Interpelacja w sprawie społecznych agencji najmu oraz budownictwa czynszowego i społecznego w przeciwdziałaniu bezdomności
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12170
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie społecznych agencji najmu oraz budownictwa czynszowego i społecznego w przeciwdziałaniu bezdomności
Zgłaszający: Marcelina Zawisza
Data wpływu: 09-09-2025
Szanowny Panie Ministrze! Społeczne agencje najmu to instytucje kluczowe w zwalczaniu problemu bezdomności. Podczas obrad Parlamentarnego Zespołu ds. zakończenia bezdomności eksperci i ekspertki wskazują na olbrzymią rolę, którą mogą odegrać na poziomie polityk wdrażanych przez samorządy gminne. Wymagają one jednak systemowej koordynacji i centralnego dofinansowania, tak by napięte budżety samorządów mogły pomieścić ważne zadania rozwoju taniego budownictwa czynszowego, rozwoju społecznych agencji najmu, a także - renowacji i wykorzystania pustostanów. Ekspertki i eksperci wskazują również na wyzwania dla samorządów gminnych związane z rozmieszczeniem placówek wsparcia osób w kryzysie bezdomności oraz na przeszkody prawne i finansowe dla gmin, które utrudniają rozwój budownictwa czynszowego i społecznego. Wielkie znaczenie mają przy tym oferowane przez władze dedykowane państwowe programy i wsparcie. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie dopłaty i zachęty dla gmin dotyczące rozwoju społecznych agencji najmu uruchomi rząd, by zwiększyć zasób mieszkań czynszowych w zasobach gmin i wesprzeć renowacje pustostanów na cele przeciwdziałania bezdomności?
Czy rząd planuje program ogólnopolski wspierający SAN przez dopłaty, promocję i ulgi dla właścicieli prywatnych przekazujących do nich lokale, aby zwiększyć skalę ich działania?
Jakie działania podejmuje resort, by zidentyfikować i usunąć bariery prawne i finansowe dla gmin w zakresie budowy mieszkań czynszowych i społecznych?
Czy resort planuje wprowadzenie wytycznych dla samorządów skierowane na rozproszone lokalizowanie placówek i punktów niskoprogowych, a także rozwiązań mieszkaniowych dla osób w kryzysie bezdomności, by uniknąć niekorzystnej koncentracji tych osób w kilku punktach miejscowości?
Podsekretarz stanu Tomasz Lewandowski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (16)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15727 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DM-II.054.19.2025
Warszawa, 23 października 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 12170 w sprawie społecznych agencji najmu oraz
budownictwa czynszowego i społecznego w przeciwdziałaniu bezdomności
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posłanki Marceliny Zawiszy z 12 września 2025 r. nr 12170
w sprawie społecznych agencji najmu oraz budownictwa czynszowego i społecznego
w przeciwdziałaniu bezdomności, w porozumieniu z Ministerstwem Rodziny, Pracy
i Polityki Społecznej, przedstawiam poniższe wyjaśnienia.
Jakie dopłaty i zachęty dla gmin dotyczące rozwoju Społecznych Agencji Najmu uruchomi
rząd, by zwiększyć zasób mieszkań czynszowych w zasobach gmin i wesprzeć renowacje
pustostanów na cele przeciwdziałania bezdomności?
Społeczne Agencje Najmu obecnie mogą ubiegać się o wsparcie finansowe ze środków
Unii Europejskiej i środków budżetu państwa. Nabory wniosków o wsparcie są
organizowane w ramach V Priorytetu FERS, Działanie 5.1 Innowacje społeczne
(Innowacyjne działania społeczne). W kwietniu 2024 r. zakończyła się 1 edycja konkursu -
w ramach której dofinansowanie otrzymało 7 podmiotów na łączną kwotę 35 386 058,96
zł. Aktualnie trwa ocena merytoryczna wniosków w drugiej edycji, na której zakończenie
oczekuje 11 podmiotów (planowany termin rozstrzygnięcia naboru - IV kwartał 2025 r.).
Pula środków na nabór wniosków wynosi 65 mln zł.
Dodatkowo najemcy mieszkań w SAN mogą się ubiegać o pokrycie części czynszu
w ramach programu „Mieszkanie na Start”, funkcjonującego na podstawie ustawy z dnia
20 lipca 2018 r. o pomocy państwa w ponoszeniu wydatków mieszkaniowych
w pierwszych latach najmu mieszkania (Dz. U. z 2024 r. poz. 506).
Jednocześnie informuję, że SAN na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2006 r.
o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych (Dz. U. z 2024 r. poz.
304), jako podmiot współpracujący z gminą, może uzyskać (za pośrednictwem gminy jako
beneficjenta wsparcia) środki z Funduszu Dopłat na dofinansowanie remontów mieszkań
przeznaczonych na wynajem.
Czy rząd planuje program ogólnopolski wspierający SAN przez dopłaty, promocję i ulgi dla
prywatnych przekazujących do nich lokale, aby zwiększyć skalę ich działania?
-- 1 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
W ramach współpracy ze Społeczną Agencją Najmu właściciel lokalu zyskuje szereg
korzyści. Przede wszystkim zapewnione jest bezpieczeństwo finansowe, ponieważ czynsz
dzierżawny gwarantowany przez SAN stanowi stałe i regularne źródło dochodu.
Dodatkową zachętę stanowią wprowadzone przez państwo preferencje podatkowe.
Przychody z tytułu dzierżawy lokalu na rzecz SAN są zwolnione z podatku dochodowego
(PIT/CIT – w zależności od statusu prawnego wynajmującego) oraz podatku VAT, zgodnie
z obowiązującymi przepisami prawa, wspomnianymi w art. 22c ust. 6 ustawy z dnia
o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego z dnia 26 października
1995 r. o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 1440).
Istotnym udogodnieniem, z punktu widzenia właściciela lokalu, jest również zapewnienie
przez SAN kompleksowego zarządzania nieruchomością. Agencja przejmuje na siebie
obowiązki i ryzyka związane z obsługą najmu, takie jak poszukiwanie i dobór lokatorów,
prezentacja mieszkań, zapewnienie ciągłości zawieranych umów i pobór czynszów. SAN
odpowiada także, w okresie obowiązywania umowy dzierżawy, za utrzymanie lokalu
mieszkalnego, wykonuje niezbędne remonty i gwarantuje zwrot mieszkania w stanie
niepogorszonym. Powyższe zalety współpracy z SAN powinny pozwolić na dotarcie
z ofertą SAN do właścicieli mieszkań na wynajem. Doświadczenia w dotychczasowej
realizacji programu wskazują, że dużo w tym względzie zależy od sprawności
funkcjonowania SAN i umiejętności dotarcia z informacją do potencjalnych
zainteresowanych.
Obecnie MRiT analizuje możliwości dalszego rozwoju SAN, w tym w zakresie rozwiązań
prawnych usprawniających proces ich zakładania i prowadzenia. Zmianom w przepisach
będą towarzyszyć odpowiednie działania informacyjne, mające na celu zwiększenie skali
funkcjonowania SAN w skali ogólnopolskiej. Niewątpliwie jednak instrument ten będzie
stanowił ważną część polityki mieszkaniowej państwa, uzupełniając podstawowe działania
związane z tworzeniem mieszkań społecznych i komunalnych.
Jakie działania podejmuje resort, by zidentyfikować i usunąć bariery prawne i finansowe dla
gmin w zakresie budowy mieszkań czynszowych i społecznych?
Resort rozwoju i technologii podejmuje szereg działań zmierzających do usunięcia barier
dla gmin w zakresie budowy mieszkań czynszowych i społecznych, przykładem jest ustawa
z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1077), która ma na celu wsparcie budownictwa
komunalnego i społecznego budownictwa czynszowego.
W zakresie programu popierania budownictwa mieszkaniowego (SBC) realizowanego na
podstawie ustawy z dnia 26 października 1995 r. o społecznych formach rozwoju
mieszkalnictwa (Dz.U. z 2025 r. poz. 1273) wprowadzono m.in. zmiany dotyczące:
1) przekształceń własnościowych, które mogą nastąpić co do zasady po 25 latach od
oddania do użytkowania lokalu mieszkalnego oraz po spłacie kredytu
zaciągniętego przez SIM/TBS na jego budowę (przy zachowaniu praw nabytych
obecnych najemców lokali mieszkalnych),
2) zwiększenia udziału czynnika społecznego w sprawowaniu nadzoru nad
istniejącymi SIM/TBS, przez wprowadzenie zmiany dającej gminie lub gminom, na
których obszarze działa SIM/TBS, prawo do wprowadzenia swoich przedstawicieli
do składu rady nadzorczej spółek, w liczbie określonej w umowie albo statucie
SIM/TBS, nie mniejszej niż jeden, również w sytuacji, gdy dotychczasowa
umowa/statut tego nie przewidywały,
-- 2 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
3) wydłużenia o 1 rok aktualnie obowiązującego programu SBC, który według
obowiązujących regulacji kończy się w 2025 r. z jednoczesnym zwiększeniem
budżetu programu SBC z 4,5 mld zł na 6,9 mld zł (środki BGK).
