Interpelacja nr 12140
Interpelacja w sprawie praktyk stosowanych przez prokuratury okręgowe i podległe im jednostki w zakresie procedur odbioru zwłok osób zmarłych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie praktyk stosowanych przez prokuratury okręgowe i podległe im jednostki w zakresie procedur odbioru zwłok osób zmarłych
Interpelacja nr 12140
do ministra sprawiedliwości
w sprawie praktyk stosowanych przez prokuratury okręgowe i podległe im jednostki w zakresie procedur odbioru zwłok osób zmarłych
Zgłaszający: Kamil Wnuk
Data wpływu: 08-09-2025
Szanowny Panie Ministrze,
jako poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej zwracam się z interpelacją w sprawie procedur odbioru zwłok osób zmarłych, które znajdują się w dyspozycji prokuratury. Temat ten budzi poważne wątpliwości co do zgodności z zasadami uczciwej konkurencji, równości wobec prawa oraz godności osób dotkniętych stratą bliskich. Interpelacja ta opiera się na sygnałach od obywateli, w tym przedsiębiorców z branży pogrzebowej, oraz analizie obowiązujących przepisów prawa, w tym Kodeksu postępowania karnego, ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych oraz ustawy o działalności leczniczej.
W pierwszej kolejności pragnę podkreślić, że śmierć bliskiej osoby jest jednym z najtrudniejszych momentów w życiu każdego człowieka. Powinny być zachowane przejrzyste procedury, które ułatwiają organizację pochówku oraz zapewniają zachowanie godności zmarłego i jego rodziny. Niestety, praktyki stosowane przez niektóre prokuratury, w tym Prokuraturę Okręgową w Sosnowcu i podległe jej jednostki, mogą prowadzić do sytuacji, w których rodziny są skłaniane do korzystania z usług konkretnego zakładu pogrzebowego, co rodzi podejrzenia o nieuczciwą konkurencję i preferowanie jednego podmiotu kosztem innych. Taka sytuacja może naruszać podstawowe zasady rynku usług pogrzebowych, które powinny być oparte na wolnym wyborze konsumenta.
Opisując szczegółowo problem, należy zacząć od ogólnych zasad postępowania ze zwłokami w przypadkach, gdy zgon budzi podejrzenia. Zgodnie z art. 209 § 1 Kodeksu postępowania karnego, jeżeli zachodzi podejrzenie przestępnego spowodowania śmierci, przeprowadza się oględziny i otwarcie zwłok. Po przeprowadzeniu sekcji zwłok, prokuratura wydaje zgodę na pochówek, co jest warunkiem koniecznym do dalszych czynności pogrzebowych. Wynika to z art. 11 ust. 9 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, który stanowi, że w przypadkach, w których zachodzi uzasadnione podejrzenie, że przyczyną zgonu było przestępstwo, na pochowanie zwłok oprócz karty zgonu wymagane jest zezwolenie prokuratora. Karta zgonu, niezbędna do zarejestrowania śmierci w urzędzie stanu cywilnego, jest wydawana po zakończeniu tych czynności, zazwyczaj przez zakład medycyny sądowej lub prosektorium, gdzie zwłoki są przechowywane.
W praktyce jednak procedury te różnią się w zależności od okręgu prokuratury. W Prokuraturze Okręgowej w Sosnowcu, jak wskazują zgłoszenia od obywateli, rodziny osób zmarłych są instruowane, aby najpierw udać się do zakładu pogrzebowego, który ma podpisaną umowę z prokuraturą na przewóz i przechowywanie zwłok. Ten zakład wydaje kartę zgonu, a następnie z tą kartą rodzina musi zgłosić się do prokuratury po zgodę na pochówek. Dopiero po uzyskaniu tej zgody możliwe jest zorganizowanie ceremonii pogrzebowej.
Taka kolejność działań preferuje wspomniany zakład pogrzebowy, ponieważ jako pierwszy wchodzi w kontakt z rodziną w chwili największego emocjonalnego napięcia. Zakład ten może wówczas zaprezentować swoją ofertę, co daje mu znaczną przewagę konkurencyjną nad innymi podmiotami. Rodziny, często w szoku po stracie bliskiego, mogą nie być w stanie obiektywnie ocenić alternatywy i decydują się na usługi tego właśnie zakładu, co może prowadzić do monopolizacji rynku w danym regionie.
