Interpelacja nr 12175
Interpelacja w sprawie właściwości miejscowej gmin i rejonizacji usług dla osób w kryzysie bezdomności
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie właściwości miejscowej gmin i rejonizacji usług dla osób w kryzysie bezdomności
Interpelacja nr 12175
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie właściwości miejscowej gmin i rejonizacji usług dla osób w kryzysie bezdomności
Zgłaszający: Marcelina Zawisza
Data wpływu: 09-09-2025
Szanowna Pani Ministro, Szanowny Panie Ministrze!
Eksperci i ekspertki zajmujący się problematyką wychodzenia z bezdomności od lat zabiegają o zmianę art. 101 ustawy o pomocy społecznej, którego ust. 2 stanowi, że w przypadku osoby w kryzysie bezdomności ubiegającej się o świadczenie, gminą właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Jest to zdaniem wielu ekspertów przepis niezgodny z Konstytucją RP.
Według najnowszych danych z Ogólnopolskiego badania liczby osób bezdomnych problem wymogu zameldowania może dotykać niemal połowy z ponad 31 tysięcy osób w kryzysie bezdomności. Aż 49 proc. z nich przebywało w gminie, w której nie miało aktualnego lub ostatniego meldunku na pobyt stały.
Stwarza to ogromny problem dla osób w kryzysie bezdomności, samorządów oraz organizacji pomocowych. Podczas prac zespołu przedstawiciele ministerstwa deklarowali, że trwają prace nad zmianą tego przepisu, jednak nadal do Sejmu RP nie wpłynął projekt, który regulowałby te kwestie.
Organizacje pomocowe wskazywały, że często osoba, której ostatnie zameldowanie nie jest w miejscu jej obecnego pobytu nie mają już żadnego kontaktu z gminą w której meldunek występował. Zmuszanie jej do powrotu do gminy ostatniego zameldowania w celu uzyskania świadczeń jest niezgodne z art. 52 Konstytucji RP zapewniającym wolność wyboru miejsca pobytu i zamieszkania na terytorium Polski oraz art. 75, który nakłada na władze publiczne obowiązek prowadzenia polityki sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w szczególności obowiązek przeciwdziałania bezdomności.
W przeszłości pojawiły się dwie propozycje rozwiązania tego problemu. Propozycja przedstawiona przez Ogólnopolską Federację na rzecz Rozwiązywania Problemu Bezdomności czyli dodanie możliwości, aby na pisemny wniosek osoby w kryzysie bezdomności pomoc była udzielana w miejscu pobytu, oraz propozycja rzecznika praw obywatelskich Adam Bodnara, który zaproponował, aby pomoc osobom w kryzysie bezdomności uczynić zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej, która będzie finansowana z budżetu centralnego.
W związku z powyższym proszę Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o odpowiedź na następujące pytanie:
Na jakim etapie jest projekt, którego zapisy zmieniłyby art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej? Kiedy wpłynie do Sejmu RP? Jaki będzie proponowany zapis ustawy?
W związku z powyższym proszę Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji o odpowiedź na następujące pytanie:
Czy MSWiA pracuje nad zmianą prawa meldunkowego, tak aby uwzględniał on postulat uznania gminy realnego pobytu osoby w kryzysie bezdomności jako gminy właściwej miejscowo do udzielenia pomocy i wsparcia oraz urzeczywistnienia konstytucyjnej swobody przemieszczania się osób w kryzysie bezdomności?
Interpelacja nr 12175
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie właściwości miejscowej gmin i rejonizacji usług dla osób w kryzysie bezdomności
Zgłaszający: Marcelina Zawisza
Data wpływu: 09-09-2025
Szanowna Pani Ministro, Szanowny Panie Ministrze!
Eksperci i ekspertki zajmujący się problematyką wychodzenia z bezdomności od lat zabiegają o zmianę art. 101 ustawy o pomocy społecznej, którego ust. 2 stanowi, że w przypadku osoby w kryzysie bezdomności ubiegającej się o świadczenie, gminą właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Jest to zdaniem wielu ekspertów przepis niezgodny z Konstytucją RP.
