Interpelacja w sprawie alienacji rodzicielskiej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12208
do ministra sprawiedliwości
w sprawie alienacji rodzicielskiej
Zgłaszający: Joanna Mucha, Rafał Komarewicz, Maja Ewa Nowak, Barbara Okuła, Ewa Szymanowska, Wioleta Tomczak, Kamil Wnuk
Data wpływu: 11-09-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z uprzejmą prośbą o przedstawienie informacji na temat działań podejmowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości w zakresie przeciwdziałania zjawisku alienacji rodzicielskiej, które coraz częściej jest zgłaszane przez obywateli jako poważny problem społeczny i psychologiczny.
Alienacja rodzicielska, rozumiana jako celowe utrudnianie kontaktu dziecka z jednym z rodziców przez drugiego, stanowi formę przemocy emocjonalnej wobec dziecka i może prowadzić do długotrwałych skutków psychicznych, zarówno dla dziecka, jak i dla rodzica odsuniętego od relacji. Rada Ministrów w dniu 17 maja 2007 r. przyjęła Program Działań Rządu w sprawie wykonywania wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wobec Rzeczypospolitej Polskiej. Nakłada on na ministra sprawiedliwości obowiązek monitorowania skali problemu dotyczącego nieskuteczności egzekucji postanowień sądowych dotyczących kontaktów z dzieckiem bądź nakazujących wydanie dziecka (punkt 13.1.3 programu).
Mimo licznych prób zmiany obecnych regulacji prawa, analiz spraw sądowych i szukania rozwiązań w przepisach innych krajów, debat i wniosków rzecznika praw dziecka i rzecznika praw obywatelskich problem pozostaje nierozwiązany. Do biur poselskich zgłasza się wiele skrajnych przypadków alienacji rodzicielskiej. Wśród nich są rodzice, którzy już nawet 8 lat nie widzieli swojego dziecka. A dozwolone obecnie kary finansowe dla rodzica utrudniającego kontakt okazywały się zupełnie nieskuteczne.
W związku z tym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi obecnie prace legislacyjne mające na celu penalizację alienacji rodzicielskiej lub wprowadzenie jej definicji do polskiego porządku prawnego?
2. Czy planowane są zmiany w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, które miałyby na celu usprawnienie egzekucji kontaktów rodzicielskich oraz ochronę dziecka przed manipulacją emocjonalną?
3. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie obowiązkowych szkoleń dla sędziów, kuratorów sądowych i biegłych psychologów w zakresie rozpoznawania i przeciwdziałania alienacji rodzicielskiej?
4. Czy istnieją lub są planowane programy wsparcia psychologicznego i mediacyjnego dla rodzin dotkniętych tym zjawiskiem?
5. Czy ministerstwo analizuje możliwość współpracy z organizacjami społecznymi i ekspertami w celu opracowania kompleksowej strategii przeciwdziałania alienacji rodzicielskiej?
Zjawisko to wymaga zdecydowanej reakcji państwa, zarówno na poziomie legislacyjnym, jak i praktycznym. W imieniu wielu obywateli, którzy zgłaszają ten problem, proszę o przedstawienie aktualnego stanu prac oraz planów ministerstwa w tym zakresie.
Z poważaniem
Joanna Mucha
Posłanka na Sejm RP
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (37)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
41657 znakówkontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.385.2025
Warszawa, 17 października 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 12208 Pani Posłanki Joanny Muchy
i grupy posłów w sprawie alienacji rodzicielskiej.
Proszę o wzięcie pod uwagę, że polskie akty prawne nie posługują się pojęciem „alienacji
rodzicielskiej”. Termin ten jest stosowany w publikacjach naukowych na określenie
umyślnego ograniczania kontaktu dziecka z jednym z rodziców, wywołującego zerwanie
więzi rodzicielskich.
W wystąpieniu z 16 września 2021 roku Grupa Ekspertów Rady Europy do spraw
Przeciwdziałania Przemocy wobec Kobiet i Przemocy Domowej (GREVIO) opublikowała
pierwszy raport w sprawie realizacji przez Polskę Konwencji Rady Europy o zapobieganiu
i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej (konwencji stambulskiej).
Grupa wezwała Polskę do podjęcia wszelkich środków, w tym legislacyjnych,
aby zapewnić, że wszystkie właściwe podmioty, w tym pracownicy socjalni czy sędziowie,
przy podejmowaniu decyzji w sprawie opieki i widzeń z dzieckiem, powstrzymują się
od używania koncepcji „alienacji rodzicielskiej”.
-- 1 of 22 --
2
Grupa ekspertów Rady Europy przywołała stanowisko Europejskiego Stowarzyszenia
Psychoterapeutów (European Association for Psychotherapy), które w 2018 roku uznało
terminy „alienacja rodzicielska” czy „syndrom alienacji rodzicielskiej” za niewłaściwe
do użytku w praktyce psychoterapii i niosące duże ryzyko niedostrzeżenia bądź
zbagatelizowania zjawiska przemocy domowej.
Światowa Organizacja Zdrowia 20 lutego 2020 roku również usunęła pojęcie „alienacja
rodzicielska” („parental alienation”) z Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób
i Problemów Zdrowotnych ICD-11 (od 1 stycznia 2022 roku). Zmiana ta nastąpiła po reakcji
środowisk zajmujących się prawem rodzinnym i przemocą domową. Zaopiniowały one,
że ich badania i doświadczenia sądowe wskazują, że „alienacja rodzicielska – termin
bez silnych naukowych podstaw – jest często wykorzystywana do odwrócenia uwagi
od przemocy domowej, nadużyć i innych dowodów istotnych dla dobra dziecka.
W sprawie raportu GREVIO do Ministra Sprawiedliwości zwrócił się Rzecznik Praw
Obywatelskich Pan Marcin Wiącek, który postulował upowszechnienie raportu wśród
Opiniodawczych Zespołów Sądowych Specjalistów (OZSS) oraz uwzględnienie
go w ramach szkoleń sędziów i prokuratorów. Raport został udostępniony OZSS.
W kontekście uwag GREVIO Rzecznik zwrócił uwagę na terminologię używaną w opiniach
co do „alienacji rodzicielskiej”. Jak wskazuje GREVIO, ta terminologia niesie ze sobą duże
ryzyko wtórnej wiktymizacji kobiet, które sprzeciwiają się lub są niechętne kontaktom
dzieci z powodu przemocy, jakiej doznały od ojca dziecka.
Z przedstawionych względów w Ministerstwie Sprawiedliwości pojęcie „alienacji
rodzicielskiej” nie jest używane, co oczywiście nie oznacza, że nie dostrzegamy problemu
celowego, świadomego izolowania dziecka od rodzica żyjącego w rozdzieleniu
i od członków rodziny pochodzenia.
