Interpelacja w sprawie braku regulacji prawnych dotyczących pomiarów substancji odorowych w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12149
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie braku regulacji prawnych dotyczących pomiarów substancji odorowych w Polsce
Zgłaszający: Kamil Wnuk, Piotr Paweł Strach, Łukasz Osmalak
Data wpływu: 08-09-2025
Szanowna Pani Minister,
problem uciążliwości zapachowych w Polsce od wielu lat jest istotnym wyzwaniem dla mieszkańców terenów sąsiadujących z zakładami przemysłowymi, oczyszczalniami ścieków czy instalacjami gospodarki odpadami. Liczne skargi obywateli wskazują, że problem ten wprost obniża jakość życia, a także może mieć wpływ na zdrowie ludzi oraz walory środowiska naturalnego.
Niestety, jak wskazuje Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, w obowiązujących przepisach nie zostały dotychczas określone wartości odniesienia substancji zapachowych w powietrzu ani metody ich oceny. W konsekwencji, nawet w przypadku stwierdzenia występowania uciążliwości zapachowych, brak jest formalnych podstaw prawnych do jednoznacznego wskazania źródła i wyegzekwowania działań naprawczych.
Brak regulacji w tym obszarze oznacza, że Centralne Laboratorium Badawcze GIOŚ nie realizuje pomiarów olfaktometrycznych, gdyż nie stanowią one elementu systemu oceny jakości powietrza wynikającego z przepisów prawa. To powoduje, że mieszkańcy pozostają w praktyce bez realnej ochrony, a organy państwa – bez skutecznych narzędzi do przeciwdziałania problemowi.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje w najbliższym czasie podjęcie prac legislacyjnych mających na celu uregulowanie kwestii pomiarów substancji odorowych w powietrzu?
2. Czy resort rozważa wprowadzenie do polskiego prawa norm dotyczących dopuszczalnych poziomów substancji zapachowych, a także standardów prowadzenia pomiarów olfaktometrycznych?
3. Jakie działania podejmuje ministerstwo, aby skutecznie chronić mieszkańców przed uciążliwościami zapachowymi, w szczególności w rejonach, gdzie funkcjonują oczyszczalnie ścieków, zakłady przetwarzania odpadów i inne instalacje emitujące zapachy?
Uregulowanie tego zagadnienia wydaje się niezbędne, aby zapewnić mieszkańcom realną ochronę prawną oraz narzędzia do egzekwowania swoich praw w przypadku nadmiernych uciążliwości odorowych.
Sekretarz stanu Krzysztof Bolesta
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9289 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Krzysztof Bolesta
DPN-WEP.050.9.2025.AW
3976936.16042769.12941511
Warszawa, 29-09-2025
Odpowiedź na interpelację
Dotyczy: Odpowiedzi na interpelację posłów: Kamila Wnuka, Piotra Pawła Stracha
i Łukasza Osmalaka (znak: K10INT12149) w sprawie braku regulacji prawnych
dotyczących pomiarów substancji odorowych w Polsce.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny panie Marszałku,
w związku z interpelacją posłów: Kamila Wnuka, Piotra Pawła Stracha
i Łukasza Osmalaka, przekazuję odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu
i Środowiska.
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje w najbliższym czasie podjęcie prac
legislacyjnych mających na celu uregulowanie kwestii pomiarów substancji odorowych
w powietrzu? Czy resort rozważa wprowadzenie do polskiego prawa norm dotyczących
dopuszczalnych poziomów substancji zapachowych, a także standardów prowadzenia
pomiarów olfaktometrycznych?
Aktualnie w Ministerstwie Klimatu i Środowiska (dalej „MKiŚ”) trwają prace nad projektem
ustawy, który uregulowałby kwestie uciążliwości zapachowej. Projekt ten będzie
obejmować m.in. uciążliwość zapachową powstającą podczas emisji z instalacji
przemysłowych. Konstruowane przepisy będą bazować na nowoczesnych rozwiązaniach
technicznych i najlepszych dostępnych technikach pomiarowych. W trakcie prac resort
weźmie pod uwagę obecny stan wiedzy, możliwości administracyjne i laboratoryjne,
potrzeby społeczne oraz bezpieczeństwo zdrowotne obywateli.
W ramach prac nad ustawą zlecono wykonanie ekspertyzy pt. "Analiza
i określenie poziomów emisji stężenia zapachowego dla wybranych gałęzi przemysłu
i przedsięwzięć, mogących powodować uciążliwości zapachowe". Praca nad ekspertyzą
odbywa się ze wsparciem jednostek naukowych oraz organów administracji rządowej m.in:
Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska i Głównej Dyrekcji Ochrony Środowiska.
Ekspertyza oraz wcześniej zlecone przez MKiŚ materiały, posłużą do wypracowania
projektu ustawy.
Kwestia uciążliwości zapachowej jest skomplikowana. Ma ona duży wpływ na życie
obywateli, dlatego ważne jest zaangażowanie ich w proces tworzenia powyższej ustawy.
MKiŚ planuje zaangażować przedstawicieli samorządów, naukowców i przedstawicieli
organizacji pozarządowych w dialog przed rozpoczęciem procesu legislacyjnego, w ramach
już w ramach spotkań prekonsultacyjnych.
-- 1 of 4 --
Analiza zgłaszanych skarg w zakresie uciążliwości zapachowej oraz przeprowadzona ocena
problemu na potrzeby przygotowania oceny skutków wprowadzenia regulacji wskazuje, że
konieczne jest przygotowanie kompleksowego rozwiązania. Przepisy ograniczające
uciążliwości zapachowe powinny odnosić się do przedsięwzięć planowanych, jak i tych już
istniejących, z różnych gałęzi działalności, również produkcji przemysłowej czy sektora
komunalnego.
Jakie działania podejmuje Ministerstwo, aby skutecznie chronić mieszkańców przed
uciążliwościami zapachowymi, w szczególności w rejonach, gdzie funkcjonują
oczyszczalnie ścieków, zakłady przetwarzania odpadów i inne instalacje emitujące
zapachy?
Ze względu na wzrastającą liczbę wpływających skarg i wniosków dotyczących
uciążliwości zapachowej, MKiŚ podejmuje działania mające na celu przeciwdziałanie tego
typu zjawiskom, w tym m.in.:
opracowano „Kodeks przeciwdziałania uciążliwości zapachowej”, w którym
zidentyfikowano źródła emisji substancji zapachowoczynnych oraz wskazano działania
zaradcze których zastosowanie może przyczynić się do ograniczenia uciążliwości
zapachowej;
opracowano ekspertyzę "Lista substancji i związków chemicznych, które są przyczyną
uciążliwości zapachowej", zawierającą listę substancji i związków chemicznych
potencjalnie uciążliwych zapachowo oraz wskazanych jednostek zapachowych
i wartości dopuszczalnych stężeń w powietrzu substancji i związków chemicznych r.;
opracowano ekspertyzę "Bezpieczne odległości od zabudowań dla przedsięwzięć,
których funkcjonowanie wiąże się z ryzykiem powstawania uciążliwości zapachowej".
Aktualnie prowadzone są prace nad aktualizacją Kodeksu Przeciwdziałania Uciążliwości
Zapachowej. Zmiany mają uwzględniać zaktualizowane przepisy prawne w zakresie
udzielania pozwoleń zintegrowanych oraz potrzeby organów wydających decyzje
o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Celem jest stworzenie materiału z dobrymi
praktykami i zaleceniami dla organów ochrony środowiska tak, aby zminimalizować
powstawanie uciążliwości zapachowych, już na etapie planowania inwestycji.
Obecnie uciążliwość zapachowa może być ograniczana lub eliminowana poprzez dostępne
narzędzia prawne, przy zaangażowaniu jednostek samorządu terytorialnego.
Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne
Jednym ze sposobów pozwalających na regulację zjawiska uciążliwości zapachowej
w działalności przemysłowej jest odpowiednie planowanie i zagospodarowanie terenu.
Jest to skuteczne narzędzie pozwalające organom samorządowym na podejmowanie
decyzji w zakresie gospodarowania przestrzenią na terenie miasta lub gminy.
Ustalenia planu ogólnego i miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego są
wiążące dla potencjalnych inwestorów, mieszkańców i organów administracji publicznej.
Dokumenty te umożliwiają wprowadzenie ograniczeń w zakresie lokalizacji określonych
kategorii inwestycji, w tym instalacji przemysłowych. Jest to bardzo istotne, ponieważ
organ administracji architektoniczno- budowlanej, w związku z art. 35 ust. 1 pkt 1 lit.
ustawy Prawo budowlane [1] musi zweryfikować zgodności projektu zagospodarowania
działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego z ustaleniami miejscowego
planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego.
-- 2 of 4 --
Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym [2], każda gmina do 30 czerwca 2026 r. ma obowiązek przygotować
i uchwalić plan ogólny gminy. Organy odpowiedzialne za planowanie i zagospodarowanie
przestrzenne, mogą precyzyjniej określać strefy zagospodarowania i lokalizować różnego
rodzaju inwestycje. Uwzględnienie w procesie tworzenia planu ogólnego odpowiednich
stref planistycznych, wraz z minimalną odległością od stref zabudowy mieszkaniowej,
może znacznie ograniczyć przenikanie się różnych funkcji. W konsekwencji ogranicza to
liczne konflikty przestrzenne, które towarzyszą bliskiemu sąsiedztwu zabudowy
przemysłowej z zabudową mieszkaniową.
Interwencje w kwestii uciążliwości zapachowej
W przypadku wniosków o podjęcie interwencji lub skarg na uciążliwość zapachową
wojewódzki inspektor ochrony środowiska (dalej: wioś) przeprowadza kontrolę podmiotu
korzystającego ze środowiska, który jest przedmiotem skargi lub wniosku. Podczas ww.
kontroli wioś sprawdza czy prowadzona działalność wymaga uregulowania
formalnoprawnego, a jeśli tak, to czy posiada wymagane decyzje określającej warunki
korzystania ze środowiska oraz czy są one przestrzegane.
Bardzo często uciążliwość zapachowa jest związana z emisją niezorganizowaną, która nie
jest objęta obowiązkiem uzyskania pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do
powietrza. Zatem, jeśli podmiot korzystający ze środowiska posiada stosowne decyzje i ich
przestrzega, a w toku kontroli wioś potwierdzi występowanie uciążliwości zapachowej
poza terenem zakładu, przekazuje protokół kontroli wraz z poczynionymi ustaleniami do
organu ochrony środowiska (starosta lub marszałek województwa) celem rozważenia
przez ten organ podjęcia działań w trybie art. 362 ustawy ustawy Prawo Ochrony
Środowiska [3] (dalej Poś), tj. nałożenia obowiązku ograniczenia oddziaływania na
środowisko i jego zagrożenia.
Natomiast, jeśli podmiot korzystający ze środowiska nie posiada stosownych decyzji lub
gdy nie przestrzega określonych w decyzjach warunków korzystania ze środowiska, wioś
ma możliwość zastosowania:
działań pokontrolnych takich jak np. zarządzenie pokontrolne lub sankcji
określonych w ustawie Poś: - wymierzenie kary administracyjnej za przekroczenie
emisji dopuszczalnej substancji określonych w pozwoleniu (część zanieczyszczeń,
dla których określa się wielkości dopuszczalne ma właściwości odorowe) –
stosowane w pierwszej kolejności,
wstrzymanie użytkowania instalacji (sankcja fakultatywna).
Najbardziej surową sankcją, którą wioś może zastosować to wstrzymanie działalności,
która powoduje pogorszenie stanu środowiska w znacznych rozmiarach lub zagraża życiu
lub zdrowiu ludzi, przy czym w tym przypadku negatywne oddziaływanie musi mieć
charakter znaczący. Należy jednak wskazać, że ww. sankcje nie dotyczą stricte uciążliwości
odorowych, a jedynie mogą mieć zastosowanie z uwagi na brak innych narzędzi prawnych.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
-- 3 of 4 --
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Podstawa prawna:
[1] Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418, 1080)
[2] Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024
r. poz. 1130 z późn. zm.)
[3] Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r Prawo Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647, 1080)
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 4 of 4 --