Dla kontrastu, przedsiębiorcy pogrzebowi wskazują, że w innych prokuraturach okręgowych procedura jest bardziej elastyczna i zgodna z zasadami wolnego wyboru. Rodzina otrzymuje bezpośrednio od prokuratury zgodę na pochówek, a następnie może udać się do dowolnego zakładu pogrzebowego. Wybrany zakład, na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez rodzinę, odbiera zwłoki oraz kartę zgonu z miejsca ich przechowywania. Ta praktyka nie faworyzuje żadnego konkretnego podmiotu i pozwala na swobodny wybór usługodawcy, co jest zgodne z zasadami uczciwej konkurencji określonymi w ustawie z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
Podobny problem występował dawniej w szpitalach, gdzie prosektoria często prowadziły własne zakłady pogrzebowe lub współpracowały z nimi w sposób preferencyjny. Rodziło to podejrzenia o stosowanie praktyk nieuczciwej konkurencji. Aby temu zaradzić, ustawodawca wprowadził art. 13 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, który jednoznacznie stwierdza: „W miejscu udzielania świadczeń zdrowotnych: 1) nie mogą być świadczone usługi pogrzebowe oraz prowadzona ich reklama; 2) może być wykonywana inna działalność niż działalność lecznicza pod warunkiem, że nie jest uciążliwa dla pacjentów lub przebiegu leczenia“. Przepis ten miał na celu zapewnienie rodzinom zmarłych możliwość swobodnego wyboru usług pogrzebowych bez presji ze strony instytucji medycznych.
Brak podobnych regulacji prowadzi do sytuacji, w których lokalne prokuratury, zawierając umowy z zakładami pogrzebowymi, mogą nawet nieświadomie faworyzować określone podmioty.
W kontekście powyższego zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Jak wygląda praktyka w poszczególnych okręgach prokuratury w zakresie procedur odbioru zwłok, w tym kolejności wydawania karty zgonu i zgody na pochówek?
2. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości – Prokuratura Generalna uważają, że praktyka stosowana w Prokuraturze Okręgowej w Sosnowcu, polegająca na kierowaniu rodzin do zakładu pogrzebowego, który ma zawartą umowę z prokuraturą na przechowywanie zwłok przed uzyskaniem zgody na pochówek, jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, w tym zasadami uczciwej konkurencji i swobodą wyboru usługodawcy?
3. Czy istnieją plany ujednolicenia procedur odbioru zwłok w skali całego kraju, analogicznie do regulacji wprowadzonych w ustawie o działalności leczniczej (art. 13), aby zapobiec preferowaniu określonych zakładów pogrzebowych i zapewnić równość wobec prawa dla wszystkich obywateli i przedsiębiorców?
4. Jakie kroki podjęto lub planuje się podjąć w celu monitorowania umów zawieranych przez prokuratury z zakładami pogrzebowymi, aby uniknąć nieuczciwej konkurencji?
5. Czy ministerstwo rozważa nowelizację ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych lub innych aktów prawnych, aby jasno określić procedury i zakazać praktyk faworyzujących konkretne podmioty?
Interpelacja nr 12140
do ministra sprawiedliwości
w sprawie praktyk stosowanych przez prokuratury okręgowe i podległe im jednostki w zakresie procedur odbioru zwłok osób zmarłych
Zgłaszający: Kamil Wnuk
Data wpływu: 08-09-2025
Szanowny Panie Ministrze,
jako poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej zwracam się z interpelacją w sprawie procedur odbioru zwłok osób zmarłych, które znajdują się w dyspozycji prokuratury. Temat ten budzi poważne wątpliwości co do zgodności z zasadami uczciwej konkurencji, równości wobec prawa oraz godności osób dotkniętych stratą bliskich. Interpelacja ta opiera się na sygnałach od obywateli, w tym przedsiębiorców z branży pogrzebowej, oraz analizie obowiązujących przepisów prawa, w tym Kodeksu postępowania karnego, ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych oraz ustawy o działalności leczniczej.
W pierwszej kolejności pragnę podkreślić, że śmierć bliskiej osoby jest jednym z najtrudniejszych momentów w życiu każdego człowieka. Powinny być zachowane przejrzyste procedury, które ułatwiają organizację pochówku oraz zapewniają zachowanie godności zmarłego i jego rodziny. Niestety, praktyki stosowane przez niektóre prokuratury, w tym Prokuraturę Okręgową w Sosnowcu i podległe jej jednostki, mogą prowadzić do sytuacji, w których rodziny są skłaniane do korzystania z usług konkretnego zakładu pogrzebowego, co rodzi podejrzenia o nieuczciwą konkurencję i preferowanie jednego podmiotu kosztem innych. Taka sytuacja może naruszać podstawowe zasady rynku usług pogrzebowych, które powinny być oparte na wolnym wyborze konsumenta.
Opisując szczegółowo problem, należy zacząć od ogólnych zasad postępowania ze zwłokami w przypadkach, gdy zgon budzi podejrzenia. Zgodnie z art. 209 § 1 Kodeksu postępowania karnego, jeżeli zachodzi podejrzenie przestępnego spowodowania śmierci, przeprowadza się oględziny i otwarcie zwłok. Po przeprowadzeniu sekcji zwłok, prokuratura wydaje zgodę na pochówek, co jest warunkiem koniecznym do dalszych czynności pogrzebowych. Wynika to z art. 11 ust. 9 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, który stanowi, że w przypadkach, w których zachodzi uzasadnione podejrzenie, że przyczyną zgonu było przestępstwo, na pochowanie zwłok oprócz karty zgonu wymagane jest zezwolenie prokuratora. Karta zgonu, niezbędna do zarejestrowania śmierci w urzędzie stanu cywilnego, jest wydawana po zakończeniu tych czynności, zazwyczaj przez zakład medycyny sądowej lub prosektorium, gdzie zwłoki są przechowywane.
W praktyce jednak procedury te różnią się w zależności od okręgu prokuratury. W Prokuraturze Okręgowej w Sosnowcu, jak wskazują zgłoszenia od obywateli, rodziny osób zmarłych są instruowane, aby najpierw udać się do zakładu pogrzebowego, który ma podpisaną umowę z prokuraturą na przewóz i przechowywanie zwłok. Ten zakład wydaje kartę zgonu, a następnie z tą kartą rodzina musi zgłosić się do prokuratury po zgodę na pochówek. Dopiero po uzyskaniu tej zgody możliwe jest zorganizowanie ceremonii pogrzebowej.
Taka kolejność działań preferuje wspomniany zakład pogrzebowy, ponieważ jako pierwszy wchodzi w kontakt z rodziną w chwili największego emocjonalnego napięcia. Zakład ten może wówczas zaprezentować swoją ofertę, co daje mu znaczną przewagę konkurencyjną nad innymi podmiotami. Rodziny, często w szoku po stracie bliskiego, mogą nie być w stanie obiektywnie ocenić alternatywy i decydują się na usługi tego właśnie zakładu, co może prowadzić do monopolizacji rynku w danym regionie.
Dla kontrastu, przedsiębiorcy pogrzebowi wskazują, że w innych prokuraturach okręgowych procedura jest bardziej elastyczna i zgodna z zasadami wolnego wyboru. Rodzina otrzymuje bezpośrednio od prokuratury zgodę na pochówek, a następnie może udać się do dowolnego zakładu pogrzebowego. Wybrany zakład, na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez rodzinę, odbiera zwłoki oraz kartę zgonu z miejsca ich przechowywania. Ta praktyka nie faworyzuje żadnego konkretnego podmiotu i pozwala na swobodny wybór usługodawcy, co jest zgodne z zasadami uczciwej konkurencji określonymi w ustawie z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
Podobny problem występował dawniej w szpitalach, gdzie prosektoria często prowadziły własne zakłady pogrzebowe lub współpracowały z nimi w sposób preferencyjny. Rodziło to podejrzenia o stosowanie praktyk nieuczciwej konkurencji. Aby temu zaradzić, ustawodawca wprowadził art. 13 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, który jednoznacznie stwierdza: „W miejscu udzielania świadczeń zdrowotnych: 1) nie mogą być świadczone usługi pogrzebowe oraz prowadzona ich reklama; 2) może być wykonywana inna działalność niż działalność lecznicza pod warunkiem, że nie jest uciążliwa dla pacjentów lub przebiegu leczenia“. Przepis ten miał na celu zapewnienie rodzinom zmarłych możliwość swobodnego wyboru usług pogrzebowych bez presji ze strony instytucji medycznych.
