Odpowiedź na interpelację w sprawie zasad przyznawania nagrody jubileuszowej dla nauczycieli z 45-letnim stażem pracy Odpowiedź na interpelację nr 12125 w sprawie zasad przyznawania nagrody jubileuszowej dla nauczycieli z 45-letnim stażem pracy Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 29-09-2025 Szanowny Panie Marszałku, składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłów na Sejm RP: Pana Przemysława Drabka, Pana Andrzeja Śliwki, Pana Sebastiana Łukaszewicza, Pana Dariusza Stefaniuka oraz Pana Michała Moskala w sprawie zasad przyznawania nagrody jubileuszowej dla nauczycieli z 45-letnim stażem pracy. Szanowni Panowie Posłowie, mając na względzie konieczność wzmocnienia ekonomicznego nauczycieli, ustawą z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1160) wprowadzono szereg korzystnych dla nauczycieli zmian, w tym m.in. zrównujących uprawniania nauczycieli w zakresie niektórych świadczeń z uprawnieniami pracowników samorządowych. Ustawa ta przewiduje w szczególności rozszerzenie uprawnień nauczycieli w zakresie nagrody jubileuszowej – wysokość nagrody za 40 lat pracy podwyższa się z 250 % do 300 % wynagrodzenia miesięcznego. Ponadto wprowadza się nagrodę jubileuszową dla nauczycieli za 45 lat pracy w wysokości 400 % wynagrodzenia miesięcznego. Zgodnie z art. 11 ww. ustawy, przepis przewidujący nagrodę jubileuszową za 40 lat pracy w wysokości 300 % wynagrodzenia miesięcznego, ma zastosowanie do nauczycieli, którym okres 40 lat pracy upłynie po dniu 31 grudnia 2025 r., zaś przepis wprowadzający prawo do nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy w wysokości 400 % wynagrodzenia miesięcznego ma zastosowanie do nauczycieli, którym okres 45 lat pracy upłynie po dniu 31 grudnia 2025 r. Jednocześnie należy wyjaśnić, że przepis prawa przyznający pracownikom nowe uprawnienie nie działa wstecz, chyba że ustawodawca w przepisie przejściowym wyraźnie przyzna takie prawo z mocą wsteczną. Oznacza to, że nowe świadczenie przysługuje wyłącznie w odniesieniu do zdarzeń przyszłych, a nie do sytuacji, które wystąpiły przed wejściem w życie ustawy. W przeciwnym razie doszłoby do naruszenia zasady pewności i stabilności prawa. Dlatego wprowadzanie nowych uprawnień z mocą wsteczną nie jest częstą praktyką. Należy przypomnieć, że na mocy ustawy z dnia 14 czerwca 1996 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela (Dz. U. poz. 396), z dniem 1 stycznia 1997 r. nauczyciele uzyskali nowe prawo do nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy, przy czym przepisy tej ustawy nie przewidywały przepisów przejściowych w tym zakresie. Oznacza to, że prawa do nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy nie nabyli wówczas nauczyciele, którzy osiągnęli 40 lat pracy przed dniem 1 stycznia 1997 r. Podobne rozwiązanie stosowane było również w przypadku innych grup zawodowych. Z dniem 29 kwietnia 2023 r. prawo do nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy zyskali pracownicy niepedagogiczni zatrudnieni w szkołach prowadzonych przez organy administracji rządowej. Uprawnienie to wprowadzone zostało rozporządzeniem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 5 kwietnia 2023 r., zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników niebędących nauczycielami, zatrudnionych w szkołach i placówkach oświatowych prowadzonych przez organy administracji rządowej oraz w niektórych innych jednostkach organizacyjnych (Dz. U. poz. 705). W nowelizacji tej nie przewidziano przepisów przejściowych, co oznacza, że nowy przepis miał zastosowanie dopiero od dnia jego wejścia w życie. Tym samym, aby otrzymać nagrodę za 45 lat pracy, pracownik niepedagogiczny zatrudniony w szkole prowadzonej przez organy administracji rządowej musiał osiągnąć taki staż pracy w dniu 29 kwietnia 2023 r. albo później. Zgłaszane w interpelacji wątpliwości dotyczące rzekomego naruszenia zasad sprawiedliwości i równego traktowania pracowników nie znajdują uzasadnienia w świetle obowiązujących standardów stanowienia prawa. Podkreślić należy, że wprowadzenie nowego uprawnienia w postaci nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy stanowi wyraz swobody ustawodawcy w zakresie kształtowania polityki społecznej i wynagrodzeniowej państwa. Każde świadczenie tego rodzaju funkcjonuje od daty określonej w ustawie i znajduje zastosowanie wyłącznie do zdarzeń przyszłych. Oznacza to, że osoby, które osiągnęły wymagany staż pracy przed dniem wejścia w życie nowelizacji, nie zostały pozbawione praw już nabytych, lecz nie zostały objęte nowym uprawnieniem, którego w systemie prawnym dotychczas nie przewidziano. Zastosowane kryterium daty granicznej ma charakter obiektywny, jasny i jednolity dla wszystkich adresatów normy. Tego