Interpelacja w sprawie monitoringu jakości powietrza na obszarach wiejskich północnego Mazowsza
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12217
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie monitoringu jakości powietrza na obszarach wiejskich północnego Mazowsza
Zgłaszający: Rafał Romanowski
Data wpływu: 11-09-2025
Szanowna Pani Minister,
jako poseł ziemi mazowieckiej zwracam się z interpelacją dotyczącą systemu monitoringu jakości powietrza na obszarach wiejskich północnej części województwa mazowieckiego obejmujących powiaty: ciechanowski, płoński, żuromiński, mławski oraz przasnyski.
Obecnie w tych powiatach funkcjonuje zaledwie kilka stacji pomiarowych jakości powietrza zlokalizowanych głównie w miastach powiatowych. W mniejszych miejscowościach i na wsiach – takich jak gminy Regimin, Dzierzążnia czy Radzanów – brak jest stałych punktów monitorujących. Powoduje to, że mieszkańcy tych terenów pozbawieni są bieżących i rzetelnych informacji o stanie powietrza, którym oddychają na co dzień.
Tymczasem raporty o stanie środowiska jednoznacznie wskazują, że największe problemy z jakością powietrza w Polsce występują właśnie w sezonie grzewczym, gdy w domowych piecach spalane są paliwa stałe – często niskiej jakości węgiel lub drewno. Zjawisko to, nazywane niską emisją, szczególnie dotyka obszary wiejskie, gdzie tradycyjne źródła ogrzewania są wciąż powszechnie stosowane.
Zanieczyszczenia powietrza – pyły zawieszone PM10 i PM2,5 czy benzo(a)piren – mają udokumentowany wpływ na zdrowie mieszkańców, prowadząc do chorób układu oddechowego, krążenia, a także zwiększając ryzyko nowotworów. Problem ten dotyczy również dzieci i osób starszych, szczególnie w regionach, gdzie monitoring jakości powietrza jest niewystarczający i nie daje wiarygodnych danych ostrzegających przed przekroczeniami norm.
Brak odpowiedniego systemu pomiarowego sprawia, że społeczności lokalne nie są świadome zagrożeń, a samorządy mają ograniczone możliwości podejmowania skutecznych działań antysmogowych. Rozbudowa sieci monitoringu pozwoliłaby nie tylko na lepsze rozpoznanie problemu, ale również na wdrożenie programów naprawczych – takich jak wymiana pieców, dofinansowania do czystych źródeł ciepła czy edukacja mieszkańców.
Dlatego zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Ile stacji i czujników jakości powietrza (zarówno w ramach państwowego monitoringu środowiska, jak i sieci lokalnych) działa obecnie na obszarze powiatów: ciechanowskiego, płońskiego, żuromińskiego, mławskiego i przasnyskiego? Proszę o przedstawienie szczegółowej lokalizacji oraz rodzaju wykonywanych pomiarów (pyły zawieszone PM10, PM2,5, benzo(a)piren, inne).
2. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje w najbliższych latach zwiększenie liczby punktów pomiarowych w tych powiatach? Jeżeli tak – o ile stacji/czujników? W jakich lokalizacjach przewiduje się ich instalację?
3. Czy w gminach typowo wiejskich, takich jak Regimin (pow. ciechanowski), Dzierzążnia (pow. płoński), Radzanów (pow. mławski), ministerstwo dopuszcza uruchomienie pilotażowych czujników jakości powietrza, tak aby mieszkańcy otrzymywali bieżące dane o stanie powietrza w czasie rzeczywistym?
4. Czy ministerstwo prowadzi lub planuje prowadzić współpracę z samorządami powiatowymi i gminnymi w zakresie instalowania dodatkowych czujników, w szczególności w mniejszych miejscowościach, gdzie problem niskiej emisji z pieców węglowych jest najbardziej odczuwalny?
5. Czy planowane są środki finansowe (np. z programów NFOŚiGW, WFOŚiGW lub w ramach funduszy unijnych) na rozbudowę sieci monitoringu jakości powietrza w powiatach północnego Mazowsza, a jeśli tak – kiedy i w jakiej wysokości?
6. W jakim horyzoncie czasowym można spodziewać się przedstawienia harmonogramu działań ministerstwa w zakresie poprawy monitoringu powietrza na obszarach wiejskich północnego Mazowsza?
Podkreślam, że zapewnienie dostępu do wiarygodnych i aktualnych danych o jakości powietrza jest nie tylko kwestią zdrowia publicznego, ale również przejrzystości działania państwa wobec obywateli. Rozbudowa sieci monitoringu na terenach wiejskich północnego Mazowsza umożliwi podejmowanie realnych działań antysmogowych, podniesie świadomość ekologiczną społeczności lokalnych i w konsekwencji przyczyni się do poprawy jakości życia mieszkańców.
Z wyrazami szacunku
Rafał Romanowski
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Krzysztof Bolesta
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada informacji” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7112 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Krzysztof Bolesta
DPN-WJP.050.12.2025.MB
3994033.16123389.12996467
Warszawa, 08-10-2025
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Rafała Romanowskiego w sprawie
monitoringu jakości powietrza na obszarach wiejskich północnego Mazowsza
(znak: K10INT12217)
Temat: monitoring jakości powietrza na obszarach wiejskich północnego Mazowsza
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przekazuję odpowiedzi na zadane w interpelacji pytania:
1. Ile stacji i czujników jakości powietrza (zarówno w ramach Państwowego Monitoringu
Środowiska, jak i sieci lokalnych) działa obecnie na obszarze powiatów: ciechanowskiego,
płońskiego, żuromińskiego, mławskiego i przasnyskiego? Proszę o przedstawienie
szczegółowej lokalizacji oraz rodzaju wykonywanych pomiarów (pyły zawieszone PM10,
PM2, 5, benzo(a)piren, inne).
Za pomiary jakości powietrza w Polsce odpowiada Główny Inspektorat Ochrony
Środowiska (dalej: „GIOŚ”). GIOŚ nadzoruje i prowadzi monitoring jakości powietrza w
ramach Państwowego Monitoringu Środowiska (dalej: „PMŚ”). Obecnie na obszarze
powiatów: ciechanowskiego, płońskiego, żuromińskiego, mławskiego i przasnyskiego w
ramach PMŚ funkcjonuje jedna stacja, która jest zlokalizowana w Ciechanowie przy ul.
Kraszewskiego 12. Na tej stacji są wykonywane pomiary pyłu zawieszonego PM10 i
PM2,5 oraz benzo(a)pirenu zawartego w pyle zawieszonym PM10. GIOŚ nie posiada
informacji o czujnikach lokalnych funkcjonujących poza siecią pomiarową jakości
powietrza PMŚ.
2. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje w najbliższych latach zwiększenie liczby
punktów pomiarowych w tych powiatach? Jeżeli tak – o ile stacji/czujników oraz w jakich
lokalizacjach przewiduje się ich instalację?
Liczba i lokalizacja stacji pomiarowych zależą od wysokości stężeń zanieczyszczeń - GIOŚ
przeprowadza oceny jakości powietrza celem ustalenia minimalnej wymaganej liczby
stanowisk pomiarowych w każdej strefie i optymalizacji systemu rocznych ocen jakości
powietrza zgodnie z wymaganiami odpowiednich przepisów prawa krajowego[1] i
dyrektyw UE[2]. Powiaty: ciechanowski, płoński, żuromiński, mławski i przasnyski są
częścią strefy mazowieckiej. Ostatnia wieloletnia ocena jakości powietrza w
-- 1 of 3 --
2
województwie mazowieckim obejmująca lata 2019-2023 nie wykazała potrzeby
zwiększenia liczby stacji w strefie mazowieckiej. Mając powyższe na uwadze oraz ze
względu na możliwości finansowo-organizacyjne, obecnie GIOŚ nie planuje zwiększenia
liczby stacji pomiarowych w powiatach: ciechanowskim (funkcjonuje 1 stacja), płońskim,
żuromińskim, mławskim i przasnyskim. Wyniki pomiarów jakości powietrza w strefie
mazowieckiej, w której znajdują się ww. powiaty uzupełnione są corocznie wynikami
modelowania matematycznego transportu i przemian substancji w powietrzu. Pozwala to
oceniać jakość powietrza na obszarze całej strefy.
Kolejna wieloletnia ocena jakości powietrza zostanie wykonana dla lat 2021-2025, w
terminie do 30 września 2026 r. i będzie ona elementem wdrożenia wymagań nowej
Dyrektywy PE i Rady (UE) 2024/2881[3], zwanej dyrektywą AAQD. Wyniki tej oceny
pozwolą określić, czy według nowych przepisów istnieje potrzeba zwiększenia
intensywności pomiarów na terenie północnego Mazowsza.
3. Czy w gminach typowo wiejskich, takich jak Regimin (pow. ciechanowski), Dzierzążnia
(pow. płoński), Radzanów (pow. mławski), ministerstwo dopuszcza uruchomienie
pilotażowych czujników jakości powietrza, tak aby mieszkańcy otrzymywali bieżące dane
o stanie powietrza w czasie rzeczywistym?
W ramach PMŚ obecnie nie planuje się uruchamiania pilotażowych pomiarów za pomocą
czujników jakości powietrza. Metodyka pomiarów stosowana w czujnikach nie ma
wykazanej równoważności do metodyki referencyjnej, co oznacza, że jest ona obarczona
dużą niepewnością wyników.
Czujniki nie spełniają wymogów prawa w odniesieniu do jakości uzyskiwanych wyników
pomiarów i nie mogą stanowić podstawy do ocen jakości powietrza wykonywanych w
ramach PMŚ.
Przy uwzględnieniu powyższego założenia, pilotażowe pomiary jakości powietrza mogą
być finansowane i prowadzone przez gminy.
4. Czy ministerstwo prowadzi lub planuje prowadzić współpracę z samorządami
powiatowymi i gminnymi w zakresie instalowania dodatkowych czujników, w
szczególności w mniejszych miejscowościach, gdzie problem niskiej emisji z pieców
węglowych jest najbardziej odczuwalny?
GIOŚ obecnie nie planuje współpracy z samorządami powiatowymi i gminnymi w zakresie
instalowania dodatkowych czujników, z powodów opisanych w pkt. 2 i 3.
5. Czy planowane są środki finansowe (np. z programów NFOŚiGW, WFOŚiGW lub w
ramach funduszy unijnych) na rozbudowę sieci monitoringu jakości powietrza w
powiatach północnego Mazowsza, a jeśli tak – kiedy i w jakiej wysokości?
GIOŚ w planach finansowych na rok 2026 nie ma środków finansowych na rozbudowę
sieci monitoringu jakości powietrza w Polsce, w tym w powiatach północnej części
województwa mazowieckiego. Planowana jest natomiast wymiana części zużytego sprzętu
pomiarowego na nowy - w ramach funduszy unijnych - projektu FENIKS.
6. W jakim horyzoncie czasowym można spodziewać się przedstawienia harmonogramu
działań ministerstwa w zakresie poprawy monitoringu powietrza na obszarach wiejskich
północnego Mazowsza?
-- 2 of 3 --
3
Plany rozwoju sieci monitoringu jakości powietrza zostaną opracowane w oparciu o wyniki
oceny jakości powietrza za lata 2021-2025, która zostanie wykonana w roku 2026. Będą
one realizowane w latach kolejnych pod warunkiem dostępności środków finansowych na
ten cel.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Podstawa prawna:
[1] Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 647 i
1080) i rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 11 grudnia 2020 r. w sprawie
dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 870)
[2] dyrektywa 2008/50/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie
jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy (Dz. Urz. UE L. 152 z 11.06.2008, str.1),
dyrektywa 2004/107/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie
arsenu, kadmu, rtęci, niklu i wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w otaczającym
powietrzu (Dz. Urz. UE L 23 z 26.01.2005, str. 3) i dyrektywa 2015/1480 Komisji (UE) z dnia 28
sierpnia 2015 r. zmieniająca niektóre załączniki do dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady
2004/107/WE i 2008/50/WE ustanawiających przepisy dotyczące metod referencyjnych,
zatwierdzania danych i lokalizacji punktów pomiarowych do oceny jakości powietrza (Dz. Urz. UE L
226 z 29.08.2015, str. 4-11).
[3] dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2881 z dnia 23 października 2024 r. w
sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy (wersja przekształcona) (Dz. Urz. UE. L z
20.11.2024 r.)
-- 3 of 3 --