Interpelacja w sprawie działań odwetowych wobec sygnalistów w związku ze zgłoszeniem nieprawidłowości w działaniu ówczesnego dyrektora Instytutu Pileckiego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12270
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie działań odwetowych wobec sygnalistów w związku ze zgłoszeniem nieprawidłowości w działaniu ówczesnego dyrektora Instytutu Pileckiego
Zgłaszający: Paweł Jabłoński
Data wpływu: 13-09-2025
Szanowna Pani Minister,
kilka tygodni temu media poinformowały, że wobec pani Hanny Radziejowskiej – dyrektor Oddziału Instytutu Pileckiego w Berlinie oraz wobec jej zastępcy Mateusza Fałkowskiego dopuszczono się działań, które wypełniają znamiona przestępstwa.
Hanna Radziejowska i Mateusz Fałkowski to sygnaliści, którzy poinformowali Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego o nieprawidłowościach w działaniu ówczesnego dyrektora Instytutu Pileckiego, Krzysztofa RUCHNIEWICZA. Zamiast jednak podjąć kroki w celu wyjaśnienia tych nieprawidłowości, ministerstwo rozpoczęło działania odwetowe wobec sygnalistów – które to działania skutkowały następnie bezprawnym zwolnieniem dyscyplinarnym.
Jak wynika z informacji medialnych, osobą bezpośrednio odpowiedzialną za te działania jest niejaki Piotr RYPSON, pełniący funkcję dyrektora departamentu dziedzictwa kulturowego MKiDN – z nadania politycznego koalicji rządzącej Polską od 13 grudnia 2023 r. Piotr RYPSON miał donieść Krzysztofowi RUCHNIEWICZOWI, iż sygnaliści zgłosili nieprawidłowości w jego działaniach. Z kolei Krzysztof RUCHNIEWICZ miał dopuścić się dalszych działań odwetowych, dokonując wobec sygnalitów bezprawnego wypowiedzenia umów o pracę w trybie dyscyplinarnym.
https://wiadomosci.wp.pl/dyscyplinarka-dla-sygnalistki-minister-cienkowska-pozwala-ja-zwolnic-ruchniewicz-pisze-do-niemcow-7193027420244736a
Należy podkreślić, że z chwilą gdy MKiDN przyznało Hannie Radziejowskiej i Mateuszowi Fałkowskiemu status sygnalistów, zostali oni objęci ochroną prawną stosownie do przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów (Dz. U. 2024 poz. 928) – zgodnie z jej art. 6, sygnalista podlega bowiem ochronie od chwili dokonania zgłoszenia.
Z kolei zgodnie z art. 11 tej ustawy, wobec sygnalisty nie mogą być podejmowane działania odwetowe ani próby lub groźby zastosowania takich działań, a nadto dokonanie zgłoszenia lub ujawnienia publicznego nie może stanowić podstawy odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności dyscyplinarnej (art. 16).
Działania odwetowe, to – w myśl art. 2 pkt 2 ustawy – bezpośrednie lub pośrednie działanie lub zaniechanie w kontekście związanym z pracą, które jest spowodowane zgłoszeniem lub ujawnieniem publicznym i które narusza lub może naruszyć prawa sygnalisty lub wyrządza lub może wyrządzić nieuzasadnioną szkodę sygnaliście, w tym bezpodstawne inicjowanie postępowań przeciwko sygnaliście. Działania takie stanowią przestępstwo: zgodnie z art. 55 ustawy, kto podejmuje działania odwetowe wobec sygnalisty, osoby pomagającej w dokonaniu zgłoszenia lub osoby powiązanej z sygnalistą, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
Mając to na uwadze, uprzejmie proszę o wskazanie:
1. Jakie działania podjęło MKiDN w celu wyjaśnienia, czy doszło do działań odwetowych i do popełnienia przestępstwa?
2. Czy zostało złożone zawiadomienie do prokuratury?
Jeżeli nie – uprzejmie proszę o przekazanie niniejszego pisma do Prokuratury Okręgowej w Warszawie celem wszczęcia postępowania karnego.
Z wyrazami szacunku Paweł Jabłoński
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7806 znakówktórych dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 12270 posła Pawła Jabłońskiego z 22 września 2025 roku
w sprawie działań odwetowych wobec sygnalistów w związku ze zgłoszeniem
nieprawidłowości w działaniu ówczesnego dyrektora Instytutu Solidarności i Męstwa im.
Witolda Pileckiego, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Doniesienia medialne, na jakie powołuje się poseł Paweł Jabłoński, dotyczą dwóch
odrębnych zgłoszeń, z których żadne nie spełnia wymogów ustawowych uznania za objęte
ochroną wynikającą z ustawy o ochronie sygnalistów (Dz. U. 2024 poz. 928) (dalej jako:
ustawa o ochronie sygnalistów).
W przedmiotowym zakresie doszło do medialnego zagregowania w jedno zdarzenie prawne
dwóch odrębnych zgłoszeń, których autorem była Hanna Radziejowska, kierownik Oddziału
Instytutu Pileckiego w Berlinie, dotyczących działalności kierownictwa Instytutu Pileckiego.
Pierwsze wystąpienie nastąpiło 5 marca 2025 r., natomiast drugie zostało przekazane
28 lipca 2025 r.
Pierwsze z ww. wystąpień, z 5 marca 2025 r., zostało skierowane do Hanny Wróblewskiej,
minister kultury i dziedzictwa narodowego, starszego specjalisty w Wydziale ds. Polityki
Pamięci w Departamencie Dziedzictwa Kulturowego w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa
Narodowego, sekretariatu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz do wiadomości
sekretariatu oddziału Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego w Berlinie.
Korespondencja Hanny Radziejowskiej została przygotowana jako oficjalne pismo Oddziału
Instytutu (na papierze firmowym i z numerem kancelaryjnym), nie jako prywatna
korespondencja autorki.
W zakresie tego wystąpienia została przez nieuprawnionego pracownika (adresata
korespondencji skierowanej do Ministerstwa) przekazana zainteresowanej informacja
wskazująca na procedowanie jej pisma w trybie ustawy o ochronie sygnalistów. Informacja
ta była przedwczesna i błędna.
Zgodnie z obowiązującą
Procedurą przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych oraz
podejmowania działań następczych w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego,
stanowiącą załącznik nr 1a do zarządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
z dnia 23 grudnia 2024 r. zmieniającego zarządzenie w sprawie
Procedury dokonywania
zgłoszeń naruszeń prawa i podejmowania działań następczych w Ministerstwie Kultury
i Dziedzictwa Narodowego (Dz. Urz. MKiDN poz. 141), wystąpienie mogące stanowić
zgłoszenie w rozumieniu ustawy o ochronie sygnalistów kierowane jest niezwłocznie do
upoważnionego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pracownika w celu jego
wstępnej weryfikacji. Takie działania zostały zgodnie z procedurą podjęte, sprawa została
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
przekazana do upoważnionego pracownika, który po wstępnej jego weryfikacji ustalił, że
treść zgłoszenia nie dotyczyła naruszenia prawa w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie
sygnalistów. Niezależnie jednak od zainicjowanego procesu weryfikacji, pracownik, który był
również adresatem wiadomości Hanny Radziejowskiej, udzielił w sposób nieuprawniony we
własnym zakresie odpowiedzi bez uzgodnienia z upoważnionym pracownikiem.
Należy nadmienić, że obieg dokumentów i podejmowane czynności w jednostce
organizacyjnej, w której pracownik jest zaszeregowany, objęte zostały stosownym
postepowaniem wyjaśniającym w zakresie dyscypliny pracy, a wyniki tego postępowania
będą znane po przeprowadzeniu stosownej ustawowej procedury.
Na podstawie analizy materiału dostarczonego przez Hannę Radziejowską 5 marca 2025 r.,
dokonanej przez upoważnionego w zakresie weryfikacji zgłoszeń zgodnie z obowiązującą
procedurą pracownika, stwierdzono, że korespondencja nie dotyczyła naruszenia prawa w
żadnym z obszarów określonych w ustawie o ochronie sygnalistów. W związku z tym nie
zostało spełnione podstawowe kryterium definicji zgłoszenia naruszenia prawa. Zatem
według stanu prawnego obowiązującego na dzień przekazania korespondencji, jak również
w okresie, w którym dokonano weryfikacji tej korespondencji, Hanna Radziejowska nie
posiadała statusu sygnalistki zgodnie z przepisami ustawy o ochronie sygnalistów, ponieważ
nie zgłosiła naruszenia prawa w jednym z obszarów, który został określony w tym akcie
ustawowym.
W kontekście doniesień medialnych i nieuprawnionych twierdzeń istotnym jest, że
korespondencja w ramach niniejszego zgłoszenia nigdy nie została udostępniona przez
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego osobom postronnym ani Instytutowi
Pileckiego.
Drugie zgłoszenie, niezbieżne w zakresie treści i z uwagi na to rozpatrywane odrębnie,
przesłano 28 lipca 2025 r. do Marty Cienkowskiej, minister kultury i dziedzictwa
narodowego, oraz do Jana Tombińskiego, Ambasadora RP w Niemczech.
Korespondencja z 28 lipca br. została udostępniona Krzysztofowi Ruchniewiczowi,
dyrektorowi Instytutu Pileckiego, w następstwie omówienia go szeroko w przestrzeni
publicznej, w tym przez media. Przedmiotowe pismo zakwalifikowane zostało jako
wystąpienie do organu z wnioskiem o podjęcie czynności wyjaśniających. Zgodnie z art. 35
ust. 1 pkt 1-2 ustawy o instytutach badawczych minister nadzorujący, w tym wypadku
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, sprawuje nadzór nad Instytutem Pileckiego.
Jak wskazano wyżej, ze względu na treść, jak również formę korespondencji (sporządzono ją
na urzędowym blankiecie z numerem kancelaryjnym, nie jako prywatną korespondencję
autorki) zgłoszenie zostało zakwalifikowane jako niepodlegające ustawie o ochronie
sygnalistów, a zatem funkcjonujące w obiegu urzędowym na zasadach ogólnych.
Procedowane było zatem w sposób standardowy w takich przypadkach, czyli przy udziale
podmiotu, którego korespondencja dotyczyła, po fakcie, gdy zostało szczegółowo opisane w
ogólnopolskich mediach.
Zgłoszenia Hanny Radziejowskiej nie posiadały statusu zgłoszenia naruszenia prawa
zgodnie z przepisami ustawy o ochronie sygnalistów. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie
sygnalistów sygnalistą jest osoba fizyczna, która zgłasza lub ujawnia publicznie informację o
naruszeniu prawa uzyskaną w kontekście związanym z pracą. Na podstawie art. 3 ust. 1
ustawy o ochronie sygnalistów naruszeniem prawa jest działanie lub zaniechanie niezgodne
z prawem lub mające na celu obejście prawa wymienione w zamkniętym katalogu naruszeń.
Korespondencja Hanny Radziejowskiej nie posiadała znamion klasyfikujących ją do
zastosowania przepisów ustawy o sygnalistach. Nie dotyczyła żadnego z obszarów
określonych w ustawie.
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie przepisów ustawy o ochronie sygnalistów Hanna
Radziejowska i Wojciech Fałkowski nie spełniali ustawowych kryteriów, pozwalających na
zakwalifikowanie ich jako sygnalistów. W konsekwencji, w przedmiotowej sprawie nie
nastąpił czyn zabroniony polegający na ujawnieniu korespondencji pochodzącej od tych
osób osobie nieuprawnionej. Oznacza to brak wystąpienia okoliczności, których zaistnienie
tworzyłoby obowiązek przekazania do właściwego organu zawiadomienia o przestępstwie.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel
-- 3 of 3 --