Interpelacja w sprawie przeciwdziałania nielegalnemu magazynowaniu i porzucaniu odpadów niebezpiecznych na terenach prywatnych i publicznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12227
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie przeciwdziałania nielegalnemu magazynowaniu i porzucaniu odpadów niebezpiecznych na terenach prywatnych i publicznych
Zgłaszający: Marek Matuszewski
Data wpływu: 11-09-2025
Z roku na rok rośnie liczba interwencji związanych z nielegalnym składowaniem odpadów, w tym odpadów niebezpiecznych. Problem dotyczy zarówno terenów przemysłowych, jak i wiejskich, często pozostających poza bieżącym nadzorem instytucji publicznych. Porzucone beczki z substancjami chemicznymi, opony, tworzywa sztuczne czy odpady przemysłowe stanowią poważne zagrożenie dla środowiska, wód gruntowych, zdrowia ludzi i bezpieczeństwa pożarowego.
W wielu przypadkach sprawcy są trudni do ustalenia lub znikają po dokonaniu procederu, zostawiając ciężar usunięcia odpadów na barkach samorządów lokalnych. Skutkuje to poważnymi problemami finansowymi oraz napięciami społecznymi, zwłaszcza w mniejszych gminach.
W związku z tym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
Ile przypadków nielegalnego składowania odpadów zostało zgłoszonych w latach 2022-2024 – z podziałem na województwa?
Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu wczesnego wykrywania nielegalnych transportów i składowisk odpadów, szczególnie w gminach wiejskich?
Czy jest planowane zwiększenie dofinansowania dla samorządów na usuwanie porzuconych odpadów, szczególnie w przypadku nieustalenia sprawcy?
Czy rząd rozważa zaostrzenie odpowiedzialności karnej lub administracyjnej dla firm z branży odpadowej, które obchodzą obowiązujące przepisy?
Czy zostanie wprowadzony system stałego monitoringu satelitarnego lub dronowego obszarów narażonych na nielegalne składowanie?
Dbanie o czyste środowisko i przeciwdziałanie jego degradacji to nie tylko obowiązek państwa, ale również kluczowy element bezpieczeństwa ekologicznego obywateli. Oczekuję, że resort podejmie zdecydowane działania w tym zakresie.
Z wyrazami szacunku Marek Matuszewski
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada danych” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7323 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-SGO.050.23.2025.KD
3994097.16174556.13151527
Warszawa, 31-10-2025
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację posła Marka Matuszewskiego (znak: K10INT12227).
Temat: przeciwdziałanie nielegalnemu magazynowaniu i porzucaniu odpadów
niebezpiecznych na terenach prywatnych i publicznych
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr K10INT12227 przekazuję poniższą odpowiedź.
Odnosząc się do pierwszego pytania informuję, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska
(dalej: „GIOŚ”) nie prowadzi rejestru zgłoszeń dotyczących miejsc nielegalnego
nagromadzenia odpadów, w związku z czym nie posiada danych dotyczących liczby
zgłoszeń w tym zakresie. Jednocześnie pomimo braku obowiązku prowadzenia oficjalnej
inwentaryzacji miejsc nielegalnego nagromadzenia odpadów, na podstawie informacji
uzyskiwanych od wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska, w GIOŚ zostało
opracowane zestawienie miejsc nielegalnego nagromadzenia odpadów znajdujących się na
terenie kraju, które mogą stanowić szczególne zagrożenie, zawierające listę 311 takich
miejsc (według stanu na 6 lutego 2024 r.). Zestawienie to objęte jest jednak ochroną
bowiem stanowi ono integralną częścią zbioru dokumentów, którym nadano klauzulę
tajności „zastrzeżone” w rozumieniu art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie
informacji niejawnych1. Mając na uwadze powyższe, opracowane zestawienie, a także
zawarte w nim dane, w tym m.in. liczba zidentyfikowanych na terenie danego województwa
miejsc nielegalnego nagromadzenia odpadów, może zostać udostępnione jednak
z zachowaniem przepisów art. 4 ust 1 ww. ustawy. Jako poseł pan Matuszewski może
uzyskać dostęp do materiałów niejawnych oznaczonych klauzulą „tajne” włącznie, jednak
nie przysługuje mu on automatycznie z racji pełnionej funkcji. Aby taki dostęp uzyskać,
konieczne jest spełnienie warunków określonych w ustawie z dnia 5 sierpnia 2010 r.
o ochronie informacji niejawnych2.
1 Dz.U. z 2025 r. poz. 1209
2Dz. U. z 2025 r. poz. 1209
-- 1 of 3 --
Odpowiadając na pytanie nr 2 należy podkreślić, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz
GIOŚ podejmują szereg działań mających na celu przeciwdziałanie nielegalnemu
przemieszczaniu i składowaniu odpadów. Działania te obejmują nadzór nad
transgranicznym przemieszczaniem odpadów zgodnie z przepisami krajowymi i unijnymi,
a także przeprowadzanie kontroli transportów oraz podmiotów gospodarczych we
współpracy z uprawnionymi służbami (Policja, Inspekcja Transportu Drogowego, Krajowa
Administracja Skarbowa), oraz organizację cyklicznych szkoleń dla przedstawicieli służb
kontrolnych.