Natomiast w zakresie programu wsparcia budownictwa socjalnego i komunalnego (BSK):
1) podwyższono maksymalny limitu wydatków budżetu państwa na 2025 r.
i określono limity na kolejne lata, do wysokości których może zostać zasilony
Fundusz Dopłat z przeznaczeniem na program BSK, jak również podniesiono
wysokości finansowego wsparcia na realizację inwestycji w ramach planu
rozwojowego, co pozwoli na szybszą realizację danej inwestycji i zwiększenie
procentowego udziału środków z Krajowego Planu Odbudowy (KPO)
w realizowanych przedsięwzięciach,
2) wprowadzono rozwiązania mające na celu ograniczenia ryzyka utraty społecznego
charakteru zasobu mieszkaniowego realizowanego z udziałem środków
publicznych w ramach programów rządowych kierowanych do osób
o ograniczonych dochodach.
Zgodnie z uchwaloną ustawą do 2030 r. na budownictwo komunalne i społeczne
z budżetu państwa do Funduszu Dopłat może trafić nawet 40 mld zł, które zostaną
przeznaczone na bezzwrotne granty w ramach programu BSK. Poza bezzwrotną pomocą
gmina, TBS, SIM lub spółdzielnia mieszkaniowa mogą ubiegać się o tani kredyt
mieszkaniowy z programu SBC, którego działanie ustawa przedłuża na rok 2026 r. Z tego
źródła w tym i kolejnym roku beneficjenci mogą pozyskać 2,4 mld złotych.
Jednocześnie informuję, że aktualnie trwają prace nad kolejnymi inicjatywami, w tym
w zakresie uporządkowania współistniejących instrumentów finansowych w obszarze
mieszkalnictwa, ale także zasad regulujących spółdzielczość mieszkaniową czy szeroko
pojęty zasób społeczny czynszowy.
Czy resort planuje wprowadzenie wytycznych dla samorządów skierowane na rozproszone
lokalizowanie placówek i punktów niskoprogowych, a także rozwiązań mieszkaniowych dla
osób w kryzysie bezdomności by uniknąć niekorzystnej koncentracji tych osób w kilku
punktach miejscowości?
Zasady, formy i sposoby wsparcia osób w kryzysie bezdomności regulują przepisy ustawy
z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214), w których
sformułowano definicję osoby bezdomnej, wskazano bezdomność jako jeden z powodów
przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, uregulowano formy pomocy mające
wspomóc osoby bezdomne w procesie usamodzielniania się, zdefiniowano rodzaje
placówek dla osób bezdomnych oraz określono zadania poszczególnych szczebli
administracji publicznej w zakresie przeciwdziałania bezdomności.
Zgodnie z przeprowadzonym na zlecenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
w lutym 2024 r. Ogólnopolskim Badaniem Liczby Osób Bezdomnych w Polsce
zdiagnozowano 31 042 osób w kryzysie bezdomności, z czego 80% stanowili mężczyźni,
a 20% kobiety.
Gmina i powiat obowiązane są zgodnie z przepisami ustawy do wykonywania zadań
pomocy społecznej i nie mogą odmówić pomocy osobie potrzebującej, mimo obowiązku
-- 3 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
osób fizycznych i prawnych do zaspokajania ich niezbędnych potrzeb życiowych (art. 16
ust. 2 ustawy o pomocy społecznej).
Do zadań własnych gminy, na podstawie art. 17 ww. ustawy, należy m.in. przyznawanie
i wypłacanie zasiłków specjalnych celowych, prowadzenie i zapewnianie miejsc w domach
pomocy społecznej oraz ośrodkach wsparcia o zasięgu gminnym i kierowanie do nich osób
wymagających opieki. Ponadto z art. 17 ust. 1 punkt 12 ustawy o pomocy społecznej
wynika, że do zadań własnych gminy należy m.in. prowadzenie i zapewnienie miejsc
w mieszkaniach treningowych lub wspomaganych dla osób w kryzysie bezdomności.
Warto podkreślić, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej organy
administracji samorządowej mogą zlecać realizację zadania z zakresu pomocy społecznej
udzielając dotacji na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zleconego zadania
organizacjom pozarządowym, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia
2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz podmiotom
wymienionym w art. 3 ust. 3 tej ustawy, prowadzącym działalność w zakresie pomocy
społecznej.
Formy wsparcia osób będących już w kryzysie bezdomności określa art. 48a ustawy
o pomocy społecznej, zgodnie z którym udzielenie schronienia następuje przez przyznanie
tymczasowego miejsca w noclegowni, schronisku dla osób bezdomnych, schronisku dla
osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi oraz w ogrzewalni. Przywołany artykuł
określa także definicje i warunki udzielania wsparcia w poszczególnych formach, tak aby
umożliwić dostosowanie pomocy do rzeczywistych potrzeb jej beneficjenta.
Jednocześnie ustawa o pomocy społecznej nie definiuje lokalizacji zarówno placówek
tymczasowego schronienia, jak również mieszkań treningowych i wspomaganych.
Zgodnie ze Sprawozdaniem nr MRiPS-06 za 2024 r. w Polsce funkcjonuje 140 schronisk
dla osób bezdomnych i schronisk dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi, 1725
mieszkań treningowych i wspomaganych oraz 97 noclegowni
i 87ogrzewalni. Obiekty te są rozlokowane we wszystkich województwach.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 4 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z
przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych
oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. U. L 119 z 4 maja 2016 r., z późn. zm.), zwanego
dalej „RODO”, informuję, że:
1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Minister Finansów i
Gospodarki, którego obsługę zapewnia Ministerstwo Rozwoju i Technologii
z siedzibą w Warszawie, przy Placu Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa, e-mail:
kancelaria@mrit.gov.pl, tel. +48 222 500 123, adres skrytki na ePUAP:
/MRPiT/SkrytkaESP, adres do doręczeń elektronicznych: AE:PL-68477-29007-
EFSHR-25. Wykonującym obowiązki administratora jest dyrektor Departamentu
Mieszkalnictwa.
2. Jeśli ma Pani/Pan pytania dotyczące przetwarzania Pani/Pana danych osobowych,
a także przysługujących Pani/Panu praw, może się Pani/Pan kontaktować
z Inspektorem Ochrony Danych w MRiT wysyłając informację na skrzynkę:
iod@mrit.gov.pl.
3. Pani/Pana dane osobowe będą przetwarzane w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. c) RODO
tj. w celu wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze, na
podstawie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o
wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907), oraz w
związku z § 162 uchwały Nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. -
Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806) oraz art. 193 uchwały
Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej (M. P. z 2022 r. poz. 990).
4. Pani/Pana dane osobowe przetwarzane będą w celu rozpatrzenia i udzielenia
odpowiedzi na interwencję poselską lub senatorską lub interpelację/zapytanie
poselskie.
5. Odbiorcami Pani/Pana danych osobowych mogą być:
o organy władzy publicznej oraz podmioty wykonujące zadania publiczne
lub działające na zlecenie organów władzy publicznej, w zakresie i w
celach, które wynikają z przepisów powszechnie obowiązującego prawa
(np. na żądanie sądów, urzędów skarbowych, Prokuratury lub Policji);
o inne podmioty, które na podstawie stosownych umów podpisanych z
MRiT przetwarzają dane osobowe, dla których Administratorem jest
Minister Finansów i Gospodarki (np. podmioty świadczące usługi prawne,
dostawcy systemów informatycznych i usług IT oraz
telekomunikacyjnych, operatorzy pocztowi i kurierzy).
6. Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane przez okres niezbędny do
realizacji celu ich przetwarzania tj. do chwili załatwienia sprawy, w której zostały
one zebrane, a następnie – w przypadkach, w których wymagają tego przepisy
ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz.
U. z 2020 r. poz. 164 ze zm.) – przez czas określony w tych przepisach.
7. Pani/Pana dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu podejmowaniu
decyzji lub profilowaniu.
-- 5 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
8. Pani/Pana dane osobowe nie będą przekazywane do państwa trzeciego ani do
organizacji międzynarodowych.
9. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do rozpatrzenia i udzielenia
odpowiedzi na interpelację/zapytanie/interwencję.
10. W związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych przysługują
Pani/Panu następujące prawa:
o prawo dostępu do swoich danych oraz otrzymania ich kopii zgodnie z art.
15 RODO;
o prawo do sprostowania (poprawiania) swoich danych, jeśli są błędne lub
nieaktualne, zgodnie z art. 16 RODO;
o prawo do ograniczenia przetwarzania danych zgodnie z art. 18 RODO.
11. W przypadku powzięcia informacji o niezgodnym z prawem przetwarzaniu
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii Pani/Pana danych osobowych, przysługuje
Pani/Panu prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego właściwego w
sprawach ochrony danych osobowych, tj. Prezesa Urzędu Ochrony Danych
Osobowych, ul. Moniuszki 1A 00-014 Warszawa.
-- 6 of 6 --