Interpelacja nr 12141
Interpelacja w sprawie możliwości odwołania dyrektora instytucji kultury, dla której organizatorem jest jednostka samorządu terytorialnego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie możliwości odwołania dyrektora instytucji kultury, dla której organizatorem jest jednostka samorządu terytorialnego
Interpelacja nr 12141
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie możliwości odwołania dyrektora instytucji kultury, dla której organizatorem jest jednostka samorządu terytorialnego
Zgłaszający: Waldemar Andzel
Data wpływu: 08-09-2025
Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej w art. 15 ust. 6 pkt 1–5 stanowi o przesłankach/powodach odwołania dyrektora instytucji kultury przed upływem okresu, na jaki został on powołany, czyli nawiązał stosunek pracy w drodze powołania. Jednocześnie ww. ustawa w art. 15 ust. 7 stanowi, iż w sprawach dotyczących powoływania i odwoływania dyrektora instytucji kultury w zakresie nieuregulowanym wskazaną ustawą zastosowanie mają przepisy art. 68–72 Kodeksu pracy.
Należy zauważyć, iż w praktyce wykładnia wskazanych powyżej przepisów rodzi wiele problemów na płaszczyźnie ich stosowania. W praktyce, w sposób oczywisty, zdarza się, że organizator (organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego) decyduje się odwołać dyrektora instytucji kultury. Jednakże znanych jest wiele przypadków, gdzie organizator odwołuje dyrektora instytucji kultury znajdującego się w okresie ochronnym (np. dyrektor w okresie ciąży lub w okresie urlopu wychowawczego złożył wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy – art. 1868 par. 1 k.p.) lub okresie niezawinionej nieobecności w pracy (urlop, zwolnienie lekarskie).
Taki stan rzeczy rodzi szereg pytań o sytuację prawną i uprawnienia dyrektora instytucji kultury w zakresie dochodzenia swoich praw i roszczeń wobec pracodawcy – organizatora. W pierwszej kolejności chodzi o możliwość dochodzenia odszkodowania czy też przywrócenia do pracy. Dodatkowo zdarza się, że dyrektor samorządowej instytucji kultury jest odwoływany w okresie ciąży lub przebywania na urlopie wypoczynkowym lub zwolnieniu lekarskim z naruszeniem art. 15 ust. 6 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, czyli z podaniem jednej z przesłanek umożliwiających jego odwołanie w sytuacji, gdy przytoczony stan faktyczny nie potwierdza związku pomiędzy powodami odwołania a wskazaną przesłanką.
Tak zarysowany stan faktyczny wymaga dokonania analizy prawnej w celu weryfikacji warunków odwoływania dyrektorów samorządowych instytucji kultury, a także posiadanych praw dyrektorów odwołanych z naruszeniem przepisów prawa do dochodzenia roszczeń.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Na jakich zasadach, w jakiej formie, z zastosowaniem jakiej procedury i w oparciu o jakie powody/przesłanki organizator może odwołać dyrektora instytucji kultury?
2. Czy dla skuteczności odwołania dyrektora instytucji kultury organizator musi bezwzględnie wskazać jedną z przesłanek wskazanych w art. 15 ust. 6 pkt 1–5 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej? Czym skutkuje brak wskazania jednej z ww. przesłanek odwołania lub wskazanie jej w sposób wadliwy? Czy w takiej sytuacji odwołany dyrektor może zaskarżyć decyzję o odwołaniu? Czy może on skierować sprawę do sądu pracy i/lub do sądu administracyjnego? Jeżeli tak, to w jakim trybie i w oparciu o jakie podstawy prawne? Z jakimi roszczeniami może wystąpić wadliwie odwołany dyrektor instytucji kultury?
3. Czy odwołanie dyrektora instytucji kultury może nastąpić w okresie ciąży?
4. Czy odwołanie dyrektora instytucji kultury może nastąpić w okresie przebywania tego dyrektora na urlopie wypoczynkowym lub zwolnieniu lekarskim?
5. Czy odwołanie dyrektora instytucji kultury może nastąpić w okresie przysługującego mu urlopu wychowawczego, w którym to okresie ów dyrektor złożył wniosek o obniżenie jego wymiaru czasu pracy?
6. Czy odwołanie dyrektora instytucji kultury z naruszeniem i/lub bez odwołania się do przesłanek umożliwiających jego odwołanie, wskazanych w art. 15 ust. 6 pkt 1–5 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, jest skuteczne? W jaki sposób odwołany dyrektor instytucji kultury może zaskarżyć ww. odwołanie? Czy może on skierować sprawę do sądu pracy i/lub do sądu administracyjnego? Jeżeli tak, to w jakim trybie i w oparciu o jakie podstawy prawne? Z jakimi roszczeniami może wystąpić wadliwie odwołany dyrektor instytucji kultury?
7. Czy odwołanie dyrektora samorządowej instytucji kultury w okresie przebywania przez niego na zwolnieniu lekarskim w związku z ciążą, przebywania na zwolnieniu lekarskim z innych powodów, przebywania na urlopie wypoczynkowym lub w okresie wykonywania pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy w okresie przysługującego mu urlopu wychowawczego będzie skuteczne, czy obarczone będzie wadami prawnymi? Proszę o uzasadnienie odpowiedzi ze wskazaniem możliwości prawnych i ich podstaw prawnych zaskarżenia decyzji o odwołaniu w wyżej wskazanych okolicznościach (dla każdej z tych okoliczności).
8. Czy dyrektorowi samorządowej instytucji kultury odwołanemu z naruszeniem i/lub bez odwołania się do przesłanek umożliwiających jego odwołanie, wskazanych w art. 15 ust. 6 pkt 1–5 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, przysługuje roszczenie o odszkodowanie, roszczenie o wypłatę należności za okres pozostawania bez pracy, roszczenie o przywrócenie do pracy w związku z tym, że odwołanie było obarczone wadami? Do jakiego sądu (sąd pracy i/lub sąd administracyjny), w jakim trybie, na jakiej podstawie prawnej i z jakim roszczeniem wadliwie odwołany dyrektor samorządowej instytucji kultury może wystąpić? Proszę o uzasadnienie odpowiedzi.
9. Czy dyrektorowi samorządowej instytucji kultury odwołanemu w okresie przebywania przez niego na zwolnieniu lekarskim w związku z ciążą, przebywania na zwolnieniu lekarskim z innych powodów, przebywania na urlopie wypoczynkowym lub w okresie wykonywania pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy w okresie przysługującego mu urlopu wychowawczego przysługuje roszczenie o odszkodowanie, roszczenie o wypłatę należności za okres pozostawania bez pracy, roszczenie o przywrócenie do pracy w związku z tym, że odwołanie nastąpiło w okolicznościach wskazanych w niniejszym pytaniu? Do jakiego sądu (sąd pracy i/lub sąd administracyjny), w jakim trybie, na jakiej podstawie prawnej i z jakim roszczeniem wadliwie odwołany dyrektor samorządowej instytucji kultury może wystąpić? Proszę o uzasadnienie odpowiedzi.
10. Czy dyrektorowi samorządowej instytucji kultury odwołanemu w okresie przebywania przez niego na zwolnieniu lekarskim w związku z ciążą, przebywania na zwolnieniu lekarskim z innych powodów, przebywania na urlopie wypoczynkowym lub w okresie wykonywania pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy w okresie przysługującego mu urlopu wychowawczego – z naruszeniem i/lub bez odwołania się do przesłanek umożliwiających jego odwołanie wskazanych w art. 15 ust. 6 pkt 1–5 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej – przysługuje roszczenie o odszkodowanie, roszczenie o wypłatę należności za okres pozostawania bez pracy, roszczenie o przywrócenie do pracy w związku z tym, że odwołanie nastąpiło w okolicznościach wskazanych w niniejszym pytaniu?
11. Czy organizator może odwołać dyrektora samorządowej instytucji kultury w sytuacji, gdy osoba wykonująca funkcję organu wykonawczego i reprezentującego organizatora (gmina, powiat, województwo) rozpoczęła swoje urzędowanie w okresie, gdy dyrektor instytucji kultury przebywał na urlopie macierzyńskim, a następnie na urlopie wypoczynkowym, a następnie wykonywał pracę w obniżonym wymiarze czasu pracy w okresie przysługującego mu urlopu wychowawczego i przebywał na zwolnieniu lekarskim z innych powodów niż ciąża, a w dalszej kolejności dyrektor udał się na zwolnienie lekarskie z powodu ciąży (czyli faktycznie organizator nie współpracował ani jednego dnia z ww. dyrektorem)? Czy takie odwołanie w którymś z ww. okresów będzie skuteczne? Czy odwołanie dyrektora instytucji kultury w opisanym stanie faktycznym odbędzie się z naruszeniem przepisów prawa, a jeżeli tak, to jakich? Czy dyrektorowi instytucji kultury będzie przysługiwało roszczenie o odszkodowanie, roszczenie o wypłatę należności za okres pozostawania bez pracy, roszczenie o przywrócenie do pracy w związku z tym, że odwołanie nastąpiło w okolicznościach wskazanych w niniejszym pytaniu? Do jakiego sądu (sąd pracy i/lub sąd administracyjny), w jakim trybie, na jakiej podstawie prawnej i z jakim roszczeniem wadliwie odwołany dyrektor samorządowej instytucji kultury może wystąpić? Proszę o uzasadnienie odpowiedzi.
12. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadzi prace lub zamierza prowadzić prace związane z doprecyzowaniem przepisów w zakresie powoływania i odwoływania dyrektorów instytucji kultury? Jeżeli tak, to w jakim kierunku będą zmierzały podejmowane działania?
13. Czy w opinii Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego ochrona dyrektorów instytucji kultury jako pracowników przed odwoływaniem ich w sposób niezgodny z prawem lub z naruszeniem prawa jest obecnie wystarczająca? Czy aktualny stan prawny chroni dyrektorów instytucji kultury przed nadużyciami ze strony organizatorów w zakresie ich odwoływania na takim samym poziomie, jak chronieni są pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę? Proszę o uzasadnienie odpowiedzi.
Z wyrazami szacunku
Waldemar Andzel
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 12141
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie możliwości odwołania dyrektora instytucji kultury, dla której organizatorem jest jednostka samorządu terytorialnego
Zgłaszający: Waldemar Andzel
Data wpływu: 08-09-2025
Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej w art. 15 ust. 6 pkt 1–5 stanowi o przesłankach/powodach odwołania dyrektora instytucji kultury przed upływem okresu, na jaki został on powołany, czyli nawiązał stosunek pracy w drodze powołania. Jednocześnie ww. ustawa w art. 15 ust. 7 stanowi, iż w sprawach dotyczących powoływania i odwoływania dyrektora instytucji kultury w zakresie nieuregulowanym wskazaną ustawą zastosowanie mają przepisy art. 68–72 Kodeksu pracy.
Należy zauważyć, iż w praktyce wykładnia wskazanych powyżej przepisów rodzi wiele problemów na płaszczyźnie ich stosowania. W praktyce, w sposób oczywisty, zdarza się, że organizator (organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego) decyduje się odwołać dyrektora instytucji kultury. Jednakże znanych jest wiele przypadków, gdzie organizator odwołuje dyrektora instytucji kultury znajdującego się w okresie ochronnym (np. dyrektor w okresie ciąży lub w okresie urlopu wychowawczego złożył wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy – art. 1868 par. 1 k.p.) lub okresie niezawinionej nieobecności w pracy (urlop, zwolnienie lekarskie).
Taki stan rzeczy rodzi szereg pytań o sytuację prawną i uprawnienia dyrektora instytucji kultury w zakresie dochodzenia swoich praw i roszczeń wobec pracodawcy – organizatora. W pierwszej kolejności chodzi o możliwość dochodzenia odszkodowania czy też przywrócenia do pracy. Dodatkowo zdarza się, że dyrektor samorządowej instytucji kultury jest odwoływany w okresie ciąży lub przebywania na urlopie wypoczynkowym lub zwolnieniu lekarskim z naruszeniem art. 15 ust. 6 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, czyli z podaniem jednej z przesłanek umożliwiających jego odwołanie w sytuacji, gdy przytoczony stan faktyczny nie potwierdza związku pomiędzy powodami odwołania a wskazaną przesłanką.
Tak zarysowany stan faktyczny wymaga dokonania analizy prawnej w celu weryfikacji warunków odwoływania dyrektorów samorządowych instytucji kultury, a także posiadanych praw dyrektorów odwołanych z naruszeniem przepisów prawa do dochodzenia roszczeń.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Na jakich zasadach, w jakiej formie, z zastosowaniem jakiej procedury i w oparciu o jakie powody/przesłanki organizator może odwołać dyrektora instytucji kultury?
2. Czy dla skuteczności odwołania dyrektora instytucji kultury organizator musi bezwzględnie wskazać jedną z przesłanek wskazanych w art. 15 ust. 6 pkt 1–5 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej? Czym skutkuje brak wskazania jednej z ww. przesłanek odwołania lub wskazanie jej w sposób wadliwy? Czy w takiej sytuacji odwołany dyrektor może zaskarżyć decyzję o odwołaniu? Czy może on skierować sprawę do sądu pracy i/lub do sądu administracyjnego? Jeżeli tak, to w jakim trybie i w oparciu o jakie podstawy prawne? Z jakimi roszczeniami może wystąpić wadliwie odwołany dyrektor instytucji kultury?
3. Czy odwołanie dyrektora instytucji kultury może nastąpić w okresie ciąży?
4. Czy odwołanie dyrektora instytucji kultury może nastąpić w okresie przebywania tego dyrektora na urlopie wypoczynkowym lub zwolnieniu lekarskim?
5. Czy odwołanie dyrektora instytucji kultury może nastąpić w okresie przysługującego mu urlopu wychowawczego, w którym to okresie ów dyrektor złożył wniosek o obniżenie jego wymiaru czasu pracy?
6. Czy odwołanie dyrektora instytucji kultury z naruszeniem i/lub bez odwołania się do przesłanek umożliwiających jego odwołanie, wskazanych w art. 15 ust. 6 pkt 1–5 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, jest skuteczne? W jaki sposób odwołany dyrektor instytucji kultury może zaskarżyć ww. odwołanie? Czy może on skierować sprawę do sądu pracy i/lub do sądu administracyjnego? Jeżeli tak, to w jakim trybie i w oparciu o jakie podstawy prawne? Z jakimi roszczeniami może wystąpić wadliwie odwołany dyrektor instytucji kultury?
7. Czy odwołanie dyrektora samorządowej instytucji kultury w okresie przebywania przez niego na zwolnieniu lekarskim w związku z ciążą, przebywania na zwolnieniu lekarskim z innych powodów, przebywania na urlopie wypoczynkowym lub w okresie wykonywania pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy w okresie przysługującego mu urlopu wychowawczego będzie skuteczne, czy obarczone będzie wadami prawnymi? Proszę o uzasadnienie odpowiedzi ze wskazaniem możliwości prawnych i ich podstaw prawnych zaskarżenia decyzji o odwołaniu w wyżej wskazanych okolicznościach (dla każdej z tych okoliczności).
8. Czy dyrektorowi samorządowej instytucji kultury odwołanemu z naruszeniem i/lub bez odwołania się do przesłanek umożliwiających jego odwołanie, wskazanych w art. 15 ust. 6 pkt 1–5 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, przysługuje roszczenie o odszkodowanie, roszczenie o wypłatę należności za okres pozostawania bez pracy, roszczenie o przywrócenie do pracy w związku z tym, że odwołanie było obarczone wadami? Do jakiego sądu (sąd pracy i/lub sąd administracyjny), w jakim trybie, na jakiej podstawie prawnej i z jakim roszczeniem wadliwie odwołany dyrektor samorządowej instytucji kultury może wystąpić? Proszę o uzasadnienie odpowiedzi.
9. Czy dyrektorowi samorządowej instytucji kultury odwołanemu w okresie przebywania przez niego na zwolnieniu lekarskim w związku z ciążą, przebywania na zwolnieniu lekarskim z innych powodów, przebywania na urlopie wypoczynkowym lub w okresie wykonywania pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy w okresie przysługującego mu urlopu wychowawczego przysługuje roszczenie o odszkodowanie, roszczenie o wypłatę należności za okres pozostawania bez pracy, roszczenie o przywrócenie do pracy w związku z tym, że odwołanie nastąpiło w okolicznościach wskazanych w niniejszym pytaniu? Do jakiego sądu (sąd pracy i/lub sąd administracyjny), w jakim trybie, na jakiej podstawie prawnej i z jakim roszczeniem wadliwie odwołany dyrektor samorządowej instytucji kultury może wystąpić? Proszę o uzasadnienie odpowiedzi.
10. Czy dyrektorowi samorządowej instytucji kultury odwołanemu w okresie przebywania przez niego na zwolnieniu lekarskim w związku z ciążą, przebywania na zwolnieniu lekarskim z innych powodów, przebywania na urlopie wypoczynkowym lub w okresie wykonywania pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy w okresie przysługującego mu urlopu wychowawczego – z naruszeniem i/lub bez odwołania się do przesłanek umożliwiających jego odwołanie wskazanych w art. 15 ust. 6 pkt 1–5 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej – przysługuje roszczenie o odszkodowanie, roszczenie o wypłatę należności za okres pozostawania bez pracy, roszczenie o przywrócenie do pracy w związku z tym, że odwołanie nastąpiło w okolicznościach wskazanych w niniejszym pytaniu?
11. Czy organizator może odwołać dyrektora samorządowej instytucji kultury w sytuacji, gdy osoba wykonująca funkcję organu wykonawczego i reprezentującego organizatora (gmina, powiat, województwo) rozpoczęła swoje urzędowanie w okresie, gdy dyrektor instytucji kultury przebywał na urlopie macierzyńskim, a następnie na urlopie wypoczynkowym, a następnie wykonywał pracę w obniżonym wymiarze czasu pracy w okresie przysługującego mu urlopu wychowawczego i przebywał na zwolnieniu lekarskim z innych powodów niż ciąża, a w dalszej kolejności dyrektor udał się na zwolnienie lekarskie z powodu ciąży (czyli faktycznie organizator nie współpracował ani jednego dnia z ww. dyrektorem)? Czy takie odwołanie w którymś z ww. okresów będzie skuteczne? Czy odwołanie dyrektora instytucji kultury w opisanym stanie faktycznym odbędzie się z naruszeniem przepisów prawa, a jeżeli tak, to jakich? Czy dyrektorowi instytucji kultury będzie przysługiwało roszczenie o odszkodowanie, roszczenie o wypłatę należności za okres pozostawania bez pracy, roszczenie o przywrócenie do pracy w związku z tym, że odwołanie nastąpiło w okolicznościach wskazanych w niniejszym pytaniu? Do jakiego sądu (sąd pracy i/lub sąd administracyjny), w jakim trybie, na jakiej podstawie prawnej i z jakim roszczeniem wadliwie odwołany dyrektor samorządowej instytucji kultury może wystąpić? Proszę o uzasadnienie odpowiedzi.
12. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadzi prace lub zamierza prowadzić prace związane z doprecyzowaniem przepisów w zakresie powoływania i odwoływania dyrektorów instytucji kultury? Jeżeli tak, to w jakim kierunku będą zmierzały podejmowane działania?
13. Czy w opinii Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego ochrona dyrektorów instytucji kultury jako pracowników przed odwoływaniem ich w sposób niezgodny z prawem lub z naruszeniem prawa jest obecnie wystarczająca? Czy aktualny stan prawny chroni dyrektorów instytucji kultury przed nadużyciami ze strony organizatorów w zakresie ich odwoływania na takim samym poziomie, jak chronieni są pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę? Proszę o uzasadnienie odpowiedzi.
Z wyrazami szacunku
Waldemar Andzel
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.4 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13147 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 12141 posła Waldemara Andzela z 10 września 2025 roku
w sprawie możliwości odwołania dyrektora instytucji kultury, dla której organizatorem jest
jednostka samorządu terytorialnego, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Odwołanie dyrektora instytucji kultury przez organizatora jest ściśle uregulowane przez
polskie przepisy prawne, zwłaszcza w Ustawie o organizowaniu i prowadzeniu działalności
kulturalnej z dnia 25 października 1991 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 87) [dalej: uodk].
Dyrektor instytucji kultury powołany na czas określony może zostać odwołany przed
upływem tego okresu wyłącznie w przypadkach przewidzianych w art. 15 ust. 6 uodk
(katalog zamknięty).
Odwołanie odbywa się w formie aktu prawa publicznego (zarządzenie lub uchwała).
Organizator jest zobowiązany do zasięgnięcia opinii związków zawodowych działających
w instytucji oraz właściwych stowarzyszeń zawodowych i twórczych. W przypadku
samorządowych instytucji kultury o szczególnym znaczeniu dla kultury narodowej
wymagana jest dodatkowa opinia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W przypadku
dyrektorów wyłonionych w drodze konkursu opinia ministra jest obligatoryjna. Akt
odwołania powinien zawierać szczegółowe faktyczne uzasadnienie wykazujące, które
przesłanki ustawowe zostały spełnione. Uzasadnienie musi precyzyjnie wskazać zarzucane
uchybienia i wykazać ich zgodność z przesłankami ustawowymi.
Zarządzenie lub uchwała musi być sporządzona na piśmie wraz z uzasadnieniem
i powołaniem się na konkretną przesłankę ustawową.
Ad 2.
W odwołaniu dyrektora instytucji kultury organizator ma obowiązek wskazać jedną z
przesłanek określonych w art. 15 ust. 6 pkt 1-5 uodk.
Brak wskazania jednej z tych przesłanek lub wskazanie jej wadliwie oznacza, że odwołanie
może być uznane za wadliwe. W takim przypadku dyrektor instytucji kultury ma prawo
skutecznie zaskarżyć akt odwołania, kierując sprawę do sądu pracy.
Podstawą prawną do skierowania sprawy do sądu pracy są przepisy Kodeksu pracy
dotyczące rozstrzygania sporów dotyczących stosunku pracy.
W przypadku wadliwego odwołania dyrektor nie może domagać się orzeczenia o
bezskuteczności odwołania ani przywrócenia do pracy. Zgodnie z art. 69 Kodeksu pracy,
jeżeli przepisy niniejszego oddziału nie stanowią inaczej, do stosunku pracy na podstawie
-- 1 of 5 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
powołania stosuje się przepisy dotyczące umowy o pracę na czas nieokreślony
z wyłączeniem przepisów regulujących:
1) tryb postępowania przy rozwiązywaniu umów o pracę,
2) rozpatrywanie sporów ze stosunku pracy w części dotyczącej orzekania:
a) bezskuteczności wypowiedzeń,
b) (uchylona),
c) o przywracaniu do pracy.
Konsekwentnie, skoro pracownikowi nie służy roszczenie o przywrócenie do pracy, nie ma
on również możliwości domagania się wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy
(tak: A. Sobczyk (red.), Kodeks pracy. Komentarz, wyd. 7, 2025, G. Bieniek, w: J. Jończyk
(red.), Kodeks pracy. Komentarz, 1977, s. 260), w tym także odszkodowania (z tytułu
utraconych korzyści) za czas pozostawania bez pracy na podstawie przepisów KC (tak:
uchwała SN z 9.4.1976 r., I PZP 10/76, OSNCP 1976, Nr 9 poz. 196). W razie zastosowania
przez organ odwołujący okresu wypowiedzenia krótszego niż ustawowy (przy odwołaniu
równoznacznym z wypowiedzeniem umowy o pracę) pracownikowi będzie natomiast służyć
roszczenie o wynagrodzenie (art. 49 KP) - post. SN z 24.11.1975 r. (I PZ 45/75, OSNCP 1976,
Nr 7-8 poz. 176).
Ad 3.
Odwołanie dyrektora instytucji kultury będącego w ciąży jest możliwe, jednak organizator
powinien zapewnić w takim przypadku inną pracę odpowiednią do jej kwalifikacji
zawodowych oraz przez okres wypowiedzenia zapewnić wynagrodzenie
w wysokości przysługującej przed odwołaniem. Jeżeli dyrektor nie zgodzi się na podjęcie
innej pracy, stosunek pracy ulega rozwiązaniu z upływem okresu wypowiedzenia, którego
bieg rozpoczyna się od dnia zaproponowania innej pracy na piśmie.
Oznacza to, że ochrona, która wynika z przepisów prawa pracy wobec kobiet w ciąży, ma
zastosowanie również w przypadku odwołania dyrektora instytucji kultury, a odwołanie
musi odbywać się zgodnie z przepisami i z zachowaniem tych ochronnych mechanizmów.
Sam fakt ciąży nie uniemożliwia odwołania, ale wymaga zastosowania odpowiednich
procedur i zapewnienia ochrony prawnej odwoływanemu dyrektorowi.
Ad 4.
Odwołanie dyrektora instytucji kultury w okresie przebywania na urlopie wypoczynkowym
lub zwolnieniu lekarskim jest dopuszczalne pod warunkiem spełnienia przesłanek
określonych w art. 15 ust. 6 uodk.
Jednakże samo przebywanie na urlopie czy zwolnieniu lekarskim nie stanowi przyczyny do
odwołania. Zgodnie z art. 72 § 1 Kodeksu pracy odwołanie dyrektora może nastąpić podczas
usprawiedliwionej nieobecności, a odwołany dyrektor zachowuje prawo do wynagrodzenia
za okres wypowiedzenia, z możliwością zatrudnienia na innym odpowiednim stanowisku.
W przypadku zwolnienia lekarskiego dłuższego niż jednorazowa absencja organizator
powinien rozważyć przesłanki trwałej niezdolności do wykonywania obowiązków zgodnie
z ustawą i odpowiednio uzasadnić decyzję o odwołaniu.
Ad 5.
Odwołanie dyrektora instytucji kultury w okresie przysługującego mu urlopu
wychowawczego jest możliwe, ponieważ nie ma przepisów prawa wykluczających taką
ewentualność.
Ad 6.
Odwołanie dyrektora instytucji kultury bez spełnienia przesłanek wskazanych w art. 15 ust.
6 pkt 1-5 uodk jest skuteczne. Odwołany dyrektor instytucji kultury może zaskarżyć
-- 2 of 5 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
odwołanie do sądu pracy. Sąd pracy rozstrzyga kwestie związane z naruszeniem stosunku
pracy, w szczególności roszczenia związane z niezgodnym z prawem rozwiązaniem umowy.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego stoi na stanowisku, że akt odwołania
dyrektora instytucji kultury nie podlega kontroli sądowo-administracyjnej jako akt z zakresu
prawa pracy. Jednocześnie należy wskazać, że orzecznictwo sądów administracyjnych nie
jest w tym zakresie ujednolicone i prezentowana jest w nim obok zbieżnej ze stanowiskiem
MKiDN wykładnia wskazująca na możliwość kontroli legalności samego aktu odwołania jako
czynności administracyjnej mającej charakter publicznoprawny, wpływającej na
uprawnienia jednostki, równolegle do uprawnień wynikających z prawa pracy.
Ad 7, 8 i 9.
Odwołanie dyrektora samorządowej instytucji kultury w okresie, gdy przebywa na
zwolnieniu lekarskim z powodu ciąży, z innych powodów, na urlopie wypoczynkowym lub
podczas wykonywania pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy w trakcie urlopu
wychowawczego, jest możliwe, jeśli spełnia ustawowe przesłanki wskazane w art. 15 ust. 6
uodk. Odwołanie w tych okolicznościach wymaga odpowiedniego uzasadnienia. Sytuacja jest
analogiczna do opisanej uprzednio.
Ad 10 i 11.
Dyrektorowi samorządowej instytucji kultury odwołanemu z naruszeniem lub bez
odwołania się do przesłanek wskazanych w art. 15 ust. 6 pkt 1-5 uodk przysługują roszczenia
wynikające z prawa pracy w zakresie odnoszącym się do przepisów dotyczących stosunku
pracy na podstawie powołania, do których, wraz z orzecznictwem i piśmiennictwem
niniejszym, odsyłam.
Ad 12 i 13.
Dyrektorowi samorządowej instytucji kultury odwołanemu w czasie przebywania na
zwolnieniu lekarskim z powodu ciąży, zwolnieniu lekarskim z innych przyczyn, urlopie
wypoczynkowym lub podczas wykonywania pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy
w ramach urlopu wychowawczego przysługują te same uprawnienia, jakie przysługują innym
pracownikom pozostającym w takiej sytuacji zgodnie z przepisami prawa pracy
w odniesieniu do stosunku pracy powstałego w wyniku powołania.
Ad 14.
Dyrektorowi samorządowej instytucji kultury odwołanemu w czasie przebywania na
zwolnieniu lekarskim z powodu ciąży, zwolnieniu lekarskim z innych przyczyn, urlopie
wypoczynkowym lub podczas wykonywania pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy
w ramach urlopu wychowawczego przysługują te same uprawnienia, jakie przysługują innym
pracownikom pozostającym w takiej sytuacji zgodnie z przepisami prawa pracy
w odniesieniu do stosunku pracy powstałego w wyniku powołania.
Ad 15.
Zgodnie z art. 72 § 1 Kodeksu pracy, jeżeli odwołanie nastąpiło w okresie usprawiedliwionej
nieobecności w pracy, bieg wypowiedzenia rozpoczyna się po upływie tego okresu. Jeżeli
jednak usprawiedliwiona nieobecność trwa dłużej niż okres przewidziany w art. 53 § 1 i 2,
organ, który pracownika powołał, może rozwiązać stosunek pracy bez wypowiedzenia.
W § 2 przepisu uregulowano dopuszczalność odwołania pracowników objętych szczególną
ochroną związaną z rodzicielstwem. Odmienne unormowanie zasad odwołania dotyczy
jednak jedynie kobiet w ciąży. Nie ma to zatem zastosowania ani do pracowników
korzystających z urlopu macierzyńskiego (art. 180 KP), urlopu rodzicielskiego (art. 1821a),
urlopu wychowawczego (art. 186 KP, w tym także „obniżenia” wymiaru czasu pracy - art.
1867 KP), ani do ojca dziecka korzystającego z urlopu ojcowskiego (art. 1823 KP). W stosunku
-- 3 of 5 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
do tych grup pracowników (z wyjątkiem pracowników korzystających z „obniżenia” czasu
pracy) zastosowanie będzie miał § 1 komentowanego przepisu. Każdy ze wspomnianych
„urlopów” stanowi bowiem usprawiedliwioną nieobecność w pracy (tak: A. Sobczyk (red.),
Kodeks pracy. Komentarz, wyd. 7, 2025, G. Bieniek, w: J. Jończyk (red.), Kodeks pracy.
Komentarz, 1977, s. 265; T. Romer, Stosunek pracy, s. 3).
Zgodnie z § 3 przepis § 2 stosuje się odpowiednio w razie odwołania pracownika, któremu
brakuje nie więcej niż 2 lata do nabycia prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych.
Ad 16.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadzi prace nad nowelizacją ustawy
o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, których celem jest m.in. ustalenie
konieczności doprecyzowania i ujednolicenia przepisów dotyczących powoływania
i odwoływania dyrektorów instytucji kultury. Przewiduje się skierowanie projektu do
publicznych konsultacji jeszcze w bieżącym roku.
Ad 17.
W opinii Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego aktualna ochrona dyrektorów
instytucji kultury przed odwołaniem jest oparta na przepisach ustawy o organizowaniu
i prowadzeniu działalności kulturalnej, które wskazują zamknięty katalog przesłanek
umożliwiających odwołanie oraz obowiązek uzasadnienia takiej decyzji, co ma zabezpieczać
dyrektorów przed działaniami arbitralnymi ze strony organizatorów, a w pozostałym
zakresie na Kodeksie pracy. Należy pamiętać, że systemowo, zgodnie z przepisami prawa
pracy nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania jest stosunkowo mniej
rygorystycznie zabezpieczoną formą zatrudnienia niż przykładowo stosunek pracy na
podstawie umowy o pracę. Zgodnie z art. 70 § 1 Kodeksu pracy pracownik zatrudniony na
podstawie powołania może być w każdym czasie - niezwłocznie lub w określonym terminie -
odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał. Dotyczy to również pracownika,
który na podstawie przepisów szczególnych został powołany na stanowisko na czas
określony. Celem ustawodawcy, w kontekście powołania dyrektorów instytucji kultury, jest
wyważenie uprawnień dyrektora i organizatora w taki sposób, aby pozycja obydwu
podmiotów stosunku pracy dawała możliwość z jednej strony realizowania obowiązków
służbowych na potrzeby społeczne przez dyrektora, a z drugiej pozwalała na realną korektę
działalności instytucji kultury, gdy postawa dyrektora w oparciu o przesłanki ustawowe jest
oceniana krytycznie z punktu widzenia potrzeb publicznych realizowanych przez
organizatora za pośrednictwem utworzonej instytucji kultury. Nadmienić należy, że żadna
potencjalna forma ukształtowania stosunku prawnego powołania dyrektora nie gwarantuje
wykluczenia wszelkich form nadużyć po żadnej ze stron stosunku pracy. Tego rodzaju
sytuacje podlegają weryfikacji sądów pracy, a w skutek kształtowania się linii orzeczniczej są
z praktyki eliminowane.
Podsumowując, pozycja prawna dyrektora jako powołanego pracownika jest
ponadstandardowo zabezpieczona w kontekście zasad ogólnych wynikających z Kodeksu
pracy.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel
-- 4 of 5 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
-- 5 of 5 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 12141 posła Waldemara Andzela z 10 września 2025 roku
w sprawie możliwości odwołania dyrektora instytucji kultury, dla której organizatorem jest
jednostka samorządu terytorialnego, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Odwołanie dyrektora instytucji kultury przez organizatora jest ściśle uregulowane przez
polskie przepisy prawne, zwłaszcza w Ustawie o organizowaniu i prowadzeniu działalności
kulturalnej z dnia 25 października 1991 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 87) [dalej: uodk].
Dyrektor instytucji kultury powołany na czas określony może zostać odwołany przed
upływem tego okresu wyłącznie w przypadkach przewidzianych w art. 15 ust. 6 uodk
(katalog zamknięty).
Odwołanie odbywa się w formie aktu prawa publicznego (zarządzenie lub uchwała).
Organizator jest zobowiązany do zasięgnięcia opinii związków zawodowych działających
w instytucji oraz właściwych stowarzyszeń zawodowych i twórczych. W przypadku
samorządowych instytucji kultury o szczególnym znaczeniu dla kultury narodowej
wymagana jest dodatkowa opinia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W przypadku
dyrektorów wyłonionych w drodze konkursu opinia ministra jest obligatoryjna. Akt
odwołania powinien zawierać szczegółowe faktyczne uzasadnienie wykazujące, które
przesłanki ustawowe zostały spełnione. Uzasadnienie musi precyzyjnie wskazać zarzucane
uchybienia i wykazać ich zgodność z przesłankami ustawowymi.
Zarządzenie lub uchwała musi być sporządzona na piśmie wraz z uzasadnieniem
i powołaniem się na konkretną przesłankę ustawową.
Ad 2.
W odwołaniu dyrektora instytucji kultury organizator ma obowiązek wskazać jedną z
przesłanek określonych w art. 15 ust. 6 pkt 1-5 uodk.
Brak wskazania jednej z tych przesłanek lub wskazanie jej wadliwie oznacza, że odwołanie
może być uznane za wadliwe. W takim przypadku dyrektor instytucji kultury ma prawo
skutecznie zaskarżyć akt odwołania, kierując sprawę do sądu pracy.
Podstawą prawną do skierowania sprawy do sądu pracy są przepisy Kodeksu pracy
dotyczące rozstrzygania sporów dotyczących stosunku pracy.
W przypadku wadliwego odwołania dyrektor nie może domagać się orzeczenia o
bezskuteczności odwołania ani przywrócenia do pracy. Zgodnie z art. 69 Kodeksu pracy,
jeżeli przepisy niniejszego oddziału nie stanowią inaczej, do stosunku pracy na podstawie
-- 1 of 5 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
powołania stosuje się przepisy dotyczące umowy o pracę na czas nieokreślony
z wyłączeniem przepisów regulujących:
1) tryb postępowania przy rozwiązywaniu umów o pracę,
2) rozpatrywanie sporów ze stosunku pracy w części dotyczącej orzekania:
a) bezskuteczności wypowiedzeń,
b) (uchylona),
c) o przywracaniu do pracy.
Konsekwentnie, skoro pracownikowi nie służy roszczenie o przywrócenie do pracy, nie ma
on również możliwości domagania się wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy
(tak: A. Sobczyk (red.), Kodeks pracy. Komentarz, wyd. 7, 2025, G. Bieniek, w: J. Jończyk
(red.), Kodeks pracy. Komentarz, 1977, s. 260), w tym także odszkodowania (z tytułu
utraconych korzyści) za czas pozostawania bez pracy na podstawie przepisów KC (tak:
uchwała SN z 9.4.1976 r., I PZP 10/76, OSNCP 1976, Nr 9 poz. 196). W razie zastosowania
przez organ odwołujący okresu wypowiedzenia krótszego niż ustawowy (przy odwołaniu
równoznacznym z wypowiedzeniem umowy o pracę) pracownikowi będzie natomiast służyć
roszczenie o wynagrodzenie (art. 49 KP) - post. SN z 24.11.1975 r. (I PZ 45/75, OSNCP 1976,
Nr 7-8 poz. 176).
Ad 3.
Odwołanie dyrektora instytucji kultury będącego w ciąży jest możliwe, jednak organizator
powinien zapewnić w takim przypadku inną pracę odpowiednią do jej kwalifikacji
zawodowych oraz przez okres wypowiedzenia zapewnić wynagrodzenie
w wysokości przysługującej przed odwołaniem. Jeżeli dyrektor nie zgodzi się na podjęcie
innej pracy, stosunek pracy ulega rozwiązaniu z upływem okresu wypowiedzenia, którego
bieg rozpoczyna się od dnia zaproponowania innej pracy na piśmie.
Oznacza to, że ochrona, która wynika z przepisów prawa pracy wobec kobiet w ciąży, ma
zastosowanie również w przypadku odwołania dyrektora instytucji kultury, a odwołanie
musi odbywać się zgodnie z przepisami i z zachowaniem tych ochronnych mechanizmów.
Sam fakt ciąży nie uniemożliwia odwołania, ale wymaga zastosowania odpowiednich
procedur i zapewnienia ochrony prawnej odwoływanemu dyrektorowi.
Ad 4.
Odwołanie dyrektora instytucji kultury w okresie przebywania na urlopie wypoczynkowym
lub zwolnieniu lekarskim jest dopuszczalne pod warunkiem spełnienia przesłanek
określonych w art. 15 ust. 6 uodk.
Jednakże samo przebywanie na urlopie czy zwolnieniu lekarskim nie stanowi przyczyny do
odwołania. Zgodnie z art. 72 § 1 Kodeksu pracy odwołanie dyrektora może nastąpić podczas
usprawiedliwionej nieobecności, a odwołany dyrektor zachowuje prawo do wynagrodzenia
za okres wypowiedzenia, z możliwością zatrudnienia na innym odpowiednim stanowisku.
W przypadku zwolnienia lekarskiego dłuższego niż jednorazowa absencja organizator
powinien rozważyć przesłanki trwałej niezdolności do wykonywania obowiązków zgodnie
z ustawą i odpowiednio uzasadnić decyzję o odwołaniu.
Ad 5.
Odwołanie dyrektora instytucji kultury w okresie przysługującego mu urlopu
wychowawczego jest możliwe, ponieważ nie ma przepisów prawa wykluczających taką
ewentualność.
Ad 6.
Odwołanie dyrektora instytucji kultury bez spełnienia przesłanek wskazanych w art. 15 ust.
6 pkt 1-5 uodk jest skuteczne. Odwołany dyrektor instytucji kultury może zaskarżyć
-- 2 of 5 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
odwołanie do sądu pracy. Sąd pracy rozstrzyga kwestie związane z naruszeniem stosunku
pracy, w szczególności roszczenia związane z niezgodnym z prawem rozwiązaniem umowy.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego stoi na stanowisku, że akt odwołania
dyrektora instytucji kultury nie podlega kontroli sądowo-administracyjnej jako akt z zakresu
prawa pracy. Jednocześnie należy wskazać, że orzecznictwo sądów administracyjnych nie
jest w tym zakresie ujednolicone i prezentowana jest w nim obok zbieżnej ze stanowiskiem
MKiDN wykładnia wskazująca na możliwość kontroli legalności samego aktu odwołania jako
czynności administracyjnej mającej charakter publicznoprawny, wpływającej na
uprawnienia jednostki, równolegle do uprawnień wynikających z prawa pracy.
Ad 7, 8 i 9.
Odwołanie dyrektora samorządowej instytucji kultury w okresie, gdy przebywa na
zwolnieniu lekarskim z powodu ciąży, z innych powodów, na urlopie wypoczynkowym lub
podczas wykonywania pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy w trakcie urlopu
wychowawczego, jest możliwe, jeśli spełnia ustawowe przesłanki wskazane w art. 15 ust. 6
uodk. Odwołanie w tych okolicznościach wymaga odpowiedniego uzasadnienia. Sytuacja jest
analogiczna do opisanej uprzednio.
Ad 10 i 11.
Dyrektorowi samorządowej instytucji kultury odwołanemu z naruszeniem lub bez
odwołania się do przesłanek wskazanych w art. 15 ust. 6 pkt 1-5 uodk przysługują roszczenia
wynikające z prawa pracy w zakresie odnoszącym się do przepisów dotyczących stosunku
pracy na podstawie powołania, do których, wraz z orzecznictwem i piśmiennictwem
niniejszym, odsyłam.
Ad 12 i 13.
Dyrektorowi samorządowej instytucji kultury odwołanemu w czasie przebywania na
zwolnieniu lekarskim z powodu ciąży, zwolnieniu lekarskim z innych przyczyn, urlopie
wypoczynkowym lub podczas wykonywania pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy
w ramach urlopu wychowawczego przysługują te same uprawnienia, jakie przysługują innym
pracownikom pozostającym w takiej sytuacji zgodnie z przepisami prawa pracy
w odniesieniu do stosunku pracy powstałego w wyniku powołania.
Ad 14.
Dyrektorowi samorządowej instytucji kultury odwołanemu w czasie przebywania na
zwolnieniu lekarskim z powodu ciąży, zwolnieniu lekarskim z innych przyczyn, urlopie
wypoczynkowym lub podczas wykonywania pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy
w ramach urlopu wychowawczego przysługują te same uprawnienia, jakie przysługują innym
pracownikom pozostającym w takiej sytuacji zgodnie z przepisami prawa pracy
w odniesieniu do stosunku pracy powstałego w wyniku powołania.
Ad 15.
Zgodnie z art. 72 § 1 Kodeksu pracy, jeżeli odwołanie nastąpiło w okresie usprawiedliwionej
nieobecności w pracy, bieg wypowiedzenia rozpoczyna się po upływie tego okresu. Jeżeli
jednak usprawiedliwiona nieobecność trwa dłużej niż okres przewidziany w art. 53 § 1 i 2,
organ, który pracownika powołał, może rozwiązać stosunek pracy bez wypowiedzenia.
W § 2 przepisu uregulowano dopuszczalność odwołania pracowników objętych szczególną
ochroną związaną z rodzicielstwem. Odmienne unormowanie zasad odwołania dotyczy
jednak jedynie kobiet w ciąży. Nie ma to zatem zastosowania ani do pracowników
korzystających z urlopu macierzyńskiego (art. 180 KP), urlopu rodzicielskiego (art. 1821a),
urlopu wychowawczego (art. 186 KP, w tym także „obniżenia” wymiaru czasu pracy - art.
1867 KP), ani do ojca dziecka korzystającego z urlopu ojcowskiego (art. 1823 KP). W stosunku
-- 3 of 5 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
do tych grup pracowników (z wyjątkiem pracowników korzystających z „obniżenia” czasu
pracy) zastosowanie będzie miał § 1 komentowanego przepisu. Każdy ze wspomnianych
„urlopów” stanowi bowiem usprawiedliwioną nieobecność w pracy (tak: A. Sobczyk (red.),
Kodeks pracy. Komentarz, wyd. 7, 2025, G. Bieniek, w: J. Jończyk (red.), Kodeks pracy.
Komentarz, 1977, s. 265; T. Romer, Stosunek pracy, s. 3).
Zgodnie z § 3 przepis § 2 stosuje się odpowiednio w razie odwołania pracownika, któremu
brakuje nie więcej niż 2 lata do nabycia prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych.
Ad 16.
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego prowadzi prace nad nowelizacją ustawy
o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, których celem jest m.in. ustalenie
konieczności doprecyzowania i ujednolicenia przepisów dotyczących powoływania
i odwoływania dyrektorów instytucji kultury. Przewiduje się skierowanie projektu do
publicznych konsultacji jeszcze w bieżącym roku.
Ad 17.
W opinii Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego aktualna ochrona dyrektorów
instytucji kultury przed odwołaniem jest oparta na przepisach ustawy o organizowaniu
i prowadzeniu działalności kulturalnej, które wskazują zamknięty katalog przesłanek
umożliwiających odwołanie oraz obowiązek uzasadnienia takiej decyzji, co ma zabezpieczać
dyrektorów przed działaniami arbitralnymi ze strony organizatorów, a w pozostałym
zakresie na Kodeksie pracy. Należy pamiętać, że systemowo, zgodnie z przepisami prawa
pracy nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania jest stosunkowo mniej
rygorystycznie zabezpieczoną formą zatrudnienia niż przykładowo stosunek pracy na
podstawie umowy o pracę. Zgodnie z art. 70 § 1 Kodeksu pracy pracownik zatrudniony na
podstawie powołania może być w każdym czasie - niezwłocznie lub w określonym terminie -
odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał. Dotyczy to również pracownika,
który na podstawie przepisów szczególnych został powołany na stanowisko na czas
określony. Celem ustawodawcy, w kontekście powołania dyrektorów instytucji kultury, jest
wyważenie uprawnień dyrektora i organizatora w taki sposób, aby pozycja obydwu
podmiotów stosunku pracy dawała możliwość z jednej strony realizowania obowiązków
służbowych na potrzeby społeczne przez dyrektora, a z drugiej pozwalała na realną korektę
działalności instytucji kultury, gdy postawa dyrektora w oparciu o przesłanki ustawowe jest
oceniana krytycznie z punktu widzenia potrzeb publicznych realizowanych przez
organizatora za pośrednictwem utworzonej instytucji kultury. Nadmienić należy, że żadna
potencjalna forma ukształtowania stosunku prawnego powołania dyrektora nie gwarantuje
wykluczenia wszelkich form nadużyć po żadnej ze stron stosunku pracy. Tego rodzaju
sytuacje podlegają weryfikacji sądów pracy, a w skutek kształtowania się linii orzeczniczej są
z praktyki eliminowane.
Podsumowując, pozycja prawna dyrektora jako powołanego pracownika jest
ponadstandardowo zabezpieczona w kontekście zasad ogólnych wynikających z Kodeksu
pracy.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel
-- 4 of 5 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
-- 5 of 5 --