tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.465.2025.
Warszawa, /elektroniczny znak czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12251 Marka Matuszewskiego, w sprawie wsparcia dla
seniorów w Polsce w zakresie opieki, aktywizacji społecznej i zapewnienia godnego życia
na emeryturze, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Uprzejmie informuję, że szeroko rozumiana polityka senioralna, do której odnosi się znaczna
część pytań niniejszej interpelacji w szczególności dotyczących dokonywania analiz potrzeb
i przygotowania propozycji kierunków rozwoju polityki senioralnej, a także opracowywania,
koordynowania, obsługi oraz monitorowania realizacji programów na rzecz osób starszych,
leży w kompetencji Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
Odnosząc się do kwestii zwiększenia dostępności usług opiekuńczych dla seniorów,
należącej do właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, informuję, że zgodnie
z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej za kreowanie dostępności
usług dla osób starszych odpowiedzialny jest przede wszystkim samorząd. Zadania gmin
i powiatów w tym zakresie wynikają z opracowanych strategii rozwiązywania problemów
społecznych, uwzględniających sytuację osób starszych.
Organizacja i świadczenie usług opiekuńczych jest zadaniem własnym gminy,
finansowanym w całości z jej środków i ma charakter obowiązkowy. Celem wsparcia
samorządów w realizacji ich zadań własnych w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej opracowano programy resortowe służące wsparciu osób starszych, czyli
program „OPIEKA 75+” na rok 2025 i program Korpus Wsparcia Seniorów.
„OPIEKA 75+” umożliwia uzyskanie przez gminy wsparcia finansowego w zakresie realizacji
zadania własnego o charakterze obowiązkowym, określonego w art. 17 ust. 1 pkt 11 ustawy
o pomocy społecznej, tj. świadczenia usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług
opiekuńczych, w miejscu zamieszkania, z wyłączeniem specjalistycznych usług
opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi. W jego ramach wsparcia finansowego
udziela się gminom na podstawie art. 115 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przy czym
wysokość dotacji celowej z budżetu państwa nie może przekroczyć 60% kosztów realizacji
zadania. Celem programu jest zwiększenie dostępności usług opiekuńczych, w tym
specjalistycznych usług opiekuńczych, dla osób w wieku 75 lat i starszych. W roku 2025 na
realizację programu przeznaczono 80 mln zł. Gminy przystępujące do realizacji programu
mogą skorzystać z dofinansowania, jeżeli:
– dane świadczenie realizują samodzielnie, tj. przez pracowników ośrodka pomocy
społecznej/centrum usług społecznych, urzędu gminy lub innych gminnych jednostek
organizacyjnych;
– zlecają realizację przedmiotowego zadania organizacjom pozarządowym;
– kupują usługi opiekuńcze od podmiotów sektora prywatnego.
Program „Korpus wsparcia Seniorów” jest z kolei elementem polityki państwa w zakresie
wsparcia działań na rzecz osób starszych, niesamodzielnych ze względu na wiek oraz stan
zdrowia. Kierowany jest do wszystkich gmin w Polsce. Jego adresatami pośrednimi są osoby

-- 1 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
w wieku 60 lat i starsze, mające problemy z samodzielnym funkcjonowaniem ze względu na
stan zdrowia, prowadzące samodzielne gospodarstwa domowe, jak również mieszkające
z osobami bliskimi, które nie są w stanie zapewnić im wystarczającego wsparcia. Program
realizowany jest w dwóch Modułach. Moduł I zapewnia gminom wsparcie finansowe
w organizowaniu usług opiekuńczych, świadczonych w formie usług sąsiedzkich dla osób
w wieku 60+. Usługi sąsiedzkie świadczone w ramach Modułu I obejmą pomoc
w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych i podstawową opiekę higieniczno-
pielęgnacyjną, przez którą należy rozumieć formy wsparcia niewymagające specjalistycznej
wiedzy i kompetencji oraz, w miarę potrzeb i możliwości, zapewnienie kontaktów
z otoczeniem. Moduł II wspiera finansowo gminy w realizacji usług opiekuńczych, poprzez
zapewnienie dostępu do tzw. „opieki na odległość”, mającej na celu poprawę
bezpieczeństwa oraz możliwości samodzielnego funkcjonowania w miejscu zamieszkania
osób starszych. W jego ramach gminy mogą uzyskać dofinansowanie do zakupu i kosztów
użytkowania tzw. opasek lub innych urządzeń bezpieczeństwa.
Do realizacji programu może przystąpić każda gmina, w zakresie realizacji zadania własnego
określonego w art. 17 ust. 2 pkt 2a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, tj.
polegającego na organizowaniu i świadczeniu usług opiekuńczych w formie usług
sąsiedzkich (Moduł I) oraz zgodnie z art. 17 ust. 2 pkt 4 tego aktu, tj. polegającego na
podejmowaniu innych zadań z zakresu pomocy społecznej, wynikających z rozeznanych
potrzeb gminy, w tym na tworzeniu i realizacji programów osłonowych (Moduł II).
Wsparcia dla gmin w ramach programu udziela się na podstawie art. 115 ust. 1 ustawy z
dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przy czym wysokość dotacji celowej z budżetu
państwa w tegorocznej edycji nie może przekroczyć 80% całkowitych kosztów realizacji
zadania. W bieżącym roku na realizację programu przeznaczono łącznie 65 mln zł.
Wskazać należy dodatkowo na resortowe programy Ministra Rodziny Pracy i Polityki
Społecznej, kierowane również do seniorów. Mowa o:
1. Programie „Centra opiekuńczo – mieszkalne”. Centra przeznaczone są dla dorosłych
osób z niepełnosprawnościami, które posiadają orzeczenie o znacznym lub
umiarkowanym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie traktowane na równi1
z nim. Placówki te - obok różnorodnych form wsparcia (m. in. w zakresie codziennych
czynności, np. w przygotowywaniu i spożywaniu posiłków, w czynnościach
higienicznych oraz w przemieszczaniu się) - zapewniają osobom
z niepełnosprawnościami możliwość samodzielnego i godnego funkcjonowania.
Wspólny pobyt mieszkańców w centrach pozytywnie wpływa na procesy
uspołecznienia i nawiązywania relacji interpersonalnych oraz pozwala na
podejmowanie przez osoby z niepełnosprawnościami aktywności na miarę ich
potencjału i zasobów. Stworzenie warunków w formie pobytu całodobowego lub
dziennego jest szczególnie ważne dla tych osób z niepełnosprawnościami, które nie
mogą korzystać z usług w innych ośrodkach wsparcia, a pomocy w takiej formie
wymagają. Program realizowany jest przez jednostki samorządu terytorialnego (gminy
i powiaty), które organizują usługi zamieszkiwania całodobowego lub pobytu
dziennego. Podstawą przyznania usług jest decyzja administracyjna wydana na
podstawie art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej,
poprzedzona pisemnymi ustaleniami między podmiotem prowadzącym centrum
a osobą ubiegającą się o pobyt (lub jej przedstawicielem ustawowym), w ramach tzw.
kontraktu mieszkaniowego. Kontrakt ten określa m. in. formę, cel, okres pobytu, rodzaj
1) Zgodnie z art. 5 i art. 62 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 100, z późn. zm.)

-- 2 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
i zakres świadczonych pensjonariuszowi placówki usług i ustaloną odpłatność za
pobyt (jeśli dotyczy). W Polsce działa 87 takich placówek. Informacje dotyczące ich
lokalizacji na terenie danego województwa można uzyskać we właściwym dla miejsca
zamieszkania Urzędzie Wojewódzkim.
2. Programach „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Jednostek
Samorządu Terytorialnego oraz „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla
Organizacji Pozarządowych. Ich głównym celem jest wprowadzenie usług asystencji
osobistej jako formy ogólnodostępnego wsparcia w wykonywaniu codziennych
czynności i funkcjonowaniu. Adresatami programów są osoby
z niepełnosprawnościami posiadające orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym
stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia traktowane na równi z tymi
orzeczeniami, a także dzieci do 16 roku życia posiadające orzeczenie
o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami w pkt 7 i 8 w orzeczeniu
o niepełnosprawności. Programy umożliwiają osobom z niepełnosprawnościami
korzystanie z pomocy asystenta przy wykonywaniu codziennych czynności oraz
w funkcjonowaniu w życiu społecznym. Wskazana forma wsparcia ma na celu
przeciwdziałanie dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność. Zakres czynności
asystenta obejmuje m. in. wsparcie w czynnościach samoobsługowych, w tym
w utrzymaniu higieny osobistej i w czynnościach pielęgnacyjnych, wsparcie
w prowadzeniu gospodarstwa domowego, w wypełnianiu ról społecznych,
w przemieszczaniu się poza miejscem zamieszkania oraz wsparcie w podejmowaniu
aktywności życiowej i w komunikowaniu się z otoczeniem. W celu uzyskania
szczegółowych informacji dotyczących zakresu i możliwości otrzymania wsparcia w
tej formie, osoby zainteresowane powinny skontaktować się bezpośrednio z właściwą
ze względu na swoje miejsce zamieszkania jednostką samorządu terytorialnego
(z urzędem gminy, starostwem powiatowym, ośrodkiem pomocy społecznej, centrum
pomocy rodzinie, itp.) lub organizacją pozarządową, która otrzymała dotację
z Funduszu Solidarnościowego na realizację programu. Lista organizacji realizujących
jego tegoroczną edycję oblikowano pod adresem: Lista zatwierdzonych ofert wraz z
lokalizacją organizacji w ramach Programu "Asystent osobisty osoby z
niepełnosprawnością" dla Organizacji Pozarządowych - edycja 2025 - Ministerstwo
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej - Portal Gov.pl
3. Programach „Opieka wytchnieniowa” dla Jednostek Samorządu Terytorialnego oraz
„Opieka wytchnieniowa” dla Organizacji Pozarządowych. Celem świadczonej w ich
ramach opieki wytchnieniowej jest odciążenie członków rodzin lub opiekunów osób
z niepełnosprawnościami poprzez udzielenie im wsparcia w wykonywaniu
codziennych obowiązków opiekuńczych i zapewnienie im w tym zakresie czasowego
zastępstwa. Usługa opieki wytchnieniowej może również służyć zabezpieczeniu
potrzeb osób z niepełnosprawnościami w sytuacji, gdy ich opiekunowie nie mogą
wykonywać swoich obowiązków. Adresatami programów są członkowie rodzin lub
opiekunowie sprawujący bezpośrednią opiekę nad, osobami posiadającymi orzeczenie
o niepełnosprawności w stopniu znacznym lub orzeczenie traktowane na równi z nim,
a także sprawujący opiekę nad dziećmi z orzeczoną niepełnosprawnością. Programy
realizowane są w formie usługi opieki wytchnieniowej świadczonej w ramach pobytu
dziennego w miejscu zamieszkania osoby z niepełnosprawnościami (lub w innym
miejscu wskazanym przez osobę z niepełnosprawnościami albo uczestnika programu)
oraz w formie całodobowej opieki wytchnieniowej, która może być świadczona
w miejscu zamieszkania uczestnika programu, w placówce zapewniającej opiekę
osobom z niepełnosprawnościami lub w innym miejscu wskazanym przez uczestnika
albo osobę z niepełnosprawnościami. W celu uzyskania szczegółowych informacji na

-- 3 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
temat możliwości korzystania z usługi, opiekunowie osób z niepełnosprawnościami
powinni skontaktować się z właściwą dla miejsca zamieszkania jednostką samorządu
terytorialnego lub organizacją pozarządową, która otrzymała dotację z Funduszu
Solidarnościowego na realizację programu. Lista organizacji dostępna jest pod
adresem: Lista zatwierdzonych ofert wraz z lokalizacją organizacji w ramach Programu
„Opieka wytchnieniowa” dla Organizacji Pozarządowych - edycja 2025 - Ministerstwo
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej - Portal Gov.pl
Informuję ponadto, że aktualnie trwają prace międzyresortowe zmierzające do
wypracowania satysfakcjonujących rozwiązań, również w zakresie opieki nad seniorami,
świadczenia usług opiekuńczych, a także wzmacniania kadr pomocy społecznej
w tym zakresie.
W ramach podejmowanych działań Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej prowadzi dialog z przedstawicielami organizacji związkowych, samorządów
terytorialnych oraz strony społecznej, dążąc do wypracowania optymalnych rozwiązań
służących poprawie warunków pracy kadr pomocy społecznej. W tym celu, na podstawie
zarządzenia nr 24 Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 czerwca 2024 r.
w sprawie powołania zespołu do spraw reformy systemu pomocy społecznej (Dz. Urz.
MRPiPS z 2024 r. poz. 24), 27 czerwca 2024 r. powołano wspomniany Zespół.
Członkowie zespołu – eksperci, praktycy oraz osoby ze świata nauki - mają za zadanie
wyznaczenie obszarów i kierunków zmian, by na tej podstawie wypracować rozwiązania
reformujące system pomocy społecznej w Polsce. (m.in. w zakresie wdrażania
deinstytucjonalizacji, dostępności świadczeń, usług i innych form wsparcia w ramach
systemu pomocy społecznej, sytuacji pracowników systemu pomocy społecznej). Reforma
doprowadzi do integracji różnych form wsparcia oraz zacieśnienia współpracy pomiędzy
instytucjami państwowymi, samorządami, organizacjami pozarządowymi i lokalnymi
społecznościami, co przyczyni się do zwiększenia skuteczności podejmowanych działań
pomocowych.
Pragnę również dodać, że obecnie, w ramach systemu pomocy społecznej, oferowane są
różnorodne formy wsparcia dedykowane osobom, które z powodu wieku, choroby lub
niepełnosprawności wymagają codziennej opieki. Wsparcie dla osób starszych kierowane
jest zwłaszcza do osób samotnych, w trudnej sytuacji finansowej, ale również do tych, które
z różnych przyczyn nie mogą liczyć na pomoc najbliższych. Wsparcie może być udzielane
w miejscu zamieszkania, podczas dziennego pobytu w ośrodkach wsparcia albo placówce
całodobowej. Wsparcie środowiskowe to przede wszystkim:
– usługi opiekuńcze świadczone w miejscu zamieszkania, przysługujące osobie, która jest
samotna i z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych, a jest
jej pozbawiona. Mogą zostać przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych,
a rodzina czy wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni i zstępni nie mogą jej
takiej pomocy zapewnić;
– usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania w formie usług sąsiedzkich. Obejmują one
pomoc w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, podstawową opiekę
higieniczno-pielęgnacyjną, przez którą należy rozumieć formy wsparcia niewymagające
specjalistycznej wiedzy i kompetencji oraz zapewnienie kontaktów z otoczeniem;
– specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone w miejscu zamieszkania. Przysługują
osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy
innych, a jest jej pozbawiona. Mogą być przyznane również osobie, która
wymaga pomocy innych, a rodzina czy wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni
i zstępni nie mogą jej takiej pomocy zapewnić. Specjalistyczne usługi opiekuńcze są
dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub

-- 4 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
niepełnosprawności i świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem
zawodowym;
– specjalistyczne usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Ich świadczenie należy do
zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, a realizowane jest ze środków
budżetu państwa;
– usługi świadczone w ośrodkach wsparcia. Osobom, które ze względu na wiek, chorobę
lub niepełnosprawność wymagają częściowej opieki i pomocy w zaspokajaniu
niezbędnych potrzeb życiowych, mogą być przyznane usługi opiekuńcze,
specjalistyczne usługi opiekuńcze lub posiłek w ośrodku wsparcia. Ośrodkami wsparcia
dla osób z zaburzeniami psychicznymi są np. środowiskowe domy samopomocy i kluby
samopomocy;
– mieszkania treningowe i wspomagane, będące formą przygotowującą, przy udziale
specjalistów, osoby w nich przebywające do prowadzenia niezależnego życia lub
wspierającą je w codziennym funkcjonowaniu;
– usługi wsparcia krótkoterminowego realizowane w domach pomocy społecznej. Usługi
te mogą być przyznane osobie, która ze względu na wiek, chorobę lub
niepełnosprawność wymaga doraźnej pomocy w formie pobytu całodobowego albo
dziennego ze względu na czasowe ograniczenie możliwości zapewnienia jej właściwego
wsparcia w miejscu zamieszkania przez osoby na co dzień sprawujące nad nią opiekę.
Osoby, którym nie sposób zapewnić usługi w miejscu zamieszkania, mogą zostać
skierowane do całodobowej opieki instytucjonalnej, przy czym może to się odbyć dopiero
po wyczerpaniu innych możliwości świadczenia usług pomocowych w ich środowisku
lokalnym.
Jak wynika z powyższego, Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wspiera finansowo
samorządy w realizacji ich obligatoryjnych zadań ustawowych, co pozwala na zwiększanie
dostępności usług opiekuńczych dla seniorów – również w mniejszych miejscowościach i na
obszarach wiejskich.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 5 of 5 --