Interpelacja w sprawie unijnych środków na pomoc w odbudowie po powodzi
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12134
do ministra funduszy i polityki regionalnej
w sprawie unijnych środków na pomoc w odbudowie po powodzi
Zgłaszający: Paweł Jabłoński
Data wpływu: 07-09-2025
Szanowna Pani Minister,
niemal dokładnie rok temu południowa Polska została spustoszona przez powódź – której skutki były tym większe, że rząd ignorował ostrzeżenia meteorologów i hydrologów, wskazując ustami D. Tuska m.in. iż „prognozy nie są szczególnie alarmujące” – co spowodowało, że ludzie nie zdążyli należycie zabezpieczyć swojego dobytku i ograniczyć skutków zniszczeń.
Krótko po powodzi zadeklarowała Pani, że na odbudowę po tej tragedii będziemy mogli przeznaczyć 20 mld złotych z funduszy europejskich - na co zgodę wyrazić miała osobiście Ursula von der Leyen, przewodnicząca KE.
Mając to na uwadze, proszę o wskazanie:
1. Jaka suma z tych funduszy została już wydatkowana przez ostatnie 12 miesięcy - i na jakie cele?
2. Z jakich innych wydatków, które miały być pokryte z tych funduszy zrezygnowano, aby wydać te pieniądze na odbudowę po powodzi?
Z wyrazami szacunku
Paweł Jabłoński
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Jan Szyszko
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 27 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10251 znakówwww.gov.pl/web/fundusze-regiony
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
ul. Wspólna 2/4
00-926 Warszawa
Warszawa, data: 25 września 2025 r.
znak sprawy: DPI-XXIII.054.18.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 12134 Pana Posła Pawła Jabłońskiego
w sprawie unijnych środków na pomoc w odbudowie po powodzi.
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację, przedstawiam następujące informacje.
1. Jaka suma z tych funduszy została już wydatkowana przez ostatnie
12 miesięcy i na jakie cele?
Niezwłocznie po wystąpieniu powodzi w południowo-zachodniej Polsce
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej podjęło działania w celu
identyfikacji możliwości wykorzystania środków europejskich na dedykowane
obszarom dotkniętym powodzią wsparcie. W ramach programów polityki
spójności wspieramy zarówno odbudowę obszarów dotkniętych powodzią,
jak i odporność na zagrożenia na obszarze całego kraju (29 naborów na kwotę
10,1 mld zł). Na potrzeby wsparcia inwestycji na rzecz odbudowy, jaki i budowy
odporności zaplanowano wykorzystanie środków polityki spójności 2021-2027
i środków zwróconych z perspektywy 2014-2020.
Środki z nich są przeznaczone na 2 cele:
• odbudowę terenów popowodziowych (20 naborów na kwotę 3,5 mln zł,
obejmujących m.in. inwestycje w infrastrukturę wodno-kanalizacyjną, odbudowę
dróg, infrastrukturę wody do spożycia, systemy zagospodarowania wód
opadowych, Program Priorytetowy Czyste Powietrze – termomodernizacja
domów jednorodzinnych, wsparcie zniszczonej infrastruktury hydrotechnicznej
oraz wsparcia przedsiębiorców,
-- 1 of 5 --
2
• zwiększenie odporności na powódź w kraju, zwłaszcza na obszarach, które
ucierpiały (9 naborów na kwotę 6,6 mld zł).
Są to środki pochodzące z następujących programów:
• Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko,
• Fundusze Europejskie dla Rozwoju Cyfrowego,
• programy regionalne,
• program współpracy transgranicznej Interreg Czechy-Polska 2021-2027.
• środki z Re-use (zasoby zwrócone Program Operacyjny Inteligentny
Rozwój 2014-2020).
Do 15.09.2025 r. ze środków Polityki Spójności na odbudowę po powodzi
w 4 województwach wypłacono beneficjentom/ostatecznym odbiorcom
wsparcia łącznie prawie 87 mln zł.
Przekazuję również zbiorczą informację na temat naborów zakończonych,
w trakcie realizacji oraz planowanych związanych z usuwaniem skutków powodzi
i budowy odporności (Biuletyn_ NABORY ZWIĄZANE Z USUWANIEM SKUTKÓW
POWODZI I BUDOWY ODPORNOŚCI). W dokumencie znajdują się szczegóły
każdego naboru, m.in.: dla kogo jest przeznaczony i na jakie działania oraz jaka
jest kwota wsparcia unijnego i z jakiego źródła. Na stronach poszczególnych
instytucji realizujących nabory wniosków o dofinansowanie można znaleźć
informacje na temat postępu w realizacji poszczególnych naborów, w tym
na temat projektów wybranych do wsparcia.
2. Z jakich innych wydatków, które miały być pokryte z tych funduszy
zrezygnowano, aby wydać te pieniądze na odbudowę po powodzi?
By móc wykorzystywać fundusze europejskie na potrzeby odbudowy po powodzi
konieczne było wskazanie właściwych programów polityki spójności Unii
Europejskiej, tj. takich programów, które finansują infrastrukturę, która została
zniszczona i które posiadają jeszcze niewydane środki. Następnie trzeba było
określić konieczne do wprowadzenia zmiany w tych programach, które usuną
istniejące w nich ograniczenia (zakres, warunki, odbiorcy wsparcia), by można
było jak najszybciej i jak najszerzej wykorzystać dostępne w nich fundusze.
• tzw. „Szybka zmiana” programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę,
Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS).
W związku z tym, że w czwartym kwartale ubiegłego roku brakowało
odpowiedniej legislacji na poziomie UE, dotyczącej wykorzystania środków
unijnych związanych z usuwaniem skutków powodzi, strona polska w oparciu
o istniejące przepisy natychmiast przeprowadziła tzw. „szybką” zmianę programu
FEnIKS. Modyfikacja ta dotyczyła tylko takich elementów, które uelastyczniły
wymagania wobec beneficjentów obecnego zakresu wsparcia, a także zwiększyły
liczbę podmiotów uprawnionych do aplikowania o środki.
-- 2 of 5 --
3
Zakres zmian obejmował m.in.:
w zakresie infrastruktury energetycznej – zniesienie wymogu stosowania
minimum 3 funkcjonalności sieci inteligentnej (tzw. smart grid)
przyczyniających się do rozwoju Odnawialnych źródeł energii (OZE) dla
inwestycji na obszarach dotkniętych powodzią;
w zakresie infrastruktury wodno-kanalizacyjnej – dopuszczenie wsparcia
inwestycji w aglomeracjach od 2 tys. Równoważnej Liczby Mieszkańców
(RLM) w FEnIKS;
w zakresie wody do spożycia – uelastycznienie wsparcia dla obszarów
popowodziowych poprzez zmianę zapisów w linii demarkacyjnej
pomiędzy poziomem krajowym a regionalnym w ramach polityki
spójności;
realokację środków w wysokości 120 mln EUR z obszaru inteligentnych
systemów energetycznych do obszaru infrastruktury na rzecz wody
do spożycia.
Po podjęciu uchwały przez Radę Ministrów, projekt zmienionego programu
został przesłany w trybie pilnym do Komisji Europejskiej w celu rozpoczęcia
negocjacji i wydania decyzji zatwierdzającej tę zmianę.
W dniu 10 stycznia 2025 r. Komisja Europejska wydała decyzję zatwierdzającą
„szybką” zmianę programu FEnIKS.
• Zmiany programu FEnIKS oraz programów regionalnych w oparciu
o unijne rozporządzenie RESTORE.
W oparciu o wypracowane na poziomie UE na początku br. przepisy
rozporządzenia – RESTORE w ramach przeglądu śródokresowego programów,
przygotowano propozycje zmian w programie FEnIKS oraz w programach
regionalnych. Zmiany te umożliwiły szersze i na korzystniejszych dla
beneficjentów warunkach wykorzystanie środków polityki spójności
na odbudowę po powodzi.
W przypadku programu FEnIKS wyodrębniono dwa nowe priorytety wynikające
z rozporządzenia RESTORE i przesunięto do nich środki dedykowane odbudowie
po powodzi, o których mowa wyżej, tj. środków na infrastrukturę wodno-
kanalizacyjną, wodę do spożycia oraz odbudowę uszkodzonej lub zniszczonej
infrastruktury w zakresie budynków użyteczności publicznej. Zamiana programu
FEnIKS została pozytywnie zaopiniowana przez Komitet Monitorujący FEnIKS
w dniu 27 stycznia 2025 r.
Zmodyfikowany program przyjęto decyzją Komisji Europejskiej nr C(2025) 3620
dnia 28 maja 2025 r.
Uruchomienie naborów w FEnIKS wynikające z ww. zmiany rozpoczęło się
23 czerwca 2025 r. Nabory wniosków będą realizowane do 31.12.2025 r.
Ponad nabory, których uruchomienie warunkowane jest zmianami programów
prowadzone są również takie, dla których obecne zasady finansowania dają
-- 3 of 5 --
4
możliwości wsparcia inwestycji w zakresie odbudowy i budowy odporności przed
przyszłymi zagrożeniami.
W przypadku programów regionalnych Instytucje Zarządzające w ramach
przeglądu śródokresowego przygotowały propozycję zmiany programów
polegającą na utworzeniu w programie priorytetu na rzecz odbudowy
po powodzi i odporności (RESTORE), do którego zostały alokowane zarówno
wolne środki EFRR, jak i EFS+. Zmienione programy, po otrzymaniu pozytywnej
opinii MFiPR, zostały wysłane do Komisji Europejskiej w marcu 2025 r. Zmienione
programy regionalne zostały przyjęte decyzjami wykonawczymi Komisji dnia
28 maja 2025 r.
W przypadku województwa dolnośląskiego na priorytet RESTORE przesunięta
została kwota 82,4 mln euro (61,3 mln euro EFRR oraz 21,1 mln euro EFS+).
W ramach osi powodziowej finansowane są inwestycje dotyczące infrastruktury
transportowej (budowa, przebudowa, remont i/lub modernizacja dróg
wojewódzkich oraz dróg powiatowych oraz inwestycje w infrastrukturę
punktową np. mosty, przepusty, przystanki, zatoki) - 72,4 mln euro oraz
inwestycje w infrastrukturę służb ratowniczych w zakresie doposażenia w sprzęt
oraz infrastrukturę budynkową, a także szkolenia dla służb ratowniczych – 10 mln
euro. Pierwszy nabór z budżetem ponad 282 mln zł dotyczący odbudowy kilku
odcinków dróg wojewódzkich został przeprowadzony w lipcu/sierpniu 2025 r.
Trwa ocena złożonych wniosków o dofinansowanie (łączna kwota wkładu UE
to 169,5 mln zł).
W przypadku województwa lubuskiego na priorytet RESTORE przesunięta została
kwota 19,5 mln euro (15,3 mln euro EFRR oraz 4,2 mln euro EFS+). W ramach osi
powodziowej finansowane są inwestycje dotyczące odbudowy oraz modernizacji
zniszczonej w wyniku powodzi infrastruktury, w szczególności infrastruktury
drogowo-mostowej, dróg i szlaków rowerowych oraz ścieżek rowerowo-pieszych.
W przypadku województwa opolskiego na priorytet RESTORE przesunięta została
kwota 77,8 mln euro (w tym 45,2 mln EFRR oraz 32,6 mln EFS+). W ramach osi
powodziowej finansowane są inwestycje dotyczące budowy, przebudowy,
modernizacji dróg wojewódzkich wraz z infrastrukturą towarzyszącą (w tym
mostów i przepustów) oraz dróg lokalnych prowadzących do obiektów
świadczących usługi społeczne – 48,8 mln euro, inwestycje w infrastrukturę,
wozy i sprzęt Ochotniczej Straży Pożarnej i Państwowej Straży Pożarnej – 10 mln
euro, inwestycje w infrastrukturę społeczno-publiczną będącą w zasobach
jednostek samorządu terytorialnego w zakresie budowy, odbudowy, remontu,
przebudowy budynków oraz zakupu sprzętu i wyposażenia (np. urzędy, żłobki,
przedszkola, placówki edukacyjne, Ośrodki Pomocy Społecznej, domy kultury,
biblioteki, świetlice) – 19 mln euro. Obecnie trwają nabory we wszystkich
planowanych obszarach.
W przypadku województwa śląskiego na priorytet RESTORE przesunięta została
kwota 115 mln euro (w tym 74,9 mln euro EFRR oraz 40,1 mln euro EFS+).
W ramach osi powodziowej finansowane są inwestycje w budowę, przebudowę
-- 4 of 5 --
5
i remont dróg lokalnych zniszczonych w wyniku powodzi (w tym inwestycje
punktowe np. mosty, przepusty, obiekty inżynierskie) – 58 mln euro,
w odbudowę zniszczonej w wyniku powodzi infrastruktury hydrotechnicznej
(przeciwpowodziowej) – 42 mln euro, na inwestycje dla służb ratowniczych
w zakresie doposażenia w sprzęt oraz infrastrukturę budynkową, a także
szkolenia dla służb ratowniczych – 15 mln euro.
Wsparcie w ramach osi RESTORE dedykowane jest wyłącznie dla obszarów
objętych powodzią z września 2024 roku.
Z poważaniem
z up. Ministra
Jan Szyszko
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Załącznik:
Biuletyn powodziowy Nabory związane z usuwaniem skutków powodzi i budowy
odporności 2024/2025 r.
-- 5 of 5 --