Ponadto od 2022 r. w Polsce obowiązuje system SENT, który umożliwia elektroniczny
nadzór nad przewozem odpadów (wszystkich rodzajów odpadów podlegających
transgranicznemu przemieszczaniu oraz wybranych rodzajów w obrocie krajowym). Oprócz
tego od dnia 21 maja 2026 r. planowane jest wdrożenie systemu DIWASS (Digital Waste
Shipment System), zapewniającego rejestrację wszystkich transgranicznych transportów
odpadów. Należy również zauważyć, że w przepisach obowiązującego prawa można znaleźć
wiele wymagań mających na celu ograniczenie procederu nielegalnego porzucania odpadów
jak i likwidacji jego skutków. W ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach3 zawarte są
przepisy wskazujące na sposób usuwania odpadów z miejsc do tego nieprzeznaczonych
wraz ze wskazaniem, kto jest odpowiedzialny za ich usuniecie i zagospodarowanie.
W odpowiedzi na pytanie 3 informuję, że w Ministerstwie Klimatu i Środowiska
przeprowadzono prace legislacyjne w celu stworzenia możliwości (wprowadzenie podstawy
prawnej – art. 226b o odpadach) dla przekazywania organom administracji środków
z rezerwy celowej budżetu państwa na usunięcie nielegalnie nagromadzonych odpadów na
podstawie art. 26a ustawy o odpadach. Ich rezultatem jest uchwalona w dniu 21 listopada
2024 r. ustawa o zmianie ustawy o odpadach oraz ustawy o zmianie ustawy o odpadach
oraz niektórych innych ustaw4. Jednocześnie na 2025 r. w ustawie budżetowej zostały
zabezpieczone środki z rezerwy celowej budżetu państwa w wysokości 200 mln zł na ww.
cel. Potencjalni beneficjenci naboru do rezerwy celowej budżetu państwa zostali wyłonieni
na podstawie list opracowanych przez wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska
(WIOŚ), zawierających wyselekcjonowane lokalizacje nielegalnego zdeponowania
odpadów, które mogą stanowić zagrożenie dla lokalnej społeczności — w szczególności dla
życia i zdrowia ludzi oraz dla środowiska. Ponadto obecnie został ogłoszony nowy program
dofinansowania ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej. Niemniej jednak środki te zostaną skierowane na najpilniejsze projekty tj. do 14
lokalizacji zgłoszonych do wojewodów i ocenionych przez nich wraz z wojewódzkimi
inspektoratami ochrony środowiska – dla których zabrakło w bieżącym roku środków
z rezerwy celowej. W sumie kwota potrzebna do usunięcia odpadów we wszystkich 14
lokalizacjach wynosi ok. 100 mln zł. Kolejne środki z rezerwy celowej budżetu państwa
w zależności od ostatecznego kształtu ustawy budżetowej będą dostępne w 2026 i 2027 r.
Ich dystrybucja jest planowana ponownie za pośrednictwem wojewodów z udziałem WIOŚ,
analogicznie do roku bieżącego.
Nawiązując do pytania numer 4 w zakresie odpowiedzialności karnej i administracyjnej dla
podmiotów naruszających przepisy dotyczące gospodarki odpadami, w każdym przypadku
to posiadacz odpadów, który nielegalnie nagromadził odpady, powinien zostać obciążony
kosztami ich usunięcia zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci" wyrażoną w art. 7 ustawy
z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska5. W ustawie o odpadach
wprowadzono szereg regulacji wskazujących, iż za zagospodarowanie odpadów odpowiada
3 Dz.U. 2023 r. poz. 1587, ze zm.
4 Dz.U. 2024 poz. 1834
5 Dz.U. z 2025 r. poz. 647, ze zm.
-- 2 of 3 --
posiadacz odpadów, wraz z poniesieniem wszystkich kosztów w tym zakresie. Ponadto
GIOŚ prowadzi prace legislacyjne nad nową ustawą o transgranicznym przemieszczaniu
odpadów, której projekt przewiduje m.in. możliwość cofnięcia zezwoleń na zbieranie lub
przetwarzanie odpadów, podwyższenie minimalnych kar pieniężnych (do 30 000 zł dla
odpadów z tzw. zielonej listy oraz do 50 000 zł dla odpadów niebezpiecznych), a także
wprowadzenie mechanizmu dochodzenia przez GIOŚ zwrotu kosztów zagospodarowania
odpadów w przypadku braku możliwości ich wyegzekwowania od podmiotu
zobowiązanego.
Odnosząc się do pytania nr 5 informuję, że GIOŚ nie prowadzi obecnie prac nad wdrożeniem
systemowego, stałego monitoringu satelitarnego lub dronowego. Niemniej jednak
w ramach działań kontrolnych i interwencyjnych wykorzystywane są naloty z użyciem
bezzałogowych statków powietrznych (BSP) oraz dane satelitarne z konstelacji Sentinel.
Ponadto w dniu 11 września 2025 r. GIOŚ zawarł porozumienie z Polską Agencją Kosmiczną
w zakresie współpracy dotyczącej wykorzystania danych satelitarnych.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 3 of 3 --