Interpelacja nr 12180
Interpelacja w sprawie działań zapobiegających problemowi bezdomności byłych osadzonych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (64%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie działań zapobiegających problemowi bezdomności byłych osadzonych
Interpelacja nr 12180
do ministra sprawiedliwości
w sprawie działań zapobiegających problemowi bezdomności byłych osadzonych
Zgłaszający: Marcelina Zawisza
Data wpływu: 09-09-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w toku prac Parlamentarnego Zespołu ds. zakończenia bezdomności, któremu przewodniczę, wraz z ekspertkami i ekspertami omawiamy wielowymiarową problematykę zjawiska bezdomności. Jedną z grup zagrożonych bezdomnością są byli osadzeni wychodzący z zakładów karnych. Z więzień wychodzą często osoby bez zabezpieczenia mieszkaniowego – brama zakładu karnego zmienia się więc dla nich nierzadko w bramę na ulicę. To oczywisty problem – bezdomność wiąże się bowiem ze zwiększonym ryzykiem popadnięcia w konflikt z prawem. Tworzy się błędne koło, w którym byli osadzeni nierzadko wielokrotnie trafiają do zakładów karnych i po wyjściu wracają do kryzysu bezdomności. Kłóci się to z jednym z celów, które przyświecają systemowi penitencjarnemu – trudno bowiem mówić o resocjalizacji byłych osadzonych, gdy trafiają po odbyciu kary wprost na ulicę. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Ile osób opuszcza zakłady karne bez zabezpieczenia mieszkaniowego?
Jaki jest plan pracy socjalnej w więzieniach i rozwiązań mieszkaniowych po wyjściu?
Dlaczego w zakładach karnych nie są zatrudniani pracownicy socjalni mimo zapisu w ustawie o pomocy społecznej? Kiedy jest planowane wdrożenie tego obowiązku? Jakie działania podjął resort, aby zmienić ten stan rzeczy?
Jakie działania podejmie resort, aby wprowadzić systemowe rozwiązania przygotowania do życia po wyjściu, w tym zwłaszcza programy probacji, nadzoru kuratorów i współpracy z organizacjami pozarządowymi?
Czy jest planowana zmiana modelu wykonywania kary pozbawienia wolności tak, aby od pierwszego dnia była ona nastawiona na przygotowanie do życia na wolności, a nie wyłącznie na dostosowanie do warunków więziennych?
Czy resort przewiduje możliwość utworzenia specjalnego programu w zakresie zapewnienia usług mieszkaniowych i wsparcia dla osób opuszczających areszty i zakłady karne, a zagrożonych lub już doświadczających bezdomności?
Interpelacja nr 12180
do ministra sprawiedliwości
w sprawie działań zapobiegających problemowi bezdomności byłych osadzonych
Zgłaszający: Marcelina Zawisza
Data wpływu: 09-09-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w toku prac Parlamentarnego Zespołu ds. zakończenia bezdomności, któremu przewodniczę, wraz z ekspertkami i ekspertami omawiamy wielowymiarową problematykę zjawiska bezdomności. Jedną z grup zagrożonych bezdomnością są byli osadzeni wychodzący z zakładów karnych. Z więzień wychodzą często osoby bez zabezpieczenia mieszkaniowego – brama zakładu karnego zmienia się więc dla nich nierzadko w bramę na ulicę. To oczywisty problem – bezdomność wiąże się bowiem ze zwiększonym ryzykiem popadnięcia w konflikt z prawem. Tworzy się błędne koło, w którym byli osadzeni nierzadko wielokrotnie trafiają do zakładów karnych i po wyjściu wracają do kryzysu bezdomności. Kłóci się to z jednym z celów, które przyświecają systemowi penitencjarnemu – trudno bowiem mówić o resocjalizacji byłych osadzonych, gdy trafiają po odbyciu kary wprost na ulicę. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Ile osób opuszcza zakłady karne bez zabezpieczenia mieszkaniowego?
Jaki jest plan pracy socjalnej w więzieniach i rozwiązań mieszkaniowych po wyjściu?
Dlaczego w zakładach karnych nie są zatrudniani pracownicy socjalni mimo zapisu w ustawie o pomocy społecznej? Kiedy jest planowane wdrożenie tego obowiązku? Jakie działania podjął resort, aby zmienić ten stan rzeczy?
Jakie działania podejmie resort, aby wprowadzić systemowe rozwiązania przygotowania do życia po wyjściu, w tym zwłaszcza programy probacji, nadzoru kuratorów i współpracy z organizacjami pozarządowymi?
Czy jest planowana zmiana modelu wykonywania kary pozbawienia wolności tak, aby od pierwszego dnia była ona nastawiona na przygotowanie do życia na wolności, a nie wyłącznie na dostosowanie do warunków więziennych?
Czy resort przewiduje możliwość utworzenia specjalnego programu w zakresie zapewnienia usług mieszkaniowych i wsparcia dla osób opuszczających areszty i zakłady karne, a zagrożonych lub już doświadczających bezdomności?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Maria Ejchart
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
27%
Konkretność
73%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.4 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4612 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.369.2025
Warszawa, 24 września 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 12180 złożoną do Ministra
Sprawiedliwości przez Panią Posłankę Marcelinę Zawiszę w sprawie działań
zapobiegających problemowi bezdomności byłych osadzonych.
Poniższe informacje zostały przygotowane we współpracy z Dyrektorem Generalnym
Służby Więziennej.
Obecny model wykonywania kary pozbawienia wolności jest ukierunkowany nie tylko
na realizację funkcji izolacyjnej kary, lecz także w coraz większym stopniu
na przygotowanie skazanych do samodzielnego funkcjonowania w warunkach
wolnościowych.
Celem kary nie jest wyłącznie odizolowanie sprawcy przestępstwa od społeczeństwa,
lecz przed wszystkim stworzenie warunków do jego skutecznej readaptacji społecznej
oraz ograniczenie ryzyka powrotu do przestępstwa.
W tym ujęciu proces wykonywania kary stanowi szereg zaplanowanych działań
o charakterze resocjalizacyjnym, obejmujących zarówno oddziaływania wychowawcze
-- 1 of 3 --
2
i terapeutyczne, jak również rozwijanie umiejętności zawodowych oraz społecznych
niezbędnych w codziennym życiu.
Działania, które podejmuje Służba Więzienna w obszarze przeciwdziałania bezdomności
osadzonych po zakończeniu odbywania kary mają charakter wielowymiarowy i obejmują
cały okres pobytu osadzonego w jednostce penitencjarnej.
Już na etapie rozmowy wstępnej, przeprowadzanej przez wychowawcę przy przyjęciu
osadzonego do aresztu śledczego czy zakładu karnego, zbierane są informacje na temat
jego sytuacji życiowej, w tym także warunków mieszkaniowych i możliwości powrotu
do środowiska rodzinnego. Pozwala to na wczesne rozpoznanie ryzyka bezdomności
i podjęcie adekwatnych działań wspierających.
W trakcie odbywania kary sytuacja skazanego w tym obszarze jest weryfikowana poprzez
wywiady środowiskowe. Osadzeni w trakcie odbywania kary, są obejmowani szeregiem
oddziaływań penitencjarnych m.in. takich jak praca, nauczanie lub udział w programach
resocjalizacyjnych.
Na szczególne podkreślenie zasługuje zakres realizowanych przez Służbę Więzienną
oddziaływań związanych z przygotowywaniem skazanych do powrotu na rynek pracy
po zwolnieniu z zakładu karnego. W tym obszarze służba penitencjarna koncentruje się
przede wszystkim na szkoleniu zawodowym, którego efekty, jakkolwiek najczęściej
odłożone w czasie, stanowią jeden z najistotniejszych składników sprzyjających
zapobieganiu powrotowi do przestępstwa.
Uzyskanie kwalifikacji zawodowych ułatwia lub umożliwia zdobycie legalnych źródeł
utrzymania dla byłych skazanych i ich rodzin, zaspokojenie podstawowych potrzeb
życiowych, czy spłatę ewentualnych zobowiązań finansowych, a pośrednio odciąża także
cały system opieki społecznej.
-- 2 of 3 --
3
W ostatnich latach proces zdobywania bądź podnoszenia kwalifikacji zawodowych przez
skazanych nabrał dodatkowego znaczenia, umożliwia bowiem przygotowanie fachowej
kadry pracowników odpowiadającej potrzebom kontrahentów zewnętrznych,
realizujących zatrudnienie osób pozbawionych wolności np. w przywięziennych halach
produkcyjnych.
Jedną z szeroko stosowanych form wsparcia, w tym również wobec osadzonych
zagrożonych bezdomnością, jest objęciem okresem, o którym mowa w art. 164 Kodeksu
karnego wykonawczego. Zgodnie z tym przepisem, okres do 6 miesięcy przed
przewidywanym warunkowym zwolnieniem lub przed zakończeniem wykonywania kary
stanowi, w miarę potrzeby, czas niezbędny na przygotowanie skazanego do życia
po zwolnieniu, zwłaszcza dla nawiązania kontaktu z kuratorem sądowym lub podmiotami,
o których mowa w art. 38 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego. Okres ten ustala, za zgodą
skazanego, komisja penitencjarna. Osadzeni objęci ww. okresem otrzymują kompleksowe
wsparcie instytucjonalne, w tym realizowane przez kuratorów zawodowych
oraz pracowników socjalnych.
Podkreślenia także wymaga, że jednostki penitencjarne posiadają podpisane
porozumienia z szeregiem instytucji i organizacji pozarządowych świadczących pomoc
w zakresie przeciwdziałania bezdomności. Dzięki tej ścisłej współpracy osadzeni mogą
uzyskać odpowiednią dla ich potrzeb pomoc po zakończeniu odbywania kary. Warto
również podkreślić, że jeszcze w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności,
w zależności od potrzeb, osadzonym udzielane jest wsparcie w uzyskaniu lokali
mieszkalnych będących w zasobach samorządowych.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Podsekretarz Stanu
Maria Ejchart
BK-VII.0520.369.2025
Warszawa, 24 września 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
uprzejmie przekazuję odpowiedź na interpelację nr 12180 złożoną do Ministra
Sprawiedliwości przez Panią Posłankę Marcelinę Zawiszę w sprawie działań
zapobiegających problemowi bezdomności byłych osadzonych.
Poniższe informacje zostały przygotowane we współpracy z Dyrektorem Generalnym
Służby Więziennej.
Obecny model wykonywania kary pozbawienia wolności jest ukierunkowany nie tylko
na realizację funkcji izolacyjnej kary, lecz także w coraz większym stopniu
na przygotowanie skazanych do samodzielnego funkcjonowania w warunkach
wolnościowych.
Celem kary nie jest wyłącznie odizolowanie sprawcy przestępstwa od społeczeństwa,
lecz przed wszystkim stworzenie warunków do jego skutecznej readaptacji społecznej
oraz ograniczenie ryzyka powrotu do przestępstwa.
W tym ujęciu proces wykonywania kary stanowi szereg zaplanowanych działań
o charakterze resocjalizacyjnym, obejmujących zarówno oddziaływania wychowawcze
-- 1 of 3 --
2
i terapeutyczne, jak również rozwijanie umiejętności zawodowych oraz społecznych
niezbędnych w codziennym życiu.
Działania, które podejmuje Służba Więzienna w obszarze przeciwdziałania bezdomności
osadzonych po zakończeniu odbywania kary mają charakter wielowymiarowy i obejmują
cały okres pobytu osadzonego w jednostce penitencjarnej.
Już na etapie rozmowy wstępnej, przeprowadzanej przez wychowawcę przy przyjęciu
osadzonego do aresztu śledczego czy zakładu karnego, zbierane są informacje na temat
jego sytuacji życiowej, w tym także warunków mieszkaniowych i możliwości powrotu
do środowiska rodzinnego. Pozwala to na wczesne rozpoznanie ryzyka bezdomności
i podjęcie adekwatnych działań wspierających.
W trakcie odbywania kary sytuacja skazanego w tym obszarze jest weryfikowana poprzez
wywiady środowiskowe. Osadzeni w trakcie odbywania kary, są obejmowani szeregiem
oddziaływań penitencjarnych m.in. takich jak praca, nauczanie lub udział w programach
resocjalizacyjnych.
Na szczególne podkreślenie zasługuje zakres realizowanych przez Służbę Więzienną
oddziaływań związanych z przygotowywaniem skazanych do powrotu na rynek pracy
po zwolnieniu z zakładu karnego. W tym obszarze służba penitencjarna koncentruje się
przede wszystkim na szkoleniu zawodowym, którego efekty, jakkolwiek najczęściej
odłożone w czasie, stanowią jeden z najistotniejszych składników sprzyjających
zapobieganiu powrotowi do przestępstwa.
Uzyskanie kwalifikacji zawodowych ułatwia lub umożliwia zdobycie legalnych źródeł
utrzymania dla byłych skazanych i ich rodzin, zaspokojenie podstawowych potrzeb
życiowych, czy spłatę ewentualnych zobowiązań finansowych, a pośrednio odciąża także
cały system opieki społecznej.
-- 2 of 3 --
3
W ostatnich latach proces zdobywania bądź podnoszenia kwalifikacji zawodowych przez
skazanych nabrał dodatkowego znaczenia, umożliwia bowiem przygotowanie fachowej
kadry pracowników odpowiadającej potrzebom kontrahentów zewnętrznych,
realizujących zatrudnienie osób pozbawionych wolności np. w przywięziennych halach
produkcyjnych.
Jedną z szeroko stosowanych form wsparcia, w tym również wobec osadzonych
zagrożonych bezdomnością, jest objęciem okresem, o którym mowa w art. 164 Kodeksu
karnego wykonawczego. Zgodnie z tym przepisem, okres do 6 miesięcy przed
przewidywanym warunkowym zwolnieniem lub przed zakończeniem wykonywania kary
stanowi, w miarę potrzeby, czas niezbędny na przygotowanie skazanego do życia
po zwolnieniu, zwłaszcza dla nawiązania kontaktu z kuratorem sądowym lub podmiotami,
o których mowa w art. 38 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego. Okres ten ustala, za zgodą
skazanego, komisja penitencjarna. Osadzeni objęci ww. okresem otrzymują kompleksowe
wsparcie instytucjonalne, w tym realizowane przez kuratorów zawodowych
oraz pracowników socjalnych.
Podkreślenia także wymaga, że jednostki penitencjarne posiadają podpisane
porozumienia z szeregiem instytucji i organizacji pozarządowych świadczących pomoc
w zakresie przeciwdziałania bezdomności. Dzięki tej ścisłej współpracy osadzeni mogą
uzyskać odpowiednią dla ich potrzeb pomoc po zakończeniu odbywania kary. Warto
również podkreślić, że jeszcze w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności,
w zależności od potrzeb, osadzonym udzielane jest wsparcie w uzyskaniu lokali
mieszkalnych będących w zasobach samorządowych.
Z wyrazami szacunku
Maria Ejchart
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 3 of 3 --