rodzaju rozwiązanie jest typowe dla legislacji w zakresie świadczeń pracowniczych i emerytalnych, ponieważ pozwala na zachowanie przejrzystości prawa oraz zapewnia stabilność finansów publicznych. Należy także podkreślić, że różnicowanie sytuacji prawnej nauczycieli na podstawie daty osiągnięcia wymaganego stażu pracy nie stanowi dyskryminacji. Wszyscy nauczyciele, którzy znajdą się w tożsamej sytuacji faktycznej – tj. osiągną 45-letni staż pracy od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej – będą traktowani w sposób identyczny. Zróżnicowanie dotyczy jedynie momentu nabycia prawa, co jest naturalną i akceptowaną konsekwencją zmian legislacyjnych. W świetle powyższego przyjęte rozwiązanie odpowiada zasadzie równego traktowania oraz zasadzie sprawiedliwości społecznej. Jest ono proporcjonalne względem celu regulacji, jakim jest stopniowe i odpowiedzialne rozszerzanie uprawnień nauczycieli, z poszanowaniem możliwości finansowych państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Jednocześnie uprzejmie wyjaśniam, że, przygotowując propozycję zmiany w zakresie nagrody jubileuszowej dla nauczycieli, Ministerstwo Edukacji Narodowej analizowało skutki finansowe ewentualnego przyznania prawa do nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy wstecz nauczycielom, którym 45 lat pracy upłynęło lub upłynie przed dniem wejścia w życie tego przepisu. Ze względu na uwarunkowania budżetowe nie było jednak możliwe zagwarantowanie jednostkom samorządu terytorialnego od dnia 1 stycznia 2026 r. środków niezbędnych do sfinansowania takiej zmiany. Należy zauważyć, że zawarte w ustawie z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw rozwiązania polegające na podwyższeniu wysokości nagrody za 40 lat pracy z 250% do 300% wynagrodzenia miesięcznego oraz wprowadzeniu nagrody jubileuszowej dla nauczycieli za 45 lat pracy w wysokości 400% wynagrodzenia miesięcznego, powodują istotne skutki finansowe. Ponadto przyznanie prawa do nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy wstecz mogłoby spotkać się z zarzutem nierównego traktowania w stosunku do nauczycieli, którzy otrzymali lub otrzymają do dnia 31 grudnia 2025 r. nagrodę jubileuszową za 40 lat pracy w wysokości 250 % wynagrodzenia miesięcznego. Nauczyciele ci mogliby podnosić, że oni również powinni otrzymać wyrównanie stanowiące różnicę pomiędzy wysokością tej nagrody obowiązującą od dnia 1 stycznia 2026 r. a wysokością otrzymanej nagrody. Jest to liczna grupa nauczycieli. Wypłaty nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy mogliby również oczekiwać nauczyciele, którzy nie pozostają już w zatrudnieniu w jednostkach systemu oświaty, ale którym 45 lat pracy upłynęło, kiedy pozostawali w zatrudnieniu w tych jednostkach. Należy wyjaśnić, że brak objęcia prawem do nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy zdarzeń, które nastąpiły przed planowaną datą wejścia w życie przepisu, tj. przypadków osiągnięcia 45-letniego stażu pracy przez nauczyciela przed dniem 1 stycznia 2026 r., nie stanowi nierównego traktowania. W momencie powstania tych zdarzeń obowiązujące przepisy nie przewidywały żadnych skutków prawnych, a ustawodawca nie ma obowiązku nadawania im mocy wstecznej. Mając powyższe na uwadze, podjęto decyzję o przyznaniu prawa do nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy nauczycielom, którzy spełnią warunki uprawniające do tej nagrody począwszy od dnia wejścia w życie tego przepisu. Z przedstawionych powyżej względów nie planuje się nowelizacji ustawy – Karta Nauczyciela, która przyznałaby nauczycielom prawo do nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy wstecz. Niemniej, należy zauważyć, że ustawa z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw zawiera również szereg innych korzystnych rozwiązań dla nauczycieli, w szczególności dla nauczycieli legitymujących się długim stażem pracy. Z uwagi na dostrzeżoną przez rząd potrzebę zapewnienia nauczycielom przechodzącym na emeryturę lepszego wsparcia finansowego, w ustawie zaproponowano zmiany istotnie zwiększające wysokość odpraw emerytalnych dla nauczycieli. Zgodnie z brzmieniem art. 87 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela, nadanym ustawą z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw, w związku z przejściem na emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne nauczycielowi będzie przysługiwała jednorazowa odprawa w wysokości: 1) po 10 latach pracy – dwumiesięcznego wynagrodzenia; 2) po 15 latach pracy – trzymiesięcznego wynagrodzenia; 3) po 20 latach pracy – sześciomiesięcznego wynagrodzenia. Zmiany w zakresie odpraw dla nauczycieli wejdą w życie z dniem 1 stycznia 2026 r. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu