Interpelacja nr 12191
Interpelacja w sprawie wprowadzenia rozwiązań umożliwiających zmianę wykonawcy w programie "Czyste Powietrze" bez konieczności wcześniejszego zwrotu zaliczki do WFOŚiGW
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (73%)
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wprowadzenia rozwiązań umożliwiających zmianę wykonawcy w programie "Czyste Powietrze" bez konieczności wcześniejszego zwrotu zaliczki do WFOŚiGW
Interpelacja nr 12191
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie wprowadzenia rozwiązań umożliwiających zmianę wykonawcy w programie "Czyste Powietrze" bez konieczności wcześniejszego zwrotu zaliczki do WFOŚiGW
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 10-09-2025
Szanowna Pani Minister,
przypadki dopuszczenia się oszustwa przez firmy zajmujące się załatwianiem dofinansowania w ramach programu „Czyste Powietrze” były dość częste, o czym świadczy poruszanie tego tematu w ogólnopolskich mediach. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zdał sobie sprawę ze skali oszustw i dlatego na swoich stronach publikuje stosowne ostrzeżenia.
Zdarzają się firmy, które nie reagują na wezwania do wykonania przedmiotu umowy i nie ma możliwości, żeby wymóc na nich wypełnienie zobowiązania. Do prokuratury trafiają zawiadomienia o oszustwie, największym problemem jest jednak zwrot funduszowi zaliczki, która wynosi nierzadko kilkadziesiąt tysięcy złotych.
Radca prawny, który prowadzi sprawy dwóch kobiet oszukanych przez nieuczciwą firmę, wskazuje, że w nadzwyczajnych sytuacjach należy umożliwić zmianę wykonawcy mimo braku zwrotu zaliczki do funduszu. Obecnie fundusz warunkuje zmianę wykonawcy zwrotem zaliczki, a takie sprawy mogą się ciągnąć latami. Są one jednak pilne, bo kończy się termin wykonania prac i okres programu.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska rozważa wprowadzenie rozwiązań umożliwiających zmianę wykonawcy w programie „Czyste Powietrze” w przypadku stwierdzenia oszustwa lub rażących zaniedbań ze strony firmy bez konieczności wcześniejszego zwrotu zaliczki do funduszu?
Jakie działania podjęto lub planuje się podjąć, aby wzmocnić ochronę beneficjentów programu przed nieuczciwymi wykonawcami i pośrednikami zajmującymi się pozyskiwaniem dofinansowań?
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 12191
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie wprowadzenia rozwiązań umożliwiających zmianę wykonawcy w programie "Czyste Powietrze" bez konieczności wcześniejszego zwrotu zaliczki do WFOŚiGW
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 10-09-2025
Szanowna Pani Minister,
przypadki dopuszczenia się oszustwa przez firmy zajmujące się załatwianiem dofinansowania w ramach programu „Czyste Powietrze” były dość częste, o czym świadczy poruszanie tego tematu w ogólnopolskich mediach. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zdał sobie sprawę ze skali oszustw i dlatego na swoich stronach publikuje stosowne ostrzeżenia.
Zdarzają się firmy, które nie reagują na wezwania do wykonania przedmiotu umowy i nie ma możliwości, żeby wymóc na nich wypełnienie zobowiązania. Do prokuratury trafiają zawiadomienia o oszustwie, największym problemem jest jednak zwrot funduszowi zaliczki, która wynosi nierzadko kilkadziesiąt tysięcy złotych.
Radca prawny, który prowadzi sprawy dwóch kobiet oszukanych przez nieuczciwą firmę, wskazuje, że w nadzwyczajnych sytuacjach należy umożliwić zmianę wykonawcy mimo braku zwrotu zaliczki do funduszu. Obecnie fundusz warunkuje zmianę wykonawcy zwrotem zaliczki, a takie sprawy mogą się ciągnąć latami. Są one jednak pilne, bo kończy się termin wykonania prac i okres programu.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska rozważa wprowadzenie rozwiązań umożliwiających zmianę wykonawcy w programie „Czyste Powietrze” w przypadku stwierdzenia oszustwa lub rażących zaniedbań ze strony firmy bez konieczności wcześniejszego zwrotu zaliczki do funduszu?
Jakie działania podjęto lub planuje się podjąć, aby wzmocnić ochronę beneficjentów programu przed nieuczciwymi wykonawcami i pośrednikami zajmującymi się pozyskiwaniem dofinansowań?
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Krzysztof Bolesta
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.9 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6907 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Krzysztof Bolesta
DPN-WWM.050.57.2025.BK
3993940.16121132.13040062
Warszawa, 15-10-2025
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posłanki Lidii Czechak (znak: K10INT12191)
Temat: wprowadzenie rozwiązań umożliwiających zmianę wykonawcy w programie "Czyste
Powietrze" bez konieczności wcześniejszego zwrotu zaliczki do WFOŚiGW
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT12191 Posłanki Lidii Czechak przekazuję odpowiedź w
zakresie kompetencji Ministerstwa Klimatu i Środowiska (MKiŚ):
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska rozważa wprowadzenie rozwiązań
umożliwiających zmianę wykonawcy w programie Czyste Powietrze w przypadku
stwierdzenia oszustwa lub rażących zaniedbań ze strony firmy, bez konieczności
wcześniejszego zwrotu zaliczki do Funduszu?
NFOŚiGW, we współpracy z MKiŚ, stale monitoruje przebieg realizacji Programu
Priorytetowego „Czyste Powietrze” (PPCP) oraz analizuje zgłaszane trudności.
W przypadkach, gdy beneficjenci nie rozliczyli zaliczki z przyczyn niezależnych od siebie —
w tym, z powodu niewywiązania się wykonawcy z zawartej umowy — wojewódzkie
fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej (wfośigw) i NFOŚiGW są zobowiązane
działać zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym i przepisami odnoszącymi się do
wydatkowania środków publicznych. Finansowanie Programu „Czyste Powietrze” odbywa
się w ze środków unijnych (KPO, FENiKS i Fundusz Modernizacyjny) i aktualnie w ramach
danych alokacji nie ma możliwości umarzania, a warunki rozliczeń uzależnione są od
uzgodnionych w danej alokacji finansowej perspektywy długoletniej.
Zgodnie z bieżącymi zaleceniami NFOŚiGW, wfośigw jako instytucje wdrażające Program,
powinny przed wszczęciem procedur dochodzenia zwrotu środków, dokonać indywidualnej
analizy sytuacji beneficjenta i w ramach prac:
wezwać beneficjenta do złożenia szczegółowych wyjaśnień, dotyczących przyczyn
braku rozliczenia,
zaproponować aneksowanie podpisanej przez beneficjenta umowy o dofinansowanie,
włącznie z możliwością zmiany wykonawcy umowy,
dobrać metody odzyskiwania należności w sposób dopasowany do indywidualnej
sytuacji beneficjenta, z uwzględnieniem zasad sprawiedliwości i słuszności oraz
obowiązujących terminów przedawnienia roszczeń.
Obecnie opracowana została procedura dla przypadków, w których w ramach umowy o
dofinansowanie z prefinansowaniem beneficjent nie wykonał zadania w określonym
terminie lub nie złożył wniosku o płatność w regulaminowym terminie.
-- 1 of 3 --
Zgodnie z proponowanymi rozwiązaniami wfośigw-ie będą miały możliwość stosować
rozwiązania polegające na proponowaniu beneficjentom zmiany umowy
z prefinansowaniem (120 dni na realizację) na umowę bez prefinansowania w przypadku
inwestycji, które nie zostały zrealizowane z winy nierzetelnego wykonawcy. Działanie to
umożliwi uwzględnienie dodatkowych rozwiązań, z myślą o beneficjencie, tj. wydłużenie
terminu realizacji inwestycji nawet do 18 miesięcy, rozliczenie części wykonanych prac lub
rozliczenie przekazanej zaliczki z końcowej naliczonej dotacji.
NFOŚiGW powołał specjalną grupę roboczą, w której uczestniczą przedstawiciele MKiŚ,
Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, Prokuratury
Krajowej, Ministerstwa Sprawiedliwości oraz Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
(UOKiK). Grupa została powołana aby przygotować rozwiązania legislacyjne, mające na
celu wzmocnienie ochrony beneficjentów poszkodowanych przez nieuczciwych
wykonawców oraz opracowania rozwiązania prawnego, które wspomogłyby najbardziej
skrajne przypadki nadużyć.
Realizacja wypracowanych rozwiązań wymaga wprowadzenia odpowiednich zmian
legislacyjnych, w związku z czym rozpoczęto prace nad zmianą ustawy POŚ1.
2. Jakie działania podjęto lub planuje się podjąć, aby wzmocnić ochronę beneficjentów
programu przed nieuczciwymi wykonawcami i pośrednikami zajmującymi się
pozyskiwaniem dofinansowań?
Resort klimatu i środowiska zwrócił się do NFOŚiGW o podjęcie dalszych prac nad
wdrożeniem systemowego rozwiązania, które w przyszłości będzie skuteczniej chronić
beneficjentów Programu „Czyste Powietrze” przed nieuczciwymi wykonawcami oraz ich
nieetycznymi praktykami. Celem tych działań jest kontynowanie implementacji usprawnień
i zapewnienie, że środki publiczne są wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem,
a beneficjenci programu mogą realizować inwestycje w sposób bezpieczny i zgodny
z założeniami PPCP.
Na wniosek Konwentu Prezesów Zarządów Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej, resort rozważa kilka rozwiązań, jak tworzenie rachunków escrow lub
możliwość wypłaty zaliczki na konto Beneficjenta w ramach PPCP. Przed wdrożeniem
preferowanego rozwiązania, konieczne jest szczegółowe określenie potencjalnych ryzyk
oraz opracowanie skutecznych mechanizmów zabezpieczających (finansowych i prawnych),
które pozwolą na kontrolę prawidłowego wykorzystania wypłaconych zaliczek, w
szczególności w aspekcie weryfikacji sytuacji beneficjenta (np. czy środki finansowe
wpływające na jego rachunek bankowy nie podlegają egzekucji komorniczej).
W ramach wprowadzania kolejnych ułatwień i zabezpieczeń w PPCP, trwają prace nad
uruchomieniem ogólnodostępnej listy rekomendowanych wykonawców. Narzędzie ma być
elementem wspierającym beneficjentów programu, w ramach którego będzie można
uzyskać szybki dostęp do wiarygodnego i sprawdzonego wykonawcy przedsięwzięć.
Analizowane są kryteria wpisu na listę, które mogą uwzględniać kwalifikacje techniczne czy
posiadanie ubezpieczenia OC.
Ważnym elementem przeciwdziałania nieuczciwym praktykom wykonawców i
pośredników są stale realizowane przez NFOŚiGW, we współpracy z wfośigw oraz
gminami, działania edukacyjno-informacyjne, które mają na celu podnoszenie świadomości
beneficjentów Programu „Czyste Powietrze” oraz wyposażenie ich w wiedzę niezbędną do
podejmowania świadomych i bezpiecznych decyzji.. W tym celu wykorzystywane są
1 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2025 poz. 647)
-- 2 of 3 --
różnorodne kanały komunikacji, m.in. szkolenia, spotkania informacyjne, kampanie
medialne i prasowe, aktywność w mediach społecznościowych (Facebook, X, LinkedIn,
Instagram), a także prowadzenie punktów konsultacyjno- informacyjnych na poziomie
lokalnym – w szczególności przez gminy.
NFOŚiGW prowadzi także kampanię informacyjno-edukacyjną w internecie oraz w prasie
pod hasłem: „Nie daj się oszukać – sprawdź, zanim zaufasz!”, której celem jest ostrzeżenie
beneficjentów przez nieuczciwymi wykonawcami.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 3 of 3 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Krzysztof Bolesta
DPN-WWM.050.57.2025.BK
3993940.16121132.13040062
Warszawa, 15-10-2025
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posłanki Lidii Czechak (znak: K10INT12191)
Temat: wprowadzenie rozwiązań umożliwiających zmianę wykonawcy w programie "Czyste
Powietrze" bez konieczności wcześniejszego zwrotu zaliczki do WFOŚiGW
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT12191 Posłanki Lidii Czechak przekazuję odpowiedź w
zakresie kompetencji Ministerstwa Klimatu i Środowiska (MKiŚ):
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska rozważa wprowadzenie rozwiązań
umożliwiających zmianę wykonawcy w programie Czyste Powietrze w przypadku
stwierdzenia oszustwa lub rażących zaniedbań ze strony firmy, bez konieczności
wcześniejszego zwrotu zaliczki do Funduszu?
NFOŚiGW, we współpracy z MKiŚ, stale monitoruje przebieg realizacji Programu
Priorytetowego „Czyste Powietrze” (PPCP) oraz analizuje zgłaszane trudności.
W przypadkach, gdy beneficjenci nie rozliczyli zaliczki z przyczyn niezależnych od siebie —
w tym, z powodu niewywiązania się wykonawcy z zawartej umowy — wojewódzkie
fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej (wfośigw) i NFOŚiGW są zobowiązane
działać zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym i przepisami odnoszącymi się do
wydatkowania środków publicznych. Finansowanie Programu „Czyste Powietrze” odbywa
się w ze środków unijnych (KPO, FENiKS i Fundusz Modernizacyjny) i aktualnie w ramach
danych alokacji nie ma możliwości umarzania, a warunki rozliczeń uzależnione są od
uzgodnionych w danej alokacji finansowej perspektywy długoletniej.
Zgodnie z bieżącymi zaleceniami NFOŚiGW, wfośigw jako instytucje wdrażające Program,
powinny przed wszczęciem procedur dochodzenia zwrotu środków, dokonać indywidualnej
analizy sytuacji beneficjenta i w ramach prac:
wezwać beneficjenta do złożenia szczegółowych wyjaśnień, dotyczących przyczyn
braku rozliczenia,
zaproponować aneksowanie podpisanej przez beneficjenta umowy o dofinansowanie,
włącznie z możliwością zmiany wykonawcy umowy,
dobrać metody odzyskiwania należności w sposób dopasowany do indywidualnej
sytuacji beneficjenta, z uwzględnieniem zasad sprawiedliwości i słuszności oraz
obowiązujących terminów przedawnienia roszczeń.
Obecnie opracowana została procedura dla przypadków, w których w ramach umowy o
dofinansowanie z prefinansowaniem beneficjent nie wykonał zadania w określonym
terminie lub nie złożył wniosku o płatność w regulaminowym terminie.
-- 1 of 3 --
Zgodnie z proponowanymi rozwiązaniami wfośigw-ie będą miały możliwość stosować
rozwiązania polegające na proponowaniu beneficjentom zmiany umowy
z prefinansowaniem (120 dni na realizację) na umowę bez prefinansowania w przypadku
inwestycji, które nie zostały zrealizowane z winy nierzetelnego wykonawcy. Działanie to
umożliwi uwzględnienie dodatkowych rozwiązań, z myślą o beneficjencie, tj. wydłużenie
terminu realizacji inwestycji nawet do 18 miesięcy, rozliczenie części wykonanych prac lub
rozliczenie przekazanej zaliczki z końcowej naliczonej dotacji.
NFOŚiGW powołał specjalną grupę roboczą, w której uczestniczą przedstawiciele MKiŚ,
Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, Prokuratury
Krajowej, Ministerstwa Sprawiedliwości oraz Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
(UOKiK). Grupa została powołana aby przygotować rozwiązania legislacyjne, mające na
celu wzmocnienie ochrony beneficjentów poszkodowanych przez nieuczciwych
wykonawców oraz opracowania rozwiązania prawnego, które wspomogłyby najbardziej
skrajne przypadki nadużyć.
Realizacja wypracowanych rozwiązań wymaga wprowadzenia odpowiednich zmian
legislacyjnych, w związku z czym rozpoczęto prace nad zmianą ustawy POŚ1.
2. Jakie działania podjęto lub planuje się podjąć, aby wzmocnić ochronę beneficjentów
programu przed nieuczciwymi wykonawcami i pośrednikami zajmującymi się
pozyskiwaniem dofinansowań?
Resort klimatu i środowiska zwrócił się do NFOŚiGW o podjęcie dalszych prac nad
wdrożeniem systemowego rozwiązania, które w przyszłości będzie skuteczniej chronić
beneficjentów Programu „Czyste Powietrze” przed nieuczciwymi wykonawcami oraz ich
nieetycznymi praktykami. Celem tych działań jest kontynowanie implementacji usprawnień
i zapewnienie, że środki publiczne są wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem,
a beneficjenci programu mogą realizować inwestycje w sposób bezpieczny i zgodny
z założeniami PPCP.
Na wniosek Konwentu Prezesów Zarządów Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej, resort rozważa kilka rozwiązań, jak tworzenie rachunków escrow lub
możliwość wypłaty zaliczki na konto Beneficjenta w ramach PPCP. Przed wdrożeniem
preferowanego rozwiązania, konieczne jest szczegółowe określenie potencjalnych ryzyk
oraz opracowanie skutecznych mechanizmów zabezpieczających (finansowych i prawnych),
które pozwolą na kontrolę prawidłowego wykorzystania wypłaconych zaliczek, w
szczególności w aspekcie weryfikacji sytuacji beneficjenta (np. czy środki finansowe
wpływające na jego rachunek bankowy nie podlegają egzekucji komorniczej).
W ramach wprowadzania kolejnych ułatwień i zabezpieczeń w PPCP, trwają prace nad
uruchomieniem ogólnodostępnej listy rekomendowanych wykonawców. Narzędzie ma być
elementem wspierającym beneficjentów programu, w ramach którego będzie można
uzyskać szybki dostęp do wiarygodnego i sprawdzonego wykonawcy przedsięwzięć.
Analizowane są kryteria wpisu na listę, które mogą uwzględniać kwalifikacje techniczne czy
posiadanie ubezpieczenia OC.
Ważnym elementem przeciwdziałania nieuczciwym praktykom wykonawców i
pośredników są stale realizowane przez NFOŚiGW, we współpracy z wfośigw oraz
gminami, działania edukacyjno-informacyjne, które mają na celu podnoszenie świadomości
beneficjentów Programu „Czyste Powietrze” oraz wyposażenie ich w wiedzę niezbędną do
podejmowania świadomych i bezpiecznych decyzji.. W tym celu wykorzystywane są
1 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2025 poz. 647)
-- 2 of 3 --
różnorodne kanały komunikacji, m.in. szkolenia, spotkania informacyjne, kampanie
medialne i prasowe, aktywność w mediach społecznościowych (Facebook, X, LinkedIn,
Instagram), a także prowadzenie punktów konsultacyjno- informacyjnych na poziomie
lokalnym – w szczególności przez gminy.
NFOŚiGW prowadzi także kampanię informacyjno-edukacyjną w internecie oraz w prasie
pod hasłem: „Nie daj się oszukać – sprawdź, zanim zaufasz!”, której celem jest ostrzeżenie
beneficjentów przez nieuczciwymi wykonawcami.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 3 of 3 --