Interpelacja nr 12204
Interpelacja w sprawie szkód w uprawach rolnych powodowanych przez ptaki krukowate i żurawie
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie szkód w uprawach rolnych powodowanych przez ptaki krukowate i żurawie
Interpelacja nr 12204
do ministra klimatu i środowiska, ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie szkód w uprawach rolnych powodowanych przez ptaki krukowate i żurawie
Zgłaszający: Krzysztof Szymański, Krzysztof Mulawa, Witold Tumanowicz, Bronisław Foltyn, Michał Połuboczek
Data wpływu: 11-09-2025
Szanowni Państwo Ministrowie,
do mojego biura poselskiego dotarły sygnały od rolników z terenu gminy Chojnice (woj. pomorskie), wskazujące na nasilający się problem szkód w uprawach wyrządzanych przez ptaki krukowate (kruki, gawrony, wrony siwe) oraz żurawie. Problem ten został również podniesiony w przyjętym stanowisku Rady Gminy Chojnice z dnia 26 sierpnia 2025 r.
Według relacji rolników oraz przedstawicieli samorządu, szkody te mogą obejmować m.in.: niszczenie materiału siewnego i młodych roślin, rozgrzebywanie gleby, uszkadzanie plandek i materiałów rolniczych, a także wpływać na obniżenie plonów. Choć opis ten nie został poparty szczegółowymi danymi ani ekspertyzami branżowymi, sygnały z terenu wskazują na konieczność zbadania sprawy i ewentualnego podjęcia działań systemowych.
Rolnicy, którzy zgłaszają te problemy, czują się pozostawieni sami sobie. Państwo nakłada na nich obowiązek znoszenia szkód wyrządzanych przez gatunki chronione, a jednocześnie nie zapewnia żadnej rekompensaty finansowej. Taki stan prawny odbierany jest jako niesprawiedliwy i podważający zaufanie do instytucji publicznych. Rolnicy oczekują, że skoro chronimy przyrodę w imię dobra wspólnego, to koszty tej ochrony powinny być sprawiedliwie dzielone - a nie przerzucane wyłącznie na barki pojedynczych gospodarstw.
Obecnie ustawa o ochronie przyrody określa katalog gatunków zwierząt, za których szkody przysługuje odszkodowanie ze Skarbu Państwa. Gatunki krukowate nie zostały w nim ujęte, a w przypadku żurawia brak jest możliwości uzyskania rekompensaty za szkody w uprawach rolnych. W konsekwencji rolnicy, których pola są niszczone przez ptaki objęte ochroną gatunkową, pozostają bez realnego wsparcia finansowego.
W związku z powyższym, uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo prowadzi monitoring populacji ptaków krukowatych i żurawi oraz ich wpływu na rolnictwo? Jeśli tak, jakie są dotychczasowe wyniki takich badań?
Czy ministerstwo posiada dane o skali szkód wyrządzanych przez te gatunki w uprawach rolnych na terenie kraju?
Czy rząd rozważa rozszerzenie katalogu gatunków zwierząt, za które przysługuje odszkodowanie ze Skarbu Państwa, o ptaki krukowate i żurawie?
Czy w ocenie ministerstwa możliwe jest uruchomienie pilotażowego programu rekompensat lub dopłat w regionach najbardziej dotkniętych tym zjawiskiem?
Jakie inne rozwiązania (np. wsparcie dla środków prewencyjnych, uproszczone procedury odstraszania lub odstrzału redukcyjnego) są brane pod uwagę, aby zminimalizować straty rolników?
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Szymański
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 12204
do ministra klimatu i środowiska, ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie szkód w uprawach rolnych powodowanych przez ptaki krukowate i żurawie
Zgłaszający: Krzysztof Szymański, Krzysztof Mulawa, Witold Tumanowicz, Bronisław Foltyn, Michał Połuboczek
Data wpływu: 11-09-2025
Szanowni Państwo Ministrowie,
do mojego biura poselskiego dotarły sygnały od rolników z terenu gminy Chojnice (woj. pomorskie), wskazujące na nasilający się problem szkód w uprawach wyrządzanych przez ptaki krukowate (kruki, gawrony, wrony siwe) oraz żurawie. Problem ten został również podniesiony w przyjętym stanowisku Rady Gminy Chojnice z dnia 26 sierpnia 2025 r.
Według relacji rolników oraz przedstawicieli samorządu, szkody te mogą obejmować m.in.: niszczenie materiału siewnego i młodych roślin, rozgrzebywanie gleby, uszkadzanie plandek i materiałów rolniczych, a także wpływać na obniżenie plonów. Choć opis ten nie został poparty szczegółowymi danymi ani ekspertyzami branżowymi, sygnały z terenu wskazują na konieczność zbadania sprawy i ewentualnego podjęcia działań systemowych.
Rolnicy, którzy zgłaszają te problemy, czują się pozostawieni sami sobie. Państwo nakłada na nich obowiązek znoszenia szkód wyrządzanych przez gatunki chronione, a jednocześnie nie zapewnia żadnej rekompensaty finansowej. Taki stan prawny odbierany jest jako niesprawiedliwy i podważający zaufanie do instytucji publicznych. Rolnicy oczekują, że skoro chronimy przyrodę w imię dobra wspólnego, to koszty tej ochrony powinny być sprawiedliwie dzielone - a nie przerzucane wyłącznie na barki pojedynczych gospodarstw.
Obecnie ustawa o ochronie przyrody określa katalog gatunków zwierząt, za których szkody przysługuje odszkodowanie ze Skarbu Państwa. Gatunki krukowate nie zostały w nim ujęte, a w przypadku żurawia brak jest możliwości uzyskania rekompensaty za szkody w uprawach rolnych. W konsekwencji rolnicy, których pola są niszczone przez ptaki objęte ochroną gatunkową, pozostają bez realnego wsparcia finansowego.
W związku z powyższym, uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo prowadzi monitoring populacji ptaków krukowatych i żurawi oraz ich wpływu na rolnictwo? Jeśli tak, jakie są dotychczasowe wyniki takich badań?
Czy ministerstwo posiada dane o skali szkód wyrządzanych przez te gatunki w uprawach rolnych na terenie kraju?
Czy rząd rozważa rozszerzenie katalogu gatunków zwierząt, za które przysługuje odszkodowanie ze Skarbu Państwa, o ptaki krukowate i żurawie?
Czy w ocenie ministerstwa możliwe jest uruchomienie pilotażowego programu rekompensat lub dopłat w regionach najbardziej dotkniętych tym zjawiskiem?
Jakie inne rozwiązania (np. wsparcie dla środków prewencyjnych, uproszczone procedury odstraszania lub odstrzału redukcyjnego) są brane pod uwagę, aby zminimalizować straty rolników?
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Szymański
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Minister Stefan Krajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 7 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.2 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (7)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9583 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Stefan Krajewski
Warszawa, 09 października 2025 r.
znak sprawy: DPB.dl.058.6.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 12204 w sprawie szkód w uprawach rolnych
powodowanych przez ptaki krukowate i żurawie
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację posłów: Krzysztofa Szymańskiego, Krzysztofa Mulawy,
Witolda Tumanowicza, Bronisława Foltyna, Michała Połuboczeka z dnia 22 września
2025 r., nr 12204, w sprawie szkód wyrządzanych przez ptaki krukowate i żurawie,
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) przekazuję następujące informacje.
Problem szkód wyrządzanych w gospodarstwach rolnych i rybackich przez ptaki jest
dostrzegany przez MRiRW, a wszelkie informacje do nas docierające są wnikliwie
analizowane.
Ptaki roślinożerne wyrządzają szkody w zasiewach (m.in. kukurydzy, zbóż ozimych i
jarych oraz rzepaku). Szkody najczęściej wyrządzają gęsi, łabędzie, żurawie, dzikie
kaczki oraz ptaki z rodziny krukowatych. Problemem dotknięte są też gospodarstwa
rybackie w związku z intensywnym wyżerowywaniem ryb przez kormorany.
W kontekście poruszanych w interpelacji zagadnień pragnę zaznaczyć, że na gruncie
przepisów krajowych regulacje w zakresie objęcia danego gatunku ochroną
gatunkową, a tym samym wiążących się z tym zakazów, bądź też możliwości wydania
od nich odstępstw oraz regulacje pozwalające na wypłatę odpowiednich
odszkodowań, uregulowane zostały w ustawie o ochronie przyrody (1) i zgodnie z
ustawą o działach administracji rządowej (2) znajdują się w kompetencjach Ministra
Klimatu i Środowiska (MKiŚ).
-- 1 of 3 --
Odnosząc się do kwestii dotyczących danych o szkodach wyrządzanych przez ptaki w
uprawach rolnych na terenie kraju informuję, że MRiRW nie posiada takich danych.
Za monitoring ptaków odpowiedzialny jest podległy Ministrowi Środowiska i Klimatu
Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, który koordynuje program Monitoringu
Ptaków Polski prowadzony w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska.
Odnosząc się do kwestii możliwych rozwiązań przeciwdziałania powstawaniu szkód
np. odstraszania informuję, że zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ochrony
gatunkowej zwierząt (3) większość ww. ptaków jak np. żuraw zwyczajny, łabędzie czy
kawka są objęte ścisłą ochroną gatunkową. Pozostała część ptaków z rodziny
krukowatych takich jak np. sroka, kruk, wrona objęte są częściową ochroną
gatunkową. W konsekwencji ochrony gatunkowej przewidzianej w ustawie o
ochronie przyrody uzyskanie zezwoleń na odstępstwo od zakazów wobec osobników
ww. gatunków w celu minimalizowania szkód oraz w zależności od stopnia ochrony
wymaga zgody właściwego miejscowo regionalnego dyrektora ochrony środowiska,
Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska albo Ministra Klimatu i Środowiska (np.
w przypadku, gdy czynności mają być wykonane na terenie parku narodowego).
Wyjątek dotyczący polowania obejmuje wybrane gatunki gęsi i kaczek uznane za
zwierzęta łowne na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska (4).
Pragnę podkreślić, że MRiRW dostrzega pilną potrzebę wprowadzenia rozwiązań
zapewniających rolnikom skuteczną i adekwatną wypłatę odszkodowań za szkody
wyrządzane przez ptaki. Dlatego aktywnie współpracujemy z MKiŚ przy
wypracowaniu propozycji rozwiązań powyższego problemu.
Z wyrazami szacunku
Stefan Krajewski
/podpisano elektronicznie/
-- 2 of 3 --
Podstawa prawna:
(1) Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2024 r. poz.
1478 z późn. zm).
(2) Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z
2025 r. poz. 1275).
(3) Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r w sprawie
ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2022 r. poz. 2380).
(4) Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 marca 2005 r. w sprawie
ustalenia listy gatunków zwierząt łownych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2454).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOP-WŚ.050.78.2025.ML
3994032.16126168.13004307
Warszawa, 09-10-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku
w związku z interpelacją nr K10INT12204 Posła Krzysztofa Szymańskiego oraz grupy
Posłów w sprawie szkód w uprawach rolnych powodowanych przez ptaki krukowate
i żurawie, przekazuję odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
Czy Ministerstwo prowadzi monitoring populacji ptaków krukowatych i żurawi oraz ich wpływu
na rolnictwo? Jeśli tak – jakie są dotychczasowe wyniki takich badań?
W ramach Państwowego Monitoringu Środowiska wykonywanego przez Główny
Inspektorat Ochrony Środowiska prowadzony jest od 2012 r. ogólnopolski Monitoring
Noclegowisk Żurawi. Rejestrowane są zmiany liczebności żurawi na wybranych
noclegowiskach jesiennych. Obserwacje odbywają się z punktów obserwacyjnych podczas
zlotu wieczornego lub wylotu porannego z miejsc noclegowych. Liczenia odbywają się 3
razy w każdym sezonie jesiennym. W latach 2012–2024 w okresie jesiennej wędrówki
wykazano umiarkowany wzrost liczebności żurawi.
