podkreślają, że ewentualne odszkodowania nie zrekompensują strat wynikających z likwidacji lub degradacji lokalnych upraw. Skutki te mogą prowadzić do trwałych zmian w strukturze społeczno-gospodarczej gminy i zmusić mieszkańców do zmiany profilu działalności oraz zatrudnienia.
Wobec powyższego uprzejmie proszę Pana Ministra o szczegółową odpowiedź na przedstawione pytania.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Górska
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Stanisław Bukowiec
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10426 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DDP-2.054.115.2025
Warszawa, 10 lutego 2026
Szanowny Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12291 Poseł na Sejm RP pani Agnieszki Górskiej
z 22 września 2025 r., przedstawiam poniżej informacje w sprawie.
Uprzejmie informuję, że przedmiotowe zadanie inwestycyjne znajduje się na
zaawansowanym etapie procesu inwestycyjnego. Zakończony został etap prac
przygotowawczych i zawarta została w lipcu 2024 r. umowa z wykonawcą zadania w
systemie Projektuj i Buduj. Przedmiotowy system realizacji oznacza, że wykonawca w
pierwszej kolejności realizuje prace projektowe w stadium projektu budowlanego i
uzyskuje decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID), a później w
oparciu o tą decyzję i zgodnie z nią realizuje roboty budowlane w terenie. W
przedmiotowym przypadku wykonawca zrealizował już etap projektowy i w lipcu 2025
r. złożył wniosek o wydanie decyzji ZRID. Po jej uzyskaniu, co jest obecnie
prognozowane na kwiecień 2026 r., przystąpi do prac budowlanych.
Należy wskazać, że przebieg przedmiotowej drogi został w sposób ostateczny
określony decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach (DŚU) uzyskaną w 2021 r.,
która posiada atrybut ostateczności. Jej pozyskanie poprzedzone było wieloletnim
procesem przygotowawczym, w ramach którego wszystkie zainteresowane podmioty
informowane były o etapie i zaawansowaniu prowadzonych działań oraz zapewniony
został udział społeczeństwa w określaniu przebiegu drogi. Inwestor uzyskał wszystkie
-- 1 of 5 --
2
wymagane przepisami prawa decyzje i uzgodnienia, w tym wskazaną powyżej decyzję
DŚU.
Odnosząc się do kwestii zabezpieczenia interesów lokalnych właścicieli gospodarstw
sadowniczych należy wskazać, że przy projektowaniu dróg krajowych kluczowe
znaczenie ma zapewnienie ciągłości lokalnego układu komunikacyjnego oraz
dostępności do terenów przyległych. W trakcie opracowywania dokumentacji w
ramach procesu przygotowawczego dla projektowanej drogi ekspresowej S12 na
terenie gminy Wieniawa, podobnie jak w przypadku pozostałych gminach objętych
analizą wariantów przebiegu trasy, przeprowadzono działania informacyjne.
Obejmowały one bezpośrednie spotkania z interesariuszami, w tym mieszkańcami,
samorządami oraz innymi zainteresowanymi podmiotami. Działania te sprowadzały
się również do formalnego procesu opiniowania prowadzonego z przedstawicielami
jednostek samorządu terytorialnego i zarządcami dróg pozostałych kategorii. Celem
tych działań było zidentyfikowanie lokalnych potrzeb komunikacyjnych oraz ich
uwzględnienie w miarę możliwości technicznych, środowiskowych i ekonomicznych.
Gmina Wieniawa na etapie tych prac nie zgłosiła uwag dotyczących obsługi
komunikacyjnej gospodarstw sadowniczych.
Zapewnienie ciągłości dostępu do wody i ochrony systemów melioracyjno-
nawadniających zostały uwzględnione w opracowanej dokumentacji i zapisane w
Programie Funkcjonalnie-Użytkowym (PFU). Wykonanie zapisów w tym zakresie leży
w gestii wykonawcy robót, zgodnie z Wymaganiami Kontraktowymi i PFU. Kwestie
zanieczyszczeń środowiska i przeciwdziałania im uregulowane są szczegółowo w
wydanej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (DŚU).