Według najnowszych danych z Ogólnopolskiego badania liczby osób bezdomnych problem wymogu zameldowania może dotykać niemal połowy z ponad 31 tysięcy osób w kryzysie bezdomności. Aż 49 proc. z nich przebywało w gminie, w której nie miało aktualnego lub ostatniego meldunku na pobyt stały.
Stwarza to ogromny problem dla osób w kryzysie bezdomności, samorządów oraz organizacji pomocowych. Podczas prac zespołu przedstawiciele ministerstwa deklarowali, że trwają prace nad zmianą tego przepisu, jednak nadal do Sejmu RP nie wpłynął projekt, który regulowałby te kwestie.
Organizacje pomocowe wskazywały, że często osoba, której ostatnie zameldowanie nie jest w miejscu jej obecnego pobytu nie mają już żadnego kontaktu z gminą w której meldunek występował. Zmuszanie jej do powrotu do gminy ostatniego zameldowania w celu uzyskania świadczeń jest niezgodne z art. 52 Konstytucji RP zapewniającym wolność wyboru miejsca pobytu i zamieszkania na terytorium Polski oraz art. 75, który nakłada na władze publiczne obowiązek prowadzenia polityki sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w szczególności obowiązek przeciwdziałania bezdomności.
W przeszłości pojawiły się dwie propozycje rozwiązania tego problemu. Propozycja przedstawiona przez Ogólnopolską Federację na rzecz Rozwiązywania Problemu Bezdomności czyli dodanie możliwości, aby na pisemny wniosek osoby w kryzysie bezdomności pomoc była udzielana w miejscu pobytu, oraz propozycja rzecznika praw obywatelskich Adam Bodnara, który zaproponował, aby pomoc osobom w kryzysie bezdomności uczynić zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej, która będzie finansowana z budżetu centralnego.
W związku z powyższym proszę Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o odpowiedź na następujące pytanie:
Na jakim etapie jest projekt, którego zapisy zmieniłyby art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej? Kiedy wpłynie do Sejmu RP? Jaki będzie proponowany zapis ustawy?
W związku z powyższym proszę Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji o odpowiedź na następujące pytanie:
Czy MSWiA pracuje nad zmianą prawa meldunkowego, tak aby uwzględniał on postulat uznania gminy realnego pobytu osoby w kryzysie bezdomności jako gminy właściwej miejscowo do udzielenia pomocy i wsparcia oraz urzeczywistnienia konstytucyjnej swobody przemieszczania się osób w kryzysie bezdomności?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Magdalena Roguska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.9 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
3598 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.450.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12175 Pani Posłanki Marceliny Zawiszy, w sprawie
właściwości miejscowej gmin i rejonizacji usług dla osób w kryzysie bezdomności, proszę
przyjąć wyjaśnienia pozostające we właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej.
Zasady, formy i sposoby wsparcia osób bezdomnych regulują przepisy ustawy z dnia
12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214, z późn. zm.).
Gmina i powiat obowiązane są zgodnie z przepisami ustawy do wykonywania zadań pomocy
społecznej i nie mogą odmówić pomocy osobie potrzebującej, pomimo obowiązku osób
fizycznych i prawnych do zaspokajania ich niezbędnych potrzeb życiowych – art. 16 ust. 2
ustawy o pomocy społecznej. Do zadań własnych gminy, zgodnie z art. 17 ww. ustawy, należy
m. in. przyznawanie i wypłacanie zasiłków specjalnych celowych, prowadzenie i zapewnienie
miejsc w domach pomocy społecznej i ośrodkach wsparcia o zasięgu gminnym, a także
kierowanie do nich osób wymagających opieki.
Na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej właściwą miejscowo gminą do
wydania decyzji administracyjnej o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej, którego
jedną z form jest udzielenie schronienia, jest, w przypadku osoby bezdomnej, gmina
ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.
W art. 101 ust. 3 ww. ustawy określono wyjątek od tej zasady: „w przypadkach szczególnie
uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach
niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na
pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób,
o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej
się o świadczenie”.
Przeniesienie właściwości miejscowej z gminy ostatniego miejsca zameldowania na gminę
miejsca pobytu powinno występować w sytuacjach nagłych, mogących stanowić zagrożenie
dla zdrowia i życia osoby ubiegającej się o świadczenie np. udzielenie osobie bezdomnej
schronienia w czasie zimy.
W przypadku wydania decyzji administracyjnej w miejscu pobytu, na podstawie art. 101 ust.
3 ustawy o pomocy społecznej, gmina, która wydała decyzję o skierowaniu danej osoby do
schroniska dla osób bezdomnych, na podstawie art. 101 ust. 7 wspomnianego aktu, może
zwrócić się do gminy właściwej ze względu na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały,
której zostało udzielone świadczenie, o zwrot poniesionych wydatków.
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Jednocześnie informuję, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej złożył wniosek
o wprowadzenie projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych
innych ustaw do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. Wśród zmian
zaproponowanych w ramach projektu ustawy znajdują się m.in. zapisy dotyczące gminy,
doprecyzowujące kwestie udzielania świadczeń osobom w kryzysie bezdomności w miejscu
pobytu na wniosek osoby w kryzysie bezdomności przy równoczesnym stosowaniu art. 101
ust. 7 ustawy o pomocy społecznej. Projekt będzie podlegał dalszemu procesowi
legislacyjnemu.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.450.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12175 Pani Posłanki Marceliny Zawiszy, w sprawie
właściwości miejscowej gmin i rejonizacji usług dla osób w kryzysie bezdomności, proszę
przyjąć wyjaśnienia pozostające we właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej.
Zasady, formy i sposoby wsparcia osób bezdomnych regulują przepisy ustawy z dnia
12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214, z późn. zm.).
Gmina i powiat obowiązane są zgodnie z przepisami ustawy do wykonywania zadań pomocy
społecznej i nie mogą odmówić pomocy osobie potrzebującej, pomimo obowiązku osób
fizycznych i prawnych do zaspokajania ich niezbędnych potrzeb życiowych – art. 16 ust. 2
ustawy o pomocy społecznej. Do zadań własnych gminy, zgodnie z art. 17 ww. ustawy, należy
m. in. przyznawanie i wypłacanie zasiłków specjalnych celowych, prowadzenie i zapewnienie
miejsc w domach pomocy społecznej i ośrodkach wsparcia o zasięgu gminnym, a także
kierowanie do nich osób wymagających opieki.
Na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej właściwą miejscowo gminą do
wydania decyzji administracyjnej o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej, którego
jedną z form jest udzielenie schronienia, jest, w przypadku osoby bezdomnej, gmina
ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały.
W art. 101 ust. 3 ww. ustawy określono wyjątek od tej zasady: „w przypadkach szczególnie
uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach
niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na
pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób,
o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej
się o świadczenie”.
Przeniesienie właściwości miejscowej z gminy ostatniego miejsca zameldowania na gminę
miejsca pobytu powinno występować w sytuacjach nagłych, mogących stanowić zagrożenie
dla zdrowia i życia osoby ubiegającej się o świadczenie np. udzielenie osobie bezdomnej
schronienia w czasie zimy.
W przypadku wydania decyzji administracyjnej w miejscu pobytu, na podstawie art. 101 ust.
3 ustawy o pomocy społecznej, gmina, która wydała decyzję o skierowaniu danej osoby do
schroniska dla osób bezdomnych, na podstawie art. 101 ust. 7 wspomnianego aktu, może
zwrócić się do gminy właściwej ze względu na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały,
której zostało udzielone świadczenie, o zwrot poniesionych wydatków.
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Jednocześnie informuję, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej złożył wniosek
o wprowadzenie projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych
innych ustaw do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. Wśród zmian
zaproponowanych w ramach projektu ustawy znajdują się m.in. zapisy dotyczące gminy,
doprecyzowujące kwestie udzielania świadczeń osobom w kryzysie bezdomności w miejscu
pobytu na wniosek osoby w kryzysie bezdomności przy równoczesnym stosowaniu art. 101
ust. 7 ustawy o pomocy społecznej. Projekt będzie podlegał dalszemu procesowi
legislacyjnemu.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --