Interpelacja nr 12171
Interpelacja w sprawie reformy monitorowania bezdomności i poszerzenia jej ustawowej definicji
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (70%)
Obrona i Bezpieczeństwo (35%)
Zdrowie i Lecznictwo (29%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie reformy monitorowania bezdomności i poszerzenia jej ustawowej definicji
Interpelacja nr 12171
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie reformy monitorowania bezdomności i poszerzenia jej ustawowej definicji
Zgłaszający: Marcelina Zawisza
Data wpływu: 09-09-2025
Szanowna Pani Ministro! W trakcie prac Parlamentarnego Zespołu ds. zakończenia bezdomności wraz z ekspertkami i ekspertami w tym obszarze poruszamy szczegółowo wiele problemów związanych z tym zjawiskiem. Jedną z kluczowych kwestii wskazywanych przez organizacje i ekspertów jest niedostosowany do współczesnych wyzwań sposób monitorowania liczby osób w kryzysie bezdomności. Oficjalne dane przez to często nie oddają skali i zróżnicowania zjawisk związanych z bezdomnością, w tym pozyskiwanych przez streetworkerów działających w organizacjach pomocowych. Proponowanym przez Ogólnopolską Federację na rzecz Rozwiązywania Problemu Bezdomności rozwiązaniem jest realizacja badania obejmującego dwa moduły. Pierwszym z nich jest moduł ilościowy (rejestrowy, administracyjny) obejmujący opracowanie i wdrożenie elektronicznego systemu agregującego dane zbierane w systemach pomocy społecznej i w służbach porządkowych, obejmujące przede wszystkim liczbę, wiek, płeć, narodowość osób oraz okres pozostawania ich w bezdomności. W tym badaniu należy szczególnie zwrócić uwagę na wprowadzenie filtra lub algorytmu identyfikującego te same osoby, aby uniknąć dublowania się osób w bazie danych. Drugi moduł obejmuje zaprojektowanie i cykliczne przeprowadzanie badań ilościowych i jakościowych na wybranych grupach osób na podstawie prób. Badania te pozwolą scharakteryzować strukturę socjodemograficzną i inne cechy badanych populacji bez nadmiernego obciążania, a także zauważać i na bieżąco reagować na trendy w bezdomności, czyli np. zwiększający się udział młodych ludzi, osób LGBT+, chorujących psychicznie czy migrantów i migrantek.
Kolejną kwestią często poruszaną podczas obrad zespołu jest niedostateczne i słabo ustandaryzowane mierzenie kosztów i efektów interwencji podejmowanych przez ministerstwa, samorządy i placówki ochrony zdrowia. Trudno zatem ocenić zarówno mierzalne cele, jak i pozycję wyjściową przed wdrożeniem interwencji i programów. Poprawy wymaga również sama definicja bezdomności, która obecnie nie przystaje do rzeczywistości i nie obejmuje wszystkich zjawisk z nią związanych. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Na jakim etapie są prace dotyczące reformy metodologii ogólnopolskiego badania liczby osób w kryzysie bezdomności? Jakie zmiany planuje ministerstwo? Czy planowane jest uwzględnienie w badaniach populacji wszystkich osób w spektrum bezdomności i zagrożenia bezdomnością, zgodnie z Europejską Typologią Bezdomności i Wykluczenia Mieszkaniowego ETHOS?
Czy planowane jest stałe i regularne prowadzenie ogólnopolskich badań populacji osób doświadczających bezdomności i zagrożonych bezdomnością w podziale na badania ilościowe na podstawie danych rejestrowych oraz badania ilościowe i jakościowe dotyczące szczególnych grup? Czy MRPiPS przewiduje skierowanie środków na organizację i realizację takich badań do podmiotów niezależnych od MRPiPS?
Czy planowane jest poszerzenie definicji osoby w kryzysie bezdomności? Jeżeli tak, jakie są plany ministerstwa w tym obszarze, jeżeli nie, dlaczego?
