Interpelacja w sprawie świadczeń opieki zdrowotnej przysługujących uchodźcom z Ukrainy
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 1221
do ministra zdrowia
w sprawie świadczeń opieki zdrowotnej przysługujących uchodźcom z Ukrainy
Zgłaszający: Adam Dziedzic
Data wpływu: 29-01-2024
Szanowna Pani Minister,
w dniu 12 marca 2022 roku Rzeczpospolita Polska przyznała szereg świadczeń socjalnych dla uciekających przed wojną obywateli Ukrainy. Jednym z nich jest dostęp do bezpłatnego leczenia w placówkach, które podpisały umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia.
Identycznie jak przy świadczeniach socjalnych prawo do korzystania z publicznej opieki zdrowotnej obejmuje obywateli Ukrainy, którzy bezpośrednio przekroczyli granicę polsko-ukraińską po 24 lutego 2022 roku, ich małżonków, także nieposiadających obywatelstwa ukraińskiego, obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka i członków ich najbliższej rodziny, którzy wjechali do Polski od 24 lutego 2022 roku, dziecko urodzone już w Polsce, jeżeli jego matka przybyła do Polski po 24 lutego 2022 roku lub jest żoną obywatela Ukrainy, który przybył do Polski po bestialskim ataku Rosji na Ukrainie. Nie trzeba mieć przyznanego numeru PESEL, żeby korzystać z bezpłatnej opieki medycznej w Polsce. Uprawnienia do bezpłatnej opieki medycznej w ramach NFZ na mocy tzw. specustawy traci osoba, która wyjedzie z Polski na dłużej niż 30 dni. Dlatego dokumentem uprawniającym do rejestracji w przychodni jest paszport z wbitym stemplem wjazdu na teren Polski, jednakże nie wcześniejszym niż 24 lutego 2022 roku. Może to być także inny dokument podróży albo zaświadczenie wydane przez Straż Graniczną RP.
Uchodźcy ukraińscy mają prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, udzielonych w Polsce, na analogicznych zasadach i w analogicznym zakresie, jak osoby ubezpieczone w Polsce. Wyjątki stanowią tu: leczenie uzdrowiskowe, rehabilitacja uzdrowiskowa, prawo do leczenia za granicą oraz zwrot środków za leczenie za granicą na podstawie dyrektywy „transgranicznej“. Przysługują także świadczenia w zakresie zapobiegania i leczenia chorób zakaźnych, czyli szczepienia przeciwko COVID-19, testy w kierunku koronawirusa oraz leczenie związane z COVID-19, a dzieciom przysługują szczepienia ochronne w ramach kalendarza szczepień ochronnych. Przysługuje im również prawo do produktów leczniczych w ramach programów zdrowotnych Ministerstwa Zdrowia.
Program lekowy to świadczenie gwarantowane. Leczenie w ramach programu odbywa się z zastosowaniem innowacyjnych, kosztownych substancji czynnych, które nie są finansowane w ramach innych świadczeń gwarantowanych. Leczenie jest prowadzone w wybranych jednostkach chorobowych i obejmuje ściśle zdefiniowaną grupę pacjentów. Pacjenci zakwalifikowani do programów lekowych są leczeni bezpłatnie. Decyzję o kwalifikacji podejmuje lekarz placówki posiadającej kontrakt w tym zakresie – w oparciu o szczegółowe kryteria włączenia do programu. Terapia w ramach unikalnych programów lekowych obejmuje schorzenia, które dzieli się na choroby onkologiczne i nieonkoloigczne.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
Jaki był koszt finansowania unikalnych programów lekowych w leczeniu chorób onkologicznych uchodźców ukraińskich w roku 2022, a jaka w roku 2023?
Jaki był koszt finansowania unikalnych programów lekowych w leczeniu chorób nieonkologicznych uchodźców ukraińskich w roku 2022 a jaki w roku 2023?
Czy wprowadzono mechanizm zabezpieczenia przed wydaniem bezpłatnych leków w ramach unikalnych programów lekowych pacjentom z Ukrainy, które mogłyby posłużyć do leczenia pacjentów nieposiadających prawa do bezpłatnego leczenia na terenie Ukrainy?
