Interpelacja w sprawie działań na rzecz zmniejszenia emisji dwutlenku węgla w miastach oraz poprawy jakości powietrza w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12256
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie działań na rzecz zmniejszenia emisji dwutlenku węgla w miastach oraz poprawy jakości powietrza w Polsce
Zgłaszający: Marek Matuszewski
Data wpływu: 12-09-2025
Zmiany klimatyczne oraz zanieczyszczenie powietrza to jedno z najpoważniejszych wyzwań, przed którymi stoi współczesne społeczeństwo. W Polsce, pomimo wielu działań na rzecz ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, wciąż borykamy się z problemem wysokiego poziomu zanieczyszczeń powietrza, szczególnie w miastach. Wzrost emisji CO2 związany jest głównie z transportem, przemysłem, ogrzewaniem domów oraz paleniem w piecach przestarzałych technologii, które emitują nie tylko dwutlenek węgla, ale i inne szkodliwe substancje.
W miastach takich jak Kraków, Warszawa czy Wrocław, jakość powietrza wciąż pozostaje poniżej norm zalecanych przez Światową Organizację Zdrowia, co prowadzi do wielu problemów zdrowotnych, w tym chorób układu oddechowego i sercowo-naczyniowego. Mimo programów takich jak „Czyste Powietrze”, nadal mamy do czynienia z dużą liczbą osób korzystających z przestarzałych źródeł ciepła oraz z niewystarczającą dostępnością zielonych przestrzeni w miastach.
W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie konkretne działania Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje podjąć w celu zmniejszenia emisji CO2 w miastach do 2030 roku?
Jakie środki zostaną przeznaczone na wymianę pieców w miastach, w szczególności w tzw. strefach smogowych, w najbliższych latach?
Czy ministerstwo planuje rozwój transportu publicznego o niskiej emisji, takiego jak autobusy elektryczne i tramwaje, w średnich i dużych miastach?
Jakie wsparcie przewidziane jest dla samorządów w zakresie tworzenia zielonych przestrzeni (parki, ogrody, tereny rekreacyjne) oraz wprowadzania zielonych dachów w miastach?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie bardziej rygorystycznych norm emisji CO2 dla przemysłu oraz firm energetycznych, aby ograniczyć ich wpływ na środowisko?
Ochrona jakości powietrza i redukcja emisji gazów cieplarnianych to nie tylko kwestia ochrony środowiska, ale także zdrowia obywateli, szczególnie tych, którzy mieszkają w miastach o dużym natężeniu ruchu i przemysłu. Wspólne działania muszą obejmować zarówno sektor publiczny, jak i prywatny.
Z wyrazami szacunku Marek Matuszewski
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Krzysztof Bolesta
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 9 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14380 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DPN-WEP.050.10.2025.SG
3994098.16122973.12996769
Warszawa, 08-10-2025
Dotyczy odpowiedzi na interpelację posła Marka Matuszewskiego nr K10INT12256
Temat: działania na rzecz zmniejszenia emisji dwutlenku węgla w miastach oraz poprawy
jakości powietrza w Polsce
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
Poniżej uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr K10INT12256 w zakresie
właściwości Ministra Klimatu i Środowiska.
Pytanie nr 1.
Jakie konkretne działania Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje podjąć w celu
zmniejszenia emisji CO2 w miastach do 2030 roku?
Planowane działania dotyczą m.in. wsparcia wymiany pieców wysokoemisyjnych, rozwoju
transportu niskoemisyjnego oraz wsparcia działań adaptacyjnych do zmian klimatu
w miastach. Szczegółowe informacje w tym zakresie zamieszczono w poniższych
odpowiedziach na pytania od 2 do 5.
Pytanie nr 2.
Jakie środki zostaną przeznaczone na wymianę pieców w miastach, w szczególności w tzw.
„strefach smogowych”, w najbliższych latach?
Jednym z koniecznych do wykonania działań związanych z poprawą stanu jakości
powietrza jest wymiana wysokoemisyjnych źródeł ciepła w sektorze bytowo-komunalnym
na niskoemisyjne urządzenia grzewcze. Narzędzia wsparcia wymiany wysokoemisyjnych
pieców i termomodernizacji budynków zależne są od grupy docelowej i określonych
efektów ekologicznych i rzeczowych, w ramach których programy są finansowane.
Aktualnie realizowane są programy dotacyjne zależnie od beneficjenta końcowego
wsparcia.
1. Budynki wielorodzinne lub budynki użyteczności publicznej
-- 1 of 6 --
Program TERMO przeznaczony jest m. in. dla wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych,
jednostek samorządu terytorialnego, towarzystw budownictwa społecznego, społecznych
inicjatyw mieszkaniowych, spółek prawa handlowego oraz osób fizycznych.
Program TERMO ma przyczynić się do poprawy efektywności energetycznej budynków
wielolokalowych oraz wzrostu wykorzystania odnawialnych źródeł energii. W programie
udostępniane są różne formy dofinansowań - premie lub granty na przedsięwzięcia
remontowe, termomodernizacyjne i OZE. Źródłem finansowania premii są środki
pochodzące z Funduszu Termomodernizacji i Remontów, którymi rozporządza Minister
Finansów i Gospodarki, na podstawie ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów
oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków1.
Obsługa inwestycji w 2026 r. obejmie przyjmowanie wniosków o wsparcie, przyznawanie
grantów oraz wypłaty środków beneficjentom. W 2026 r. planowane jest zakończenie
realizacji inwestycji i osiągnięcie wskaźnika dla inwestycji - instalacja odnawialnych źródeł
energii i termomodernizacja w 10 885 budynkach wielorodzinnych, oraz wykorzystanie
całej alokacji inwestycji, wynoszącej obecnie 240 mln euro. W zakresie inwestycji, w
ramach programu TERMO planowana kwota wypłat w 2026 r. z przeznaczeniem na granty
wynosi 982 009 578,00 zł.
Aktualnie przyjmowanie wniosków zostało zawieszone ze względu na wyczerpanie alokacji
finansowej, a wznowienie naboru nastąpi po przywróceniu dostępności środków.
2. Budynki mieszkalne, jednorodzinne
Głównymi, realizowanymi obecnie programami wsparcia procesu wymiany kotłów
pozaklasowych na niskoemisyjne źródła ciepła są Program Priorytetowy „Czyste
Powietrze” (PPCP) i Program Stop Smog.
Program „Stop Smog” przeznaczony jest dla właścicieli lub współwłaścicieli domów
jednorodzinnych, którzy mieszkają na terenach objętych uchwałą antysmogową i spełniają
kryteria dochodowe dotyczące ubóstwa energetycznego. W Programie Stop Smog, do
końca 2024 r. zostało podpisanych 14 porozumień – z gminami (Skawina, Sucha
Beskidzka, Pszczyna, Niepołomice, Tuchów, Sosnowiec, Raszyn, Kraków, Kalwaria
Zebrzydowska, Warszawa, Gdańsk, Opinogóra, Rzeszów) oraz zagłębiowsko-górnośląską
metropolią, która skupia 11 gmin (Będzin, Bieruń, Bobrowniki, Gierałtowice, Sośnicowice,
Mysłowice, Bytom, Dąbrowa Górnicza, Katowice, Tychy, Zabrze). Łączna kwota zawartych
porozumień to 63 826 411,13 zł (w tym 50 626 094,28 zł budżetu państwa, wkład własny
gmin 13 200 316,85 zł) – na realizację 965 przedsięwzięć niskoemisyjnych. Ostatnie
transze środków trafią do gmin po zakończeniu realizacji porozumień do połowy 2026
roku.