Dodatkowo należy wskazać, że kwestie związane z zachowaniem odpowiedniej siatki
sieci drenarskiej i melioracyjnej w omawianym terenie stanowiły przedmiot
dodatkowych analiz przeprowadzonych przez wykonawcę zadania w wyniku
uwzględnienia uwag zgłaszanych przez właścicieli gospodarstw. Obecnie prowadzone
są prace nad rozwiązaniami projektowymi, które mają wyeliminować ewentualne
kolizje z istniejącą infrastrukturą jak np. kwestia relokacji zbiornika wodnego
wykorzystywanego na potrzeby gospodarstw sadowniczych oraz przebudowy
instalacji drenarskich, sieci wodociągowej i kanalizacji deszczowej.
W zakresie przejmowania nieruchomości na potrzeby realizacji zadania należy
wskazać, że zadanie polegające na budowie drogi ekspresowej S12 realizowane jest
na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach
przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tzw. specustawa
drogowa). Zarówno specustawa drogowa jak i ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o
gospodarce nieruchomościami, stanowią podstawę prawną dla procedury
wywłaszczeniowej oraz zasad ustalania i wypłaty należnych odszkodowań,
realizowanych w ramach inwestycji.
-- 2 of 5 --
3
W kwestii zapewnienia funkcjonowania gospodarstw sadowniczych w trakcie realizacji
robót budowlanych informuję, że zgodnie z wymaganiami kontraktowymi oraz PFU,
wykonawca robót zobowiązany jest do zapewnienia niezakłóconego funkcjonowania
terenów przyległych w trakcie realizacji inwestycji. Ponadto wykonawca ma
obowiązek realizacji prac zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym przebudowę
istniejących dróg w zakresie kolizji z drogą ekspresową oraz budowę dróg innych
włączając w to zmianę przebiegu istniejących dróg w celu przywrócenia naruszonych
połączeń drogowych lub zapewnienia dojazdu do nieruchomości.
Na etapie prac przygotowawczych przeprowadzono szczegółowe analizy dostępności
tych terenów, uwzględniając ich powiązania z lokalnym układem dróg publicznych.
W ramach prac projektowych przewidziano:
budowę przejazdów drogowych przecinających trasę drogi ekspresowej,
kontynuację istniejących ciągów drogowych,
utworzenie nowych odcinków dróg publicznych w celu zapewnienia pełnej
dostępności.
Rozwiązania te zostały uzgodnione z zarządcami dróg gminnych, powiatowych
i wojewódzkich, którzy aktywnie uczestniczyli w posiedzeniach Zespołu Oceny
Przedsięwzięć Inwestycyjnych (ZOPI) i Komisji Oceny Przedsięwzięć Inwestycyjnych
(KOPI). Zgodnie z zapisami w protokołach, nie zgłoszono uwag dotyczących
zapewnienia obsługi komunikacyjnej gospodarstw zlokalizowanych w sąsiedztwie
inwestycji.
Wpływ planowanego przedsięwzięcia na jakość powietrza został szczegółowo
przeanalizowany w raporcie o oddziaływaniu na środowisko, który stanowił podstawę
oceny na etapie wydawania DŚU przez właściwy organ administracji. Wydanie
przedmiotowej decyzji oznacza, że analizy w zakresie wpływu inwestycji na jakość
powietrza zostały uznane za prawidłowe.
Odnośnie dokonania wyboru wariantu przebiegu przedmiotowej drogi informuję, że
zgodnie z procedurami obowiązującymi w GDDKiA warianty przebiegu drogi
ekspresowej S12 zostały poddane analizie wielokryterialnej, uwzględniającej
następujące aspekty:
techniczno-funkcjonalny, obejmujący parametry techniczne i funkcjonalność
trasy,
środowiskowy, oceniający wpływ inwestycji na środowisko naturalne,
ekonomiczny, dotyczący kosztów realizacji i eksploatacji,
społeczny, uwzględniający znaczenie inwestycji dla mieszkańców terenów
objętych projektem.
Wariant wskazany we wniosku o wydanie DŚU był efektem wielokryterialnej analizy,
zatwierdzonej przez Zespół Oceny Przedsięwzięć Inwestycyjnych w Oddziale GDDKiA
-- 3 of 5 --
4
w Warszawie oraz przez Komisję Oceny Przedsięwzięć Inwestycyjnych przy
Generalnym Dyrektorze Dróg Krajowych i Autostrad. Na podstawie przeprowadzonej
analizy po opracowaniu pełnej dokumentacji STEŚ, optymalnym rozwiązaniem okazał
się wariant 2 (pomarańczowy). Ostateczny przebieg drogi ekspresowej S12 został
zatwierdzony po zakończeniu postępowania administracyjnego prowadzonego przez
Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) w Warszawie wydaniem decyzji
DŚU. W wyniku wniesionych odwołań sprawa została przekazana do Generalnego
Dyrektora Ochrony Środowiska, który zakończył postępowanie wydaniem decyzji z 10
stycznia 2023 r., w której stwierdzono: „(...) W opinii GDOŚ analiza zaproponowana
przez inwestora została sporządzona w sposób prawidłowy, ponieważ obejmuje aż 28
różnych kryteriów, istotnych z punktu widzenia realizacji i eksploatacji
przedsięwzięcia, a także – co równie ważne – dokonuje porównania wariantów na
sposób ilościowy, odwołując się do obiektywnych, mierzalnych parametrów i
wskaźników.”
Ze względu na skalę oddziaływania inwestycji, obejmującą wiele gmin jednocześnie,
skupianie się wyłącznie na jednej jednostce samorządowej jest nieuzasadnione.
Proces wyboru wariantu ma charakter ekspercki i nie podlega procedurom
plebiscytowym ani głosowaniom społecznym. W kontekście zgłaszanych zagrożeń i
oddziaływania drogi na tereny przyległe należy wskazać, że materiały opracowane w
toku procesu przygotowawczego i będące podstawą uzyskania decyzji DŚU zostały
poddane wieloetapowej ocenie. Przed złożeniem wniosku o wydanie DŚU
dokumentacja była analizowana podczas dwóch posiedzeń ZOPI oraz KOPI. W ramach
procedury uzyskiwania DŚU, oceny dokonał RDOŚ w Warszawie we współpracy z
jednostkami opiniującymi, tj. Państwowym Gospodarstwem Wodnym „Wody Polskie”
oraz Państwowym Wojewódzkim Inspektoratem Sanitarnym w Warszawie.
Odnosząc się to kwestii porównania opracowanych wariantów pod względem kosztów
realizacji informuję, że różnica kosztowa pomiędzy wariantem 2 a wariantem 4 wynosi
około 100 mln zł, co stanowi mniej niż 6% całkowitej wartości inwestycji. Warto
zaznaczyć, że cena nie jest jedynym ani decydującym kryterium wyboru wariantu.
Proces decyzyjny opiera się na analizie wielokryterialnej, która uwzględnia cztery
główne obszary oceny: aspekty techniczno-funkcjonalne, oddziaływanie na
środowisko, uwarunkowania ekonomiczne, czynniki społeczne. Ocena prowadzona
jest w sposób ilościowy, wykorzystaniem mierzalnych parametrów i wskaźników, co
zapewnia obiektywność i porównywalność wariantów. Wybór wariantu optymalnego
dokonywany jest na posiedzeniach ZOPI i KOPI, w oparciu o kompleksową ocenę
wszystkich kryteriów, a nie wyłącznie na podstawie kosztów inwestycyjnych.
Decyzja o przeniesieniu nadzoru nad realizacją zadania do innego Oddziału GDDKiA
została podjęta na podstawie aktualnej analizy zasobów kadrowych oraz możliwości
operacyjnych obu Oddziałów, mającej na celu optymalne wykorzystanie dostępnego
potencjału.
-- 4 of 5 --
5
Reasumując, wskazuję, że proces inwestycyjny związany z przygotowaniem i realizacją
drogi ekspresowej S12 prowadzony jest w oparciu i na podstawie obowiązujących
przepisów prawa, jak również z wykorzystaniem dobrych praktyk wypracowanych
przez lata przez GDDKiA.
Z poważaniem
Dokument podpisany elektronicznie przez:
Z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Stanisław Bukowiec
Sekretarz Stanu
-- 5 of 5 --