Jesienią 2024 roku 84% żurawi skupiało się w sześciu regionach: Wielkopolsce (23,1%),
Pomorzu (17,4%), Dolnym Śląsku (14,4%), Ziemi Lubuskiej (10,9%), Podlasiu (9,6%) oraz
Warmii i Mazurach (8,1%), podobnie jak w latach poprzednich. W ostatnim sezonie
odnotowano ponadprzeciętną liczebność żurawi w Wielkopolsce i na Kujawach, natomiast
na Pomorzu oraz Warmii i Mazurach odnotowano mniej żurawi w stosunku do lat
poprzednich.
W roku 2024 największe koncentracje (ponad 7 tys. ptaków) odnotowano w 6 obszarach
Natura 2000 (Dolina Baryczy, Ujście Warty, Zbiornik Jeziorsko, Dolina Dolnej Odry, Ostoja
Nadgoplańska oraz Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego.
Liczebność żurawi na noclegowiskach w roku 2024 była najniższa od 2017 roku. W latach
2012-2024 trend zmian liczebności populacji migrującej żurawia wykazywał umiarkowany
wzrost. Trend zmian rozpowszechniania określono jako stabilny.
-- 1 of 3 --
Rycina 1: Wskaźnik liczebności żurawi na noclegowiskach jesiennych w Polsce w latach 2012–2024.
Niebieską linią zaznaczono trend dopasowany za pomocą funkcji regresji lokalnej loess.
Lęgowa populacja żurawia monitorowana jest w ramach Monitoringu Flagowych Gatunków
Ptaków (MFGP). Jest to program, w którym dane zbierane są od 2001 roku. W całym okresie
badań zaobserwowano umiarkowany wzrost rozpowszechnia oraz wskaźnika liczebności
dla tego gatunku.
Ptaki krukowate nie są objęte monitoringiem jako grupa ptaków w ramach dedykowanego
im monitoringu, ale niektóre z nich są monitorowane w ramach innych programów. Na
przykład populacja lęgowa gawrona w ramach Monitoringu Flagowych Gatunków Ptaków.
W całym okresie badań zaobserwowano umiarkowany spadek wskaźnika
rozpowszechnienia oraz liczebności.
Rycina 2: Zmiany wartości wskaźnika liczebności żurawia (lewy wykres) i gawrona (prawy wykres) w latach
2001-20024 w programie MFGP. Dla każdego roku podano wartość średnią indeksu oraz zakres błędu
standardowego (SE, wąsy) oceny liczebności. Linią zaznaczono trend dopasowany za pomocą funkcji loess.
Odnośnie pozostałych ptaków krukowatych, od 2020 roku, w ramach Monitoringu Ptaków
Drapieżnych (MPD), monitorowana jest liczebność kruka, ale nie ustalono jego trendów
liczebności z uwagi na zbyt małą ilość pozyskanych danych. Sroka, wrona siwa są
monitorowane w ramach programu Monitoringu Pospolitych Ptaków Lęgowych (MPPL)
oraz od 2020 roku w miastach w programie pn. Monitoring Pospolitych Ptaków Miast
(MPPM).
-- 2 of 3 --
Czy Ministerstwo posiada dane o skali szkód wyrządzanych przez te gatunki w uprawach rolnych
na terenie kraju?
Obecnie nie ma systemu pozwalającego na szacowanie skali szkód w uprawach rolnych
przez poszczególne gatunki ptaków.
Czy rząd rozważa rozszerzenie katalogu gatunków zwierząt, za które przysługuje odszkodowanie
ze Skarbu Państwa, o ptaki krukowate i żurawie?
