Interpelacja w sprawie pilnego uruchomienia ogólnopolskiego programu budowy mikro- i małych biogazowni rolniczych jako najszybszego sposobu uzupełnienia brakującej mocy w KSE, ochrony interesu polskich rolników, wykorzystania krajowych zasobów i zatrzymania utraty środków z KPO

Interpelacja nr 12160

do ministra energii

w sprawie pilnego uruchomienia ogólnopolskiego programu budowy mikro- i małych biogazowni rolniczych jako najszybszego sposobu uzupełnienia brakującej mocy w KSE, ochrony interesu polskich rolników, wykorzystania krajowych zasobów i zatrzymania utraty środków z KPO

Zgłaszający: Jarosław Sachajko

Data wpływu: 08-09-2025

Szanowny Panie Premierze,

z troską o bezpieczeństwo energetyczne Polski, dochody polskich rodzin oraz suwerenność gospodarczą opartą na krajowych zasobach i polskich technologiach zwracam się niniejszą interpelacją w sprawie podjęcia natychmiastowych działań na rzecz uruchomienia „szybkiej ścieżki” inwestycyjnej dla mikro- i małych biogazowni rolniczych (do 0,5 MW). To rozwiązanie, które można wdrażać już dziś – bez oczekiwania na wieloletnie inwestycje centralne – i które realnie przynosi korzyści polskim rolnikom, gminom i całemu systemowi energetycznemu, czyli konsumentom.

W wielu rozmowach publicznych – także z politykami różnych opcji – padają spójne diagnozy: zabraknie mocy, jeśli nie przyspieszymy, system potrzebuje sterowalnych źródeł. OZE z biogazu to jedyne odnawialne źródło, które może produkować wtedy, kiedy Polska naprawdę potrzebuje energii, gdy nie wieje wiatr i nie świeci słońce. Jednocześnie na wsi marnują się cenne surowce: gnojowica, obornik, kiszonki poprodukcyjne, resztki z przetwórstwa i bioodpady, ogromne ilości biomasy gnijące na łąkach. Dziś pozwalamy, aby nasze cenne zasoby gniły na łąkach i składowiskach, co oznacza niekontrolowaną emisję metanu – gazu wielokrotnie bardziej cieplarnianego od CO2. Z punktu widzenia państwa to strata energetyczna i klimatyczna, a z punktu widzenia rolników – utracony pewny, stabilny i coroczny dochód.

Wreszcie Krajowy Plan Odbudowy daje nam możliwość sfinansowania takiej fali inwestycji – tu i teraz. Jeśli nie zakontraktujemy środków na czas, pieniądze przepadną, a Polacy i tak będą partycypować w kosztach spłaty unijnego instrumentu. Nie stać nas na bezczynność i kolejne marnotrawstwo.

Biogaz „teraz” to interes publiczny i polska racja stanu.

1. Bezpieczeństwo energetyczne i luka mocy

W horyzoncie najbliższych lat będziemy wycofywać część wysłużonych jednostek węglowych, a jednocześnie rośnie zapotrzebowanie (elektryfikacja ogrzewania i transportu, rozwój gospodarki). OZE niesterowalne (wiatr, PV) są potrzebne, ale nie gwarantują mocy w godzinach szczytu. Biogazownie są sterowalne: potrafią podnieść produkcję dokładnie wtedy, gdy system tego wymaga (np. wieczorem, zimą, przy niskiej generacji wiatru/słońca). Mikro- i małe jednostki rozproszone w gminach budują odporność – awaria jednej instalacji nie zagraża systemowi, a cała sieć lokalnych źródeł stabilizuje KSE od dołu.

2. Polska wieś – szacunek dla pracy rolników i stabilna druga noga dochodowa

Dochody z produkcji rolnej podlegają cyklom i ryzykom (pogoda, rynki światowe, Mercosur, Ukraina). Prąd/ciepło/biometan z biogazu to pewne, przewidywalne przychody, które nie zależą od cen płodów rolnych. Rolnik nie prosi o jałmużnę – on inwestuje we własną instalację, opartą na własnych substratach i/lub surowcach z najbliższej okolicy. To wzmacnia lokalną wspólnotę i zostawia pieniądze w polskich gminach. Poferment (produkt pofermentacyjny) to wysokiej jakości nawóz: ogranicza straty azotu i fosforu, poprawia żyzność gleby i zamyka obieg składników pokarmowych na polskich polach.

3. Klimat i porządek środowiskowy – metan pod kontrolą, a nie w atmosferze

Emisje metanu z nieprzerobionej biomasy to realny problem środowiskowy. Fermentacja metanowa przechwytuje CH4, zamienia go w energię, a emisję redukuje tam, gdzie powstaje. Biogazownie porządkują gospodarkę odpadową (resztki paszowe, odpady z przetwórstwa rolno-spożywczego, część bioodpadów komunalnych), ograniczają uciążliwości zapachowe i ryzyko zanieczyszczeń wód.

4. KPO – polskie projekty, polski przemysł, polskie miejsca pracy

Polskie firmy potrafią zaprojektować, zbudować i serwisować małe biogazownie. Mamy kompletne łańcuchy dostaw: zbiorniki, mieszadła, kogenerację, automatykę, serwis. To inwestycje o krótkim cyklu – decyzja finansowa dziś, budowa i rozruch w 12–18 miesięcy. Idealne do szybkiej kontraktacji KPO, zanim środki przepadną. Każda złotówka wydana na rozproszone polskie projekty wraca do budżetu w podatkach i wzmocnieniu lokalnych firm.

„Biogaz dla polskich konsumentów, rolników i gmin 2026–2030”

1) moc i elastyczność: szybkie uruchomienie kilkunastu tysięcy mikro-/małych instalacji (0,099–0,5 MWel) w latach 2026–2028, z możliwością skalowania do 2030 r.,
2) dochody rolników: zapewnienie stabilnej drugiej nogi przychodów dla gospodarstw – w oparciu o ich własne zasoby i polskie technologie.
3) porządek środowiskowy: systemowe ograniczenie niekontrolowanej emisji metanu z łąk i pryzm, lepsze zagospodarowanie bioodpadów,
4) ciepło dla gmin: wykorzystanie ciepła z kogeneracji w szkołach, urzędach, ośrodkach zdrowia, ciepłowniach komunalnych – obniżenie kosztów funkcjonowania samorządów,
5) KPO i fundusze towarzyszące: pełna, szybka kontraktacja środków – na projekty, które naprawdę powstaną w terminie i będą pracowały przez lata.

Proponowane filary wdrożeniowe

1. Szybkie tory administracyjne („fast-track”):

- jedno okienko (platforma elektroniczna) – od wniosku po rozliczenie dotacji,
- uproszczone ścieżki dla instalacji ≤0,5 MW przy zachowaniu norm środowiskowych i BAT,
- ujednolicone terminy na opinie i warunki – z bezpiecznie zaprojektowaną zasadą „milczącej zgody” w wybranych etapach,
- katalog standardów technicznych (typowe rozwiązania „pod klucz”) zatwierdzony przez właściwe instytucje – koniec sporów interpretacyjnych.

2. Finansowanie i bankowalność:

- grant inwestycyjny (KPO + fundusze towarzyszące) w wysokości 25–49% CAPEX – wyższy dla projektów z odbiorem ciepła, przewagą substratów rolniczych/odpadowych, spółdzielni i gmin,
- kontrakty różnicowe/feed-in-premium dla energii elektrycznej – przewidywalny strumień przychodów,
- premia za elastyczność (wynagradzana dostępność mocy w godzinach systemowo cennych),
- gwarancje i poręczenia (BGK/ARiMR/NFOŚiGW) – niższy koszt kredytu, większa dostępność finansowania.

3. Sieć i przyłączenia:

- uproszczone, czasowo gwarantowane procedury przyłączeniowe na NN/SN,
- priorytet dla źródeł sterowalnych (kogeneracja biogazowa) w rejonach przeciążonych niestabilnymi przyłączami,
- miniprogram wsparcia magazynów ciepła (bufory) i węzłów ciepłowniczych – by maksymalnie zużywać ciepło lokalnie.

4. Biometan i transport lokalny:

- prosta ścieżka oczyszczania biogazu do biometanu i wtłaczania do sieci – standard jakości, gwarancje pochodzenia, przejrzyste rozliczenia,
- premie za wykorzystanie bioCNG/bioLNG w transporcie komunalnym i rolniczym.

5. Poferment – produkt, nie odpad:

- status produktu nawozowego dla pofermentu (przy spełnieniu norm), prosty obrót i włączenie do planów nawożenia,
- doradztwo nawozowe i monitoring jakości, by rolnik bezpiecznie i świadomie korzystał z pofermentu na polu.

6. Edukacja, doradztwo, standardowe wzorce:

- pakiet doradczy „od pomysłu do rozruchu”: audyt substratów, kalkulator ekonomiczny, wzorcowe umowy (z technologią, OSD, odbiorcami ciepła), check-listy administracyjne,
- preferencje dla spółdzielni energetycznych i klastrów – żeby dochody i decyzje zostawały we wspólnocie.

7. Zgodność z politykami UE i polskim interesem:

- biogaz/biometan wpisuje się w cele Fit for 55, w dyrektywy OZE i gospodarkę o obiegu zamkniętym,
- Polska może skutecznie negocjować mechanizmy wspierające redukcję metanu na poziomie UE, pokazując własny, rolniczy model,
- każda megawatogodzina z biogazu to mniej importu paliw, więcej polskiej pracy i polskich podatków.

To jest projekt polski: polska biomasa, polscy rolnicy, polskie firmy, polskie gminy. Nie dopuśćmy, by biomasa gniła i uwalniała metan, podczas gdy nasze rodziny płacą wysokie rachunki za energię, a KPO stoi niewykorzystane. Biogazownia to nie „fanaberia” – to nowoczesny inwentarz: pracuje dla gospodarstwa, dla sąsiadów i dla państwa. Proszę o decyzje, które odblokują tysiące małych, rozsądnych inwestycji i dadzą Polsce prawdziwą dywersyfikację.

W związku z powyższym uprzejmie proszę Pana Premiera o odpowiedź na pytania:

Czy Rada Ministrów przyjmie w IV kwartale br. uchwałę uruchamiającą program „Biogaz dla polskich gmin i rolników 2026–2030” z celem ilościowym (liczba instalacji/moc) i kamieniami milowymi na każdy kwartał 2026–2028?

Jaką część przewidywanej luki mocy w KSE rząd planuje uzupełnić źródłami biogazowymi (sterowalnymi)? Proszę o podanie wartości referencyjnych (MW) i profilu pracy (godziny/system).

Jaką alokację KPO/RRF i środków towarzyszących rząd przeznaczy na mikro-/małe biogazownie oraz biometan – z harmonogramem naborów i terminami podpisywania umów?

Czy rząd wprowadzi odrębny szybki nabór wyłącznie dla instalacji ≤0,5 MW z punktacją za: gotowość technologii, odbiór ciepła, udział substratów rolniczych, model spółdzielczy/gminny?

Jaki model wsparcia operacyjnego (kontrakty różnicowe/feed-in-premium + premia za elastyczność) przewiduje rząd, aby zapewnić bankowalność projektów przy umiarkowanym grancie inwestycyjnym?

Czy zostanie uruchomiony fundusz gwarancyjny/poręczeniowy (BGK/ARiMR/NFOŚiGW) dedykowany rolnikom i spółdzielniom energetycznym?

Czy rząd wprowadzi maksymalne terminy wydawania warunków przyłączenia dla instalacji ≤0,5 MW oraz politykę pierwszeństwa dla źródeł sterowalnych w rejonach przeciążonych niestabilnymi przyłączami?

Czy powstanie procedura przyłączeń uproszczonych na NN/SN oparta na katalogu standardów technicznych i czy OSD otrzymają środki na szybkie dostosowania lokalne?

Kiedy rząd przedstawi pakiet legislacyjny wprowadzający „fast-track” dla mikro-/małych biogazowni (≤0,5 MW) – z uproszczeniem ocen środowiskowych w typowych przypadkach, przy pełnym zachowaniu norm i BAT?

Czy rząd ujednolici status substratów (rolnicze/odpadowe/produkty uboczne) i jasno określi katalog dopuszczalnych strumieni bez potrzeby przewlekłych interpretacji?

Czy poferment otrzyma status produktu nawozowego (przy spełnieniu norm), z prostą ścieżką wprowadzenia do obrotu i włączeniem do doradztwa nawozowego?

Kiedy zostaną przyjęte standardy jakości biometanu, gwarancje pochodzenia i przejrzysty model rozliczeń wtłoczenia do sieci?

Czy rząd przewiduje premię dla biometanu wykorzystywanego w transporcie komunalnym i rolniczym (bioCNG/bioLNG) jako element polityki niskoemisyjnej w gminach?

Czy program biogazowy zostanie skoordynowany z modernizacją małych systemów ciepłowniczych (bufory, węzły, niskotemperaturowe sieci), tak aby każda biogazownia miała realny odbiór ciepła?

Czy gminy integrujące „biogaz + magazyn ciepła + termomodernizacja” otrzymają wyższą intensywność dofinansowania?

Czy rząd wprowadzi premiowanie redukcji metanu (np. krajowe certyfikaty/kredyty metanowe) dla instalacji, które udokumentują przechwycenie CH4 z nawozów naturalnych i bioodpadów?

Czy powstanie metodologia krajowa liczenia efektów środowiskowych (CO2-eq) dla biogazu – spójna, prosta i akceptowana przez instytucje finansujące?

Kiedy rolnicy i gminy otrzymają państwowy pakiet doradczy: audyt substratów, kalkulator ekonomiczny, wzorcowe umowy (technologia, OSD, odbiór ciepła), check-listy administracyjne i szkolenia?

Czy rząd sfinansuje program pilotażowy spółdzielni energetycznych opartych na biogazie (z premią dla modeli, w których zysk pozostaje w gminie)?

Czy rząd zobowiąże się do jawnego kwartalnego raportowania realizacji programu (liczba instalacji, moc, redukcja metanu, wykorzystanie ciepła, udział polskich firm), by obywatele widzieli realne postępy?

Kto poniesie odpowiedzialność za niewykorzystane środki z KPO i jaka to będzie odpowiedzialność?

Komu w rządzie zależy na zmarnowaniu środków z KPO na jachty, sauny, ekskluzywne samochody zamiast na inwestycje służące latami całemu społeczeństwu?