Interpelacja nr 1219
Interpelacja w sprawie przemysłu drzewnego i papierniczego w Polsce
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (100%)
Sprawiedliwość i Sądy (45%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie przemysłu drzewnego i papierniczego w Polsce
Interpelacja nr 1219
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie przemysłu drzewnego i papierniczego w Polsce
Zgłaszający: Kacper Płażyński
Data wpływu: 29-01-2024
Szanowna Pani Minister, do mojego biura poselskiego zgłosili się pracownicy firmy Mayr-Melnhof z Kwidzyna (dalej MM), informując o dramatycznej sytuacji, w jakiej znalazła się część załogi. Ludzie są zwalniani z pracy, a firma informuje ich, że główną przyczyną ograniczenia produkcji, a co za tym idzie zwolnień, są działania Lasów Państwowych, które nie dostarczają potrzebnej do produkcji odpowiedniej ilości surowca. Jak informują pracownicy MM, dostępność drewna – poza cenami energii – jest najważniejszym zagrożeniem dla dalszego funkcjonowania firmy. Przedsiębiorstwo to wraz ze spółką-córką Tor-Pal zatrudnia ponad 2 tys. osób, ma wielu kooperantów funkcjonujących w regionie, dostarcza ciepło mieszkańcom Kwidzyna i oczyszcza ścieki miejskie. Według pozyskanych informacji Lasy Państwowe sprzedają drewno na dwóch rodzajach aukcji: zamkniętej, dla zakładów z historią zakupów, i otwartej, dla nabywców bez historii zakupu. Jak informują pracownicy MM, Lasy Państwowe obecnie sprzedają drewno w proporcji 70:30, wcześniej 80% było przeznaczone dla stałych odbiorców. Przesunięcie 10% do wolnej sprzedaży spowodowało, że drewno jest kupowane przez pośredników, którzy dokonują zakupów i odsprzedają za granicę, gdyż w związku z napaścią Rosji na Ukrainę tego surowca brakuje. Przesunięcie owych 10%, dokonało się na podstawie decyzji prezesa UOKiK z grudnia 2008 r. i potwierdzonej przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w 2011 roku. Te trudności mają w sposób szczególny odczuwać firmy przetwarzające drewno w naszym kraju – pośrednicy odsprzedają zakupione na aukcjach otwartych drewno za granicę. Odsprzedawane drewno okrągłe jest przetwarzane poza Polską, co dzieje się ze szkodą dla zakładów działających w naszym kraju. Warto zaś przypomnieć, że przemysł drzewny i papierniczy to około 200 tysięcy miejsc pracy, często w mniejszych ośrodkach, gdzie nie ma alternatywnego zatrudnienia. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie działania podejmuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska w celu zwiększenia podaży drewna dla przemysłu papierniczego?
2. Z czego wynikały decyzje Ministerstwa Klimatu i Środowiska o zaprzestaniu wyrębu drewna, o których informowały media?
3. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska przeprowadziło konsultacje z przedstawicielami przemysłu w sprawie dalszej polityki Lasów Państwowych dotyczącej pozyskiwania surowca i dostarczania go działającym w Polsce firmom z branży meblarskiej, papierniczej etc.?
Z wyrazami szacunku
Interpelacja nr 1219
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie przemysłu drzewnego i papierniczego w Polsce
Zgłaszający: Kacper Płażyński
Data wpływu: 29-01-2024
Szanowna Pani Minister, do mojego biura poselskiego zgłosili się pracownicy firmy Mayr-Melnhof z Kwidzyna (dalej MM), informując o dramatycznej sytuacji, w jakiej znalazła się część załogi. Ludzie są zwalniani z pracy, a firma informuje ich, że główną przyczyną ograniczenia produkcji, a co za tym idzie zwolnień, są działania Lasów Państwowych, które nie dostarczają potrzebnej do produkcji odpowiedniej ilości surowca. Jak informują pracownicy MM, dostępność drewna – poza cenami energii – jest najważniejszym zagrożeniem dla dalszego funkcjonowania firmy. Przedsiębiorstwo to wraz ze spółką-córką Tor-Pal zatrudnia ponad 2 tys. osób, ma wielu kooperantów funkcjonujących w regionie, dostarcza ciepło mieszkańcom Kwidzyna i oczyszcza ścieki miejskie. Według pozyskanych informacji Lasy Państwowe sprzedają drewno na dwóch rodzajach aukcji: zamkniętej, dla zakładów z historią zakupów, i otwartej, dla nabywców bez historii zakupu. Jak informują pracownicy MM, Lasy Państwowe obecnie sprzedają drewno w proporcji 70:30, wcześniej 80% było przeznaczone dla stałych odbiorców. Przesunięcie 10% do wolnej sprzedaży spowodowało, że drewno jest kupowane przez pośredników, którzy dokonują zakupów i odsprzedają za granicę, gdyż w związku z napaścią Rosji na Ukrainę tego surowca brakuje. Przesunięcie owych 10%, dokonało się na podstawie decyzji prezesa UOKiK z grudnia 2008 r. i potwierdzonej przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w 2011 roku. Te trudności mają w sposób szczególny odczuwać firmy przetwarzające drewno w naszym kraju – pośrednicy odsprzedają zakupione na aukcjach otwartych drewno za granicę. Odsprzedawane drewno okrągłe jest przetwarzane poza Polską, co dzieje się ze szkodą dla zakładów działających w naszym kraju. Warto zaś przypomnieć, że przemysł drzewny i papierniczy to około 200 tysięcy miejsc pracy, często w mniejszych ośrodkach, gdzie nie ma alternatywnego zatrudnienia. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie działania podejmuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska w celu zwiększenia podaży drewna dla przemysłu papierniczego?
2. Z czego wynikały decyzje Ministerstwa Klimatu i Środowiska o zaprzestaniu wyrębu drewna, o których informowały media?
3. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska przeprowadziło konsultacje z przedstawicielami przemysłu w sprawie dalszej polityki Lasów Państwowych dotyczącej pozyskiwania surowca i dostarczania go działającym w Polsce firmom z branży meblarskiej, papierniczej etc.?
Z wyrazami szacunku
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
4 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
18
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
6.1 / 1k zn.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (18)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13834 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DLŁ-WNO.050.29.2024.RB
3032025.11874475.9599044
Warszawa, 01-03-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Kacpra Płażyńskiego w sprawie przemysłu
drzewnego i papierniczego w Polsce, K10INT1219, przedstawiam poniższe informacje.
Na wstępie chciałbym podkreślić, że Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe
(dalej Lasy Państwowe), na mocy art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach
(Dz.U. z 2023 r. poz. 1356 z późn. zm.), powołane jest do zarządzania lasami stanowiącymi
własność Skarbu Państwa. Zarząd ten jest sprawowany zgodnie z zasadą trwale
zrównoważonej gospodarki leśnej, zdefiniowaną w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o lasach, przez
co rozumie się działalność zmierzającą do ukształtowania struktury lasów i ich
wykorzystania w sposób i w tempie zapewniającym trwałe zachowanie ich bogactwa
biologicznego, wysokiej produkcyjności oraz potencjału regeneracyjnego, żywotności i
zdolności do wypełniania, teraz i w przyszłości, wszystkich ważnych ochronnych,
gospodarczych i socjalnych funkcji na poziomie lokalnym, narodowym i globalnym, bez
szkody dla innych ekosystemów. Dodatkowo, art. 8 ustawy o lasach określa zasady
gospodarki leśnej: powszechną ochronę lasów, trwałość utrzymania lasów, ciągłość i
zrównoważone wykorzystanie wszystkich funkcji lasów oraz powiększanie zasobów
leśnych.
Przy sprzedaży drewna na 2024 r. przepisami obowiązującymi są:
zarządzenie nr 97 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 12
października 2023 r. w sprawie zasad sprzedaży drewna w PGL LP na lata 2024-
2026 zmienione zarządzeniem Nr 105 Dyrektora Generalnego Lasów
Państwowych z dnia 28 listopada 2023 r. zmieniającym zarządzenie nr 97
Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 12 października 2023 r.;
-- 1 of 7 --
decyzja nr 171 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 12 października
2023 r. w sprawie okresów sprzedaży i zasad ustalania cen w 2024 r. w Portalu
Leśno-Drzewnym i aplikacji e-drewno;
decyzja nr 172 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 12 października
2023 r. w sprawie kryteriów, parametrów i sposobu wartościowania ofert zakupu
oraz regulaminów sprzedaży w Portalu Leśno-Drzewnym i aplikacji internetowej
e-drewno.
Zgodnie z powyższymi przepisami, obowiązują następujące formy sprzedaży:
sprzedaż ofertowa w Portalu Leśno-Drzewnym (sprzedaż ofertowa);
systemowe aukcje internetowe w aplikacji e-drewno (aukcje systemowe);
aukcje internetowe w aplikacji e-drewno (aukcje e-drewno);
aukcje i submisje;
negocjacje handlowe;
na podstawie cennika sprzedaży detalicznej.
Pragnę zauważyć, że bieżąca sprzedaż drewna na styczeń 2024 była o 11% większa
względem stycznia 2023 r. Tym samym uogólniona podaż drewna była wyższa, a nie niższa
w miesiącu, w który wprowadzono moratorium.
Odnosząc się do podziału puli surowca na poszczególne formy sprzedaży (70%/30%), należy
mieć na uwadze, że ów podział należy do wyłącznych kompetencji Dyrektora Generalnego
Lasów Państwowych. Jego celem jest ochrona zarówno interesów przedsiębiorstw w
branży drzewnej, jak i Lasów Państwowych. Należy pamiętać, że Lasy Państwowe są
głównym dostawcą drewna na rynku krajowym. Warto tutaj przypomnieć decyzję Prezesa
Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta (dalej UOKiK), która została wydana 29 grudnia
2008 r. (Nr DOK-9/2008) w odniesieniu do praktyki stosowanej przez Lasy Państwowe,
polegającej na przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania
bądź rozwoju konkurencji, poprzez uzależnienie warunków sprzedaży drewna
od podsiadania historii zakupu drewna przez przedsiębiorców ubiegających się o zakup
drewna od Lasów Państwowych oraz od przebiegu historii tego zakupu. Prezes UOKiK
uznał praktyki za ograniczające konkurencję na krajowym rynku hurtowej sprzedaży drewna
oraz nakazał zaniechanie jej stosowania. Lasy Państwowe odwołały się od tej decyzji.
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
z dnia 21 stycznia 2011 r. sygn. akt XVII AmA 115/10 podtrzymano decyzję prezesa UOKiK.
Lasy Państwowe odwołały się od tego wyroku. Ostatecznie, Sąd Apelacyjny w Warszawie
-- 2 of 7 --
VI Wydział Cywilny wyrokiem z dnia 17 listopada 2011 r. oddalił apelację potwierdzając
zasadność kary nałożonej przez prezesa UOKiK. Dlatego dokładny podział puli jest
elastyczny i wynika z analiz zarówno rynkowych, jak i prawnych prowadzonych przez Lasy
Państwowe.
Podsumowując należy stwierdzić, że stosowane w Lasach Państwowych rozwiązania
związane ze sprzedażą drewna pozwalają na kształtowanie uczciwej konkurencji,
zachowanie interesu Skarbu Państwa oraz zachowanie stabilności dostaw dla
przedsiębiorców, z możliwością obniżki cen drewna. Obecna sytuacja stanowi w większości
powrót do przedpandemicznego stanu w przemyśle drzewnym, a krajowy poziom cen
drewna nie odbiega od cen europejskich.
Chciałbym także podkreślić, że koszty pozyskania surowca i prowadzenia działalności
podstawowej w Lasach Państwowych są również zależne od sytuacji gospodarczej,
geopolitycznej i pandemicznej. Koszty prowadzenia działalności podstawowej, w tym
pozyskania surowca drzewnego, wynosiły w 2021 r. ok. 5 mld zł, natomiast w roku 2022
już ok. 8,5 mld zł. Na różnicę w kosztach działalności podstawowej miały wpływ zarówno
czynniki zewnętrzne, jak i wewnętrzne np. zmiana katalogów pracochłonności dla prac
leśnych i związana z tym zmiana stawek roboczych, co było podyktowane m.in. szeroko
pojętym wzrostem cen.
Dodatkowo należy pamiętać, że huragan w nocy z 11 na 12 sierpnia 2017 r. wyrządził
bezprecedensowe w 93-letniej historii Lasów Państwowych szkody. Uszkodzonych zostało
niemal 80 tys. ha lasów, z czego połowa została zniszczona zupełnie i musiała być
odnowiona w całości. Powalonych i połamanych drzew było bez mała 10 mln m3. Kataklizm
dotknął lasy na obszarze kilkudziesięciu nadleśnictw z Regionalnych Dyrekcji Lasów
Państwowych w Toruniu, Gdańsku, Poznaniu, Szczecinku. Łączne koszty w nadleśnictwach
dotkniętych kataklizmem wyniosły blisko 350 mln zł, a jego skutki dla rynku surowca
drzewnego są cały czas odczuwalne. Wywołał podaż drewna, w konsekwencji zwiększenie
się liczby przedsiębiorstw z tego zakresu branżowego, kształtując ostatecznie wzrost
popytu trwający do dnia dzisiejszego.
Niemniej jednak, dostrzegając konieczność propagowania/wspierania przedsiębiorców
zajmujących się bezpośrednio przerobem drewna, Lasy Państwowe planują wprowadzenie
zmian w zasadach sprzedaży drewna, które wyjdą naprzeciw potrzebom i oczekiwaniom
przedsiębiorstw przetwarzających surowiec drzewny.
-- 3 of 7 --
Aktualnym priorytetem Ministerstwa Klimatu i Środowiska w zakresie zarządzania lasami
jest wzmocnienie funkcji społecznej i przyrodniczej lasów z jednoczesnym zapewnieniem
ciągłości funkcji produkcyjnej.
W dniu 8 stycznia 2024 roku Pani Paulina Hennig-Kloska, Minister Klimatu i Środowiska,
wydała polecenie Dyrektorowi Generalnemu Lasów Państwowych
wstrzymania/ograniczenia pozyskiwania drewna w lasach znajdujących się w zarządzie
Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w terminie do 30 czerwca 2024 r.
w wybranych lokalizacjach. W załączniku do polecenia - zawierającym wytyczne co do
sposobu wykonania polecenia - wskazano, że wprowadzone ograniczenia dotyczą 10
obszarów (Bieszczady, Puszcza Borecka, Puszcza Świętokrzyska, Puszcza Augustowska,
Puszcza Knyszyńska, Puszcza Karpacka, Puszcza Romincka, Trójmiejski Park Krajobrazowy,
a także w okolicy Iwonicza-Zdroju i Wrocławia).
Wytyczne zostały przekazane Dyrektorowi Generalnemu Lasów Państwowych, który
odpowiada za ich praktyczne wdrożenie. W tym zakresie celem jest również
zagwarantowanie zakładom usług leśnych wykonywania prac na poziomie wynikającym
z zawartych z nimi umów na bieżący rok oraz realizacja innych zobowiązań związanych
z dostępnością drewna na rynku. Zgodnie z zapowiedzią dąży się, aby ograniczenia lub
zamiana prac dla firm realizujących usługi leśne mieściły się w przedziale przewidzianym
w umowach. Każdy przypadek ma być rozpatrywany indywidualnie. W razie problemów
z porozumieniem na poziomie nadleśnictw, konkretne sytuacje należy sygnalizować
odpowiedniemu dyrektorowi regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych i Dyrektorowi
Generalnemu Lasów Państwowych. Jeżeli będą pojawiać się niepokojące sygnały w zakresie
sytuacji firm z branży leśno-drzewnej, będą one podstawą do podejmowania środków
zaradczych. W tym zakresie analizowane są istniejące możliwości uruchomienia różnych
form wsparcia dla przedsiębiorców, którzy znajdą się w trudnej sytuacji, wynikającej
z realizacji polecenia
Polecenie wynikało z potrzeby podjęcia działań na zidentyfikowanych, cennych
przyrodniczo i społecznie obszarach. Jest ono aktem doraźnym, a zaproponowane w nim
działania mają charakter pilotażowy.
Chciałbym także poinformować, że na stronie internetowej Ministerstwa Klimatu
i Środowiska zostanie uruchomiony formularz, za pośrednictwem którego będzie można
zgłaszać miejsca o szczególnym znaczeniu przyrodniczym lub społecznym. Takie działanie
pozwoli w sposób aktywny współpracować z lokalnymi społecznościami.
-- 4 of 7 --
Pragnę także zaznaczyć, że Minister Klimatu i Środowiska zarządzeniem z dnia 6 lutego
2024 r. powołała Zespół do spraw wzmocnienia ochrony lasów cennych przyrodniczo i ważnych
społecznie, którego zadaniem jest wypracowanie rekomendacji w zakresie wzmocnienia
ochrony lasów cennych przyrodniczo i ważnych społecznie, w tym sposobu prowadzenia
gospodarki leśnej na wskazanych obszarach. W ramach prac będą również analizowane
propozycje zgłaszane przez stronę społeczną.
Wskazany Zespół składa się z naukowców, przyrodników, leśników i przedstawicieli
organizacji pozarządowych. Do udziału w pracach Zespołu zapraszani są także
przedstawiciele przedsiębiorców leśnych oraz przemysłu drzewnego, których reprezentacja
zapewni większą trwałość i harmonijność wdrożenia ustaleń Zespołu, tak aby przyjmowane
rozwiązania były stabilne.
Finalnie, mają zostać wypracowane i wdrożone rozwiązania systemowe. Celem jest
osiągnięcie przez społeczeństwo poczucia realnego współuczestniczenia w procesie
zarządzania lasami, które są naszym wspólnym dobrem.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska jak i Lasy Państwowe monitorują sytuację na rynku
surowca drzewnego w Polsce, jak również organizują spotkania zarówno
z przedsiębiorstwami pozyskującymi surowiec drzewny, jak i z branżą drzewną. Jedno
z takich spotkań odbyło się w dniu 23 stycznia br. w Ministerstwie Klimatu i Środowiska.
Podczas przedmiotowego spotkania przedstawiciele przemysłu drzewnego w swoich
wypowiedziach podkreślali, że dla nich aspekt środowiskowy jest bardzo ważny. Wyrazili
swoją otwartość do dialogu w kwestiach związanych z ekologią w lasach, jak również
wskazali, że w większości przypadków na obszarach najcenniejszych pod względem
bioróżnorodności nie prowadzi się pozyskania surowca drzewnego, gdyż jest to
nieopłacalne. Wskazali również, że poza aspektem ochrony bioróżnorodności należy mieć
również na uwadze zmiany klimatyczne, których presja silnie przekłada się na stan lasów.
Każdy uczestnik miał możliwość wypowiedzi w celu nakreślenia najważniejszych dla jego
branży problemów związanych z rynkiem surowca drzewnego w Polsce.
Takich spotkań zarówno w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, jak również w Lasach
Państwowych odbyło się więcej. Wspomnieć pragnę o posiedzeniu Zespołu do spraw
wzmocnienia ochrony lasów cennych przyrodniczo i ważnych społecznie w dniu 21 lutego
2024 r. Wzięli w nim udział m.in.: Bogdan Czemko – Polska Izba Gospodarcza Przemysłu
Drzewnego; Tadeusz Ignaciuk – Stowarzyszenie Przedsiębiorstw Leśnych; Rafał Jajor –
Polski Związek Pracodawców Leśnych; Jędrzej Kasprzak – Stowarzyszenie Producentów
-- 5 of 7 --
Płyt Drewnopochodnych. Uczestniczy spotkania wymienili poglądy m.in. na temat podejścia
do funkcjonowania zakładów usług leśnych po zmianach. Przedstawiciele przedsiębiorców
usług leśnych (Rafał Jajor, Tadeusz Ignaciuk) poinformowali o obecnym modelu
funkcjonowania zakładów usług leśnych, tj. udziale prac hodowlanych i pielęgnacyjnych w
ogólnym wolumenie prac, przeciętej ilości zatrudnianych pracowników, średniej wielkości
parku maszynowego. Uczestnicy spotkania wymienili uwagi o kwestiach związanych z
interpretacją oraz realizacją wytycznych Ministra Klimatu i Środowiska z 8 stycznia 2024 r.
w kontekście zarówno bieżącej sytuacji w nadleśnictwach, których ograniczenia dotyczą, jak
i z punktu widzenia przygotowania kolejnego etapu ewentualnych wyłączeń. W
szczególności zwrócono uwagę na sytuację w zakładach usług leśnych na terenie
nadleśnictw objętych ograniczeniami, doboru kryteriów do kolejnych wyłączeń, potrzeby
zmian legislacyjnych.
W resorcie trwają również prace nad zorganizowaniem dialogu wszystkich stron (również
przedsiębiorców) w odniesieniu do gospodarki leśnej
i rynku surowca drzewnego w Polsce, pod roboczą nazwą „Ogólnopolskiej debaty o lasach”.
Końcowo dodam, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska wspólnie z Ministerstwem Rozwoju
i Technologii prowadzi analizy i prace nad rozwiązaniami pozwalającymi na zapewnienie
dobrej sytuacji sektora przemysłu drzewnego oraz usług związanych z leśnictwem, przy
zachowaniu priorytetów związanych z ochroną przyrody. Tej sprawie poświęcone było
spotkanie wiceministrów wskazanych ministerstw w dniu 23 lutego 2024 r., jak też robocze
spotkanie podległych departamentów w dniu 1 marca 2024 r.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 6 of 7 --
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
-- 7 of 7 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DLŁ-WNO.050.29.2024.RB
3032025.11874475.9599044
Warszawa, 01-03-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Kacpra Płażyńskiego w sprawie przemysłu
drzewnego i papierniczego w Polsce, K10INT1219, przedstawiam poniższe informacje.
Na wstępie chciałbym podkreślić, że Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe
(dalej Lasy Państwowe), na mocy art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach
(Dz.U. z 2023 r. poz. 1356 z późn. zm.), powołane jest do zarządzania lasami stanowiącymi
własność Skarbu Państwa. Zarząd ten jest sprawowany zgodnie z zasadą trwale
zrównoważonej gospodarki leśnej, zdefiniowaną w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o lasach, przez
co rozumie się działalność zmierzającą do ukształtowania struktury lasów i ich
wykorzystania w sposób i w tempie zapewniającym trwałe zachowanie ich bogactwa
biologicznego, wysokiej produkcyjności oraz potencjału regeneracyjnego, żywotności i
zdolności do wypełniania, teraz i w przyszłości, wszystkich ważnych ochronnych,
gospodarczych i socjalnych funkcji na poziomie lokalnym, narodowym i globalnym, bez
szkody dla innych ekosystemów. Dodatkowo, art. 8 ustawy o lasach określa zasady
gospodarki leśnej: powszechną ochronę lasów, trwałość utrzymania lasów, ciągłość i
zrównoważone wykorzystanie wszystkich funkcji lasów oraz powiększanie zasobów
leśnych.
Przy sprzedaży drewna na 2024 r. przepisami obowiązującymi są:
zarządzenie nr 97 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 12
października 2023 r. w sprawie zasad sprzedaży drewna w PGL LP na lata 2024-
2026 zmienione zarządzeniem Nr 105 Dyrektora Generalnego Lasów
Państwowych z dnia 28 listopada 2023 r. zmieniającym zarządzenie nr 97
Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 12 października 2023 r.;
-- 1 of 7 --
decyzja nr 171 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 12 października
2023 r. w sprawie okresów sprzedaży i zasad ustalania cen w 2024 r. w Portalu
Leśno-Drzewnym i aplikacji e-drewno;
decyzja nr 172 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 12 października
2023 r. w sprawie kryteriów, parametrów i sposobu wartościowania ofert zakupu
oraz regulaminów sprzedaży w Portalu Leśno-Drzewnym i aplikacji internetowej
e-drewno.
Zgodnie z powyższymi przepisami, obowiązują następujące formy sprzedaży:
sprzedaż ofertowa w Portalu Leśno-Drzewnym (sprzedaż ofertowa);
systemowe aukcje internetowe w aplikacji e-drewno (aukcje systemowe);
aukcje internetowe w aplikacji e-drewno (aukcje e-drewno);
aukcje i submisje;
negocjacje handlowe;
na podstawie cennika sprzedaży detalicznej.
Pragnę zauważyć, że bieżąca sprzedaż drewna na styczeń 2024 była o 11% większa
względem stycznia 2023 r. Tym samym uogólniona podaż drewna była wyższa, a nie niższa
w miesiącu, w który wprowadzono moratorium.
Odnosząc się do podziału puli surowca na poszczególne formy sprzedaży (70%/30%), należy
mieć na uwadze, że ów podział należy do wyłącznych kompetencji Dyrektora Generalnego
Lasów Państwowych. Jego celem jest ochrona zarówno interesów przedsiębiorstw w
branży drzewnej, jak i Lasów Państwowych. Należy pamiętać, że Lasy Państwowe są
głównym dostawcą drewna na rynku krajowym. Warto tutaj przypomnieć decyzję Prezesa
Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta (dalej UOKiK), która została wydana 29 grudnia
2008 r. (Nr DOK-9/2008) w odniesieniu do praktyki stosowanej przez Lasy Państwowe,
polegającej na przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania
bądź rozwoju konkurencji, poprzez uzależnienie warunków sprzedaży drewna
od podsiadania historii zakupu drewna przez przedsiębiorców ubiegających się o zakup
drewna od Lasów Państwowych oraz od przebiegu historii tego zakupu. Prezes UOKiK
uznał praktyki za ograniczające konkurencję na krajowym rynku hurtowej sprzedaży drewna
oraz nakazał zaniechanie jej stosowania. Lasy Państwowe odwołały się od tej decyzji.
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
z dnia 21 stycznia 2011 r. sygn. akt XVII AmA 115/10 podtrzymano decyzję prezesa UOKiK.
Lasy Państwowe odwołały się od tego wyroku. Ostatecznie, Sąd Apelacyjny w Warszawie
-- 2 of 7 --
VI Wydział Cywilny wyrokiem z dnia 17 listopada 2011 r. oddalił apelację potwierdzając
zasadność kary nałożonej przez prezesa UOKiK. Dlatego dokładny podział puli jest
elastyczny i wynika z analiz zarówno rynkowych, jak i prawnych prowadzonych przez Lasy
Państwowe.
Podsumowując należy stwierdzić, że stosowane w Lasach Państwowych rozwiązania
związane ze sprzedażą drewna pozwalają na kształtowanie uczciwej konkurencji,
zachowanie interesu Skarbu Państwa oraz zachowanie stabilności dostaw dla
przedsiębiorców, z możliwością obniżki cen drewna. Obecna sytuacja stanowi w większości
powrót do przedpandemicznego stanu w przemyśle drzewnym, a krajowy poziom cen
drewna nie odbiega od cen europejskich.
Chciałbym także podkreślić, że koszty pozyskania surowca i prowadzenia działalności
podstawowej w Lasach Państwowych są również zależne od sytuacji gospodarczej,
geopolitycznej i pandemicznej. Koszty prowadzenia działalności podstawowej, w tym
pozyskania surowca drzewnego, wynosiły w 2021 r. ok. 5 mld zł, natomiast w roku 2022
już ok. 8,5 mld zł. Na różnicę w kosztach działalności podstawowej miały wpływ zarówno
czynniki zewnętrzne, jak i wewnętrzne np. zmiana katalogów pracochłonności dla prac
leśnych i związana z tym zmiana stawek roboczych, co było podyktowane m.in. szeroko
pojętym wzrostem cen.
Dodatkowo należy pamiętać, że huragan w nocy z 11 na 12 sierpnia 2017 r. wyrządził
bezprecedensowe w 93-letniej historii Lasów Państwowych szkody. Uszkodzonych zostało
niemal 80 tys. ha lasów, z czego połowa została zniszczona zupełnie i musiała być
odnowiona w całości. Powalonych i połamanych drzew było bez mała 10 mln m3. Kataklizm
dotknął lasy na obszarze kilkudziesięciu nadleśnictw z Regionalnych Dyrekcji Lasów
Państwowych w Toruniu, Gdańsku, Poznaniu, Szczecinku. Łączne koszty w nadleśnictwach
dotkniętych kataklizmem wyniosły blisko 350 mln zł, a jego skutki dla rynku surowca
drzewnego są cały czas odczuwalne. Wywołał podaż drewna, w konsekwencji zwiększenie
się liczby przedsiębiorstw z tego zakresu branżowego, kształtując ostatecznie wzrost
popytu trwający do dnia dzisiejszego.
Niemniej jednak, dostrzegając konieczność propagowania/wspierania przedsiębiorców
zajmujących się bezpośrednio przerobem drewna, Lasy Państwowe planują wprowadzenie
zmian w zasadach sprzedaży drewna, które wyjdą naprzeciw potrzebom i oczekiwaniom
przedsiębiorstw przetwarzających surowiec drzewny.
-- 3 of 7 --
Aktualnym priorytetem Ministerstwa Klimatu i Środowiska w zakresie zarządzania lasami
jest wzmocnienie funkcji społecznej i przyrodniczej lasów z jednoczesnym zapewnieniem
ciągłości funkcji produkcyjnej.
W dniu 8 stycznia 2024 roku Pani Paulina Hennig-Kloska, Minister Klimatu i Środowiska,
wydała polecenie Dyrektorowi Generalnemu Lasów Państwowych
wstrzymania/ograniczenia pozyskiwania drewna w lasach znajdujących się w zarządzie
Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w terminie do 30 czerwca 2024 r.
w wybranych lokalizacjach. W załączniku do polecenia - zawierającym wytyczne co do
sposobu wykonania polecenia - wskazano, że wprowadzone ograniczenia dotyczą 10
obszarów (Bieszczady, Puszcza Borecka, Puszcza Świętokrzyska, Puszcza Augustowska,
Puszcza Knyszyńska, Puszcza Karpacka, Puszcza Romincka, Trójmiejski Park Krajobrazowy,
a także w okolicy Iwonicza-Zdroju i Wrocławia).
Wytyczne zostały przekazane Dyrektorowi Generalnemu Lasów Państwowych, który
odpowiada za ich praktyczne wdrożenie. W tym zakresie celem jest również
zagwarantowanie zakładom usług leśnych wykonywania prac na poziomie wynikającym
z zawartych z nimi umów na bieżący rok oraz realizacja innych zobowiązań związanych
z dostępnością drewna na rynku. Zgodnie z zapowiedzią dąży się, aby ograniczenia lub
zamiana prac dla firm realizujących usługi leśne mieściły się w przedziale przewidzianym
w umowach. Każdy przypadek ma być rozpatrywany indywidualnie. W razie problemów
z porozumieniem na poziomie nadleśnictw, konkretne sytuacje należy sygnalizować
odpowiedniemu dyrektorowi regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych i Dyrektorowi
Generalnemu Lasów Państwowych. Jeżeli będą pojawiać się niepokojące sygnały w zakresie
sytuacji firm z branży leśno-drzewnej, będą one podstawą do podejmowania środków
zaradczych. W tym zakresie analizowane są istniejące możliwości uruchomienia różnych
form wsparcia dla przedsiębiorców, którzy znajdą się w trudnej sytuacji, wynikającej
z realizacji polecenia
Polecenie wynikało z potrzeby podjęcia działań na zidentyfikowanych, cennych
przyrodniczo i społecznie obszarach. Jest ono aktem doraźnym, a zaproponowane w nim
działania mają charakter pilotażowy.
Chciałbym także poinformować, że na stronie internetowej Ministerstwa Klimatu
i Środowiska zostanie uruchomiony formularz, za pośrednictwem którego będzie można
zgłaszać miejsca o szczególnym znaczeniu przyrodniczym lub społecznym. Takie działanie
pozwoli w sposób aktywny współpracować z lokalnymi społecznościami.
-- 4 of 7 --
Pragnę także zaznaczyć, że Minister Klimatu i Środowiska zarządzeniem z dnia 6 lutego
2024 r. powołała Zespół do spraw wzmocnienia ochrony lasów cennych przyrodniczo i ważnych
społecznie, którego zadaniem jest wypracowanie rekomendacji w zakresie wzmocnienia
ochrony lasów cennych przyrodniczo i ważnych społecznie, w tym sposobu prowadzenia
gospodarki leśnej na wskazanych obszarach. W ramach prac będą również analizowane
propozycje zgłaszane przez stronę społeczną.
Wskazany Zespół składa się z naukowców, przyrodników, leśników i przedstawicieli
organizacji pozarządowych. Do udziału w pracach Zespołu zapraszani są także
przedstawiciele przedsiębiorców leśnych oraz przemysłu drzewnego, których reprezentacja
zapewni większą trwałość i harmonijność wdrożenia ustaleń Zespołu, tak aby przyjmowane
rozwiązania były stabilne.
Finalnie, mają zostać wypracowane i wdrożone rozwiązania systemowe. Celem jest
osiągnięcie przez społeczeństwo poczucia realnego współuczestniczenia w procesie
zarządzania lasami, które są naszym wspólnym dobrem.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska jak i Lasy Państwowe monitorują sytuację na rynku
surowca drzewnego w Polsce, jak również organizują spotkania zarówno
z przedsiębiorstwami pozyskującymi surowiec drzewny, jak i z branżą drzewną. Jedno
z takich spotkań odbyło się w dniu 23 stycznia br. w Ministerstwie Klimatu i Środowiska.
Podczas przedmiotowego spotkania przedstawiciele przemysłu drzewnego w swoich
wypowiedziach podkreślali, że dla nich aspekt środowiskowy jest bardzo ważny. Wyrazili
swoją otwartość do dialogu w kwestiach związanych z ekologią w lasach, jak również
wskazali, że w większości przypadków na obszarach najcenniejszych pod względem
bioróżnorodności nie prowadzi się pozyskania surowca drzewnego, gdyż jest to
nieopłacalne. Wskazali również, że poza aspektem ochrony bioróżnorodności należy mieć
również na uwadze zmiany klimatyczne, których presja silnie przekłada się na stan lasów.
Każdy uczestnik miał możliwość wypowiedzi w celu nakreślenia najważniejszych dla jego
branży problemów związanych z rynkiem surowca drzewnego w Polsce.
Takich spotkań zarówno w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, jak również w Lasach
Państwowych odbyło się więcej. Wspomnieć pragnę o posiedzeniu Zespołu do spraw
wzmocnienia ochrony lasów cennych przyrodniczo i ważnych społecznie w dniu 21 lutego
2024 r. Wzięli w nim udział m.in.: Bogdan Czemko – Polska Izba Gospodarcza Przemysłu
Drzewnego; Tadeusz Ignaciuk – Stowarzyszenie Przedsiębiorstw Leśnych; Rafał Jajor –
Polski Związek Pracodawców Leśnych; Jędrzej Kasprzak – Stowarzyszenie Producentów
-- 5 of 7 --
Płyt Drewnopochodnych. Uczestniczy spotkania wymienili poglądy m.in. na temat podejścia
do funkcjonowania zakładów usług leśnych po zmianach. Przedstawiciele przedsiębiorców
usług leśnych (Rafał Jajor, Tadeusz Ignaciuk) poinformowali o obecnym modelu
funkcjonowania zakładów usług leśnych, tj. udziale prac hodowlanych i pielęgnacyjnych w
ogólnym wolumenie prac, przeciętej ilości zatrudnianych pracowników, średniej wielkości
parku maszynowego. Uczestnicy spotkania wymienili uwagi o kwestiach związanych z
interpretacją oraz realizacją wytycznych Ministra Klimatu i Środowiska z 8 stycznia 2024 r.
w kontekście zarówno bieżącej sytuacji w nadleśnictwach, których ograniczenia dotyczą, jak
i z punktu widzenia przygotowania kolejnego etapu ewentualnych wyłączeń. W
szczególności zwrócono uwagę na sytuację w zakładach usług leśnych na terenie
nadleśnictw objętych ograniczeniami, doboru kryteriów do kolejnych wyłączeń, potrzeby
zmian legislacyjnych.
W resorcie trwają również prace nad zorganizowaniem dialogu wszystkich stron (również
przedsiębiorców) w odniesieniu do gospodarki leśnej
i rynku surowca drzewnego w Polsce, pod roboczą nazwą „Ogólnopolskiej debaty o lasach”.
Końcowo dodam, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska wspólnie z Ministerstwem Rozwoju
i Technologii prowadzi analizy i prace nad rozwiązaniami pozwalającymi na zapewnienie
dobrej sytuacji sektora przemysłu drzewnego oraz usług związanych z leśnictwem, przy
zachowaniu priorytetów związanych z ochroną przyrody. Tej sprawie poświęcone było
spotkanie wiceministrów wskazanych ministerstw w dniu 23 lutego 2024 r., jak też robocze
spotkanie podległych departamentów w dniu 1 marca 2024 r.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 6 of 7 --
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
-- 7 of 7 --