Interpelacja nr 12171
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie reformy monitorowania bezdomności i poszerzenia jej ustawowej definicji
Zgłaszający: Marcelina Zawisza
Data wpływu: 09-09-2025
Szanowna Pani Ministro! W trakcie prac Parlamentarnego Zespołu ds. zakończenia bezdomności wraz z ekspertkami i ekspertami w tym obszarze poruszamy szczegółowo wiele problemów związanych z tym zjawiskiem. Jedną z kluczowych kwestii wskazywanych przez organizacje i ekspertów jest niedostosowany do współczesnych wyzwań sposób monitorowania liczby osób w kryzysie bezdomności. Oficjalne dane przez to często nie oddają skali i zróżnicowania zjawisk związanych z bezdomnością, w tym pozyskiwanych przez streetworkerów działających w organizacjach pomocowych. Proponowanym przez Ogólnopolską Federację na rzecz Rozwiązywania Problemu Bezdomności rozwiązaniem jest realizacja badania obejmującego dwa moduły. Pierwszym z nich jest moduł ilościowy (rejestrowy, administracyjny) obejmujący opracowanie i wdrożenie elektronicznego systemu agregującego dane zbierane w systemach pomocy społecznej i w służbach porządkowych, obejmujące przede wszystkim liczbę, wiek, płeć, narodowość osób oraz okres pozostawania ich w bezdomności. W tym badaniu należy szczególnie zwrócić uwagę na wprowadzenie filtra lub algorytmu identyfikującego te same osoby, aby uniknąć dublowania się osób w bazie danych. Drugi moduł obejmuje zaprojektowanie i cykliczne przeprowadzanie badań ilościowych i jakościowych na wybranych grupach osób na podstawie prób. Badania te pozwolą scharakteryzować strukturę socjodemograficzną i inne cechy badanych populacji bez nadmiernego obciążania, a także zauważać i na bieżąco reagować na trendy w bezdomności, czyli np. zwiększający się udział młodych ludzi, osób LGBT+, chorujących psychicznie czy migrantów i migrantek.
Kolejną kwestią często poruszaną podczas obrad zespołu jest niedostateczne i słabo ustandaryzowane mierzenie kosztów i efektów interwencji podejmowanych przez ministerstwa, samorządy i placówki ochrony zdrowia. Trudno zatem ocenić zarówno mierzalne cele, jak i pozycję wyjściową przed wdrożeniem interwencji i programów. Poprawy wymaga również sama definicja bezdomności, która obecnie nie przystaje do rzeczywistości i nie obejmuje wszystkich zjawisk z nią związanych. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Na jakim etapie są prace dotyczące reformy metodologii ogólnopolskiego badania liczby osób w kryzysie bezdomności? Jakie zmiany planuje ministerstwo? Czy planowane jest uwzględnienie w badaniach populacji wszystkich osób w spektrum bezdomności i zagrożenia bezdomnością, zgodnie z Europejską Typologią Bezdomności i Wykluczenia Mieszkaniowego ETHOS?
Czy planowane jest stałe i regularne prowadzenie ogólnopolskich badań populacji osób doświadczających bezdomności i zagrożonych bezdomnością w podziale na badania ilościowe na podstawie danych rejestrowych oraz badania ilościowe i jakościowe dotyczące szczególnych grup? Czy MRPiPS przewiduje skierowanie środków na organizację i realizację takich badań do podmiotów niezależnych od MRPiPS?
Czy planowane jest poszerzenie definicji osoby w kryzysie bezdomności? Jeżeli tak, jakie są plany ministerstwa w tym obszarze, jeżeli nie, dlaczego?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
26%
Konkretność
74%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.8 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8979 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.473.2025.
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12171 Pani Posłanki Marceliny Zawiszy, w sprawie reformy
monitorowania bezdomności i poszerzenia jej ustawowej definicji, proszę przyjąć
wyjaśnienia pozostające we właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Zasady, formy i sposoby wsparcia osób w kryzysie bezdomności regulują przepisy ustawy
z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214).
Ogólnopolskie Badanie Liczby Osób Bezdomnych przeprowadza się na podstawie art. 23
ust. 1 punkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, że do zadań ministra
właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego należy „zlecanie i finansowanie badań,
ekspertyz i analiz w obszarze pomocy społecznej”. Ustawa nie określa częstotliwości
przeprowadzania badań.
Wskazane badanie uwzględnia definicję osoby bezdomnej wynikającą z art. 6 punkt 8 ustawy
o pomocy społecznej, zgodnie z którą za bezdomną uznaje się: „osobę niezamieszkującą
w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym
zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji
ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt
stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania”.
Ostatnie Ogólnopolskie Badanie Liczby Osób Bezdomnych przeprowadzono między 28 a 29
lutego 2024 r. na wniosek Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Zgodnie z jego
wynikami w Polsce żyło wówczas 31 042 osób w kryzysie bezdomności, z czego 80%
stanowili mężczyźni, a 20% kobiety.
W przeprowadzenie badania włączono wiele podmiotów. Urzędy Wojewódzkie, które
koordynowały proces lokalnie, zobligowano do zorganizowania spotkań informacyjnych
z przedstawicielami wszystkich służb zaangażowanych w realizację przedsięwzięcia (w tym
policji, organizacji pozarządowych i tzw. Streetworkerów). W każdym województwie i każdej
gminie wyznaczono odpowiednio Wojewódzkiego i Gminnego Koordynatora Badania. Dane
z jednostek samorządu terytorialnego zebrano i zagregowano w Centralnej Aplikacji
Statystycznej , do której dostęp mają wyłącznie osoby uprawnione.
Udział w badaniu osób w kryzysie bezdomności był dobrowolny i anonimowy. Badanie miało
charakter pełny, tj. dążono do objęcia nim całej populacji osób w kryzysie bezdomności,
zamiast oprzeć je na tzw. próbie losowej. Przeprowadzono je w jednym momencie i na terenie
całego kraju ( tzw. badanie „w danym punkcie w czasie” - ang. „point-in-time”).
Zgodnie z opublikowanymi i przekazanymi do województw w grudniu 2023 r. ogólnymi
wskazówkami dotyczącymi sposobu przeprowadzenia badania, w przypadku odmowy przez
daną osobę odpowiedzi na pytanie lub pytania zadane w kwestionariuszu, należało
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zaznaczyć tylko informacje możliwe w tej sytuacji do uzyskania, tj. dotyczące miejsca pobytu
osoby, jej płci i szacowanego wieku.
Pełny kwestionariusz badania dotyczy przyczyn bezdomności danej osoby, jej aktualnej
sytuacji oraz potrzeb i zawiera pytania o:
wiek;
płeć;
stan cywilny;
wykształcenie;
miejsce przebywania;
obywatelstwo;
kwestie meldunkowe (gmina przebywania a gmina ostatniego zameldowania);
czas, od jakiego osoba znajduje się w kryzysie bezdomności;
źródła ew. dochodu, zatrudnienie i gospodarowanie;
przyczyny znalezienia się w kryzysie bezdomności;
formy pomocy, z których dana osoba korzysta;
obszary, w których osoba oczekuje szczególnej pomocy.
Kwestionariusz poszerzono względem ankiety wykorzystanej w poprzednim badaniu.
Odnośnie do kwestii zbierania danych administracyjnych informuję, że na stronie
Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej co roku publikowane są statystyki pomocy
społecznej. Dane te dostępne są pod adresem https://www.gov.pl/web/rodzina/statystyki-
pomocy-spolecznej
Co dwa lata publikowane są też sprawozdania z realizacji działań na rzecz osób bezdomnych
w województwach, sporządzone w oparciu o dane pozyskane od jednostek samorządu
terytorialnego.
Procedury te są zgodne z międzynarodowymi standardami. Przykładowo „Podręcznik
Przeciwdziałania Bezdomności OECD” (dalej: jako „podręcznik”) Organizacji Współpracy
Gospodarczej i Rozwoju (OECD) z grudnia 2024 r. opisuje sześć najbardziej typowych
sposobów podejścia do określania liczby osób w kryzysie bezdomności w krajach Unii
Europejskiej oraz Państwach OECD , m. in. w zakresie liczenia osób przebywających na ulicy
w danym czasie i pozyskiwania danych administracyjnych. Wszystkie te sposoby są
stosowane w Polsce.
OECD zaleca w podręczniku gromadzenie danych nt. bezdomności „w miarę możliwości
w oparciu o typologię ETHOS Light” (str. 46). ETHOS Light - czyli Europejska Typologia
Bezdomności i Wykluczenia Mieszkaniowego w wersji uproszczonej - to zharmonizowana
definicja bezdomności stworzona na potrzeby statystyczne, opracowana w kontekście
badania Komisji Europejskiej z 2007 r. przeprowadzonego pn. „Badanie bezdomności na
poziomie Unii Europejskiej” (ang. Measurement of Homelessness at European Union Level).
Jest to narzędzie wspierające zbieranie danych statystycznych o bezdomności. Składa się
z sześciu kategorii operacyjnych. Większość krajów na poziomie lokalnym zbiera informacje
w zakresie trzech z tych kategorii (tzn. informacje o osobach żyjących na ulicach,
przebywających w schroniskach interwencyjnych i w placówkach dla osób w kryzysie
bezdomności).
W Polsce dane zbierane są w pięciu na sześć kategorii zdefiniowanych we wskazanej
typologii (tj. we wszystkich poza kategorią obejmującą osoby mieszkające tymczasowo
u rodziny lub przyjaciół). Ponadto, jak zaznaczono w podręczniku, w Polsce zbierane są
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
również dane w ramach kategorii, która uwzględnia osoby przebywające w domkach
na rodzinnych ogródkach działkowych (ang. allotments), co wykracza poza typologię
ETHOS-Light (str. 37).
Oznacza to, że rozwiązania dotyczące metod zbierania danych statystycznych o osobach
w kryzysie bezdomności w Polsce nie tylko spełniają normy ustalone w międzynarodowych
standardach, ale też wykraczają poza określony nimi minimalny zakres stosowanych
środków, uwzględniając nadto lokalną specyfikę i umożliwiając dokładniejszy, dostosowany
do niej pomiar skali zjawiska bezdomności. Równocześnie dostrzegamy konieczność
dostosowania metodologii do aktualnych wyzwań i potrzeb.
Informuję, że w ramach środków z Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego (FERS)
planowana jest realizacja projektu pn. „Opracowanie skutecznego systemu wsparcia dla
osób w kryzysie bezdomności oraz osób nią zagrożonych”. Zakłada on m.in. aktualizację
kwestionariusza Ogólnopolskiego Badania Liczby Osób Bezdomnych oraz zaproponowanie
rozszerzonej formy jego realizacji i analizy jego wyników. Przedsięwzięcie będzie
realizowane w partnerstwie z organizacją pozarządową i uczelnią lub instytutem
badawczym właściwymi w tym obszarze (umożliwi to weryfikację kwestionariusza przez
uczelnię lub instytut badawczy również w odniesieniu do zgłaszanych potrzeb wydłużenia
czasu trwania badania - np. do 3 dni w dużych miastach – oraz, w miarę możliwości, badanie
bezdomności ukrytej). Realizację projektu przewidziano na lata 2026-2029.
Zaznaczam, że kwestionariusz stosowany w ramach Ogólnopolskiego Badania Liczby Osób
Bezdomnych jest modyfikowany z każdym badaniem. Wynika to z konieczności dostawania
formularza do nowelizacji ustawy o pomocy społecznej (np. uwzględnienia zastąpienia
mieszkań chronionych przez mieszkania wspomagane i treningowe), wydarzeń w kraju i na
świecie (np. napływu uchodźców z Ukrainy spowodowanego zbrojną agresją Rosji) oraz uwag
zgłaszanych przez przedstawicieli władz samorządowych i organizacji społecznych.
Informuję przy tym, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej złożył wniosek
o wprowadzenie projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych
innych ustaw do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. W projekcie,
wśród innych propozycji zmian, zawarto zapisy dotyczące wprowadzenia nowych definicji
ustawowych, m.in. deinstytucjonalizacji, osoby w kryzysie bezdomności i streetworkingu,
jak również aktualizacji definicji pracy socjalnej celem zapewnienia spójności przepisów ze
współczesną praktyką i standardami usług społecznych.
Trzeba podkreślić, że prace nad projektem nowelizacji ustawy trwają, w związku z czym
kształt zawartych w nim regulacji może ulec zmianom w toku procesu legislacyjnego.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.473.2025.
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12171 Pani Posłanki Marceliny Zawiszy, w sprawie reformy
monitorowania bezdomności i poszerzenia jej ustawowej definicji, proszę przyjąć
wyjaśnienia pozostające we właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Zasady, formy i sposoby wsparcia osób w kryzysie bezdomności regulują przepisy ustawy
z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214).