W ilu przypadkach we wspominanym okresie udało się wykryć wydanie leków w ramach unikalnych programów lekowych, które zostały wykorzystane przez osoby nieuprawnione na terenie Ukrainy?
Ilu uchodźcom ukraińskim pobierającym w latach 2022–2023 wspominane świadczenia nakazano zwrot bezprawnie pobranych świadczeń z powodu powrotu dziecka na Ukrainę?
Czy Rzeczpospolita Polska, biorąc na siebie ciężar odpowiedzialności za leczenie uchodźców ukraińskich, wystąpiła oraz otrzymała z Unii Europejskiej zwrot wydanych środków na leczenie uchodźców ukraińskich, w tym na unikalne programy lekowe i w jakiej wysokości?
Podsekretarz stanu Maciej Miłkowski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10077 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLR2.050.9.3.2024.KK
Warszawa, 20 lutego 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszalek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Adama Dziedzica z 7 lutego 2024 r. nr
1221 - w
sprawie świadczeń opieki zdrowotnej przysługujących uchodźcom z
Ukrainy, Minister Zdrowia informuje, jak niżej.
Zgodnie z danymi przekazanymi Ministrowi Zdrowia przez Prezesa Narodowego
Funduszu Zdrowia kwota jaka została wydatkowana na refundację terapii
obywateli ukraińskich w ramach programów lekowych w latach 2022/2023
wyniosła w sumie 157 860 865 zł. Szczegółowy podział kwoty w odniesieniu do
programów lekowych nieonkologicznych i onkologicznych - w podziale na lata,
przedstawia poniższa tabela.
Minister Zdrowia informuje, iż dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej dla
obywateli Ukrainy, przybywających do Polski w związku z wybuchem konfliktu
zbrojnego zapewniony został przepisami ustawy z 12 marca 2022 r.
o pomocy
obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
-- 1 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
(Dz. U. 2022 r. poz. 583 z późn. zm.). Wskazana ustawa przyznaje prawo do
świadczeń medycznych, refundacji leków i zaopatrzenia w wyroby medyczne
obywatelom Ukrainy, którzy przybyli do Polski w związku z agresją Rosji, na
analogicznych zasadach, jakie przysługują ubezpieczonym na terenie RP. Prawo do
korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej, przysługuje:
a) obywatelom Ukrainy, którzy przybyli z terytorium Ukrainy na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej,
b) nieposiadającym obywatelstwa ukraińskiego małżonkom obywateli
Ukrainy, którzy przybyli z terytorium Ukrainy na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej,
c) obywatelom Ukrainy z Kartą Polaka, którzy przybyli do Rzeczypospolitej
Polskiej,
d) członkom najbliższej rodziny obywatela Ukrainy z Kartą Polaka, którzy
przybyli do Rzeczypospolitej Polskiej
- przybyłym do Polski od 24 lutego 2022 roku.
Wyżej wskazane osoby mają prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, udzielonych w
Polsce, na analogicznych zasadach i analogicznym zakresie, jak osoby ubezpieczone
w Polsce, z wyjątkiem: leczenia uzdrowiskowego, rehabilitacji uzdrowiskowej,
prawa do leczenia za granicą, zwrotu środków za leczenie za granicą na podstawie
dyrektywy „transgranicznej”.
Weryfikacja uprawnień do świadczeń medycznych dla osób uprawnionych
odbywała się przed wejściem w życie ustawy o
pomocy obywatelom Ukrainy w
związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, tj. od 24 lutego do 11
marca 2022 roku, na podstawie każdego dokumentu, który potwierdza tożsamość,
m.in.:
paszportu obywatela Ukrainy ze stemplem Straży Granicznej RP,
świadczenia wydanego przez Straż Graniczną RP,
dowodu osobistego,
prawa jazdy,
aktu małżeństwa,
aktu urodzenia,
-- 2 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
innego dokumentu poświadczającego status ukraińskiego obywatelstwa,
przekroczenia granicy, miejsce przekroczenia granicy; status małżonka
obywatela Ukrainy, pokrewieństwo w przypadku najbliższej rodziny
obywatela Ukrainy z Kartą Polaka.
Natomiast po wejściu w życie wskazanej ustawy, tj. od 12 marca 2022 roku
dodatkowo na podstawie:
specjalnego numeru PESEL nadawanego obywatelom Ukrainy,
e-dokumentu (osoby pełnoletnie, które zarejestrują się w gminie i zostanie
nadany im numer PESEL oraz założą profil zaufany, mogą aktywować e-
dokument poświadczający status osoby uprawnionej),
wydruk potwierdzenia utworzenia profilu zaufanego osoby uprawnionej
(zawiera: imię i nazwisko, numer PESEL).
W odpowiedzi na pytanie, dotyczące kwestii
w ilu przypadkach we wspominanym
okresie udało się wykryć wydanie leków w ramach unikalnych programów
lekowych, które zostały wykorzystane przez osoby nieuprawnione na terenie
Ukrainy?, Minister Zdrowia, w ślad za Prezesem Narodowego Funduszu Zdrowia,
uprzejmie informuję, że obywatele Ukrainy przybywali na teren Rzeczypospolitej
Polskiej w związku z wybuchem konfliktu zbrojnego, stąd wszystkie świadczenia
opieki zdrowotnej udzielone były na terenie naszego kraju.
W kwestii wskazanej przez Pana Posła w pytaniu nr 5, tj.
ilu osobom nakazano
zwrot bezprawnie pobranych świadczeń z powodu powrotu dziecka na Ukrainę,
Minister Zdrowia informuje, iż nie uzyskał od Prezesa Narodowego Funduszu
Zdrowia stosownych informacji.
Odnosząc się do kwestii czy Rzeczypospolita Polska
wystąpiła oraz otrzymała z
Unii Europejskiej zwrot wydanych środków na leczenie uchodźców ukraińskich,
Minister Zdrowia informuje, że 11 marca 2022 r. powołał Pełnomocnika do spraw
przeniesienia, w celu kontynuacji leczenia poza granicami Rzeczypospolitej
Polskiej, pacjentów ukraińskich przebywających na terytorium Rzeczpospolitej
Polskiej w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy. Pełnomocnikiem
Ministra Zdrowia została Pani Katarzyna Drążek-Laskowska, Dyrektor
Departamentu Współpracy Międzynarodowej Ministerstwa Zdrowia. Do zadań
Pełnomocnika należy m.in. koordynacja współpracy pomiędzy Unią Europejską a
-- 3 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Polską w zakresie przeniesienia pacjentów ukraińskich przebywających w Polsce,
których dalsze leczenie długoterminowe ma się odbywać w innym kraju
członkowskim UE lub EOG. Pełnomocnik przy wykorzystaniu mechanizmów
unijnych koordynuje bezpłatny transfer pacjentów wraz z rodzinami do
właściwego szpitala w państwie członkowskim UE, gdzie kontynuowane jest
leczenie. Pełnomocnik i Ministerstwo Zdrowia ściśle współpracują z Komisją
Europejską i aktualną prezydencją oraz bilateralnie z poszczególnymi państwami w
zakresie relokacji pacjentów z Ukrainy. Zespół Pełnomocnika jest zaangażowany
we współpracę z Ministerstwem Zdrowia Ukrainy w związku z przyjmowaniem na
leczenie w polskich placówkach opieki medycznej wojskowych pacjentów z
Ukrainy, a także w związku z powrotem pacjentów ukraińskich do Ukrainy po
zakończonym leczeniu. W tym celu zespół Pełnomocnika prowadzi również bieżącą
współpracę z Polskim Centrum Pomocy Międzynarodowej. Jest to fundacja, która
na mocy porozumienia z 1 września 2022 r. z Ministrem Zdrowia, zarządza
Medevac Hub Jasionka czyli miejscem gdzie znajdują schronienie i niezbędną
asystę medyczną pacjenci ukraińscy będący w podróży do ustalonego miejsca w
państwie członkowskim UE/EOG lub wracający po zakończonym leczeniu oraz
osoby im towarzyszące. Ponadto w związku z rosnącą presją na polski system
ochrony zdrowia wynikającą z masowego napływu uchodźców z Ukrainy, Minister
Zdrowia prowadził działania do uzgodnienia na poziomie unijnym możliwych
źródeł finansowania wydatków świadczeń zdrowotnych na rzecz obywateli UA,
którzy przekroczyli granicę polsko-ukraińską po 24 lutego 2022 r. W dniu 3 marca
2023 r. Minister Adam Niedzielski przekazał list do Pani Stelli Kyriakides, Komisarz
UE ds. Zdrowia, w którym zaapelował o aktywowanie nowego instrumentu
wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych (ESI) lub innego mechanizmu, który
moglibyśmy wykorzystać na zapewnienie opieki zdrowotnej uchodźcom z Ukrainy.
W liście zaznaczono, że w związku z kryzysem uchodźczym Europa powinna
wykazać się solidarnością i wzajemną pomocą oraz, że Polska jako kraj ościenny
ponosi szczególnie duże koszty w związku z koniecznością zapewnienia opieki
medycznej uchodźcom. Kwestia ta została również poruszona podczas posiedzenia
Rady ds. Zatrudnienia, Polityki Społecznej, Zdrowia i Ochrony Konsumentów
(EPSCO) 29 marca 2023 r. w Brukseli, gdzie Minister Zdrowia przedstawił
przygotowany przez Polskę, we współpracy z innymi państwami (BG, HR, CZ, EE,
HU, LV, LT, RO, SK, SI),
Joint statement concerning immediate need to provide
-- 4 of 5 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
financial support at the EU level to cover healthcare services provided in the
Member States to Ukrainian citizens who entered EU after 24th of February 2022,
as a result of military aggression of Russia. W dokumencie tym zaznaczono, że
konieczne jest pilne uruchomienie wsparcia finansowego na szczeblu UE, aby
pokryć koszty usług opieki zdrowotnej świadczonej obywatelom UA w państwach
członkowskich, zwłaszcza tych mocno dotkniętych kryzysem. Wskazano, iż:
w związku ze znaczącą skalą wyzwań zdrowotnych konieczne jest utworzenie
odrębnego funduszu na poziomie UE w celu zagwarantowania bezpośredniego
finansowania opieki medycznej,
wezwano Komisję Europejską do jak najszybszego uruchomienia wsparcia
zgodnie z art. 2 Rozporządzenia 2016/369, w celu pokrycia kosztów opieki
zdrowotnej udzielanej przez państwa członkowskie obywatelom UA,
wezwano Komisję do pilnego określenia i przedstawienia państwom
członkowskim możliwości i sposobów wykorzystania innych mechanizmów UE
do finansowania niezbędnych działań, w tym uruchomienia pakietu CARE II.
W przekazanej odpowiedzi Komisja Europejska nie przychyliła się do prośby Polski
dot. uruchomienia odrębnego mechanizmu finansowego na poziomie UE.
Zaproponowała skorzystanie z unijnego funduszu spraw wewnętrznych na lata
2021- 2027 zapewniającego znaczne środki dla państw członkowskich na
stworzenie obiektów recepcyjnych i procedur azylowych, przedłużenie okresu
realizacji dla środków finansowych z tego funduszu na lata 2014-2020, co
oznaczało około 420 mln euro dodatkowego wsparcia na świadczenia opieki
zdrowotnej, wprowadzenie dodatkowej elastyczności w funduszach spójności UE
w celu finansowania działań mających na celu wspieranie ludzi uciekających przed
wojną. Realizację tego zadania powierzono Europejskiemu Funduszowi Rozwoju
Regionalnego, Europejskiemu Funduszowi Społecznemu i Europejskiemu
Funduszowi Pomocy Najbardziej Potrzebującym.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Maciej Miłkowski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --