Interpelacja nr 12216
Interpelacja w sprawie zwiększenia środków finansowych na remonty oraz działalność kulturalną wiejskich domów kultury i świetlic środowiskowych w północno-zachodniej części Mazowsza
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zwiększenia środków finansowych na remonty oraz działalność kulturalną wiejskich domów kultury i świetlic środowiskowych w północno-zachodniej części Mazowsza
Interpelacja nr 12216
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie zwiększenia środków finansowych na remonty oraz działalność kulturalną wiejskich domów kultury i świetlic środowiskowych w północno-zachodniej części Mazowsza
Zgłaszający: Rafał Romanowski
Data wpływu: 11-09-2025
Szanowna Pani Minister,
dostęp do kultury jest jednym z podstawowych praw obywateli, a jego zapewnienie – obowiązkiem państwa. W praktyce jednak istnieją znaczące dysproporcje pomiędzy mieszkańcami dużych miast a społecznościami wiejskimi, jeśli chodzi o możliwości uczestnictwa w życiu kulturalnym.
Na obszarze północno-zachodniego Mazowsza – w powiatach ciechanowskim, przasnyskim, mławskim, żuromińskim i płońskim – wiejskie domy kultury i świetlice środowiskowe odgrywają fundamentalną rolę w życiu lokalnych społeczności. Są one często jedynymi instytucjami, które umożliwiają mieszkańcom, zwłaszcza dzieciom, młodzieży oraz osobom starszym, udział w zajęciach artystycznych, edukacyjnych i integracyjnych.
Niestety, sytuacja tych placówek jest trudna. Problemy, z jakimi borykają się gminy, obejmują:
- funkcjonowanie w budynkach wzniesionych kilkadziesiąt lat temu, często nieremontowanych od dekad, bez izolacji termicznej, z przestarzałymi instalacjami elektrycznymi i sanitarnymi,
- brak nowoczesnego wyposażenia sal (nagłośnienia, multimediów, komputerów, instrumentów muzycznych),
- ograniczone środki na bieżącą działalność, co skutkuje redukcją liczby zajęć i wydarzeń kulturalnych,
- niewystarczające wsparcie kadrowe – instruktorzy i animatorzy kultury pracują często na niepełnych etatach, co uniemożliwia rozwinięcie stałej oferty programowej.
Jednocześnie lokalne samorządy sygnalizują rosnące potrzeby inwestycyjne w tym zakresie. Szacuje się, że koszt remontów i doposażenia jednej świetlicy czy domu kultury waha się od 500 tys. zł do nawet kilku milionów złotych w przypadku większych inwestycji. Budżety gmin wiejskich są niewystarczające, aby samodzielnie udźwignąć te wydatki, szczególnie wobec licznych innych potrzeb infrastrukturalnych.
Warto podkreślić, że brak odpowiednich warunków funkcjonowania placówek kultury na wsi przyczynia się do pogłębiania różnic społecznych i cywilizacyjnych pomiędzy obszarami wiejskimi a miejskimi. W dłuższej perspektywie skutkuje to ograniczonymi możliwościami rozwoju młodych pokoleń, osłabieniem więzi społecznych i marginalizacją kulturową mieszkańców.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje uruchomienie dedykowanego programu wsparcia dla wiejskich domów kultury i świetlic środowiskowych, uwzględniającego zarówno remonty, jak i doposażenie w nowoczesny sprzęt?
2. Czy możliwe jest zwiększenie środków w ramach już istniejących programów, takich jak „Infrastruktura domów kultury”, tak aby większa liczba gmin wiejskich mogła skutecznie aplikować o dofinansowanie?
3. Jakie działania podejmuje obecnie ministerstwo, aby zapewnić równe szanse dostępu do kultury zarówno mieszkańcom wsi, jak i miast, w szczególności w regionach oddalonych od dużych ośrodków kulturalnych?
4. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie mechanizmów premiujących gminy wiejskie w konkursach grantowych, aby zniwelować dysproporcje w możliwościach aplikacyjnych pomiędzy samorządami wiejskimi a miejskimi?
5. Czy możliwe jest włączenie do współfinansowania inwestycji kulturalnych w gminach wiejskich dodatkowych środków z funduszy europejskich w ramach nowej perspektywy finansowej?
Podsumowując: zwiększenie środków na rozwój infrastruktury kulturalnej na obszarach wiejskich nie jest jedynie kwestią poprawy warunków lokalowych. To inwestycja w rozwój kapitału społecznego, edukację kulturalną i podtrzymywanie dziedzictwa narodowego. Wiejskie domy kultury i świetlice środowiskowe stanowią centra życia lokalnego, których rola – w dobie kryzysu więzi społecznych – jest nieoceniona.
Z wyrazami szacunku
Rafał Romanowski
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 12216
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie zwiększenia środków finansowych na remonty oraz działalność kulturalną wiejskich domów kultury i świetlic środowiskowych w północno-zachodniej części Mazowsza
Zgłaszający: Rafał Romanowski
Data wpływu: 11-09-2025
Szanowna Pani Minister,
dostęp do kultury jest jednym z podstawowych praw obywateli, a jego zapewnienie – obowiązkiem państwa. W praktyce jednak istnieją znaczące dysproporcje pomiędzy mieszkańcami dużych miast a społecznościami wiejskimi, jeśli chodzi o możliwości uczestnictwa w życiu kulturalnym.
Na obszarze północno-zachodniego Mazowsza – w powiatach ciechanowskim, przasnyskim, mławskim, żuromińskim i płońskim – wiejskie domy kultury i świetlice środowiskowe odgrywają fundamentalną rolę w życiu lokalnych społeczności. Są one często jedynymi instytucjami, które umożliwiają mieszkańcom, zwłaszcza dzieciom, młodzieży oraz osobom starszym, udział w zajęciach artystycznych, edukacyjnych i integracyjnych.
Niestety, sytuacja tych placówek jest trudna. Problemy, z jakimi borykają się gminy, obejmują:
- funkcjonowanie w budynkach wzniesionych kilkadziesiąt lat temu, często nieremontowanych od dekad, bez izolacji termicznej, z przestarzałymi instalacjami elektrycznymi i sanitarnymi,
- brak nowoczesnego wyposażenia sal (nagłośnienia, multimediów, komputerów, instrumentów muzycznych),
- ograniczone środki na bieżącą działalność, co skutkuje redukcją liczby zajęć i wydarzeń kulturalnych,
- niewystarczające wsparcie kadrowe – instruktorzy i animatorzy kultury pracują często na niepełnych etatach, co uniemożliwia rozwinięcie stałej oferty programowej.
Jednocześnie lokalne samorządy sygnalizują rosnące potrzeby inwestycyjne w tym zakresie. Szacuje się, że koszt remontów i doposażenia jednej świetlicy czy domu kultury waha się od 500 tys. zł do nawet kilku milionów złotych w przypadku większych inwestycji. Budżety gmin wiejskich są niewystarczające, aby samodzielnie udźwignąć te wydatki, szczególnie wobec licznych innych potrzeb infrastrukturalnych.
Warto podkreślić, że brak odpowiednich warunków funkcjonowania placówek kultury na wsi przyczynia się do pogłębiania różnic społecznych i cywilizacyjnych pomiędzy obszarami wiejskimi a miejskimi. W dłuższej perspektywie skutkuje to ograniczonymi możliwościami rozwoju młodych pokoleń, osłabieniem więzi społecznych i marginalizacją kulturową mieszkańców.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego planuje uruchomienie dedykowanego programu wsparcia dla wiejskich domów kultury i świetlic środowiskowych, uwzględniającego zarówno remonty, jak i doposażenie w nowoczesny sprzęt?
2. Czy możliwe jest zwiększenie środków w ramach już istniejących programów, takich jak „Infrastruktura domów kultury”, tak aby większa liczba gmin wiejskich mogła skutecznie aplikować o dofinansowanie?
3. Jakie działania podejmuje obecnie ministerstwo, aby zapewnić równe szanse dostępu do kultury zarówno mieszkańcom wsi, jak i miast, w szczególności w regionach oddalonych od dużych ośrodków kulturalnych?
4. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie mechanizmów premiujących gminy wiejskie w konkursach grantowych, aby zniwelować dysproporcje w możliwościach aplikacyjnych pomiędzy samorządami wiejskimi a miejskimi?
5. Czy możliwe jest włączenie do współfinansowania inwestycji kulturalnych w gminach wiejskich dodatkowych środków z funduszy europejskich w ramach nowej perspektywy finansowej?
Podsumowując: zwiększenie środków na rozwój infrastruktury kulturalnej na obszarach wiejskich nie jest jedynie kwestią poprawy warunków lokalowych. To inwestycja w rozwój kapitału społecznego, edukację kulturalną i podtrzymywanie dziedzictwa narodowego. Wiejskie domy kultury i świetlice środowiskowe stanowią centra życia lokalnego, których rola – w dobie kryzysu więzi społecznych – jest nieoceniona.
Z wyrazami szacunku
Rafał Romanowski
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5.4 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4184 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 12216 posła Rafała Romanowskiego z 22 września 2025
roku w sprawie zwiększenia środków finansowych na remonty oraz działalność kulturalną
wiejskich domów kultury i świetlic środowiskowych w północno-zachodniej części
Mazowsza, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zgadza się ze stwierdzeniem, że wiejskie
domy kultury i świetlice środowiskowe pełnią niezwykle istotną rolę w życiu lokalnych
społeczności, zapewniając dostęp do oferty kulturalnej, co w wielu przypadkach bez udziału
tych instytucji byłoby znacząco utrudnione. Jednocześnie należy podkreślić, że ustawa
z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej czyni
organizatorów samorządowych instytucji kultury głównymi odpowiedzialnymi za
zapewnienie odpowiednich warunków do realizowania ich misji. Minister Kultury
i Dziedzictwa Narodowego podejmuje rozmaite działania na rzecz instytucji kultury
działających w małych miejscowościach, a najbardziej znaczące są na tym polu programy
Ministra oraz programy instytucji podległych i nadzorowanych.
Z dostępnych danych za lata 2023 i 2024 wynika, że samorządowe instytucje kultury
z północno-zachodniego Mazowsza dość rzadko ubiegały się o dotacje ze środków MKiDN
możliwe do uzyskania w programach Ministra. Wśród 195 wniosków złożonych do
programów w roku 2023 przez domy, centra i ośrodki kultury z całego Mazowsza
(z wyłączeniem Warszawy) znalazły się pojedyncze aplikacje do programów
tj. Infrastruktura domów kultury, Sztuki wizualne i Edukacja kulturalna podmiotów z obszaru
wskazanego przez pana posła. Były to projekty m.in. z Przasnysza, Mławy, Opinogóry Górnej
czy Raciąża, które w większości przypadków nie dotyczyły zresztą potrzeb
infrastrukturalnych i nie otrzymywały finansowania. Analogiczna sytuacja miała miejsce
w 2024 r. Wówczas wśród 212 wniosków o dofinansowanie złożonych przez mazowieckie
domy, centra i ośrodki kultury spoza Warszawy w naborach do wszystkich programów
Ministra zaledwie pojedyncze aplikacje pochodziły z północno-zachodnich powiatów
województwa mazowieckiego (przede wszystkim z tych samych miejscowości co rok
wcześniej). Choć w tym wąskim gronie znalazły się też wnioski, na podstawie których
przyznano dofinansowanie, należy stwierdzić, że północno-zachodnie Mazowsze jawi się
jako wyraźnie niedoreprezentowane w programach Ministra w porównaniu z pozostałymi
obszarami województwa. Zainteresowanie programami w instytucjach z miejscowości
leżących zaledwie kilkadziesiąt kilometrów od granic powiatów wspomnianych w
interpelacji jest znacząco większe, podobnie jak i sukcesy w pozyskiwaniu środków z tych
źródeł.
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
W związku z powyższym wydaje się, że podstawy problemu sygnalizowanego przez pana
posła należy upatrywać nie w zbyt skromnej lub nieadekwatnej ofercie programowej
MKiDN, lecz w niskim zainteresowaniu instytucji z północno-zachodniego Mazowsza
pozyskiwaniem środków z istniejących programów. Oczywiście, powody dla
niewystępowania o dotacje z tego źródła mogą być rozmaite, jednak warto zauważyć
znaczącą dysproporcję w samym już zainteresowaniu programami między poszczególnymi
rejonami Mazowsza.
Jednocześnie MKiDN rozważa obecnie wprowadzenie zmian koncepcyjnych i finansowych
w niektórych programach, aby wzbogacić dotychczasową ofertę programów dotacyjnych
dostępnych dla lokalnych instytucji kultury w całym kraju.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel
-- 2 of 2 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 12216 posła Rafała Romanowskiego z 22 września 2025
roku w sprawie zwiększenia środków finansowych na remonty oraz działalność kulturalną
wiejskich domów kultury i świetlic środowiskowych w północno-zachodniej części
Mazowsza, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zgadza się ze stwierdzeniem, że wiejskie
domy kultury i świetlice środowiskowe pełnią niezwykle istotną rolę w życiu lokalnych
społeczności, zapewniając dostęp do oferty kulturalnej, co w wielu przypadkach bez udziału
tych instytucji byłoby znacząco utrudnione. Jednocześnie należy podkreślić, że ustawa
z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej czyni
organizatorów samorządowych instytucji kultury głównymi odpowiedzialnymi za
zapewnienie odpowiednich warunków do realizowania ich misji. Minister Kultury
i Dziedzictwa Narodowego podejmuje rozmaite działania na rzecz instytucji kultury
działających w małych miejscowościach, a najbardziej znaczące są na tym polu programy
Ministra oraz programy instytucji podległych i nadzorowanych.
Z dostępnych danych za lata 2023 i 2024 wynika, że samorządowe instytucje kultury
z północno-zachodniego Mazowsza dość rzadko ubiegały się o dotacje ze środków MKiDN
możliwe do uzyskania w programach Ministra. Wśród 195 wniosków złożonych do
programów w roku 2023 przez domy, centra i ośrodki kultury z całego Mazowsza
(z wyłączeniem Warszawy) znalazły się pojedyncze aplikacje do programów
tj. Infrastruktura domów kultury, Sztuki wizualne i Edukacja kulturalna podmiotów z obszaru
wskazanego przez pana posła. Były to projekty m.in. z Przasnysza, Mławy, Opinogóry Górnej
czy Raciąża, które w większości przypadków nie dotyczyły zresztą potrzeb
infrastrukturalnych i nie otrzymywały finansowania. Analogiczna sytuacja miała miejsce
w 2024 r. Wówczas wśród 212 wniosków o dofinansowanie złożonych przez mazowieckie
domy, centra i ośrodki kultury spoza Warszawy w naborach do wszystkich programów
Ministra zaledwie pojedyncze aplikacje pochodziły z północno-zachodnich powiatów
województwa mazowieckiego (przede wszystkim z tych samych miejscowości co rok
wcześniej). Choć w tym wąskim gronie znalazły się też wnioski, na podstawie których
przyznano dofinansowanie, należy stwierdzić, że północno-zachodnie Mazowsze jawi się
jako wyraźnie niedoreprezentowane w programach Ministra w porównaniu z pozostałymi
obszarami województwa. Zainteresowanie programami w instytucjach z miejscowości
leżących zaledwie kilkadziesiąt kilometrów od granic powiatów wspomnianych w
interpelacji jest znacząco większe, podobnie jak i sukcesy w pozyskiwaniu środków z tych
źródeł.
-- 1 of 2 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
W związku z powyższym wydaje się, że podstawy problemu sygnalizowanego przez pana
posła należy upatrywać nie w zbyt skromnej lub nieadekwatnej ofercie programowej
MKiDN, lecz w niskim zainteresowaniu instytucji z północno-zachodniego Mazowsza
pozyskiwaniem środków z istniejących programów. Oczywiście, powody dla
niewystępowania o dotacje z tego źródła mogą być rozmaite, jednak warto zauważyć
znaczącą dysproporcję w samym już zainteresowaniu programami między poszczególnymi
rejonami Mazowsza.
Jednocześnie MKiDN rozważa obecnie wprowadzenie zmian koncepcyjnych i finansowych
w niektórych programach, aby wzbogacić dotychczasową ofertę programów dotacyjnych
dostępnych dla lokalnych instytucji kultury w całym kraju.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel
-- 2 of 2 --