PPCP realizowany od 2018 roku jest głównym programem poprawiającym jakość
powietrza oraz zmniejszającym emisję gazów cieplarnianych poprzez wymianę
wysokoemisyjnych źródeł ciepła oraz poprawę efektywności energetycznej
jednorodzinnych budynków mieszkalnych.
PPCP wspiera finansowo wymianę bezklasowych źródeł ciepła na niskoemisyjne źródło
ciepła (m.in. pompy ciepła, kotły na pelet, kotły zgazowujące drewno, podłączenie do sieci
ciepłowniczej, ogrzewanie elektryczne wraz z instalacją centralnego ogrzewania i ciepłej
wody użytkowej, wentylacją mechaniczną z odzyskiem ciepła) oraz termomodernizację
jednorodzinnych budynków mieszkalnych (ocieplenie ścian, stropów, podłóg, wymiana
stolarki okiennej i drzwiowej).
1 Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej
ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. 2024 r. poz. 1446 z późn. zm. )
-- 2 of 6 --
Budżet Programu w 2025 roku oparty został o środki pochodzące z Funduszu
Modernizacyjnego w kwocie 10 mld zł, które będą wydatkowane zgodnie z realizacją
przedsięwzięć przez beneficjentów w naborze uruchomionym 31 marca br.
Kolejną planowaną alokacją finansową wspierającą wymianę wysokoemisyjnych kotłów na
paliwa stałe i podnoszenie efektywności energetycznej jest Społeczny Fundusz
Klimatyczny (SFK). Jest to nowy instrument finansowy, którego celem nadrzędnym ma być
łagodzenie społeczno-ekonomicznych skutków transformacji energetycznej, zwłaszcza dla
najbardziej wrażliwych gospodarstw domowych i mikroprzedsiębiorstw.
Polska będzie największym beneficjentem Społecznego Funduszu Klimatycznego,
w ramach którego może otrzymać ponad 11 mld euro. Warunkiem uzyskania wsparcia z
SFK jest przygotowanie Planu społeczno-klimatycznego zawierającego wykaz działań,
które państwa zamierzają objąć finansowaniem w ramach Funduszu. Prowadzone są
intensywne prace w zakresie przygotowania Planu, który musi zostać przekazany
do Komisji Europejskiej. W Polsce prace w tym zakresie koordynuje Ministerstwo
Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR). Natomiast Ministerstwo Klimatu i Środowiska jest
jednym z resortów, obok Ministerstwa Infrastruktury, Ministerstwa Rozwoju i Technologii
oraz Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, bezpośrednio zaangażowanych w
prace nad Planem Społeczno-Klimatycznym.
Pytanie nr 3.
Czy Ministerstwo planuje rozwój transportu publicznego o niskiej emisji, takiego jak autobusy
elektryczne i tramwaje, w średnich i dużych miastach?
Rozwój transportu publicznego jest priorytetowym działaniem Ministra Klimatu
i Środowiska. Obecnie działania te są finansowane w ramach Programu Zielony Transport
Publiczny realizowanego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej (NFOŚiGW) oraz KPO E1.1.2 Zero- i niskoemisyjny transport zbiorowy
(autobusy), realizowanego przez Centrum Unijnych Projektów Transportowych.
Jak do tej pory, największe środki zostały przeznaczone na dofinansowanie zakupu
ekologicznej komunikacji miejskiej w całej Polsce w ramach Programu Zielony Transport
Publiczny, który funkcjonuje od 2021 r. Program ma szczególne znaczenie rozwojowe dla
mniejszych ośrodków, w których skala inwestycji infrastrukturalnych oraz mobilność
mieszkańców nie jest tak dynamiczna jak w wielkich aglomeracjach.
W ramach trzech naborów programu Zielony Transport Publiczny zostało zawarte 213
umów – co stanowi realne wsparcie dla samorządów na zakup autobusów zeroemisyjnych.
Dofinansowane zostało 1468 pojazdów łącznie, w tym 1221 autobusów elektrycznych,
214 autobusów wodorowych i 33 trolejbusy, a wartość podpisanych umów przekroczyła
3,9 miliarda złotych. Powstało również 1061 punktów ładowania oraz 1 stacja wodoru.
Łącznie NFOŚiGW wsparł zakup ekologicznego transportu publicznego w 114 miastach,
a środki pochodziły z różnych źródeł finansowania. Tylko ze środków KPO NFOŚiGW
przeznaczył 3 miliardy 300 milionów złotych na rozwój ekologicznego transportu
publicznego w 70 polskich miastach.
Już dziś po polskich drogach jeździ 290 nowoczesnych autobusów zeroemisyjnych,
a kolejne będą sukcesywnie oddawane do eksploatacji do 2026 roku. Ponadto, ze środków
części bezzwrotnej pochodzącej z Krajowego Planu Odbudowy realizowana jest
inwestycja E1.1.2 Zero- i niskoemisyjny transport zbiorowy (autobusy), w ramach której
dofinansowany zostanie zakup ponad 216 autobusów zeroemisyjnych do obsługi ruchu
regionalnego i lokalnego wraz z budową niezbędnej infrastruktury ładowania bądź
tankowania wodoru.
-- 3 of 6 --
14 marca 2024 r. Centrum Unijnych Projektów Transportowych rozstrzygnęło I nabór na
dofinansowanie zakupu 207 niskoemisyjnych i zeroemisyjnych autobusów dla 26
jednostek samorządu terytorialnego i ich związków. W celu realizacji kamienia milowego
zapisanego w Krajowym Planie Odbudowy, tj. zakupu 579 pojazdów, niezbędne było
ogłoszenie II i III naboru. Realizacja inwestycji zakończy się w 2026 r.
Należy podkreślić, że jest planowana kontynuacja działań i dalsze wspieranie rozwoju
zeroemisyjnej komunikacji miejskiej oraz rozszerzenie zakresu działań wspierających
o komunikację międzymiastową.
Pytanie nr 4.
Jakie wsparcie przewidziane jest dla samorządów w zakresie tworzenia zielonych przestrzeni
(parki, ogrody, tereny rekreacyjne) oraz wprowadzania zielonych dachów?
Miasta o liczbie mieszkańców równej lub większej niż 20 tys. osób są zobowiązane do
opracowania miejskich planów adaptacji do zmian klimatu (MPA), w tym koncepcji
zazieleniania miasta – przesądzają o tym przepisy znowelizowanej ustawy – Prawo
ochrony środowiska. Obecnie przygotowywany jest projekt rozporządzenia określający
system monitorowania skuteczności wdrażania tych dokumentów, zawierający m.in.
wskaźniki i mierniki dla zieleni.
Wdrożony został projekt pn. „Wsparcie działań adaptacyjnych dla Polski Wschodniej”. Jest
to program szkoleniowo-doradczy dla urzędników z miast tego obszaru, realizowany w
celu zapewnienia wysokiej jakości i skuteczności tworzonych MPA oraz realizowanych
później inwestycji adaptacyjnych.
Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy zaktualizuje podręcznik
adaptacji dla miast. Dokument zostanie uzupełniony o zagadnienia wynikające ze
wspomnianych zmian prawnych. Ponadto opracowana zostanie aktualizacja przewodnika
pt. „Przyrodniczo-klimatyczne wskaźniki zrównoważonego rozwoju miast”, obejmująca
instrukcję liczenia mierników oraz wskaźników zawartych w rozporządzeniu.
Obecnie przygotowywana jest Krajowa Strategia Adaptacji i Plan działań adaptacyjnych,
będące zapisem polityki adaptacyjnej kraju. W jej przygotowanie zaangażowane będą też
samorządy.
Ponadto, nasze ministerstwo, z udziałem przedstawicieli samorządów, przygotowało
zmianę prawa w zakresie zwiększenia ochrony terenów zielni, odnoszącą się również do
obszarów miejskich.
Przygotowywany jest też Krajowy plan odbudowy zasobów przyrodniczych, odnoszący się
m.in. do ekosystemów miejskich. Inicjatywa ta służy intensyfikacji działań
przeciwdziałających zmniejszaniu się powierzchni miejskich terenów zieleni.
Zostały również zaprogramowane środki dla miast na opracowanie MPA, wdrażanie
inwestycji adaptacyjnych i realizację projektów edukacyjnych:
1. opracowanie MPA:
program FEnIKS 2021–2027 – obecny nabór obejmuje 10 mln zł i jest
prowadzony do 31.12;
program FEPW 2021-2027 – najbliższy nabór obejmie 3 mln zł i będzie
prowadzony w terminie od 16.02 do 16.04.2026 r.;
2. wdrażanie inwestycji adaptacyjnych (zielono-niebieskiej infrastruktury, w tym
również zielonych przestrzeni):
program FEnIKS 2021–2027:
-- 4 of 6 --
obecny nabór dla miast dużych obejmuje 500 mln zł i jest prowadzony do
27.02.2026 r.,
obecny nabór dla miast średnich obejmuje 500 mln zł i jest prowadzony do
30.04.2026 r.;
program FEPW 2021-2027 – najbliższy nabór obejmie 210 mln zł i będzie
prowadzony w terminie 15.12-16.04.2026 r.;
3. realizacja projektów edukacyjnych (w ramach FEnIKS 2021-2027) – dla samorządów,
organizacji pozarządowych i ich partnerstw, dotyczący edukacji klimatycznej w
szkołach, w tym komponentu infrastrukturalnego – obecny nabór obejmuje 30 mln zł
i trwa do 30.01. 2026 r.
Zielone dachy nie stanowią odrębnej kategorii wsparcia, ale wydatki na ich budowę są
kwalifikowalne w ramach inwestycji adaptacyjnych.
Pytanie nr 5.
Czy Ministerstwo rozważa wprowadzenie bardziej rygorystycznych norm emisji CO2 dla
przemysłu oraz firm energetycznych, aby ograniczyć ich wpływ na środowisko?
Obowiązujące w Polsce przepisy w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych, w tym
CO2 wynikają bezpośrednio z regulacji unijnych. Polska nie posiada odrębnych,
niezależnych przepisów w tym zakresie, a obowiązujące cele
i mechanizmy są bezpośrednią implementacją prawa UE. W ramach europejskiej polityki
klimatycznej funkcjonują dwa główne narzędzia redukcji emisji gazów cieplarnianych, tj.
Europejski system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (EU ETS) oraz
wysiłki redukcyjne w tzw. sektorach non-ETS.
W systemie EU ETS ustalany jest ogólny pułap emisji dla całej Unii Europejskiej, który jest
stopniowo obniżany, a podmioty objęte systemem muszą posiadać odpowiednią liczbę
uprawnień do emisji w celu jej rozliczenia. System nie zakłada limitów emisji dla
poszczególnych państw członkowskich, a tym bardziej dla poszczególnych instalacji, w tym
zakładów przemysłowych i energetycznych.
Krajowe cele redukcyjne wyznaczone zostały natomiast w ramach sektorów non-ETS. Pod
tym pojęciem rozumie się sektory, które nie są objęte systemem EU ETS: transport,
rolnictwo, odpady, sektor komunalno-bytowy z budynkami, małymi źródłami,
gospodarstwami domowymi, usługami itp. oraz drobny przemysł.
Zaostrzenie regulacji dotyczących emisji CO2 w Polsce ponad wyśrubowane już
wymagania UE wiązałoby się z utratą konkurencyjności przedsiębiorstw oraz
pogłębieniem zjawiska ubóstwa energetycznego.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 5 of 6 --
Do wiadomości: Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
-- 6 of 6 --