Ad 1 i 2
W Ministerstwie Sprawiedliwości trwają prace nad projektem ustawy nowelizującej
postępowanie w sprawach o ustalenie kontaktów z dzieckiem, w sprawach
-- 2 of 22 --
3
o wykonywanie kontaktów z dzieckiem i w sprawach o odebranie dziecka, w tym
na podstawie Konwencji haskiej z 1980 roku.
Celem projektu jest usprawnienie rozpoznania przez sądy ww. spraw, zwiększenie
efektywności wydanych orzeczeń i zapewnienie ich wykonalności. Projekt przewiduje
między innymi wprowadzenie grzywny zasądzanej na rzecz Skarbu Państwa za zawinione
niewykonywanie lub niewłaściwe wykonywanie obowiązków w zakresie ustalonych
kontaktów z dzieckiem. Grzywna zastąpi orzekaną dziś za to przewinienie sumę pieniężną.
Zgodnie z projektem sąd będzie miał obowiązek zagrożenia wymierzeniem grzywny już
na etapie postępowania o ustalenie tych kontaktów lub zmianę kontaktów (a nie jak
obecnie dopiero po powzięciu informacji o naruszeniu ww. obowiązków, co pozwoli
skrócić czas trwania postępowania).
Ponadto projekt przewiduje, w przypadku, gdy zobowiązany sprowadzony do sądu
nie złoży oświadczenia o miejscu pobytu osoby, która ma być odebrana (dziecka)
lub odmówi odpowiedzi na zadane mu pytanie, zastosowanie aresztu
nieprzekraczającego miesiąca.
Rozważana jest także kryminalizacja uporczywego uchylania się od niewykonywania
lub niewłaściwego wykonywania obowiązków z zakresie ustalonych kontaktów
z dzieckiem oraz penalizacja niewykonania obowiązku wydania dziecka.
Komisja Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego opracowała założenia dotyczące zmiany
przepisów wykonawczych w sprawach rodzinnych i opiekuńczych, zgodnie z którymi
w przypadku utrudniania realizowania kontaktów z dzieckiem orzeczonych wyrokiem
sądowy lub ugodą zawartą przed mediatorem takie działanie może zostać uznane
za przestępstwo. Ze stanowiskiem Komisji można zapoznać się na stronie
https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/stanowiska-komisji-kodyfikacyjnej-prawa-
rodzinnego
-- 3 of 22 --
4
W oparciu o materiał przygotowany przez Komisję Kodyfikacyjną prawa Rodzinnego,
eksperci z Ministerstwa Sprawiedliwości wspólnie z członkami Zespołu problemowego ds.
zmian przepisów wykonawczych, powołanego w ramach Komisji Kodyfikacyjnej Prawa
Rodzinnego pracują nad projektem ustawy kompleksowo normującej postępowanie
wykonawcze w sprawach rodzinnych i opiekuńczych.
Ad 3
Sędziowie są obowiązani stale podnosić kwalifikacje zawodowe, a także uczestniczyć,
w miarę możliwości corocznie, w szkoleniu i doskonaleniu zawodowym organizowanym
przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury lub innych formach doskonalenia
zawodowego, w celu uzupełnienia specjalistycznej wiedzy i umiejętności zawodowych1.
Analogiczny obowiązek został określony wobec kuratorów sądowych2.
Kształcenie i doskonalenie kadr sądów powszechnych i prokuratury jest zadaniem
Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, która jest jednostką nadzorowaną przez
Ministra Sprawiedliwości.
Adresatami szkoleń ustawicznych prowadzonych przez Krajową Szkołę Sądownictwa
i Prokuratury są sędziowie, asesorzy sądowi, prokuratorzy i asesorzy prokuratury, a także
referendarze sądowi, asystenci sędziów, asystenci prokuratorów, kuratorzy zawodowi
oraz urzędnicy sądów i prokuratury3.
Szkolenia organizowane przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury nie są
adresowane do biegłych psychologów.
W Prawie o ustroju sądów powszechnych nie określono wprost obowiązku udziału
sędziów w szkoleniach dotyczących problematyki celowego, świadomego izolowania
dziecka od rodzica żyjącego w rozdzieleniu. Ustawa przewiduje natomiast obowiązek, aby
1 art. 82a § 1 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U.
z 2024 r. poz. 334 ze zm.)
2 art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1095)
3 Dz. U. z 2022 r. poz. 217 ze zm.
-- 4 of 22 --
5
sędziowie orzekający w sprawach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego
oraz dotyczących demoralizacji i czynów karalnych nieletnich uczestniczyli, co 4 lata,
w szkoleniu i doskonaleniu zawodowym, w wymiarze co najmniej 10 godzin,
organizowanym przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury lub jednostkę podległą
Ministrowi Sprawiedliwości albo przez niego nadzorowaną, w celu uzupełnienia
specjalistycznej wiedzy i umiejętności zawodowych z zakresu prowadzenia czynności
z osobami, które nie ukończyły 18 lat, rozpoznawania symptomów krzywdzenia dziecka
i zabezpieczenia interesu dziecka w sytuacji sporu między rodzicami albo opiekunami (art.
82a § 3b).
Zatem sytuacja dziecka w konflikcie związanym z rozstaniem rodziców oraz przyczyny
trudności w realizacji kontaktów i sposobów rozwiązywania tych trudnych sytuacji
stanowi już tematykę szkoleń, w których sędziowie rodzinni zobligowani są uczestniczyć.
Mając to na uwadze przedstawiam szczegółowe informacje co do zakresu szkoleń
zorganizowanych przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury w ramach szkolenia
ustawicznego w latach 2023-2025, a obejmujących tematykę, której dotyczy interpelacja.
Wymaga odnotowania, że adresatami tych szkoleń byli głównie sędziowie orzekający
w wydziałach rodzinnych i nieletnich oraz asystenci sędziów orzekających w tych
wydziałach, a także zawodowi kuratorzy rodzinni, prokuratorzy i asesorzy prokuratury
zajmujący się sprawami z zakresu prawa rodzinnego i cywilnego.
Rok 2023
1) Szkolenie pt. „Konwencja haska z dnia 25 października 1980 r. dotycząca cywilnych
aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, ze szczególnym uwzględnieniem zmiany
w polskiej regulacji prawnej od 27 sierpnia 2018 roku - problemy praktyczne”
Termin: 11.05.2023 – online
Zagadnienia szczegółowe, które były poruszane podczas szkolenia to m.in.: czynności
wstępne, wymogi formalne wniosku, badanie właściwości miejscowej i rzeczowej sądu,
-- 5 of 22 --
6
postępowanie dowodowe przed sądem, postępowanie w sprawie nakazania powrotu
dziecka, wykonanie orzeczenia nakazującego powrót lub oddalającego wniosek.
Adresatami szkolenia byli sędziowie orzekający w wydziałach rodzinnych i nieletnich,
asystenci sędziów orzekających w tych wydziałach, prokuratorzy i asesorzy powszechnych
jednostek prokuratury zajmujący się sprawami z zakresu prawa rodzinnego.
W szkoleniu wzięły udział 82 osoby, w tym 29 sędziów, 1 referendarz sądowy,
37 asystentów sędziego, 10 prokuratorów, 4 asesorów prokuratury, 1 asystent
prokuratora.
2) Szkolenie pt. „Egzekucja orzeczenia ustalającego kontakty z małoletnim”
Termin: 23.03.2023 – online
Zagadnienia szczegółowe, które były poruszane podczas szkolenia to m.in.: warunki
wykonywania orzeczeń w sprawach o kontakty, zagrożenie nakazaniem zapłaty
odpowiedniej sumy pieniężnej, nakazanie przez sąd zapłaty określonej sumy pieniężnej,
określenie kwoty zagrożenia nakazaniem zapłaty, skuteczność i wykonalność orzeczeń,
prawomocność orzeczeń, wydawanie klauzuli wykonalności, zaskarżalność postanowień,
pojęcie „dobra dziecka”, czy dziecko może odmówić kontaktu z rodzicami, wykonywanie
kontaktów w praktyce orzeczniczej.
Adresatami szkolenia byli sędziowie orzekający w wydziałach rodzinnych i nieletnich,
asystenci sędziów orzekających w tych wydziałach, prokuratorzy i asesorzy powszechnych
jednostek prokuratury zajmujący się sprawami z zakresu prawa rodzinnego.
W szkoleniu wzięło udział 137 osób, w tym 79 sędziów, 55 asystentów sędziego,
2 prokuratorów, 1 inna osoba.
3) Szkolenie pt. „Orzeczenia o kontaktach z małoletnim z udziałem kuratora sądowego”
Termin: 17.04.2023 – online
-- 6 of 22 --
7
Zagadnienia szczegółowe, które były poruszane podczas szkolenia to m.in.: wykonywanie
przez kuratora sądowego orzeczenia o kontakcie osoby uprawnionej z dzieckiem przy jego
udziale, najczęściej spotykane trudności w realizacji tego orzeczenia oraz sposoby
radzenia sobie z nimi, kontakty jako prawo i obowiązek rodzica i dziecka, formy kontaktu,
przesłanki i rodzaje ograniczenia kontaktów z dzieckiem, w tym kontakt w obecności
kuratora sądowego, wymogi formalne i racjonalne orzeczenia o ustaleniu kontaktów.
Adresatami szkolenia byli sędziowie orzekający w wydziałach rodzinnych i nieletnich,
zawodowi kuratorzy rodzinni oraz prokuratorzy i asesorzy prokuratury zajmujący się
sprawami z zakresu prawa rodzinnego.
W szkoleniu wzięło udział 91 osób, w tym 43 sędziów, 48 kuratorów zawodowych.
4) Szkolenie pt. „Przymusowe odebranie osoby z udziałem kuratora”
Termin: 12.04.2023 – online
Zagadnienia szczegółowe, które były poruszane podczas szkolenia to m.in.: etapy
postępowania sądowego w sprawie o wydanie dziecka, czynności kuratora sądowego
związane z wykonaniem orzeczenia sądu o przymusowym odebraniu dziecka, wezwanie
przez kuratora sądowego do pomocy w wykonaniu czynności przymusowego odebrania
przedstawicieli innych podmiotów np. psycholog, lekarz, policjant, asystent rodziny,
zadania i uprawnienia Policji przy wykonywaniu przez kuratora czynności przymusowego
odebrania dziecka, w tym wykonanie przez Policję czynności przeszukania pomieszczeń,
reakcja kuratora na trudności w wykonaniu czynności, współpraca kuratora z sądem
opiekuńczym i prokuratorem, przesłanki do odstąpienia od wykonania czynności
przymusowego odebrania dziecka.
Adresatami szkolenia byli zawodowi kuratorzy rodzinni, sędziowie orzekający
w wydziałach rodzinnych i nieletnich, prokuratorzy i asesorzy powszechnych jednostek
prokuratury zajmujący się sprawami z zakresu prawa rodzinnego.
-- 7 of 22 --
8
W szkoleniu wzięły udział 164 osoby, w tym 46 sędziów, 7 asystentów sędziego,
6 prokuratorów, 1 asesor prokuratury, 2 urzędników sądowych, 92 kuratorów
zawodowych, 10 innych osób.
5) Szkolenie pt. „Sprawność postępowania opiekuńczego a sytuacja prawna i życiowa
małoletniego”
Termin: 15.05.2023 – online
Zagadnienia szczegółowe, które były poruszane podczas szkolenia to m.in.: potrzeba
sprawnego procedowania we wszystkich sprawach opiekuńczych, mediacja i pozasądowe
sposoby rozwiązywania sporów jako środek wspomagający lub torpedujący sprawność
postępowania, sprawność postępowań w przedmiocie uregulowania i wykonywania
kontaktów jako środek do przezwyciężenia dysfunkcji rodziny polegających
na zachowaniach alienujących, postępowanie w sprawach o odebranie osoby
podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką, prowadzone na podstawie
Konwencji haskiej dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę
sporządzonej w Hadze dnia 25 października 1980 roku.
Adresatami szkolenia byli sędziowie orzekający w wydziałach rodzinnych i nieletnich,
asystenci sędziów orzekających w tych wydziałach, prokuratorzy i asesorzy powszechnych
jednostek prokuratury zajmujący się sprawami z zakresu prawa rodzinnego.
W szkoleniu wzięło udział 109 osób, w tym 50 sędziów, 2 referendarzy sądowych,
50 asystentów sędziego, 5 prokuratorów, 1 asesor prokuratury, 1 asystent prokuratora.
6) Szkolenie pt. „Metodyka pracy kuratora rodzinnego z dzieckiem”
Termin: 29-31.03.2023 – szkolenie stacjonarne
Zagadnienia szczegółowe, które były poruszane podczas szkolenia to m.in.:
psychologiczne aspekty wspierania dziecka w sytuacji kryzysu rodzinnego – identyfikacja
własnych przekonań i schematów myślowych związanych z przedmiotowym problemem,
psychologiczna interpretacja dobra dziecka jako nadrzędnej, autonomicznej wartości
w każdym w postępowaniu, identyfikacja emocji i postaw rodziców wobec siebie
-- 8 of 22 --
9
wzajemnie i wobec dziecka, mechanizmy obronne dorosłych, identyfikacja
psychologicznego obrazu dziecka w warunkach kryzysu rodzinnego, etapy przeżywania
przez dziecko rozstania rodziców, problemy związane z tzw. alienacją rodzicielską, opieką
współdzieloną, problemy dotyczące możliwości współpracy między rodzicami (konflikt czy
przemoc), piecza naprzemienna – argumenty za i przeciw.
Adresatami szkolenia byli zawodowi kuratorzy rodzinni. W szkoleniu wzięły udział
52 osoby, w tym 52 kuratorów zawodowych.
Rok 2024
1) Szkolenie pt. „Problematyka sytuacji dziecka w konflikcie związanym z rozstaniem
rodziców, przyczyn trudności w realizacji kontaktów i sposobów rozwiązywania tych
sytuacji”
Termin: 2 grudnia 2024 r.; on-line
Zagadnienia szczegółowe omawiane podczas tego szkolenia to m.in.: problematyka
sytuacji dziecka w konflikcie związanym z rozstaniem rodziców, przyczyny trudności
w realizacji kontaktów – diagnoza zjawiska: rozwój dzieci i młodzieży, norma i zaburzenia
a konflikt między rodzicami; czynniki wpływające na dziecko w sytuacji rozstania rodziców.
Zagadnienia dotyczące negatywnego wpływu, jaki wywiera na dzieci ekspozycja
na przemoc jednego z rodziców wobec drugiego: jak rozwodzący się rodzice mogą pomów
sobie i dziecku; jakie zachowania rodziców uruchamiają zaburzenia w rozwoju dzieci;
podatność na sugestię w różnym wieku, jej wpływ na odbiór sytuacji rodzinnej.
Sprawdzanie historii przypadków przemocy jednego z rodziców w stosunku do drugiego:
źródła informacji o występującej przemocy lub krzywdzeniu jednego rodzica małoletniego
dziecka przez drugiego rodzica; rola różnych służb w sytuacji stwierdzenia przemocy
lub krzywdzenia jednego rodzica małoletniego dziecka przez drugiego rodzica. Praca
kuratora zawodowego w celu przeciwdziałania zachowaniom, w których, procedury
i decyzje mogą zagrażać bezpieczeństwu ofiar przemocy w związkach bliskich: procedura
Niebieskiej Karty i rola kuratora sądowego w jej realizacji; zadania i możliwości, jakie
posiada kurator sądowy, w sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa osoby doświadczającej
przemocy domowej.
-- 9 of 22 --
10
Adresatami tego szkolenia byli sędziowie orzekający w wydziałach rodzinnych i nieletnich
oraz asystenci sędziów orzekających w tych wydziałach, zawodowi kuratorzy rodzinni.
We wskazanym szkoleniu uczestniczyło 200 osób, w tym 26 sędziów, 19 asystentów
sędziego oraz 155 kuratorów zawodowych.
2) Szkolenie pt. „Postępowanie zabezpieczające w sprawach o rozwód i o separację”
Termin: 28 listopada 2024 r.; on-line
Zagadnienia szczegółowe omawiane podczas tego szkolenia to m.in.: definicja
postępowania zabezpieczającego; cel postępowania zabezpieczającego w sprawach
o rozwód i o separację; przepisy regulujące postępowanie zabezpieczające. Rodzaje
postanowień zabezpieczających: zabezpieczenie świadczeń alimentacyjnych;
zabezpieczenie dotyczące pieczy nad małoletnim dzieckiem; zabezpieczenie kontaktów
dziecka z rodzicami (omówienie art. 216¹ i n k.p.c.); zabezpieczenia majątkowe.
Postępowanie w przedmiocie uzyskania zabezpieczenia: wniosek o udzielenie
zabezpieczenia - wymogi formalne i uzasadnienie; rozpoznanie wniosku przez sąd; skutki
postanowień zabezpieczających; wykonalność postanowień zabezpieczających;
możliwość zmiany bądź uchylenia zabezpieczenia. Praktyczne aspekty wydawanych
postanowień zabezpieczających: najczęściej wydawane postanowienia zabezpieczające;
omówienie wybranego orzecznictwa; dyskusja i wnioski.
Adresatami tego szkolenia byli sędziowie orzekający w wydziałach cywilnych
i cywilnorodzinnych w sądach okręgowych w sprawach o rozwód i separację
oraz asystenci sędziów orzekających w tych wydziałach, a także prokuratorzy i asesorzy
prokuratury zajmujący się sprawami z zakresu prawa rodzinnego i cywilnego.
W szkoleniu tym wzięło udział 45 osób, w tym 19 sędziów, 24 asystentów sędziego,
2 asystentów prokuratora.
3) Szkolenie pt. „Egzekucja orzeczenia ustalającego kontakty z małoletnim”
Termin: 13 grudnia 2024 r.; on-line
-- 10 of 22 --
11
Zagadnienia szczegółowe jakie omawiano podczas tego szkolenia to m.in.: podstawy
faktyczne ustalenia wysokości kary pieniężnej orzekanej na wypadek zagrożenia
niewykonywania orzeczenia ustalającego kontakty z małoletnim; zasądzenie kary
pieniężnej w związku z naruszeniem obowiązku wynikającego z wykonalnego orzeczenia
sądu w przedmiocie kontaktów; czynności biurowe w toku i po zakończeniu
postępowania.
Adresatami tego szkolenia byli sędziowie orzekający w wydziałach rodzinnych i nieletnich
oraz asystenci sędziów orzekających w tych wydziałach, a także prokuratorzy i asesorzy
prokuratury zajmujący się sprawami z zakresu prawa rodzinnego i cywilnego.
We wskazanym szkoleniu uczestniczyło 88 osób, w tym 47 sędziów, 34 asystentów
sędziego, 2 referendarzy sądowych, 4 prokuratorów, 1 asesor prokuratury.
4) Szkolenie pt. „Sposoby ingerencji sądu opiekuńczego w zakres władzy rodzicielskiej”
Termin: 7 listopada 2024 r., on-line
Celem szkolenia było wskazanie możliwych decyzji sądu w przypadku zagrożenia dobra
dziecka, jak i obiektywnych okoliczności skutkujących powstaniem trudności
w wykonywaniu władzy rodzicielskiej.
Zagadnienia szczegółowe omawiane podczas szkolenia to m.in.: sposoby ograniczenia
władzy rodzicielskiej (z uwagi na nieprawidłowości w jej wykonywaniu oraz z racji
na trudności obiektywne polegające na oddzielnym zamieszkaniu); zawieszenie
i pozbawienie władzy rodzicielskiej; formułowanie orzeczeń w zakresie powierzenia
władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców z ograniczeniem władzy rodzicielskiej drugiemu
do konkretnych uprawnień.
Adresatami tego szkolenia byli sędziowie orzekający w wydziałach rodzinnych i nieletnich
oraz asystenci sędziów orzekających w tych wydziałach, a także prokuratorzy i asesorzy
prokuratury zajmujący się sprawami z zakresu prawa rodzinnego i cywilnego.
-- 11 of 22 --
12
We wskazanym szkoleniu wzięło udział 108 osób, w tym 46 sędziów, 43 asystentów
sędziego, 2 referendarzy sądowych, 1 kurator zawodowy, 16 prokuratorów.
5) Szkolenie pt. „Orzeczenia o kontaktach z małoletnim z udziałem kuratora sądowego”
Termin: 5 czerwca 2024 r.; on-line
Zagadnienia szczegółowe omawiane podczas tego szkolenia to m.in.: Orzeczenia
o kontaktach z małoletnim z udziałem kuratora sądowego – zagadnienia wprowadzające,
kontakty jako prawo i obowiązek rodzica i dziecka, formy kontaktu, przesłanki i rodzaje
ograniczenia kontaktów z dzieckiem, w tym kontakt przy udziale kuratora sądowego,
wymogi formalne i racjonalne orzeczenia o ustaleniu kontaktów. Przesłanki i celowość
orzeczenia udziału kuratora przy kontaktach z małoletnim: powody ustanowienia
kontaktów z dzieckiem przy udziale kuratora, elementy orzeczenia sądu o ustanowieniu
kontaktów z dzieckiem przy udziale kuratora ułatwiające jego wykonanie. Zakres praw
i obowiązków kuratora podczas realizacji kontaktów: - najczęściej spotykane trudności
w realizacji orzeczenia o kontakcie osoby uprawnionej z dzieckiem; - sposoby radzenia
sobie z trudnościami, które występują w czasie realizacji orzeczenia o kontakcie osoby
uprawnionej z dzieckiem.
Adresatami tego szkolenia byli sędziowie orzekający w wydziałach rodzinnych i nieletnich,
a także zawodowi kuratorzy rodzinni.
W szkoleniu wzięło udział 155 osób, w tym 32 sędziów, 1 asystent sędziego,
122 kuratorów zawodowych.
6) Szkolenie pt. „Piecza naprzemienna”
Termin: 19 czerwca 2024 r.; on-line
Zagadnienia szczegółowe przewidziane do tego szkolenia to m.in.: Podstawy prawne
i faktyczne wydania orzeczenia ustalającego pieczę naprzemienną: definicja pieczy
naprzemiennej; przesłanki faktyczne i prawne orzeczenia pieczy naprzemiennej; pojęcie
dobra dziecka; okoliczności wpływające na pieczę naprzemienną. Formułowanie sentencji
orzeczenia: piecza naprzemienna a rozstrzygnięcie w
-- 12 of 22 --
13
przedmiocie alimentów; piecza naprzemienna a rozstrzygnięcie co do kontaktów; piecza
naprzemienna a rozstrzygnięcie w zakresie miejsca zamieszkania dziecka. Okoliczności
niesprzyjające wydaniu orzeczenia o pieczy naprzemiennej i przemawiające za takim
rozstrzygnięciem: niebezpieczeństwa dla modelu pieczy naprzemiennej – niewłaściwa
motywacja rodziców; zagrożenia związane z modelem pieczy naprzemiennej po stronie
dziecka; zagrożenia związane z modelem pieczy naprzemiennej po stronie rodziców;
wysłuchanie dziecka; korzyści ustanowienia pieczy naprzemiennej w aspekcie prawnym
i psychologicznym.
Adresatami tego szkolenia byli sędziowie orzekający w wydziałach rodzinnych i nieletnich
oraz asystenci sędziów orzekających w tych wydziałach, a także prokuratorzy i asesorzy
prokuratury zajmujący się sprawami z zakresu prawa rodzinnego i cywilnego.
W przedmiotowym szkoleniu wzięło udział 122 osoby, w tym 73 sędziów, 41 asystentów
sędziego, 1 referendarz sądowy, 5 prokuratorów, 2 asesorów prokuratury.
7) Szkolenie pt. „Wykonywanie przez kuratorów rodzinnych orzeczeń dotyczących
obecności kuratora sądowego przy kontaktach rodziców z dziećmi”
Termin: 11 września 2024 r.; on-line
Zagadnienia szczegółowe omawiane podczas tego szkolenia to m.in.: Wykonanie przez
kuratora sądowego czynności określonej w art. 1132§ 2 pkt. 3 k.r.o. „obecność kuratora
w kontaktach dziecka z rodzicem lub osobami wskazanymi w art. 1136 k.r.o.”
z uwzględnieniem ciążących na kuratorze obowiązków prawnych w sytuacji zagrożenia
dobra dziecka i życia lub zdrowia osób objętych orzeczeniem sądu: rozwód jako proces
w funkcjonowaniu psychospołecznym rodziny – fazy procesu; model adaptacji pary
do rozwodu; przebieg konfliktów małżeńskich i ich konsekwencje dla psychospołecznego
funkcjonowania dziecka; czynniki chroniące dziecko w sytuacji rozpadu rodziny;
uwarunkowania współpracy rodzicielskiej; zjawisko „rodzica-stróża” i konsekwencje jego
zachowań dla kontaktów drugiego rodzica z dzieckiem; regulowanie kontaktów rodzica
z dzieckiem przez sąd opiekuńczy – sposoby ograniczania kontaktów, podstawy do zmiany
uregulowanych kontaktów; etapy postępowania o wykonywanie kontaktów. Wymogi
-- 13 of 22 --
14
formalne i racjonalne orzeczenia o ustaleniu kontaktów rodzica z dzieckiem, w tym
kontaktów z udziałem kuratora sądowego, a praktyka sądowa w tym zakresie; czynności
kierownika ZKSS i sądowego kuratora rodzinnego związane z wykonaniem orzeczenia
o obecności kuratora w kontaktach rodzica z dzieckiem wynikające z ustawy z dnia 27 lipca
2001 r. o kuratorach sądowych, Rozporządzenia MS z dnia 12 czerwca 2003 r. w sprawie
szczegółowego sposobu wykonywania uprawnień i obowiązków kuratorów sądowych
i Zarządzenia MS w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów oraz innych
działów administracji sądowej: rola kuratora sądowego uczestniczącego w kontaktach
rodzica z dzieckiem – bierny obserwator, strażnik czasu, gwarant bezpieczeństwa
czy interwent? obowiązki prawne ciążące na kuratorze w związku z wystąpieniem
w trakcie wykonywania czynności „obecność kuratora w kontaktach” bezpośredniego
zagrożenia dla życia lub zdrowia dziecka lub innych uczestników czynności; współpraca
pomiędzy kuratorem zawodowym a sądem w zakresie wykonywania orzeczenia
o kontaktach – trudności, rekomendacje, dobre praktyki. Rekomendacje odnośnie
do treści orzeczeń o ustaleniu kontaktów rodzica z dzieckiem, w szczególności orzeczeń
o obecności kuratora sądowego w kontaktach.
Adresatami tego szkolenia byli zawodowi kuratorzy rodzinni. W toku tego szkolenia
przeszkolono 102 kuratorów zawodowych.
Rok 2025
1) Szkolenie pt. „Postępowanie zabezpieczające w sprawach rodzinnych. Zbieg sprawy
o rozwód z postępowaniem z zakresu prawa rodzinnego przed sądem rejonowym”
Zagadnienia szczegółowe zaplanowane do tego szkolenia to m.in.: przesłanki
zabezpieczenia roszczeń w sprawach z zakresu prawa rodzinnego; zasady rozpoznania
wniosku o zabezpieczenie w sprawach dotyczących pieczy nad dziećmi i kontaktów z nimi
(rozprawa, posiedzenie niejawne); sposoby zabezpieczenia roszczeń o charakterze
alimentacyjnym, roszczeń związanych ze sprawowaniem pieczy nad dziećmi, ustaleniem
miejsca pobytu i kontaktów z dziećmi; zmiana sposobu zabezpieczenia, wykonywanie
orzeczeń sądu w przedmiocie udzielonego zabezpieczenia; zbieg sprawy o rozwód
-- 14 of 22 --
15
z postępowaniem zabezpieczającym lub rozpoznawczym w sprawach z zakresu prawa
rodzinnego, prowadzonych przez sąd rejonowy.
Adresatami tego stacjonarnego szkolenia są sędziowie orzekający w wydziałach
rodzinnych i nieletnich oraz asystenci sędziów orzekających w tych wydziałach, a także
prokuratorzy i asesorzy prokuratury zajmujący się sprawami cywilnymi.
Zostały zrealizowane już dwie zaplanowane na ten rok edycje tego szkolenia:
- R4/25/1 - 17-19 marca 2025 r.- Dębe, przeszkolono w niej 59 osób, w tym 51 sędziów,
6 asystentów sędziego, 2 prokuratorów.
- R4/25/2 - 04-06 czerwca 2025 r. – Dębe, przeszkolono w niej 34 osoby, w tym 16 sędziów,
17 asystentów sędziego, 1 prokuratora.
2) Szkolenie pt. „Czynności z udziałem osoby poniżej 18. roku życia – rozpoznawanie
syndromów krzywdzenia dziecka”
Zagadnienia szczegółowe zaplanowane do tego szkolenia to m.in.: wysłuchanie
małoletniego/nieletniego, przesłuchanie małoletniego pokrzywdzonego; reprezentant
dziecka, rozstrzyganie o istotnych sprawach dziecka, co do których brak porozumienia
pomiędzy rodzicami; przemoc wobec dziecka – rodzaje (przemoc fizyczna, emocjonalna,
seksualna, zaniedbywanie dziecka, bycie świadkiem przemocy przez dziecko),
rozpoznawanie różnych form krzywdzenia dziecka; charakterystyka sprawców stosowania
przemocy; dynamika ujawniania przez dzieci przemocy (czynniki wpływające
na ujawnianie przez dzieci swoich doświadczeń); małoletni jako źródło dowodowe
(funkcjonowanie dzieci i młodzieży w różnych okresach rozwojowych w aspekcie
ich udziału w czynnościach procesowych); przeciwwskazania do udziału dziecka
w czynnościach procesowych; podstawa powołania biegłego psychologa do udziału
w czynnościach procesowych z udziałem dziecka.
Adresatami tego szkolenia są sędziowie orzekający w wydziałach rodzinnych i nieletnich.
-- 15 of 22 --
16
Zostały zaplanowane dwie edycje tego stacjonarnego szkolenia:
- R6/25/1- 04-06 czerwca 2025 r.- Zakopane, przeszkolono w niej 43 osoby, w tym
37 sędziów, 1 asystenta sędziego, 1 prokuratora i 4 zawodowych kuratorów sądowych
rodzinnych;
- R6/25/2 - 08-10 października 2025 r. – Poznań, szkolenie to zaplanowano z limitem
50 miejsc.
3) Szkolenie pt. „Postępowanie w przedmiocie odebrania osoby podlegającej władzy
rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką”
Zagadnienia szczegółowe przewidziane do tego szkolenia to m.in.: krąg uczestników
postępowania; dochodzenie w celu ustalenia miejsca pobytu osoby podlegającej
odebraniu, przymusowe odebranie osoby przez kuratora sądowego (możliwa asysta
Policji); przymusowe sprowadzenie zobowiązanego celem złożenia oświadczenia
o miejscu pobytu osoby podlegającej odebraniu; postanowienie o przeszukaniu
pomieszczeń i miejsc; postanowienie o odebraniu osoby podlegającej władzy
rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką; przesłanki ponownego podjęcia wykonania
postanowienia o odebraniu osoby; współpraca sędziego z kuratorem sądowym.
Adresatami tego szkolenia są sędziowie orzekający w wydziałach rodzinnych i nieletnich
oraz asystenci sędziów orzekających w tych wydziałach, a także prokuratorzy i asesorzy
prokuratury zajmujący się sprawami cywilnymi.
Zostały zaplanowane na ten rok dwie edycje tego szkolenia:
- R13/25/1 - 11 kwietnia 2025r.- online, przeszkolono w niej 111 osób, w tym 61 sędziów,
39 asystentów sędziego, 6 prokuratorów, 5 asesorów prokuratury;
- R13/25/2 – 15 września 2025r.- online, szkolenie to zaplanowano z limitem 100 miejsc.
4) Szkolenie pt. „Kontakty z dzieckiem – aspekt prawny i praktyczny”
Zagadnienia szczegółowe jakie zaplanowano do tego szkolenia to m.in.: postępowanie
dowodowe – prawidłowość formułowania tez dowodowych w zakresie zlecania badań
i sporządzania dowodu z opinii OZSS; wysłuchanie małoletniego; sposób ustalania
-- 16 of 22 --
17
kontaktów z dziećmi; przesłanki i celowość orzeczenia udziału kuratora sądowego przy
kontaktach z małoletnimi; opieka naprzemienna a kontakty z dziećmi; działania
przymuszające do postępowania zgodnego z treścią orzeczenia sądu, zobowiązanie
do zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej, zwrot wydatków poniesionych w związku
z wykonywaniem kontaktów; „zagrożenie dobra dziecka” jako przesłanka zakazania
utrzymywania kontaktów z dzieckiem.
Adresatami tego szkolenia są sędziowie orzekający w wydziałach rodzinnych i nieletnich
oraz asystenci sędziów orzekających w tych wydziałach, a także prokuratorzy i asesorzy
prokuratury zajmujący się sprawami cywilnymi.
Zostały zaplanowane dwie edycje tego szkolenia w limitach po 100 miejsc na edycję:
- R15/25/1- 30 września 2025 r.- online,
- R15/25/2 - 28 listopada 2025 r.- online.
5) Szkolenie pt. „Szacowanie ryzyka zagrożenia dla życia lub zdrowia dziecka oraz
rozpoznawanie symptomów krzywdzenia dziecka”
Zagadnienia szczegółowe jakie zaplanowano do tego szkolenia to m.in.: rodzina w ujęciu
systemowym: specyficzne cechy rodziny przemocowej; rodzaje i formy krzywdzenia
dziecka; role dzieci w rodzinach przemocowych; problemy motywacyjne związane
z ujawnieniem krzywdzenia; ujawnienie krzywdzenia w warunkach kryzysów rodzinnych
i problem fałszywych oskarżeń. Funkcjonowanie i potrzeby dziecka w różnych fazach
rozwojowych: podstawy rozwoju poznawczego, społecznego, emocjonalnego
i psychoseksualnego dziecka; rozwój w warunkach bezpiecznych i pozabezpiecznych;
uwarunkowany rozwojowo kontekst i sposób ujawnienia przez dziecko krzywdzenia.
Psychologiczny obraz dziecka krzywdzonego: myśli, uczucia, psychosomatyka,
psychologiczne mechanizmy obronne i zachowania dziecka krzywdzonego; specyficzne
i niespecyficzne objawy krzywdzenia; dynamika i czynniki modyfikujące symptomy.
Ochrona dziecka przed wtórną wiktymizacją: zasady kontaktu z dzieckiem; komunikaty
wspierające i motywujące do współpracy; identyfikacja autonomii dziecka i jego
specyficzne potrzeby wynikające z określonej sytuacji rodzinnej; problem wysłuchania;
-- 17 of 22 --
18
możliwość udziału dziecka w procedurach karnych; zasady kontaktu z rodzicem
identyfikowanym jako „opiekun niekrzywdzący”. Szacowanie ryzyka krzywdzenia dziecka:
metoda; dostępne narzędzia; możliwości wykorzystania metody szacowania ryzyka
i procedury zarządzania ryzykiem. Praktyczne wykorzystanie metody szacowania ryzyka
krzywdzenia dziecka w czynnościach kuratora sądowego: praktyczne aspekty metody
szacowania ryzyka krzywdzenia dzieci w czynnościach kuratora sądowego dotyczących
przeprowadzania wywiadów środowiskowych lub prowadzenia nadzorów; analiza
poziomu ryzyka krzywdzenia dziecka na przykładach (praca na kazusach i dokumentach
Zespołu do spraw analizy zdarzeń, na skutek których małoletni poniósł śmierć lub doznał
ciężkiego uszczerbku na zdrowiu). Zarządzanie ryzykiem krzywdzenia dziecka: planowanie
działań profilaktycznych, pomocowych i interwencyjnych odnośnie do zidentyfikowanego
poziomu ryzyka krzywdzenia dziecka; narzędzia prawne, metody działania i zasoby lokalne
w obszarze wspierania i pomocy dziecku „w potrzebie” oraz interwencji kuratora i sądu
opiekuńczego wobec „dziecka w zagrożeniu”. Narzędzia prawne, metody działania
i zasoby lokalne w obszarze wspierania i pomocy dziecku „w potrzebie” oraz interwencji
kuratora i sądu opiekuńczego wobec „dziecka w zagrożeniu”.
Adresatami tego szkolenia są zawodowi kuratorzy rodzinni.
Zostały zaplanowane w tym roku dwie edycje tego stacjonarnego szkolenia:
- KR1/25/1- 05-07 maja 2025 r.- Dębe, przeszkolono 42 zawodowych kuratorów
rodzinnych;
- KR1/25/2 - 01-03 października 2025 r.- Poznań, szkolenie to zaplanowano z limitem
50 miejsc.
6) Szkolenie pt. „Rozstanie rodziców, kontakty i piecza naprzemienna – perspektywa
dziecka i rodziców”
Celem tego szkolenia jest pokazanie sytuacji dziecka w momencie rozpadu jego rodziny,
co w dużym stopniu wpływa na rodzaj decyzji w postępowaniu opiekuńczym. Podczas
szkolenia możliwa będzie dyskusja pomiędzy sędziami i kuratorami sądowymi
o problemach praktycznych związanych z uregulowaniem i wykonywaniem kontaktów
z dzieckiem. Zagadnienia szczegółowe przewidziane do tego szkolenia to m.in.: rozstanie
-- 18 of 22 --
19
rodziców – przeżycia dzieci i konsekwencje dla ich funkcjonowania, trudne zachowania
dzieci; wspólne rodzicielstwo i opieka naprzemienna a potrzeby dziecka, piecza
naprzemienna; sposób uregulowania kontaktów rodzica z dzieckiem (okoliczności
uzasadniające obecność kuratora sądowego w kontaktach); wykonywanie orzeczeń
o obecności kuratora przy kontaktach (obowiązki kuratora w przypadku bezpośredniego
zagrożenia dla życia lub zdrowia dziecka); współpraca pomiędzy kuratorem a sądem przy
wykonywaniu orzeczenia o kontaktach; rekomendacje odnośnie treści orzeczeń
o ustaleniu kontaktów rodzica z dzieckiem.
Adresatami tego szkolenia są zawodowi kuratorzy rodzinni oraz sędziowie orzekający
w wydziałach rodzinnych i nieletnich.
Zaplanowane zostały w bieżącym roku dwie edycje tego stacjonarnego szkolenia:
- KR4/25/1 - 09-11 kwietnia 2025 r.- Dębe, przeszkolono w niej 57 osób, w tym 16 sędziów,
41 zawodowych kuratorów sądowych rodzinnych;
- KR4/25/2 - 08-10 października 2025 r.- Zakopane, szkolenie to zaplanowano z limitem
50 miejsc.
7) Szkolenie pt. „Czynności kuratora w procedurze odebrania osoby”
Zagadnienia szczegółowe przewidziane do tego szkolenia to m.in.: czynności kierownika
zespołu, kuratora wykonującego orzeczenie; trudności w wykonaniu orzeczenia – ukrycie
osoby podlegającej odebraniu, nieadekwatne zachowania osoby zobowiązanej
do realizacji postanowienia; ocena ryzyka zagrożenia dobra dziecka w trakcie
wykonywania czynności; przesłanki odstąpienia od wykonania czynności odebrania
dziecka; wniosek o przymusowe doprowadzenie zobowiązanego nieujawniającego
miejsca pobytu osoby, której dotyczy postępowanie o odebranie, wniosek o dokonanie
przeszukania pomieszczeń; współpraca z Policją, organami opieki społecznej lub
przedstawicielami innych instytucji; powtarzalność czynności przymusowego odbioru
a dobro dziecka.
Adresatami tego szkolenia są zawodowi kuratorzy rodzinni.
Zaplanowane zostały dwie edycje tego szkolenia w limitach po 100 miejsc na edycję:
-- 19 of 22 --
20
- KR6/25/1 - 13 października 2025 r.- online;
- KR6/25/2 - 17 listopada 2025 r.- online.
Rok 2026
Na 2026 rok nie ma jeszcze zatwierdzonego harmonogramu działalności szkoleniowej
Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury4. W założeniach harmonogramu,
uchwalonych przez Radę Programową Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury,
przewidziano kontynuację następujących szkoleń:
- „Czynności z udziałem osoby poniżej 18. roku życia – rozpoznawanie syndromów
krzywdzenia dziecka”, którego adresatami będą sędziowie orzekający w wydziałach
rodzinnych i nieletnich oraz asystenci sędziów orzekających w tych wydziałach, a także
prokuratorzy i asesorzy prokuratury zajmujący się sprawami cywilnymi;
- „Wysłuchanie małoletniego- aspekt psychologiczny”, którego adresatami będą sędziowie
orzekający w wydziałach rodzinnych i nieletnich zajmujący się sprawami cywilnymi;
- „Ustalanie kontaktów z dzieckiem”, którego adresatami będą sędziowie orzekający
w wydziałach rodzinnych i nieletnich oraz asystenci sędziów orzekających w tych
wydziałach, a także prokuratorzy i asesorzy prokuratury zajmujący się sprawami
cywilnymi;
- „Ustalanie pieczy naprzemiennej”, którego adresatami będą sędziowie orzekający
w wydziałach rodzinnych i nieletnich oraz asystenci sędziów orzekających w tych
wydziałach, a także prokuratorzy i asesorzy prokuratury zajmujący się sprawami
cywilnymi;
- „Szacowanie ryzyka zagrożenia dla życia lub zdrowia dziecka oraz rozpoznawanie
symptomów krzywdzenia dziecka”, którego adresatami będą zawodowi kuratorzy
rodzinni;
- „Rozstanie rodziców, kontakty i piecza naprzemienna – perspektywa dziecka i rodziców”,
którego adresatami będą zawodowi kuratorzy rodzinni oraz sędziowie orzekający
w wydziałach rodzinnych i nieletnich;
4 §5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 18 grudnia 2017 r. w sprawie sposobu i trybu
opracowania rocznego harmonogramu działalności szkoleniowej Krajowej Szkoły Sądownictwa
i Prokuratury- Dz. U z 2017 r., poz. 2431.
-- 20 of 22 --
21
- „Przymusowe odebranie osoby, pozostającej pod władzą rodzicielską lub opieką”,
którego adresatami będą zawodowi kuratorzy rodzinni.
Minister Sprawiedliwości w ramach przygotowania harmonogramu działalności
szkoleniowej Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury na 2026 rok zgłosił potrzebę
przeprowadzenia szkoleń dotyczących m.in. następującej tematyki:
- Dziecko w sytuacji rozpadu rodziny i odseparowania od jednego z rodziców,
- Piecza naprzemienna w sytuacji ostrego konfliktu rodzicielskiego a kontakty z dzieckiem
(konsekwencje opieki naprzemiennej dla sytuacji wychowawczej dziecka, czynniki istotne
dla jakości jej funkcjonowania oraz funkcjonowania poznawczego, emocjonalnego
i społecznego dziecka),
- Sprawy o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej.
W związku z opiniami i rekomendacjami organizacji międzynarodowych, wymienionych
na wstępie niniejszej odpowiedzi, Ministerstwo Sprawiedliwości – Departament Kadr
i Organizacji Sądów Powszechnych i Wojskowych w marcu 2024 roku zalecił
wyeliminowanie pojęcia „alienacja rodzicielska” z działalności szkoleniowej Krajowej
Szkoły Sądownictwa i Prokuratury.
Ad 4
W Ministerstwie Sprawiedliwości są prowadzone badania prawnoporównawcze
w zakresie możliwości wprowadzenia w sprawach rodzinnych unormowań nakładających
obowiązek na strony podjęcia rzeczywistej próby polubownego uzgodnienia kwestii
związanych ze sprawowaniem opieki nad dziećmi (sposobu wykonywania władzy
rodzicielskiej, ustalenia miejsca pobytu, ustalenia kontaktów, rozstrzygnięcia o istotnych
sprawach dziecka).
Trwają także prace legislacyjne nad projektem ustawy o mediatorach sądowych,
akredytowanych ośrodkach mediacyjnych i Krajowym Rejestrze Mediatorów (UD237)5.
5 https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12400301
-- 21 of 22 --
22
Projekt ma na celu wprowadzenie standardów szkolenia mediatorów sądowych
oraz stworzenie bazy wiedzy dla obywatela. Rejestr prowadzony w formie elektronicznej
umożliwi obywatelom uzyskiwanie aktualnych informacji na temat mediatorów
prowadzących mediacje ze skierowania sądu i posiadanych przez nich specjalizacji
oraz kompetencji. Rejestr będzie bezpłatny i łatwo dostępny poprzez stronę internetową.
Po zakończeniu prac legislacyjnych związanych z wprowadzeniem Krajowego Rejestru
Mediatorów oraz Akredytowanych Ośrodków Mediacyjnych do polskiego porządku
prawnego będzie możliwe podjęcie prac analitycznych nad opracowaniem katalogu
spraw, które mogą być obligatoryjnie kierowane na spotkania informacyjne lub mediacje.
Dodatkowo w ramach popularyzacji wiedzy o mediacji wśród obywateli pracownicy
Ministerstwa Sprawiedliwości Wydział prowadzą profil „Mediacja” na Facebooku6
oraz Instagramie7.
Ad 5
Ministerstwo podczas opracowywania wszystkich projektów, a w szczególności tych
społecznie wrażliwych współpracuje z organizacjami społecznymi, ekspertami
oraz z Komisjami Kodyfikacyjnymi, zaś w zakresie problematyki poruszonej w interpelacji
szczególnie z Komisją Kodyfikacyjną Prawa Rodzinnego.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
6 https://pl-pl.facebook.com/mediacja.gov
7 https://www.instagram.com/mediacja_gov_pl?igsh=OGwxMGJqdzR5anJ3
-- 22 of 22 --