Brak podobnych regulacji prowadzi do sytuacji, w których lokalne prokuratury, zawierając umowy z zakładami pogrzebowymi, mogą nawet nieświadomie faworyzować określone podmioty.
W kontekście powyższego zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Jak wygląda praktyka w poszczególnych okręgach prokuratury w zakresie procedur odbioru zwłok, w tym kolejności wydawania karty zgonu i zgody na pochówek?
2. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości – Prokuratura Generalna uważają, że praktyka stosowana w Prokuraturze Okręgowej w Sosnowcu, polegająca na kierowaniu rodzin do zakładu pogrzebowego, który ma zawartą umowę z prokuraturą na przechowywanie zwłok przed uzyskaniem zgody na pochówek, jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, w tym zasadami uczciwej konkurencji i swobodą wyboru usługodawcy?
3. Czy istnieją plany ujednolicenia procedur odbioru zwłok w skali całego kraju, analogicznie do regulacji wprowadzonych w ustawie o działalności leczniczej (art. 13), aby zapobiec preferowaniu określonych zakładów pogrzebowych i zapewnić równość wobec prawa dla wszystkich obywateli i przedsiębiorców?
4. Jakie kroki podjęto lub planuje się podjąć w celu monitorowania umów zawieranych przez prokuratury z zakładami pogrzebowymi, aby uniknąć nieuczciwej konkurencji?
5. Czy ministerstwo rozważa nowelizację ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych lub innych aktów prawnych, aby jasno określić procedury i zakazać praktyk faworyzujących konkretne podmioty?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
40%
Konkretność
60%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
1.8 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6295 znaków
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.366.2025
Warszawa, 06 października 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję odpowiedź na interpelację nr 12140 skierowaną do Ministra Sprawiedliwości
przez Pana Posła Kamila Wnuka w sprawie praktyk stosowanych przez prokuratury
okręgowe i podległe im jednostki w zakresie procedur odbioru zwłok osób zmarłych
Poniższe informacje przygotowała Prokuratura Krajowa, zgodnie z właściwością.
Praktyka poszczególnych powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury
w zakresie odbioru zwłok przez osoby najbliższe oraz wydawania im karty zgonu jest
zbliżona i ukierunkowana na uproszczenie wszelkich procedur w sytuacji, która jest
niewątpliwie traumatyczna dla rodziny zmarłego.
W sprawach, w których nie stwierdzono uzasadnionego podejrzenia przestępstwa, zwłoki
są przekazywane do dyspozycji rodziny bezpośrednio po wykonaniu niezbędnych
czynności na miejscu ich ujawnienia. Karta zgonu wystawiana jest wówczas przez lekarza
pogotowia ratunkowego albo podstawowej opieki medycznej, a następnie wydawana
rodzinie.
Karta zgonu osoby, co do której wystąpiło podejrzenie, że jej śmierć jest wynikiem
przestępstwa, sporządzana jest przez lekarza obecnego na miejscu oględzin zwłok, a jeżeli
-- 1 of 4 --
2
lekarza nie było przez przeprowadzającego sekcję zwłok. Dokument ten wydawany jest
rodzinie zmarłego przez prokuratora lub przez lekarza przeprowadzającego sekcję zwłok.
Zdarzają się również sytuacje odbioru karty zgonu przez funkcjonariusza Policji, który
następnie przekazuje ją osobie najbliższej, celem umożliwienia odbioru zezwolenia
na pochowanie zwłok.
Zezwolenie na pochowanie zwłok wydaje rodzinie prokurator, a jeżeli podjął on decyzję
o przeprowadzeniu sekcji zwłok, na wydanej zgodzie na pochówek umieszcza adnotację,
że zwłoki mogą być odebrane z prosektorium i pochowane dopiero po przeprowadzonej
sekcji.
Karta zgonu wraz ze zgodą na pochowanie zwłok jest wydawana bezpośrednio osobom
najbliższym bądź firmie pogrzebowej, która przedstawi stosowne upoważnienie od tych
osób.
Prokurator w żaden sposób nie ingeruje w możliwość wyboru firmy pogrzebowej przez
rodzinę, ani też nie poleca żadnej z tych firm. Rodzina zmarłego samodzielnie decyduje
więc o tym, który zakład pogrzebowy realizuje czynności związane z odbiorem zwłok
po sekcji oraz ich pochówkiem.
Umowy podpisane przez prokuratury okręgowe z zakładami pogrzebowymi obejmują
jedynie przewóz zwłok z miejsca zdarzenia do miejsca ich przechowywania, ewentualnie
do miejsca wykonania oględzin zewnętrznych i wewnętrznych (prosektoria szpitalne).
Nie w każdej miejscowości takie prosektoria szpitalne się znajdują, co skutkuje
koniecznością przewiezienia i przechowywania zwłok w chłodniach pozostających
w dyspozycji firm pogrzebowych.
Zakłady pogrzebowe, z którymi prokuratury okręgowe mają podpisane umowy
na przewóz zwłok, nie wydają zgód na pochówek i w żaden sposób nie pośredniczą
w odbiorze dokumentów związanych ze zgonem (np. karty zgonu). Sporadycznie zdarzają
się sytuacje, że osoby organizujące pochówek pytają o nazwę firmy, która przewozi zwłoki
-- 2 of 4 --
3
na zlecenie danej prokuratury i wyłącznie taka informacja jest im udzielana. Jednocześnie
osoby te są informowane, że posiadają całkowitą swobodę wyboru firmy pogrzebowej,
która zajmie się organizacją pochówku.
Zawarcie przez prokuraturę umów dotyczących przewozu i przechowywania zwłok
z konkretnymi zakładami pogrzebowymi nie obliguje więc członków rodzin osób zmarłych
do korzystania z ich usług. Nie można natomiast wykluczyć sytuacji, iż okoliczność, że dany
zakład, który pierwszy zajął się zwłokami i posiada zakładane przez bliskich zmarłego
zaufanie prokuratury (ponieważ podpisała z nim umowę) daje tej firmie przewagę
konkurencyjną. Całkowite uniknięcie takich sytuacji wydaje się niemożliwe – zwłaszcza
przy uwzględnieniu stanów emocjonalnych, które towarzyszą rodzinie zmarłego
w przypadkach tzw. nagłych zgonów.
Kwestionowana przez Pana Posła praktyka Prokuratury Okręgowej w Sosnowcu była
przedmiotem analizy przeprowadzonej przez Prokuraturę Regionalną w Katowicach.
Potwierdziła ona występowanie sytuacji, w których osoby najbliższe zmarłemu -
zobligowane do stawiennictwa w prosektorium (chłodni) danego zakładu pogrzebowego
celem dokonania identyfikacji zwłok - mają możliwość kontaktu z pracownikami zakładu
pogrzebowego współpracującego z prokuraturą.
Sytuacja ta nie przesądza jednak o konieczności skorzystania przez osoby najbliższe
zmarłemu z usług pogrzebowych tego podmiotu. Tym niemniej, Prokurator Okręgowy
w Sosnowcu zobowiązał się do opracowania jednolitych zasad postępowania w opisanych
wyżej przypadkach. Podniósł jednocześnie, że w Prokuraturze Okręgowej w Sosnowcu
nie odnotowano żadnej skargi, w której sygnalizowano nakłanianie rodziny zmarłego do
korzystania z usług pogrzebowych podmiotu przechowującego zwłoki na zlecenie
Prokuratury Okręgowej w Sosnowcu lub podległych jej jednostek szczebla rejonowego.
Ustosunkowując się do pytania Pana Posła dotyczącego „monitorowania umów”
zawartych przez prokuratury okręgowe z zakładami pogrzebowymi w przedmiocie
transportu oraz przechowywania zwłok, uprzejmie informuję, że Prokuratura Krajowa
-- 3 of 4 --
4
nie planuje takich działań. Przeprowadzona analiza praktyki stosowanej w omawianym
zakresie przez powszechne jednostki organizacyjne prokuratury wykazała, że osoby
najbliższe są każdorazowo informowane przez prokuratorów o pełnej dowolności
w wyborze zakładu pogrzebowego, który zajmie się organizacją pochówku osoby zmarłej,
a tym samym przestrzegają zasad umożliwiających tym podmiotom gospodarczym
uczciwą konkurencję na rynku.
Natomiast Prokuratura Krajowa przekazała interpelację Pana Posła prokuratorom
regionalnym. Zainicjowano w ten sposób badanie praktyki zagadnienia pozostającego
w zainteresowaniu Pana Posła we wszystkich podległych im jednostkach organizacyjnych
prokuratury, co niewątpliwie przyczyni się do zwiększenia uwagi prokuratorów
na przejrzystość stosowanych procedur w aspekcie przestrzegania zasad uczciwej
konkurencji.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.366.2025
Warszawa, 06 października 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
przekazuję odpowiedź na interpelację nr 12140 skierowaną do Ministra Sprawiedliwości
przez Pana Posła Kamila Wnuka w sprawie praktyk stosowanych przez prokuratury
okręgowe i podległe im jednostki w zakresie procedur odbioru zwłok osób zmarłych
Poniższe informacje przygotowała Prokuratura Krajowa, zgodnie z właściwością.
Praktyka poszczególnych powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury
w zakresie odbioru zwłok przez osoby najbliższe oraz wydawania im karty zgonu jest
zbliżona i ukierunkowana na uproszczenie wszelkich procedur w sytuacji, która jest
niewątpliwie traumatyczna dla rodziny zmarłego.
W sprawach, w których nie stwierdzono uzasadnionego podejrzenia przestępstwa, zwłoki
są przekazywane do dyspozycji rodziny bezpośrednio po wykonaniu niezbędnych
czynności na miejscu ich ujawnienia. Karta zgonu wystawiana jest wówczas przez lekarza
pogotowia ratunkowego albo podstawowej opieki medycznej, a następnie wydawana
rodzinie.
Karta zgonu osoby, co do której wystąpiło podejrzenie, że jej śmierć jest wynikiem
przestępstwa, sporządzana jest przez lekarza obecnego na miejscu oględzin zwłok, a jeżeli
-- 1 of 4 --
2
lekarza nie było przez przeprowadzającego sekcję zwłok. Dokument ten wydawany jest
rodzinie zmarłego przez prokuratora lub przez lekarza przeprowadzającego sekcję zwłok.
Zdarzają się również sytuacje odbioru karty zgonu przez funkcjonariusza Policji, który
następnie przekazuje ją osobie najbliższej, celem umożliwienia odbioru zezwolenia
na pochowanie zwłok.
Zezwolenie na pochowanie zwłok wydaje rodzinie prokurator, a jeżeli podjął on decyzję
o przeprowadzeniu sekcji zwłok, na wydanej zgodzie na pochówek umieszcza adnotację,
że zwłoki mogą być odebrane z prosektorium i pochowane dopiero po przeprowadzonej
sekcji.
Karta zgonu wraz ze zgodą na pochowanie zwłok jest wydawana bezpośrednio osobom
najbliższym bądź firmie pogrzebowej, która przedstawi stosowne upoważnienie od tych
osób.
Prokurator w żaden sposób nie ingeruje w możliwość wyboru firmy pogrzebowej przez
rodzinę, ani też nie poleca żadnej z tych firm. Rodzina zmarłego samodzielnie decyduje
więc o tym, który zakład pogrzebowy realizuje czynności związane z odbiorem zwłok
po sekcji oraz ich pochówkiem.
Umowy podpisane przez prokuratury okręgowe z zakładami pogrzebowymi obejmują
jedynie przewóz zwłok z miejsca zdarzenia do miejsca ich przechowywania, ewentualnie
do miejsca wykonania oględzin zewnętrznych i wewnętrznych (prosektoria szpitalne).
Nie w każdej miejscowości takie prosektoria szpitalne się znajdują, co skutkuje
koniecznością przewiezienia i przechowywania zwłok w chłodniach pozostających
w dyspozycji firm pogrzebowych.
Zakłady pogrzebowe, z którymi prokuratury okręgowe mają podpisane umowy
na przewóz zwłok, nie wydają zgód na pochówek i w żaden sposób nie pośredniczą
w odbiorze dokumentów związanych ze zgonem (np. karty zgonu). Sporadycznie zdarzają
się sytuacje, że osoby organizujące pochówek pytają o nazwę firmy, która przewozi zwłoki
-- 2 of 4 --
3
na zlecenie danej prokuratury i wyłącznie taka informacja jest im udzielana. Jednocześnie
osoby te są informowane, że posiadają całkowitą swobodę wyboru firmy pogrzebowej,
która zajmie się organizacją pochówku.
Zawarcie przez prokuraturę umów dotyczących przewozu i przechowywania zwłok
z konkretnymi zakładami pogrzebowymi nie obliguje więc członków rodzin osób zmarłych
do korzystania z ich usług. Nie można natomiast wykluczyć sytuacji, iż okoliczność, że dany
zakład, który pierwszy zajął się zwłokami i posiada zakładane przez bliskich zmarłego
zaufanie prokuratury (ponieważ podpisała z nim umowę) daje tej firmie przewagę
konkurencyjną. Całkowite uniknięcie takich sytuacji wydaje się niemożliwe – zwłaszcza
przy uwzględnieniu stanów emocjonalnych, które towarzyszą rodzinie zmarłego
w przypadkach tzw. nagłych zgonów.
Kwestionowana przez Pana Posła praktyka Prokuratury Okręgowej w Sosnowcu była
przedmiotem analizy przeprowadzonej przez Prokuraturę Regionalną w Katowicach.
Potwierdziła ona występowanie sytuacji, w których osoby najbliższe zmarłemu -
zobligowane do stawiennictwa w prosektorium (chłodni) danego zakładu pogrzebowego
celem dokonania identyfikacji zwłok - mają możliwość kontaktu z pracownikami zakładu
pogrzebowego współpracującego z prokuraturą.
Sytuacja ta nie przesądza jednak o konieczności skorzystania przez osoby najbliższe
zmarłemu z usług pogrzebowych tego podmiotu. Tym niemniej, Prokurator Okręgowy
w Sosnowcu zobowiązał się do opracowania jednolitych zasad postępowania w opisanych
wyżej przypadkach. Podniósł jednocześnie, że w Prokuraturze Okręgowej w Sosnowcu
nie odnotowano żadnej skargi, w której sygnalizowano nakłanianie rodziny zmarłego do
korzystania z usług pogrzebowych podmiotu przechowującego zwłoki na zlecenie
Prokuratury Okręgowej w Sosnowcu lub podległych jej jednostek szczebla rejonowego.
Ustosunkowując się do pytania Pana Posła dotyczącego „monitorowania umów”
zawartych przez prokuratury okręgowe z zakładami pogrzebowymi w przedmiocie
transportu oraz przechowywania zwłok, uprzejmie informuję, że Prokuratura Krajowa
-- 3 of 4 --
4
nie planuje takich działań. Przeprowadzona analiza praktyki stosowanej w omawianym
zakresie przez powszechne jednostki organizacyjne prokuratury wykazała, że osoby
najbliższe są każdorazowo informowane przez prokuratorów o pełnej dowolności
w wyborze zakładu pogrzebowego, który zajmie się organizacją pochówku osoby zmarłej,
a tym samym przestrzegają zasad umożliwiających tym podmiotom gospodarczym
uczciwą konkurencję na rynku.
Natomiast Prokuratura Krajowa przekazała interpelację Pana Posła prokuratorom
regionalnym. Zainicjowano w ten sposób badanie praktyki zagadnienia pozostającego
w zainteresowaniu Pana Posła we wszystkich podległych im jednostkach organizacyjnych
prokuratury, co niewątpliwie przyczyni się do zwiększenia uwagi prokuratorów
na przejrzystość stosowanych procedur w aspekcie przestrzegania zasad uczciwej
konkurencji.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --