Interpelacja w sprawie bezpieczeństwa żywności wprowadzanej na rynek UE i ochrony polskich producentów jaj
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12144
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie bezpieczeństwa żywności wprowadzanej na rynek UE i ochrony polskich producentów jaj
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 08-09-2025
W ostatnich tygodniach media, m.in. Money.pl i AgroNews, poinformowały o wykryciu w państwach UE jaj z Ukrainy zawierających niedozwolone antybiotyki. Skandal ujawniony we Francji potwierdził, że do obrotu wprowadzane są partie niespełniające unijnych norm. Francuski Narodowy Komitet ds. Promocji Jajek (CNPO) alarmuje, że takie praktyki zagrażają zdrowiu konsumentów i wzywa do wprowadzenia „zera tolerancji” wobec importu skażonych produktów.
Sytuacja ta ma poważne konsekwencje także dla Polski. Polscy producenci jaj, ponoszący wysokie koszty dostosowania do unijnych wymogów sanitarnych, tracą konkurencyjność wobec tańszego importu. W efekcie polskie jaja znikają z półek sklepowych, a rynek zostaje zalewany produktami o niepewnym pochodzeniu. To zagraża zarówno bezpieczeństwu żywnościowemu kraju, jak i uczciwej konkurencji.
Wobec powyższego zwracam się do Pana Ministra z pytaniami:
Jakie działania kontrolne wobec importu jaj z Ukrainy prowadzą obecnie Inspekcja Weterynaryjna i IJHARS?
Czy w Polsce wprowadzono wzmożone kontrole graniczne i laboratoryjne po ujawnieniu skażonych partii we Francji?
Czy ministerstwo wystąpi do Komisji Europejskiej o ograniczenie lub zawieszenie importu jaj z Ukrainy do czasu pełnej zgodności z normami UE?
Jak resort zamierza chronić polskich konsumentów i producentów przed konsekwencjami napływu skażonych i tańszych produktów?
Czy planowane jest wprowadzenie systemu bieżącego informowania opinii publicznej o wynikach kontroli żywności wysokiego ryzyka?
Z poważaniem
Minister Stefan Krajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (18)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
17008 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Stefan Krajewski
Warszawa, 30 września 2025 r.
znak sprawy: DRE.pz.058.6.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 12144 w sprawie bezpieczeństwa żywności wprowadzanej
na rynek UE i ochrony polskich producentów jaj
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację z dnia 10 września 2025 r. nr 12144, Pani Bożeny
Lisowskiej, Posłanki na Sejm RP, w sprawie bezpieczeństwa żywności wprowadzanej
na rynek UE i ochrony polskich producentów jaj, przedkładam następujące stanowisko
do pytań zawartych w niniejszej interpelacji.
1. Jakie działania kontrolne wobec importu jaj z Ukrainy prowadzą obecnie
Inspekcja Weterynaryjna i IJHARS?
Działania kontrolne Inspekcji Weterynaryjnej obejmują wszystkie przesyłki
produktów pochodzenia zwierzęcego, w tym jaj i produktów jajecznych,
importowane do Unii Europejskiej z państw trzecich podlegają weterynaryjnej
kontroli granicznej w punktach przekroczenia zewnętrznej granicy UE. Kontrola
ta jest wykonywana przez urzędowych lekarzy weterynarii. Zgodnie z
-- 1 of 9 --
2 | S t r o n a
załącznikiem I do rozporządzenia Komisji (UE) 2019/21291 100% przesyłek jaj i
produktów jajecznych przeznaczonych do spożycia przez ludzi podlega kontroli
dokumentacji oraz kontroli identyfikacyjnej. 30% spośród tych przesyłek podlega
również kontroli bezpośredniej.
Zgodnie z art. 5 ust. 3 ww. rozporządzenia, częstotliwość kontroli bezpośrednich
zwiększa się do 50%, jeżeli dane i informacje zgromadzone za pośrednictwem
systemu IMSOC wskazują, w odniesieniu do określonych towarów z określonego
państwa trzeciego, na poziom niezgodności w odniesieniu do kontroli
bezpośrednich tej samej kategorii towarów w ciągu ostatnich 12 miesięcy,
przekraczający o 30% średni wskaźnik niezgodności dla tej samej kategorii
towarów ze wszystkich państw trzecich.
Niezależnie od powyższego, w przypadku wykrycia naruszenia, dla danej kategorii
towarów, na konkretny zakład pochodzenia nakłada się tzw. wzmożone kontrole
urzędowe, zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2019/18732.
Kontrole wzmożone są przeprowadzane na całej unijnej granicy zewnętrznej dla
każdej przesyłki danej kategorii z tego zakładu, aż do spełnienia warunków dla
zakończenia kontroli wzmożonych, o których mowa w art. 6 ww. rozporządzenia.
Z uwagi na blokadę w systemie TRACES NT dla danego zakładu w kraju trzecim
oraz dla danego towaru, nie ma możliwości zwolnienia przesyłki do obrotu bez
wykonania badań nałożonych za pomocą kontroli wzmożonej.
Działania kontrolne Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
(IJHARS), zgodnie z ustawą o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych3,
polegają na kontrolach jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych
przywożonych spoza państw członkowskich Unii Europejskiej oraz spoza państw
członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stron
1 Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/2129 z dnia 25 listopada 2019 r. ustanawiające
przepisy dotyczące jednolitego stosowania poziomów częstotliwości kontroli identyfikacyjnych i
kontroli bezpośrednich określonych przesyłek zwierząt i towarów wprowadzanych do Unii (Dz. U. UE
L 2019.321.122);
2 Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2019/1873 z dnia 7 listopada 2019 r. w sprawie
obowiązujących w punktach kontroli granicznej procedur skoordynowanego przeprowadzania przez
właściwe organy wzmożonych kontroli urzędowych dotyczących produktów pochodzenia
zwierzęcego, materiału biologicznego, produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów
złożonych (Dz. U. UE L 2019.289.50)
3 Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 roku o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2023
r., poz. 1980)
-- 2 of 9 --
3 | S t r o n a
umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w tym kontrole graniczne tych
artykułów. Jakość handlowa, w myśl art. 3 pkt 5 ww. ustawy, obejmuje cechy
artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych,
fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji,
wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji,
opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi,
weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi.
Na etapie importu kontroli IJHARS podlegają towary wyszczególnione w
rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi sprawie wykazu artykułów
rolno-spożywczych przywożonych z zagranicy oraz ich minimalnych ilości
podlegających kontroli jakości handlowej4.
Zgodnie w ww. rozporządzeniem kontroli IJHARS podlegają wskazane w poz. 22
załącznika „Jaja ptactwa z gatunku Gallus domesticus w skorupkach, świeże
(wyłącznie przeznaczone do spożycia przez ludzi)”, o kodzie CN ex 0407 21 00.
Minimalna ilość podlegająca kontroli jakości handlowej wynosi 10 tys. szt. jaj.
Urzędowa kontrola jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych
sprowadzanych z zagranicy może być przeprowadzana:
na przejściach granicznych wskazanych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi w sprawie wykazu przejść granicznych, na których dokonywana
jest kontrola jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych sprowadzanych
z zagranicy5,
w oddziałach WIJHARS, zgodnie z art. 20 ust. 4 ustawy o jakości handlowej
artykułów rolno-spożywczych.
Kontrolę jakości handlowej artykułów przywożonych z zagranicy przeprowadza
pracownik wojewódzkiego inspektoratu IJHARS po uprzednim wypełnieniu i
złożeniu przez dysponenta tych artykułów - zgłoszenia w wyznaczonym oddziale
lub w siedzibie właściwego WIJHARS.
4 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2 czerwca 2023 r. w sprawie wykazu artykułów
rolno-spożywczych przywożonych z zagranicy oraz ich minimalnych ilości podlegających kontroli
jakości handlowej (Dz. U. z 2023 r., poz. 1153)
5 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 kwietnia 2015 r. w sprawie wykazu przejść
granicznych, na których dokonywana jest kontrola jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych
sprowadzanych z zagranicy (Dz. U. z 2015 r., poz. 592 ze zm.)
-- 3 of 9 --
4 | S t r o n a
Czynności kontrolne mają na celu ustalenie zgodności towaru z przepisami o
jakości handlowej oraz deklaracją jakościową, przedłożoną przez importera.
Deklaracją jakościową jest np. specyfikacja produktu, atest jakościowy, informacje
wynikające z oznakowania produktu. Importowane do Unii Europejskiej jaja w
skorupkach muszą spełniać wymagania określone w rozporządzeniu Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/20136, rozporządzeniu delegowanym Komisji
(UE) 2023/24657 oraz w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE)
2023/24668.
Kontrola jakości handlowej towarów przywożonych z zagranicy obejmuje co
najmniej jedną z następujących czynności:
sprawdzenie dokumentów umożliwiających identyfikację artykułu rolno-
spożywczego, atestów jakościowych, wyników badań laboratoryjnych
oraz innych dokumentów świadczących o jego jakości handlowej,
sprawdzenie opakowania, oznakowania, prezentacji artykułu oraz
warunków jego przechowywania i transportu,
oględziny artykułu rolno-spożywczego (oględziny mogą obejmować
sprawdzenie cech organoleptycznych),
pobranie próbek oraz ich ocenę lub badanie laboratoryjne,
ustalenie klasy jakości artykułu rolno-spożywczego.
O zakresie i trybie kontroli artykułów rolno-spożywczych decyduje inspektor
biorąc pod uwagę specyficzne cechy badanego produktu, warunki techniczne do
przeprowadzenia kontroli oraz przedłożoną dokumentację.
Po przeprowadzeniu kontroli granicznej sporządzany jest w trzech egzemplarzach
Protokół kontroli jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych przywożonych
6 rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.
ustanawia wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchyla wcześniejsze rozporządzenia
Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007
7 rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) 2023/2465 z dnia 17 sierpnia 2023 r. uzupełniające
rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do norm
handlowych dotyczących jaj oraz uchylające rozporządzenie Komisji nr 589/2008
8 rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2023/2466 z dnia 17 sierpnia 2023 r. ustanawiające zasady
stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do
norm handlowych dotyczących jaj
-- 4 of 9 --
5 | S t r o n a
z zagranicy. Dokument ten stanowi podstawę do objęcia towaru procedurą
dopuszczenia do obrotu w rozumieniu przepisów prawa celnego.
W przypadku, gdy towar nie spełnia wymagań w zakresie jakości handlowej
określonych w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanych, wojewódzki
inspektor w drodze decyzji administracyjnej zakazuje wprowadzenia tego
produktu do obrotu (art. 30 ust. 1 ustawy o IJHARS). Niniejsza decyzja podlega
rygorowi natychmiastowej wykonalności.
W okresie od 01.01.2025 – 31.08.2025 r. IJHARS w ramach kontroli granicznych
skontrolowała 98 partii jaj pochodzących z Ukrainy, w łącznej ilości 14 212,80 tys.
szt. W tym okresie nie wydano decyzji zakazujących wprowadzenia do obrotu jaj
pochodzących z Ukrainy.
2. Czy w Polsce wprowadzono wzmożone kontrole graniczne i laboratoryjne po
ujawnieniu skażonych partii we Francji?
Na wstępie należy wskazać, że wykrycie niezgodności nie było wynikiem działań
prowadzonych we Francji, lecz konsekwencją funkcjonowania obowiązujących
mechanizmów kontroli granicznej, realizowanych w punktach kontroli na
zewnętrznych granicach Unii Europejskiej.
22 czerwca 2025 r. w punkcie kontroli granicznej na granicy polsko-ukraińskiej
pobrano próbki z przesyłki jaj konsumpcyjnych w ramach badań
monitoringowych. W przypadku takich badań przesyłka nie jest zatrzymywana do
czasu uzyskania wyników. Po otrzymaniu wyniku niezgodnego, w dniu 24 lipca br.
przekazano powiadomienie w systemie RASFF oraz nałożono wzmożone kontrole
urzędowe na zakład pochodzenia jaj w systemie TRACES NT. W rezultacie
wszystkie kolejne przesyłki podlegały badaniom w kierunku obecności
stwierdzonych wcześniej substancji i nie były one dopuszczane do obrotu do
czasu uzyskania wyników zgodnych. Kontrole wzmożone zakończono po
spełnieniu wymagań określonych w art. 6 rozporządzenia 2019/1873.
Analogiczne działania miały miejsce w Słowacji. Z przesyłki jaj, która następnie
trafiła do Francji, 19 czerwca 2025 r. pobrano próbki do badań monitoringowych
w słowackim punkcie kontroli granicznej. Po uzyskaniu dodatnich wyników badań,
dnia 28 lipca br. organy słowackie przekazały powiadomienie alarmowe w
-- 5 of 9 --
6 | S t r o n a
systemie RASFF stronie francuskiej, a na zakład nałożono kontrole wzmożone.
Należy zatem wskazać, że wzmożone kontrole jaj pochodzących z tego zakładu
obowiązują nie tylko w Polsce, lecz w całej Unii Europejskiej, a ich wprowadzenie
nie wynikało z doniesień medialnych z Francji, ale ze stosowania procedur
przewidzianych prawem unijnym.
Na marginesie warto zauważyć, że w okresie od stycznia 2025 r. do 24 września
2025 r. na polskiej granicy skontrolowano 1188 przesyłek jaj konsumpcyjnych
kurzych z Ukrainy. Niezgodności wykryto w trzech przesyłkach.
3. Czy Ministerstwo wystąpi do Komisji Europejskiej o ograniczenie lub
zawieszenie importu jaj z Ukrainy do czasu pełnej zgodności z normami UE?
Wyjaśnić należy, iż import z krajów pozaunijnych, w tym także import jaj z Ukrainy,
musi spełniać unijne wymogi bezpieczeństwa żywności (lub równoważne).
Wymogi te są kontrolowane przez właściwe inspekcje państw członkowskich UE.
Komisja Europejska (KE) podkreśla, że wymogi bezpieczeństwa żywności nie
podlegają negocjacjom z krajami trzecimi (tj. są nienegocjowalne).
Z drugiej strony dostrzec można, że produkty importowane z krajów trzecich nie
podlegają identycznym standardom produkcji, które muszą respektować unijni, w
tym polscy, producenci. W konsekwencji, może to niekorzystnie wpływać na
warunki konkurencji z produktami importowanymi. W tym kontekście MRiRW
popiera zapowiedziane przez KE w „Wizji dla rolnictwa i żywności” działania na
rzecz wzmocnienia procedur kontroli bezpieczeństwa w imporcie żywności z
krajów trzecich (a więc także z Ukrainy) oraz większe dostosowanie produktów
importowanych do wymogów produkcji UE w obszarze pestycydów i dobrostanu
zwierząt. MRiRW będzie monitorować przebieg prac na forum UE w tym obszarze.
Poinformować również należy, że po wygaśnięciu 5 czerwca 2025 r. pełnej i
jednostronnej liberalizacji importu z Ukrainy w postaci tzw. środków ATM warunki
handlu UE-Ukraina powróciły do zasad wynikających z Układu o stowarzyszeniu
UE-Ukraina. Były one następnie przedmiotem przeglądu i negocjacji KE z Ukrainą,
których rezultatem jest porozumienie z art. 29 Układu. Ww. porozumienie
przewiduje wyższy niż środki ATM poziom ochrony celnej rynku rolnego UE.
Chociaż przewiduje ono m.in. zwiększenie bezcłowych kontyngentów (TRQ)
-- 6 of 9 --
7 | S t r o n a
przysługujących Ukrainie w dostępie do rynku UE jaj z 6 do 18 tys. ton - co jest
wzrostem znaczącym i może budzić zastrzeżenia - jest to wciąż wielkość niższa niż
wielkość bezcłowego importu z Ukrainy, która skutkowała uruchomieniem
automatycznego mechanizmu ochronnego w ostatnim roku obowiązywania
środków ATM (23,2 tys. ton) oraz ponad 1,5 razy niższa niż wielkość importu jaj
na rynek unijny w 2023 r. (ponad 32 tys. ton). Ponadto dodatkowe wielkości TRQ
zostały uwarunkowane dostosowaniem przez Ukrainę swojego ustawodawstwa
do unijnych standardów w zakresie dobrostanu zwierząt oraz leków
weterynaryjnych (a także pestycydów). Ukraina ma co roku raportować stronie
unijnej stan realizacji tego zobowiązania. W przypadku niewywiązania się przez
Ukrainę z tego zobowiązania do końca 2028 r. dodatkowe wielkości TRQ
przyznane jej na mocy porozumienia mogą zostać wycofane.
Porozumienie z art. 29 Układu przewiduje również bilateralną klauzulę ochronną
możliwą do zastosowania w razie zakłóceń rynkowych (nawet na poziomie
jednego państwa członkowskiego) powodowanych przez import w ramach
dodatkowych kontyngentów przyznanych porozumieniem. W razie powodowania
zakłóceń przez import, dodatkowe wielkości TRQ mogą być zawieszone, co
oznaczałoby powrót do poprzednich wielkości TRQ przewidzianych w Układzie o
stowarzyszeniu.
4. Jak resort zamierza chronić polskich konsumentów i producentów przed
konsekwencjami napływu skażonych i tańszych produktów?
MRiRW zauważa, iż system kontroli urzędowych, w tym kontroli na granicy
zewnętrznej UE funkcjonuje od dnia wejścia Polski w struktury Unii Europejskiej.
Uwzględnia on adekwatne reakcje na ryzyko, bazując na ocenie ryzyka, a fakt, że
towary niespełniające wymogów UE są kwestionowane w różnych państwach
członkowskich, świadczy o jego skuteczności.
Ponadto, jak wspomniano wcześniej, porozumienie z art. 29 Układu przewiduje
również bilateralną klauzulę ochronną możliwą do zastosowania w razie zakłóceń
rynkowych (nawet na poziomie jednego państwa członkowskiego)
powodowanych przez import w ramach dodatkowych kontyngentów
przyznanych porozumieniem. W razie powodowania zakłóceń przez import,
-- 7 of 9 --
8 | S t r o n a
dodatkowe wielkości TRQ mogą być zawieszone, co oznaczałoby powrót do
poprzednich wielkości TRQ przewidzianych w Układzie o stowarzyszeniu.
5. Czy planowane jest wprowadzenie systemu bieżącego informowania opinii
publicznej o wynikach kontroli żywności wysokiego ryzyka?
Zgodnie z ustawą z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia
(Dz. U. z 2023 r. poz. 1448) nie ma kategorii żywności wysokiego ryzyka – wszelka
żywność wprowadzana na rynek ma być bezpieczna. Postępowanie organów
urzędowej kontroli żywności i innych podmiotów realizujących zadania z zakresu
bezpieczeństwa żywności jest zgodne z zasadami określonymi w art. 50-52
rozporządzenia nr 178/20029. Inspekcją wiodącą w tym zakresie jest Państwowa
Inspekcja Sanitarna, powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego.
Nie istnieje potrzeba wprowadzania nowego systemu bieżącego informowania
opinii publicznej, ponieważ system taki już funkcjonuje. Unijny system Rapid Alert
System for Food and Feed (RASFF) - dostępny po adresem
https://webgate.ec.europa.eu/rasffwindow/screen/search , umożliwia każdemu
zainteresowanemu dostęp do aktualnych informacji z całej Unii Europejskiej.
Ponadto, na stronie internetowej:
https://www.facebook.com/GlownyInspektoratJHARS na bieżąco publikowane
są informacje o wydanych decyzjach administracyjnych, zakazujących
wprowadzania do obrotu na terytorium Polski artykułów rolno-spożywczych, w
tym także pochodzących z Ukrainy.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
/podpisano elektronicznie/
9 rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r.
ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds.
Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U.
UE L 2002.31.1)
-- 8 of 9 --
9 | S t r o n a
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 9 of 9 --