Resort środowiska pozostaje w kontakcie z resortem rolnictwa celem wypracowania
rozwiązań mogących zminimalizować dotkliwość strat w działalności rolniczej
powodowanych przez ptaki chronione.
Czy w ocenie Ministerstwa możliwe jest uruchomienie pilotażowego programu rekompensat lub
dopłat w regionach najbardziej dotkniętych tym zjawiskiem?
Bez względu na skalę przedsięwzięcia czy krajową, czy też pilotażową, muszą być spełnione
ww. warunki dotyczące zabezpieczenia środków, zatrudnienia ludzi a nade wszystko
wypracowania właściwej metodyki.
Jakie inne rozwiązania (np. wsparcie dla środków prewencyjnych, uproszczone procedury
odstraszania lub odstrzału redukcyjnego) są brane pod uwagę, aby zminimalizować straty
rolników?
MKiS w trakcie uzgodnień międzyresortowych wielokrotnie zwracało się do MRiRW o
zwiększenie środków na wypłaty w funduszach unijnych, którymi dysponuje ten resort, na
rzecz odszkodowań powstałych na skutek szkód odzwierzęcych. W sierpniu br. MKiŚ
zgłosiło też uwagę do projektu ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych
i zwierząt gospodarskich, sugerującą rozważenie uwzględnienia w projekcie tej ustawy
współfinansowania ze strony Skarbu Państwa ubezpieczeń dla rolników na wypadek
powstania szkód w uprawach spowodowanych przez ptaki objęte ochroną gatunkową.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
- Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM.
-- 3 of 3 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Stefan Krajewski
Warszawa, 09 października 2025 r.
znak sprawy: DPB.dl.058.6.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 12204 w sprawie szkód w uprawach rolnych
powodowanych przez ptaki krukowate i żurawie
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację posłów: Krzysztofa Szymańskiego, Krzysztofa Mulawy,
Witolda Tumanowicza, Bronisława Foltyna, Michała Połuboczeka z dnia 22 września
2025 r., nr 12204, w sprawie szkód wyrządzanych przez ptaki krukowate i żurawie,
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) przekazuję następujące informacje.
Problem szkód wyrządzanych w gospodarstwach rolnych i rybackich przez ptaki jest
dostrzegany przez MRiRW, a wszelkie informacje do nas docierające są wnikliwie
analizowane.
Ptaki roślinożerne wyrządzają szkody w zasiewach (m.in. kukurydzy, zbóż ozimych i
jarych oraz rzepaku). Szkody najczęściej wyrządzają gęsi, łabędzie, żurawie, dzikie
kaczki oraz ptaki z rodziny krukowatych. Problemem dotknięte są też gospodarstwa
rybackie w związku z intensywnym wyżerowywaniem ryb przez kormorany.
W kontekście poruszanych w interpelacji zagadnień pragnę zaznaczyć, że na gruncie
przepisów krajowych regulacje w zakresie objęcia danego gatunku ochroną
gatunkową, a tym samym wiążących się z tym zakazów, bądź też możliwości wydania
od nich odstępstw oraz regulacje pozwalające na wypłatę odpowiednich
odszkodowań, uregulowane zostały w ustawie o ochronie przyrody (1) i zgodnie z
ustawą o działach administracji rządowej (2) znajdują się w kompetencjach Ministra
Klimatu i Środowiska (MKiŚ).
-- 1 of 3 --
Odnosząc się do kwestii dotyczących danych o szkodach wyrządzanych przez ptaki w
uprawach rolnych na terenie kraju informuję, że MRiRW nie posiada takich danych.
Za monitoring ptaków odpowiedzialny jest podległy Ministrowi Środowiska i Klimatu
Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, który koordynuje program Monitoringu
Ptaków Polski prowadzony w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska.
Odnosząc się do kwestii możliwych rozwiązań przeciwdziałania powstawaniu szkód
np. odstraszania informuję, że zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ochrony
gatunkowej zwierząt (3) większość ww. ptaków jak np. żuraw zwyczajny, łabędzie czy
kawka są objęte ścisłą ochroną gatunkową. Pozostała część ptaków z rodziny
krukowatych takich jak np. sroka, kruk, wrona objęte są częściową ochroną
gatunkową. W konsekwencji ochrony gatunkowej przewidzianej w ustawie o
ochronie przyrody uzyskanie zezwoleń na odstępstwo od zakazów wobec osobników
ww. gatunków w celu minimalizowania szkód oraz w zależności od stopnia ochrony
wymaga zgody właściwego miejscowo regionalnego dyrektora ochrony środowiska,
Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska albo Ministra Klimatu i Środowiska (np.
w przypadku, gdy czynności mają być wykonane na terenie parku narodowego).
Wyjątek dotyczący polowania obejmuje wybrane gatunki gęsi i kaczek uznane za
zwierzęta łowne na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska (4).
Pragnę podkreślić, że MRiRW dostrzega pilną potrzebę wprowadzenia rozwiązań
zapewniających rolnikom skuteczną i adekwatną wypłatę odszkodowań za szkody
wyrządzane przez ptaki. Dlatego aktywnie współpracujemy z MKiŚ przy
wypracowaniu propozycji rozwiązań powyższego problemu.
Z wyrazami szacunku
Stefan Krajewski
/podpisano elektronicznie/
-- 2 of 3 --
Podstawa prawna:
(1) Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2024 r. poz.
1478 z późn. zm).
(2) Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z
2025 r. poz. 1275).
(3) Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r w sprawie
ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2022 r. poz. 2380).
(4) Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 marca 2005 r. w sprawie
ustalenia listy gatunków zwierząt łownych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2454).
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DOP-WŚ.050.78.2025.ML
3994032.16126168.13004307
Warszawa, 09-10-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku
w związku z interpelacją nr K10INT12204 Posła Krzysztofa Szymańskiego oraz grupy
Posłów w sprawie szkód w uprawach rolnych powodowanych przez ptaki krukowate
i żurawie, przekazuję odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
Czy Ministerstwo prowadzi monitoring populacji ptaków krukowatych i żurawi oraz ich wpływu
na rolnictwo? Jeśli tak – jakie są dotychczasowe wyniki takich badań?
W ramach Państwowego Monitoringu Środowiska wykonywanego przez Główny
Inspektorat Ochrony Środowiska prowadzony jest od 2012 r. ogólnopolski Monitoring
Noclegowisk Żurawi. Rejestrowane są zmiany liczebności żurawi na wybranych
noclegowiskach jesiennych. Obserwacje odbywają się z punktów obserwacyjnych podczas
zlotu wieczornego lub wylotu porannego z miejsc noclegowych. Liczenia odbywają się 3
razy w każdym sezonie jesiennym. W latach 2012–2024 w okresie jesiennej wędrówki
wykazano umiarkowany wzrost liczebności żurawi.
Jesienią 2024 roku 84% żurawi skupiało się w sześciu regionach: Wielkopolsce (23,1%),
Pomorzu (17,4%), Dolnym Śląsku (14,4%), Ziemi Lubuskiej (10,9%), Podlasiu (9,6%) oraz
Warmii i Mazurach (8,1%), podobnie jak w latach poprzednich. W ostatnim sezonie
odnotowano ponadprzeciętną liczebność żurawi w Wielkopolsce i na Kujawach, natomiast
na Pomorzu oraz Warmii i Mazurach odnotowano mniej żurawi w stosunku do lat
poprzednich.
W roku 2024 największe koncentracje (ponad 7 tys. ptaków) odnotowano w 6 obszarach
Natura 2000 (Dolina Baryczy, Ujście Warty, Zbiornik Jeziorsko, Dolina Dolnej Odry, Ostoja
Nadgoplańska oraz Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego.
Liczebność żurawi na noclegowiskach w roku 2024 była najniższa od 2017 roku. W latach
2012-2024 trend zmian liczebności populacji migrującej żurawia wykazywał umiarkowany
wzrost. Trend zmian rozpowszechniania określono jako stabilny.
-- 1 of 3 --
Rycina 1: Wskaźnik liczebności żurawi na noclegowiskach jesiennych w Polsce w latach 2012–2024.
Niebieską linią zaznaczono trend dopasowany za pomocą funkcji regresji lokalnej loess.
Lęgowa populacja żurawia monitorowana jest w ramach Monitoringu Flagowych Gatunków
Ptaków (MFGP). Jest to program, w którym dane zbierane są od 2001 roku. W całym okresie
badań zaobserwowano umiarkowany wzrost rozpowszechnia oraz wskaźnika liczebności
dla tego gatunku.
Ptaki krukowate nie są objęte monitoringiem jako grupa ptaków w ramach dedykowanego
im monitoringu, ale niektóre z nich są monitorowane w ramach innych programów. Na
przykład populacja lęgowa gawrona w ramach Monitoringu Flagowych Gatunków Ptaków.
W całym okresie badań zaobserwowano umiarkowany spadek wskaźnika
rozpowszechnienia oraz liczebności.
Rycina 2: Zmiany wartości wskaźnika liczebności żurawia (lewy wykres) i gawrona (prawy wykres) w latach
2001-20024 w programie MFGP. Dla każdego roku podano wartość średnią indeksu oraz zakres błędu
standardowego (SE, wąsy) oceny liczebności. Linią zaznaczono trend dopasowany za pomocą funkcji loess.
Odnośnie pozostałych ptaków krukowatych, od 2020 roku, w ramach Monitoringu Ptaków
Drapieżnych (MPD), monitorowana jest liczebność kruka, ale nie ustalono jego trendów
liczebności z uwagi na zbyt małą ilość pozyskanych danych. Sroka, wrona siwa są
monitorowane w ramach programu Monitoringu Pospolitych Ptaków Lęgowych (MPPL)
oraz od 2020 roku w miastach w programie pn. Monitoring Pospolitych Ptaków Miast
(MPPM).
-- 2 of 3 --
Czy Ministerstwo posiada dane o skali szkód wyrządzanych przez te gatunki w uprawach rolnych
na terenie kraju?
Obecnie nie ma systemu pozwalającego na szacowanie skali szkód w uprawach rolnych
przez poszczególne gatunki ptaków.
Czy rząd rozważa rozszerzenie katalogu gatunków zwierząt, za które przysługuje odszkodowanie
ze Skarbu Państwa, o ptaki krukowate i żurawie?
Resort środowiska pozostaje w kontakcie z resortem rolnictwa celem wypracowania
rozwiązań mogących zminimalizować dotkliwość strat w działalności rolniczej
powodowanych przez ptaki chronione.
Czy w ocenie Ministerstwa możliwe jest uruchomienie pilotażowego programu rekompensat lub
dopłat w regionach najbardziej dotkniętych tym zjawiskiem?
Bez względu na skalę przedsięwzięcia czy krajową, czy też pilotażową, muszą być spełnione
ww. warunki dotyczące zabezpieczenia środków, zatrudnienia ludzi a nade wszystko
wypracowania właściwej metodyki.
Jakie inne rozwiązania (np. wsparcie dla środków prewencyjnych, uproszczone procedury
odstraszania lub odstrzału redukcyjnego) są brane pod uwagę, aby zminimalizować straty
rolników?
MKiS w trakcie uzgodnień międzyresortowych wielokrotnie zwracało się do MRiRW o
zwiększenie środków na wypłaty w funduszach unijnych, którymi dysponuje ten resort, na
rzecz odszkodowań powstałych na skutek szkód odzwierzęcych. W sierpniu br. MKiŚ
zgłosiło też uwagę do projektu ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych
i zwierząt gospodarskich, sugerującą rozważenie uwzględnienia w projekcie tej ustawy
współfinansowania ze strony Skarbu Państwa ubezpieczeń dla rolników na wypadek
powstania szkód w uprawach spowodowanych przez ptaki objęte ochroną gatunkową.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
- Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM.
-- 3 of 3 --