Odpowiedź na interpelację w sprawie zapewnienia odpowiedniego poziomu cyberbezpieczeństwa w szkołach oraz ochrony danych osobowych uczniów Odpowiedź na interpelację nr 12258 w sprawie zapewnienia odpowiedniego poziomu cyberbezpieczeństwa w szkołach oraz ochrony danych osobowych uczniów Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 20-11-2025 Szanowny Panie Pośle, w odpowiedzi na interpelację proszę przyjąć następujące wyjaśnienia. Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży, w tym także bezpieczeństwo cyfrowe, ma priorytetowe znaczenie dla Ministra Edukacji. Działania Ministra Edukacji w zakresie bezpieczeństwa cyfrowego skupiają się na prewencji, a przede wszystkim na rozwijaniu umiejętności cyfrowych uczniów i nauczycieli tak, aby byli w stanie rozpoznać zagrożenie i odpowiednio na nie zareagować, oraz na projektowaniu systemowych rozwiązań gwarantujących bezpieczne warunki kształcenia, wychowania i opieki oraz wspierania szkół i placówek systemu oświaty w realizacji zadań w tym obszarze. Zadaniem systemu oświaty jest upowszechnianie wśród dzieci i młodzieży wiedzy o cyberbezpieczeństwie oraz kształtowanie właściwych postaw wobec zagrożeń, w tym związanych z korzystaniem z technologii informacyjno-komunikacyjnych. Bezpieczne korzystanie z mediów i informacji, znajomość zasad bezpieczeństwa, odpowiedzialnego i bezpiecznego korzystania z zasobów edukacyjnych i urządzeń cyfrowych oraz wiedza o konsekwencjach prawnych prowadzonej aktywności w internecie, o zagrożeniach związanych z wizerunkiem online i prywatnością są kluczowymi zagadnieniami nie tylko dla uczniów, ale również dla nauczycieli i innych pracowników szkoły. W przyjętej przez Radę Ministrów we wrześniu 2024 r. Polityce Cyfrowej Transformacji Edukacji (PCTE)[1], która ma charakter programu i dokumentu strategicznego wyznaczającego ramy polityki państwa i działań podejmowanych w obszarze cyfryzacji edukacji w perspektywie krótko, średnio oraz długoterminowej, w zagadnieniu cyberbezpieczeństwa poświęcono osobny rozdział - Cyfrowe bezpieczeństwo. Wskazano, w nim, że celem działań w obszarze edukacji jest sprawienie, by użytkownik Internetu rozumiał i krytycznie oceniał różne aspekty mediów i kontekstów medialnych oraz tworzenia komunikacji w różnych kontekstach, świadomie korzystał np. z komunikatorów, platform elektronicznych, portali społecznościowych oraz miał świadomość zagrożeń związanych z dostępem do określonych treści, a także ochroną danych osobowych, w tym wizerunku. Wśród wskazanych w PCTE działań do zrealizowania w obszarze cyfrowego bezpieczeństwa można wymienić: Wspieranie nauczania o edukacji medialnej, higienie cyfrowej i cyberbezpieczeństwie. Opracowanie wytycznych dla nauczycieli i ram kompetencji uczniów w zakresie cyberbezpieczeństwa i higieny cyfrowej. Opracowanie zasad systematycznego przeprowadzenia szkoleń dla nauczycieli i rodziców w zakresie cyberbezpieczeństwa. Celem zaproponowanych w PTCE działań jest podniesienie świadomości, wiedzy i umiejętności całej społeczności szkolnej, w tym rodziców, w zakresie szeroko rozumianego cyberbezpieczeństwa. Ponadto w planie wdrażania, stanowiącym załącznik nr 2 do PCTE, zaplanowano do realizacji działania: 8.2 „Działania wspierające nauczanie o edukacji medialnej, higienie cyfrowej i cyberbezpieczeństwie (Cyberlekcje)”, 8.3 „Opracowanie wytycznych dla nauczycieli i ram kompetencji uczniów w zakresie cyberbezpieczeństwa i higieny cyfrowej”. Jako podmioty współpracujące przy realizacji tych zadań wskazano m.in. Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ministerstwo Cyfryzacji, Naukową i Akademicką Sieć Komputerową, czy Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy, ale PCTE wskazuje, aby do realizacji planowanych w niej działań zaangażować wszystkich interesariuszy systemu edukacji, w tym organizacje pozarządowe, instytucje kultury, czy jednostki samorządu terytorialnego. Wśród podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2025/2026 uwzględniono zarówno promowanie higieny cyfrowej i bezpiecznego poruszania się w sieci, jak i rozwijanie umiejętności krytycznej analizy informacji dostępnych w Internecie. Oznacza to, że m.in. placówki doskonalenia nauczycieli są obowiązane przygotować dla nauczycieli taką ofertę szkoleniową, która spełnia cele wyznaczone w kierunkach. Zgodnie z przepisami prawa oświatowego szkoły i placówki zapewniające uczniom dostęp do internetu są obowiązane podejmować działania zabezpieczające uczniów przed dostępem do treści, które mogą stanowić zagrożenie dla ich prawidłowego rozwoju, w szczególności zainstalować i aktualizować oprogramowanie zabezpieczające. Część szkół i placówek realizuje te zadania samodzielnie, jednak większość z nich realizuje te zadania korzystając z Ogólnopolskiej Siecie Edukacyjnej (OSE). W ramach OSE wszystkie szkoły w Polsce otrzymały możliwość bezpłatnego korzystania z usług dostępu do bezpiecznego internetu o symetrycznej przepustowości co najmniej 100 Mb/s, wraz z dostępem do cyfrowych treści edukacyjnych i narzędzi ułatwiających naukę oraz kontakt z nowymi technologiami. Program został zaprojektowany na mocy ustawy z dnia 27 października 2017 r. o Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej[2]. Co warte podkreślenia, bezpieczeństwo użytkowników w ramach OSE zostało zapewnione przez usługi zabezpieczające dostarczone przez operatora OSE – Naukową i Akademicką Sieć Komputerową – Państwowy Instytut Badawczy. Do OSE włączonych jest ponad 19 tys. szkół. Podłączone do sieci, za pośrednictwem OSE, placówki korzystają z usług chroniących użytkowników przed dostępem do treści potencjalnie szkodliwych, szkodliwym oprogramowaniem, atakami sieciowymi oraz wirusami na poziomie podstawowym. Szkoły posiadają ochronę przed dostępem do stron zawierających treści potencjalnie szkodliwe i nielegalne, w tym materiały pornograficzne czy pokazujące agresję i przemoc. W ramach tej usługi dyrektorowi szkoły udostępniane są raporty zawierające dane o wykrytych potencjalnych zagrożeniach. Głównym celem podstawy programowej w zakresie nowego przedmiotu edukacja zdrowotna (realizowanego od 1 września 2025 r.)[3] jest kształtowanie kompetencji uczniów związanych z całożyciową dbałością o zdrowie oraz budowanie potencjału zdrowotnego własnego i otoczenia w zgodzie z aktualnymi wyzwaniami epidemicznymi oraz sytuacją geopolityczną. Nowy przedmiot obejmuje m.in. zagadnienia zdrowia psychicznego, fizycznego, a także kwestie profilaktyki i problemu uzależnień. Uwzględniono w nim zagadnienia związane z Internetem i profilaktyką uzależnień (m.in. omawianie zagrożeń wynikających z niewłaściwego używania technologii informacyjno-komunikacyjnych, w tym cyberprzemoc, hejt, mowa nienawiści, kreowanie cyberrzeczywistości, uzależnienie od Internetu i gier komputerowych oraz niebezpieczne kontakty w sieci m.in. uwodzenie w sieci (grooming); omawianie korzyści i zagrożeń związanych ze sztuczną inteligencją oraz wirtualną rzeczywistością (VR). Przedmiot edukacja zdrowotna ma umożliwić uczniom zdobycie wiedzy i rozwijanie umiejętności, które mają realne zastosowanie w codziennym życiu, wpływając na ich świadome decyzje dotyczące zdrowia. Zachęcam do zapoznania się z pełnymi i rzetelnymi informacjami na temat nowego przedmiotu – edukacja zdrowotna, które zostały przygotowane dla rodziców i nauczycieli: https://www.gov.pl/web/edukacja/edukacja-zdrowotna Dodatkowo informuję, że w obowiązujących podstawach programowych kształcenia ogólnego[4]znajdują się treści dotyczące ochrony danych osobowych w zakresie następujących przedmiotów: informatyki i edukacji obywatelskiej. Na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej dostępny jest poradnik Bezpieczna szkoła. Zagrożenia i zalecane działania profilaktyczne w zakresie bezpieczeństwa fizycznego i cyfrowego uczniów Materiał to kompendium wiedzy na temat rozpoznawania sytuacji zagrożeń i reagowania na nie. Obejmuje również zagadnienia bezpieczeństwa w cyberprzestrzeni. Poradnik jest przeznaczony dla dyrektorów szkół, nauczycieli, rodziców i uczniów. Wśród zagadnień można wyróżnić np.: Zagrożenia w świecie cyfrowym – procedury reagowania w przypadku wystąpienia zagrożenia cyfrowego, Podstawowe działania na rzecz bezpieczeństwa cyfrowego w szkole, Dostęp do treści szkodliwych, niepożądanych, nielegalnych – procedura reagowania, Dezinformacja, bezkrytyczna wiara w treści zamieszczone w internecie, nieumiejętność odróżnienia treści prawdziwych od nieprawdziwych, w tym szkodliwość reklam – procedury reagowania, Bezprawne użycie cudzego wizerunku w sieci – procedura reagowania, Niebezpieczne kontakty w internecie – procedura reagowania. Na stronie Ośrodka Rozwoju Edukacji (ORE) udostępniane są materiały informacyjne i publikacje dotyczące m.in. zagrożeń związanych z korzystaniem przez uczniów z nowych technologii komunikacyjnych oraz badań tego zagadnienia. Równocześnie na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej zgromadzono wiele zasobów nt. bezpiecznego korzystania z nowych technologii i internetu wśród dzieci i młodzieży. Materiały przeznaczone są dla nauczycieli w celu wsparcia i uatrakcyjnienia realizowanych przez nich zajęć. Działania na rzecz rozwoju i doskonalenia kompetencji cyfrowych oraz wykorzystywania nowoczesnych technologii informacyjno-komunikacyjnych w nauczaniu są również od wielu lat wspierane z wykorzystaniem środków finansowych UE. W ramach szkoleń dla nauczycieli realizowanych ze środków europejskich zarówno Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) jak i Funduszy Europejskich na rzecz Rozwoju Społecznego (FERS) planowanie jest przeszkolenie ponad 100 tys. nauczycieli z umiejętności cyfrowych o różnym stopniu zaawansowania. Szkolenia te oparte są na standardach kompetencji cyfrowych nauczycieli wypracowanych przez MEN, obejmujących m. in. kwestie związane z przepisami prawa, ochroną danych osobowych i zasadami bezpieczeństwa dotyczącymi korzystania z zasobów dostępnych w sieci czy korzystania z mediów i informacji. Również ORE, mając na uwadze potrzebę stałego doskonalenia kompetencji nauczycieli, także w zakresie cyberbezpieczeństwa, realizuje liczne szkolenia, konferencje i seminaria. Warunkiem realizacji celów edukacyjnych związanych z cyfrową transformacją edukacji jest nie tylko zapewnienie szkoleń, odpowiedniego sprzętu i dostępu do sieci, ale także odpowiednie wsparcie metodyczne, techniczne i organizacyjne nauczycieli, aby mogli w pełni wykorzystywać wiedzę i umiejętności zdobyte na szkoleniach. Zgodnie z zapisami PCTE, proponuje się utworzenie stanowiska szkolnego koordynatora cyfrowej edukacji, którego rolą byłoby wspieranie nauczycieli w procesie wykorzystania sprzętu cyfrowego oraz oprogramowania w dydaktyce. W ramach programu FERS w projekcie pn. Szkolenia dla koordynatorów i koordynatorek cyfrowych planowane jest przeszkolenie do 2028 r. 25 tysięcy osób, które później będą pełnić w szkołach rolę koordynatorów. Szkolenia dostarczą uczestnikom praktycznych umiejętności w zakresie zarządzania infrastrukturą cyfrową szkoły, bezpieczeństwa w sieci, a także tworzenia i wdrażania szkolnych strategii cyfryzacji. Jednocześnie pragnę zauważyć, że kwestie dotyczące wizerunku dziecka oraz zgody na jego utrwalanie, jak również ochrony jego danych osobowych nie są regulowane odrębnie w przepisach oświatowych, ale podlegają ochronie na podstawie przepisów kodeksu cywilnego oraz Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych). Zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych[5] rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia przedstawionej na nim osoby (zarówno dorosłego, jak i dziecka). Ponieważ dzieci w świetle prawa nie dysponują pełną zdolnością do czynności prawnych, przysługującymi im prawami rozporządzają rodzice jako ich przedstawiciele ustawowi. Ponadto ochronę prywatności dzieci wzmacniają wprowadzone w każdej szkole i przedszkolu od 15 sierpnia 2024 r. standardy ochrony małoletnich, zgodnie z przepisami art. 22c ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich[6], których zapisy powinny być dostosowane do rodzaju i specyfiki placówki i to w nich powinny znaleźć się informacje/procedury dotyczące m. in. na publikacji wizerunku dziecka czy korzystania z urządzeń elektronicznych z dostępem do sieci internet. Ze względu na to, że to organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność, w tym zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki oraz wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczo-profilaktycznych, przeprowadzania egzaminów oraz wykonywania innych zadań statutowych (art. 10 ustawy Prawo oświatowe) i to on decyduje, jakie narzędzia lub systemy teleinformatyczne są wykorzystywane w szkołach. Minister Edukacji nie monitoruje szkół i placówek w tym zakresie. Za bezpieczeństwo danych, przetwarzanych w systemach teleinformatycznych, dostarczanych do szkół przez Ministra Edukacji, odpowiada podległa mu jednostka – Centrum Informatyczne Edukacji. Za monitorowanie stanu bezpieczeństwa OSE odpowiada z kolei NASK-PIB – operator OSE. Równocześnie, w związku z zaplanowanym w PCTE zadaniem związanym z monitorowaniem procesu transformacji cyfrowej systemu edukacji, które ma realizować IBE-PIB, Minister Edukacji planuje rozszerzyć zakres informacji, zbieranych od szkół i placówek w ramach tego monitorowania, m.in. o kwestie, dotyczące bezpieczeństwa cyfrowego w szkołach. MEN współpracuje także z kuratorami oświaty. Z informacji uzyskanych od nich wynika, iż zdecydowana większość szkół podejmuje działania zabezpieczające uczniów przed dostępem do niebezpiecznych treści, w tym posiada zabezpieczające oprogramowania a kwestie posiadania i korzystania z telefonów komórkowych jest uregulowana wewnętrznymi przepisami. W szkołach organizowane są szkolenia, warsztaty, spotkania i prelekcje na temat: cyberbezpieczeństwa, zagrożeń w sieci, cyberprzemocy w tym hejtu, weryfikacji źródeł informacji, ochrony danych osobowych zarówno dla nauczycieli jak i rodziców a dla uczniów organizowane są lekcje i warsztaty związane z poznawaniem zjawiska cyberprzemocy i jego konsekwencjami, praw autorskich, legalności oprogramowania, krytycznego podejścia do treści publikowanych w internecie i mediach społecznościowych. Ponadto odbywają się konkursy i różnego rodzaju eventy związane np. z Dniem bezpiecznego internetu. Na stronach internetowych szkół zamieszczane są informacje o cyberzagrożeniach i sposobach ich przeciwdziałania. Szkoły mają opracowane szkolne polityki bezpieczeństwa cyfrowego i procedury zgłaszania incydentów cyberprzemocy i cyberataków. Z przekazanych informacji wynika, że najważniejsza dla wszystkich placówek jest świadomość. Świadczy o tym organizowanie szkoleń, udział w zewnętrznych formach edukacji i informacji oraz podejmowanie różnorodnych działań poruszających problematykę cyberbezpieczeństwa i cyberzagrożeń. Także z powyższych powodów Ministerstwo Edukacji Narodowej 23-26 czerwca 2025 r. zorganizowało akcję „Tydzień dla bezpieczeństwa”, której głównym celem było zwiększenie świadomości i troski o zdrowie dzieci i młodzieży szkolnej, w szczególności w zakresie sposobów radzenia sobie w sytuacjach kryzysowych. Inicjatywa ta miała przygotować uczniów do zbliżającego się okresu wakacyjnego, w czasie którego mogą być narażeni na kontakt z substancjami odurzającymi, psychotropowymi, środkami zastępczymi lub nowymi substancjami psychoaktywnymi. Akcja obejmowała różne działania edukacyjne i profilaktyczne obejmujące takie obszary jak: bezpieczeństwo w sieci, bezpieczeństwo przeciwpożarowe i pierwsza pomoc, bezpieczeństwo fizyczne i psychiczne uczniów, profilaktyka uzależnień, bezpieczne wakacje. Przygotowany pakiet materiałów edukacyjnych wspólnie z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwem Infrastruktury i Ministerstwem Cyfryzacji został przesłany do wszystkich szkół. Natomiast na początku roku szkolnego - 29 września – 3 października odbyła się ogólnopolska inicjatywa Ministerstwa Edukacji Narodowej realizowana jako pn. „Tydzień o budowaniu relacji”, natomiast szkołach podstawowych, ponadpodstawowych i placówkach oświatowych – „Tydzień o przeciwdziałaniu przemocy rówieśniczej”. W ramach Tygodnia odbyły się debaty poświęcone przeciwdziałaniu przemocy. 1 października zostali zaproszeni ministrowie, Komendant Główny Policji, Rzecznik Praw Dziecka, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz dyrektorzy ważnych instytucji edukacyjnych. Z kolei 3 października zaproszono przedstawicieli organizacji pozarządowych, młodzieżowych sejmików wojewódzkich, a także związków zawodowych i samorządowców. Rozmowy służyły wypracowaniu rekomendacji, wskazaniu koniecznych zmian w obszarze edukacji, wzmocnieniu czynników chroniących dzieci i młodzież oraz zaplanowaniu długofalowych działań. Przygotowany został „Pakt na rzecz przeciwdziałania przemocy rówieśniczej”, który stanowi wspólną deklarację budowania środowiska szkolnego wolnego od przemocy, nienawiści i wykluczenia, podkreślając fundamentalne prawo każdego dziecka do dorastania w świecie opartym na empatii, dialogu i wzajemnym szacunku. Sygnatariusze zobowiązali się do natychmiastowego reagowania na krzywdę, wspierania osób doświadczających niesprawiedliwości oraz wspólnego działania na rzecz tworzenia bezpiecznych i przyjaznych szkół oraz przedszkoli. Ministerstwo Edukacji Narodowej wraz z Instytutem Badań Edukacyjnych, Ośrodkiem Rozwoju Edukacji, NASK oraz organizacjami pozarządowymi przygotowało pakiety materiałów edukacyjnych dostosowane do różnych grup wiekowych oraz specyfiki przedszkoli i szkół. Wśród materiałów znajdują się scenariusze zajęć dla różnych klas, broszury na temat cyberprzemocy, bullyingu czy radzenia sobie ze stresem, plakaty, ulotki, grafiki ułatwiające promowanie kultury szacunku i bezpieczeństwa. Istnieją także „Ścieżka pomocy” dla uczniów, nauczycieli szkoły mająca na celu wsparcie dziecka w trudnej sytuacji. Zaproponowany pakiet materiałów został przekazany do szkół, ponadto ww. materiały dostępne są na stronie Ministerstw Edukacji Narodowej i Ośrodka Rozwoju Edukacji i może z niego korzystać całe środowisko szkolne zarówno w czasie trwania Tygodni jak i przez cały rok szkolny. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] Uchwała nr 98 Rady Ministrów w sprawie przyjęcia polityki publicznej pod nazwą „Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji” z dnia 12 września 2024 r. (M.P. z 2024 r. poz. 812). [2] Dz. U. z 2024 r. poz. 1768 [3] Dz. U. z 2025 r. – poz. 378 oraz 382 [4] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 356 z późn. zm.), Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz. U. poz. 467 z późn. zm.) [5] Dz. U. z 2025 poz. 24 [6] Dz. U. z 2024 r. poz. 1802, z późn. zm.