Ogólnopolskie Badanie Liczby Osób Bezdomnych przeprowadza się na podstawie art. 23
ust. 1 punkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, że do zadań ministra
właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego należy „zlecanie i finansowanie badań,
ekspertyz i analiz w obszarze pomocy społecznej”. Ustawa nie określa częstotliwości
przeprowadzania badań.
Wskazane badanie uwzględnia definicję osoby bezdomnej wynikającą z art. 6 punkt 8 ustawy
o pomocy społecznej, zgodnie z którą za bezdomną uznaje się: „osobę niezamieszkującą
w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym
zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji
ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt
stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania”.
Ostatnie Ogólnopolskie Badanie Liczby Osób Bezdomnych przeprowadzono między 28 a 29
lutego 2024 r. na wniosek Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Zgodnie z jego
wynikami w Polsce żyło wówczas 31 042 osób w kryzysie bezdomności, z czego 80%
stanowili mężczyźni, a 20% kobiety.
W przeprowadzenie badania włączono wiele podmiotów. Urzędy Wojewódzkie, które
koordynowały proces lokalnie, zobligowano do zorganizowania spotkań informacyjnych
z przedstawicielami wszystkich służb zaangażowanych w realizację przedsięwzięcia (w tym
policji, organizacji pozarządowych i tzw. Streetworkerów). W każdym województwie i każdej
gminie wyznaczono odpowiednio Wojewódzkiego i Gminnego Koordynatora Badania. Dane
z jednostek samorządu terytorialnego zebrano i zagregowano w Centralnej Aplikacji
Statystycznej , do której dostęp mają wyłącznie osoby uprawnione.
Udział w badaniu osób w kryzysie bezdomności był dobrowolny i anonimowy. Badanie miało
charakter pełny, tj. dążono do objęcia nim całej populacji osób w kryzysie bezdomności,
zamiast oprzeć je na tzw. próbie losowej. Przeprowadzono je w jednym momencie i na terenie
całego kraju ( tzw. badanie „w danym punkcie w czasie” - ang. „point-in-time”).
Zgodnie z opublikowanymi i przekazanymi do województw w grudniu 2023 r. ogólnymi
wskazówkami dotyczącymi sposobu przeprowadzenia badania, w przypadku odmowy przez
daną osobę odpowiedzi na pytanie lub pytania zadane w kwestionariuszu, należało
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zaznaczyć tylko informacje możliwe w tej sytuacji do uzyskania, tj. dotyczące miejsca pobytu
osoby, jej płci i szacowanego wieku.
Pełny kwestionariusz badania dotyczy przyczyn bezdomności danej osoby, jej aktualnej
sytuacji oraz potrzeb i zawiera pytania o:
wiek;
płeć;
stan cywilny;
wykształcenie;
miejsce przebywania;
obywatelstwo;
kwestie meldunkowe (gmina przebywania a gmina ostatniego zameldowania);
czas, od jakiego osoba znajduje się w kryzysie bezdomności;
źródła ew. dochodu, zatrudnienie i gospodarowanie;
przyczyny znalezienia się w kryzysie bezdomności;
formy pomocy, z których dana osoba korzysta;
obszary, w których osoba oczekuje szczególnej pomocy.
Kwestionariusz poszerzono względem ankiety wykorzystanej w poprzednim badaniu.
Odnośnie do kwestii zbierania danych administracyjnych informuję, że na stronie
Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej co roku publikowane są statystyki pomocy
społecznej. Dane te dostępne są pod adresem https://www.gov.pl/web/rodzina/statystyki-
pomocy-spolecznej
Co dwa lata publikowane są też sprawozdania z realizacji działań na rzecz osób bezdomnych
w województwach, sporządzone w oparciu o dane pozyskane od jednostek samorządu
terytorialnego.
Procedury te są zgodne z międzynarodowymi standardami. Przykładowo „Podręcznik
Przeciwdziałania Bezdomności OECD” (dalej: jako „podręcznik”) Organizacji Współpracy
Gospodarczej i Rozwoju (OECD) z grudnia 2024 r. opisuje sześć najbardziej typowych
sposobów podejścia do określania liczby osób w kryzysie bezdomności w krajach Unii
Europejskiej oraz Państwach OECD , m. in. w zakresie liczenia osób przebywających na ulicy
w danym czasie i pozyskiwania danych administracyjnych. Wszystkie te sposoby są
stosowane w Polsce.
OECD zaleca w podręczniku gromadzenie danych nt. bezdomności „w miarę możliwości
w oparciu o typologię ETHOS Light” (str. 46). ETHOS Light - czyli Europejska Typologia
Bezdomności i Wykluczenia Mieszkaniowego w wersji uproszczonej - to zharmonizowana
definicja bezdomności stworzona na potrzeby statystyczne, opracowana w kontekście
badania Komisji Europejskiej z 2007 r. przeprowadzonego pn. „Badanie bezdomności na
poziomie Unii Europejskiej” (ang. Measurement of Homelessness at European Union Level).
Jest to narzędzie wspierające zbieranie danych statystycznych o bezdomności. Składa się
z sześciu kategorii operacyjnych. Większość krajów na poziomie lokalnym zbiera informacje
w zakresie trzech z tych kategorii (tzn. informacje o osobach żyjących na ulicach,
przebywających w schroniskach interwencyjnych i w placówkach dla osób w kryzysie
bezdomności).
W Polsce dane zbierane są w pięciu na sześć kategorii zdefiniowanych we wskazanej
typologii (tj. we wszystkich poza kategorią obejmującą osoby mieszkające tymczasowo
u rodziny lub przyjaciół). Ponadto, jak zaznaczono w podręczniku, w Polsce zbierane są
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
również dane w ramach kategorii, która uwzględnia osoby przebywające w domkach
na rodzinnych ogródkach działkowych (ang. allotments), co wykracza poza typologię
ETHOS-Light (str. 37).
Oznacza to, że rozwiązania dotyczące metod zbierania danych statystycznych o osobach
w kryzysie bezdomności w Polsce nie tylko spełniają normy ustalone w międzynarodowych
standardach, ale też wykraczają poza określony nimi minimalny zakres stosowanych
środków, uwzględniając nadto lokalną specyfikę i umożliwiając dokładniejszy, dostosowany
do niej pomiar skali zjawiska bezdomności. Równocześnie dostrzegamy konieczność
dostosowania metodologii do aktualnych wyzwań i potrzeb.
Informuję, że w ramach środków z Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego (FERS)
planowana jest realizacja projektu pn. „Opracowanie skutecznego systemu wsparcia dla
osób w kryzysie bezdomności oraz osób nią zagrożonych”. Zakłada on m.in. aktualizację
kwestionariusza Ogólnopolskiego Badania Liczby Osób Bezdomnych oraz zaproponowanie
rozszerzonej formy jego realizacji i analizy jego wyników. Przedsięwzięcie będzie
realizowane w partnerstwie z organizacją pozarządową i uczelnią lub instytutem
badawczym właściwymi w tym obszarze (umożliwi to weryfikację kwestionariusza przez
uczelnię lub instytut badawczy również w odniesieniu do zgłaszanych potrzeb wydłużenia
czasu trwania badania - np. do 3 dni w dużych miastach – oraz, w miarę możliwości, badanie
bezdomności ukrytej). Realizację projektu przewidziano na lata 2026-2029.
Zaznaczam, że kwestionariusz stosowany w ramach Ogólnopolskiego Badania Liczby Osób
Bezdomnych jest modyfikowany z każdym badaniem. Wynika to z konieczności dostawania
formularza do nowelizacji ustawy o pomocy społecznej (np. uwzględnienia zastąpienia
mieszkań chronionych przez mieszkania wspomagane i treningowe), wydarzeń w kraju i na
świecie (np. napływu uchodźców z Ukrainy spowodowanego zbrojną agresją Rosji) oraz uwag
zgłaszanych przez przedstawicieli władz samorządowych i organizacji społecznych.
Informuję przy tym, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej złożył wniosek
o wprowadzenie projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych
innych ustaw do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. W projekcie,
wśród innych propozycji zmian, zawarto zapisy dotyczące wprowadzenia nowych definicji
ustawowych, m.in. deinstytucjonalizacji, osoby w kryzysie bezdomności i streetworkingu,
jak również aktualizacji definicji pracy socjalnej celem zapewnienia spójności przepisów ze
współczesną praktyką i standardami usług społecznych.
Trzeba podkreślić, że prace nad projektem nowelizacji ustawy trwają, w związku z czym
kształt zawartych w nim regulacji może ulec zmianom w toku procesu legislacyjnego.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --