Interpelacja nr 12107
Interpelacja w sprawie wydatków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na nowe upamiętnienia od 13 grudnia 2023 r. do końca obecnej kadencji Sejmu
Zgłaszający:
•
Adresat:
Obrona i Bezpieczeństwo (29%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wydatków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na nowe upamiętnienia od 13 grudnia 2023 r. do końca obecnej kadencji Sejmu
Interpelacja nr 12107
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie wydatków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na nowe upamiętnienia od 13 grudnia 2023 r. do końca obecnej kadencji Sejmu
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Piotr Gliński, Bronisław Foltyn
Data wpływu: 04-09-2025
Po 13 grudnia 2023 r. resort kultury ogłaszał kolejne edycje programów dotacyjnych dotyczących miejsc pamięci. Z informacji publicznych wynika m.in., że w 2024 r. w programie „Miejsca pamięci i trwałe upamiętnienia w kraju” przyznano prawie 5,1 mln zł na 39 zadań, a w programie „Groby i cmentarze wojenne w kraju” ponad 5 mln zł na 40 zadań. W 2025 r. - wg komunikatów resortu - dofinansowano 50 projektów w ramach „Miejsc pamięci i trwałych upamiętnień w kraju” na prawie 6 mln zł, 65 projektów w programie „Groby i cmentarze wojenne w kraju” na prawie 6 mln zł oraz 18 projektów w programie „Miejsca pamięci narodowej za granicą” na ponad 3,8 mln zł.
Równolegle resort publikuje karty projektów (XLS/PDF) z wykazami beneficjentów, co potwierdza, że istotna część środków dotyczy tworzenia nowych materialnych upamiętnień (pomniki, tablice, kamienie pamięci, izby pamięci, elementy wystaw stałych) oraz działań towarzyszących służących ich powstaniu. Wykaz materiałów dla naborów 2024 i 2025 jest dostępny na stronach MKiDN.
Zważywszy na znaczenie polityki pamięci oraz potrzebę pełnej przejrzystości wydatków publicznych, proszę o przekazanie kompleksowej informacji, obejmującej stan po 13 grudnia 2023 r. oraz prognozy i plany do końca obecnej kadencji Sejmu (2023–2027).
Uzasadnienie
Oficjalne komunikaty MKiDN z 26 lutego 2024 r. i 5 marca 2024 r. wskazują odpowiednio: „prawie 5,1 mln zł - 39 zadań” (program „Miejsca pamięci i trwałe upamiętnienia w kraju”) oraz „ponad 5 mln zł - 40 zadań” (program „Groby i cmentarze wojenne w kraju”). Publikacje zawierają także pliki XLS/PDF z listami projektów.
W 2025 r. MKiDN ogłosił wyniki: „50 projektów - prawie 6 mln zł” (Miejsca pamięci - kraj), „65 projektów - prawie 6 mln zł” (Groby i cmentarze - kraj) oraz „18 projektów - ponad 3,8 mln zł” (Miejsca pamięci narodowej za granicą). Komunikaty precyzują również wykorzystanie rezerwy ministra.
Na stronach programowych MKiDN dostępne są regulaminy i „karty publikacji” umożliwiające ustalenie zakresu rzeczowego i finansowego każdego zadania (miejsce realizacji, beneficjent/podmiot realizujący, kwota dotacji, tryb, okres realizacji).
W świetle powyższego zasadne jest pozyskanie pełnej, jednolitej ewidencji wszystkich nowych upamiętnień finansowanych ze środków MKiDN oraz jednostek podległych i nadzorowanych, z wyszczególnieniem projektów już zrealizowanych, w toku i planowanych do końca kadencji.
Pytania do Pani Minister (proszę o odpowiedzi w formie tabelarycznej oraz elektronicznie w formacie XLSX/CSV)
Ile łącznie środków MKiDN (z rozbiciem na lata 2023 - od 13 grudnia, 2024, 2025, 2026-2027 plan) przeznaczono i planuje się przeznaczyć na nowe materialne upamiętnienia (pomniki, tablice, kamienie pamięci, izby pamięci, elementy wystaw stałych, murale pamięci itp.)?
Proszę o wykaz wszystkich projektów w kraju, które po 13 grudnia 2023 r. otrzymały dofinansowanie na utworzenie nowego upamiętnienia, z podaniem: nazwy projektu, lokalizacji (gmina/powiat/województwo), opisu upamiętnienia, kwoty dotacji MKiDN, całkowitego budżetu, podmiotu realizującego/beneficjenta, trybu (konkursowy/pozakonkursowy/rezerwa ministra), daty i numeru umowy oraz statusu realizacji (zakończony/w toku/planowany).
Analogicznie jak w pkt 2 - proszę o wykaz wszystkich projektów za granicą (program „Miejsca pamięci narodowej za granicą” oraz inne instrumenty podległe/nadzorowane przez MKiDN), dotyczących nowych upamiętnień, z pełnymi danymi finansowymi i rzeczowymi.
Ile środków z rezerwy ministra i w jakich projektach przeznaczono po 13 grudnia 2023 r. na nowe upamiętnienia? Proszę o listę z odniesieniem do decyzji i dat.
W ilu przypadkach nowe upamiętnienia były realizowane przez jednostki samorządu terytorialnego, a w ilu przez organizacje pozarządowe, instytucje kultury, kościoły i związki wyznaniowe lub inne podmioty? Proszę o podanie liczby i wartości dotacji w każdej kategorii.
Proszę wskazać, które z finansowanych po 13 grudnia 2023 r. nowych upamiętnień dotyczą upamiętnień: a) ofiar wojen i represji, b) bohaterów narodowych, c) polskich osiągnięć cywilizacyjnych/kulturowych, d) wydarzeń lokalnych - wraz z liczebnością i łącznym wolumenem finansowania.
Czy w latach 2023-2025 (oraz plan 2026-2027) MKiDN prowadził/przewiduje projekty wieloletnie skutkujące utworzeniem nowych upamiętnień (w kraju/za granicą)? Jeśli tak, proszę o listę wraz z harmonogramem i kwotami na każdy rok.
Proszę o podanie kryteriów oceny i punktacji w ostatnich naborach, które przesądzały o finansowaniu nowych upamiętnień (w odróżnieniu od renowacji istniejących miejsc) - wraz z informacją, ilu wnioskodawców spełniło minimalne progi punktowe.
W ilu przypadkach nowe upamiętnienia wymagały uzgodnień konserwatorskich/zgód wynikających z przepisów o ochronie zabytków lub innych aktów prawnych, a także uzgodnień z administracją cmentarną/wojskową? Proszę o zestawienie i krótką charakterystykę procedur.
Proszę o przedstawienie prognozy finansowej na lata 2026-2027 (do końca kadencji) dotyczącej nowych upamiętnień, z podziałem na programy, województwa oraz kategorię upamiętnień - wraz z informacją, czy planuje się zwiększenie bądź zmniejszenie budżetów oraz jakie są ku temu przesłanki.
Czy po 13 grudnia 2023 r. finansowano lub planuje się finansowanie nowych upamiętnień w trybie pozakonkursowym (np. decyzje ministra, odrębne porozumienia)? Jeśli tak, proszę o pełny wykaz wraz z uzasadnieniem wyboru trybu.
Proszę o informację, czy MKiDN monitoruje trwałość rezultatów nowych upamiętnień (np. obowiązki utrzymania przez beneficjenta przez min. 5 lat, standardy opieki) oraz czy przeprowadzono kontrole na miejscu - jeżeli tak, proszę o liczbę i wyniki.
Oczekiwana forma odpowiedzi
Jednolita tabelaryczna baza danych (XLSX/CSV) oraz opisowa nota uzupełniająca.
W tabeli proszę zamieścić co najmniej kolumny: Nazwa projektu; Lokalizacja; Charakter upamiętnienia; Podmiot realizujący/beneficjent; Źródło finansowania (program/rezerwa); Kwota dotacji MKiDN; Całkowity budżet; Data i numer umowy; Status; Okres realizacji; Wkład własny; Tryb (konkurs/pozakonkurs).
Osobne arkusze: kraj, zagranica, rezerwa Ministra, projekty wieloletnie oraz plany 2026–2027.
Uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na piśmie w ustawowym terminie.
Interpelacja nr 12107
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie wydatków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na nowe upamiętnienia od 13 grudnia 2023 r. do końca obecnej kadencji Sejmu
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Piotr Gliński, Bronisław Foltyn
Data wpływu: 04-09-2025
Po 13 grudnia 2023 r. resort kultury ogłaszał kolejne edycje programów dotacyjnych dotyczących miejsc pamięci. Z informacji publicznych wynika m.in., że w 2024 r. w programie „Miejsca pamięci i trwałe upamiętnienia w kraju” przyznano prawie 5,1 mln zł na 39 zadań, a w programie „Groby i cmentarze wojenne w kraju” ponad 5 mln zł na 40 zadań. W 2025 r. - wg komunikatów resortu - dofinansowano 50 projektów w ramach „Miejsc pamięci i trwałych upamiętnień w kraju” na prawie 6 mln zł, 65 projektów w programie „Groby i cmentarze wojenne w kraju” na prawie 6 mln zł oraz 18 projektów w programie „Miejsca pamięci narodowej za granicą” na ponad 3,8 mln zł.
Równolegle resort publikuje karty projektów (XLS/PDF) z wykazami beneficjentów, co potwierdza, że istotna część środków dotyczy tworzenia nowych materialnych upamiętnień (pomniki, tablice, kamienie pamięci, izby pamięci, elementy wystaw stałych) oraz działań towarzyszących służących ich powstaniu. Wykaz materiałów dla naborów 2024 i 2025 jest dostępny na stronach MKiDN.
Zważywszy na znaczenie polityki pamięci oraz potrzebę pełnej przejrzystości wydatków publicznych, proszę o przekazanie kompleksowej informacji, obejmującej stan po 13 grudnia 2023 r. oraz prognozy i plany do końca obecnej kadencji Sejmu (2023–2027).
Uzasadnienie
Oficjalne komunikaty MKiDN z 26 lutego 2024 r. i 5 marca 2024 r. wskazują odpowiednio: „prawie 5,1 mln zł - 39 zadań” (program „Miejsca pamięci i trwałe upamiętnienia w kraju”) oraz „ponad 5 mln zł - 40 zadań” (program „Groby i cmentarze wojenne w kraju”). Publikacje zawierają także pliki XLS/PDF z listami projektów.
W 2025 r. MKiDN ogłosił wyniki: „50 projektów - prawie 6 mln zł” (Miejsca pamięci - kraj), „65 projektów - prawie 6 mln zł” (Groby i cmentarze - kraj) oraz „18 projektów - ponad 3,8 mln zł” (Miejsca pamięci narodowej za granicą). Komunikaty precyzują również wykorzystanie rezerwy ministra.
Na stronach programowych MKiDN dostępne są regulaminy i „karty publikacji” umożliwiające ustalenie zakresu rzeczowego i finansowego każdego zadania (miejsce realizacji, beneficjent/podmiot realizujący, kwota dotacji, tryb, okres realizacji).
W świetle powyższego zasadne jest pozyskanie pełnej, jednolitej ewidencji wszystkich nowych upamiętnień finansowanych ze środków MKiDN oraz jednostek podległych i nadzorowanych, z wyszczególnieniem projektów już zrealizowanych, w toku i planowanych do końca kadencji.
Pytania do Pani Minister (proszę o odpowiedzi w formie tabelarycznej oraz elektronicznie w formacie XLSX/CSV)
Ile łącznie środków MKiDN (z rozbiciem na lata 2023 - od 13 grudnia, 2024, 2025, 2026-2027 plan) przeznaczono i planuje się przeznaczyć na nowe materialne upamiętnienia (pomniki, tablice, kamienie pamięci, izby pamięci, elementy wystaw stałych, murale pamięci itp.)?
Proszę o wykaz wszystkich projektów w kraju, które po 13 grudnia 2023 r. otrzymały dofinansowanie na utworzenie nowego upamiętnienia, z podaniem: nazwy projektu, lokalizacji (gmina/powiat/województwo), opisu upamiętnienia, kwoty dotacji MKiDN, całkowitego budżetu, podmiotu realizującego/beneficjenta, trybu (konkursowy/pozakonkursowy/rezerwa ministra), daty i numeru umowy oraz statusu realizacji (zakończony/w toku/planowany).
Analogicznie jak w pkt 2 - proszę o wykaz wszystkich projektów za granicą (program „Miejsca pamięci narodowej za granicą” oraz inne instrumenty podległe/nadzorowane przez MKiDN), dotyczących nowych upamiętnień, z pełnymi danymi finansowymi i rzeczowymi.
Ile środków z rezerwy ministra i w jakich projektach przeznaczono po 13 grudnia 2023 r. na nowe upamiętnienia? Proszę o listę z odniesieniem do decyzji i dat.
W ilu przypadkach nowe upamiętnienia były realizowane przez jednostki samorządu terytorialnego, a w ilu przez organizacje pozarządowe, instytucje kultury, kościoły i związki wyznaniowe lub inne podmioty? Proszę o podanie liczby i wartości dotacji w każdej kategorii.
Proszę wskazać, które z finansowanych po 13 grudnia 2023 r. nowych upamiętnień dotyczą upamiętnień: a) ofiar wojen i represji, b) bohaterów narodowych, c) polskich osiągnięć cywilizacyjnych/kulturowych, d) wydarzeń lokalnych - wraz z liczebnością i łącznym wolumenem finansowania.
Czy w latach 2023-2025 (oraz plan 2026-2027) MKiDN prowadził/przewiduje projekty wieloletnie skutkujące utworzeniem nowych upamiętnień (w kraju/za granicą)? Jeśli tak, proszę o listę wraz z harmonogramem i kwotami na każdy rok.
Proszę o podanie kryteriów oceny i punktacji w ostatnich naborach, które przesądzały o finansowaniu nowych upamiętnień (w odróżnieniu od renowacji istniejących miejsc) - wraz z informacją, ilu wnioskodawców spełniło minimalne progi punktowe.
W ilu przypadkach nowe upamiętnienia wymagały uzgodnień konserwatorskich/zgód wynikających z przepisów o ochronie zabytków lub innych aktów prawnych, a także uzgodnień z administracją cmentarną/wojskową? Proszę o zestawienie i krótką charakterystykę procedur.
Proszę o przedstawienie prognozy finansowej na lata 2026-2027 (do końca kadencji) dotyczącej nowych upamiętnień, z podziałem na programy, województwa oraz kategorię upamiętnień - wraz z informacją, czy planuje się zwiększenie bądź zmniejszenie budżetów oraz jakie są ku temu przesłanki.
Czy po 13 grudnia 2023 r. finansowano lub planuje się finansowanie nowych upamiętnień w trybie pozakonkursowym (np. decyzje ministra, odrębne porozumienia)? Jeśli tak, proszę o pełny wykaz wraz z uzasadnieniem wyboru trybu.
Proszę o informację, czy MKiDN monitoruje trwałość rezultatów nowych upamiętnień (np. obowiązki utrzymania przez beneficjenta przez min. 5 lat, standardy opieki) oraz czy przeprowadzono kontrole na miejscu - jeżeli tak, proszę o liczbę i wyniki.
Oczekiwana forma odpowiedzi
Jednolita tabelaryczna baza danych (XLSX/CSV) oraz opisowa nota uzupełniająca.
W tabeli proszę zamieścić co najmniej kolumny: Nazwa projektu; Lokalizacja; Charakter upamiętnienia; Podmiot realizujący/beneficjent; Źródło finansowania (program/rezerwa); Kwota dotacji MKiDN; Całkowity budżet; Data i numer umowy; Status; Okres realizacji; Wkład własny; Tryb (konkurs/pozakonkurs).
Osobne arkusze: kraj, zagranica, rezerwa Ministra, projekty wieloletnie oraz plany 2026–2027.
Uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na piśmie w ustawowym terminie.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.9 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9718 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 12107 posłów Dariusza Mateckiego, Piotra Glińskiego
i Bronisława Foltyna z 8 września 2025 roku w sprawie wydatków Ministerstwa Kultury
i Dziedzictwa Narodowego na nowe upamiętnienia od 13 grudnia 2023 r. do końca obecnej
kadencji Sejmu, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad1.
Środki przeznaczone przez MKiDN na nowe materialne upamiętnienia:
2023 r. (od 13 grudnia) – 0 zł,
2024 r.- 2 059 914,00 zł,
2025 r.- 3 548 634,00 zł,
2026-2027 - MKiDN planuje przeznaczyć na nowe upamiętnienia 1 015 000,00 zł (tryb
pozakonkursowy).
W przypadku Programów Ministra, realizowanych w trybie konkursowym, zapewniającym
przejrzystość wydatków publicznych, planowane budżety oraz wyniki publikowane będą na
stronie ministerstwa.
Ad 2.
Zestawienie w formie tabelarycznej projektów realizowanych w kraju, które po 13 grudnia
2023 r. otrzymały dofinansowanie na utworzenie nowego upamiętnienia, przedstawia
załącznik nr 1.
Ad 3.
Zestawienie w formie tabelarycznej projektów realizowanych za granicą, które po 13
grudnia 2023 r. otrzymały dofinansowanie na utworzenie nowego upamiętnienia,
przedstawia załącznik nr 2.
Ad 4.
Zestawienie w formie tabelarycznej projektów, które po 13 grudnia 2023 r. otrzymały
dofinansowanie z rezerwy Ministra na utworzenie nowego upamiętnienia, przedstawia
załącznik nr 3.
Ad 5.
Nowe upamiętnienia były realizowane przez następujące podmioty:
-- 1 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
l.p. Podmiot Liczba upamiętnień Wysokość dotacji
1. organizacje pozarządowe 22 4 232 713,00 zł (w tym
projekty wieloletnie)
2. jednostki samorządu
terytorialnego
8 763 600,00 zł
3. instytucje kultury 8 441 235,00 zł
4. inne podmioty (np. placówki
dyplomatyczne)
4 171 000,00 zł
Ad 6.
Nowe upamiętnienia sfinansowane po 13 grudnia 2023 r. w podziale na kategorie:
l.p. Upamiętnienie Liczba upamiętnień Wysokość dotacji
1. upamiętnienia ofiar wojen i represji 28 4 832 862,00 zł
2. upamiętnienia bohaterów narodowych 6 351 185,00 zł
3. wydarzeń lokalnych 3 306 100,00 zł
4. upamiętnienia polskich osiągnięć
cywilizacyjnych/kulturowych
5 118 401,00 zł
Zaproponowane kategorie są zbiorami łącznymi. Powyżej podano statystykę umożliwiającą
jak najpełniejsze uwzględnienie charakterystyki zapytania.
Ad 7.
W latach 2024-2025 realizowane są 3 projekty dwuletnie z programu ministra „Miejsca
pamięci narodowej za granicą” (załącznik nr 6):
1) Niemcy – Güterfelde – Rewaloryzacja grobów więźniów KL na cmentarzu Waldfriedhof
w Güterfelde i stworzenie imiennego upamiętnienia Polaków.
Harmonogram w 2024 r.: przeprowadzenie kwerend w celu weryfikacji nazwisk,
przygotowanie projektu upamiętnienia i dokumentacji technicznej, wykonanie
upamiętnienia; koszt w 2024 r. – 182 295,00 zł.
Harmonogram w 2025 r.: montaż upamiętnienia, projekt-wykonanie-montaż tablic
informacyjnych oraz rewaloryzacja kwatery grobowej, organizacja uroczystości
odsłonięcia upamiętnienia; koszt w 2025 r. – 143 050,00 zł;
2) Niemcy – Güterfelde – Stworzenie imiennego upamiętnienia Polaków na grobach
robotników przymusowych na cmentarzu Waldfriedhof w Güterfelde.
Harmonogram w 2024 r.: przeprowadzenie kwerend w celu weryfikacji nazwisk,
przygotowanie projektu upamiętnienia i dokumentacji technicznej, wykonanie
upamiętnienia; koszt w 2024 r. – 176 895,00 zł.
Harmonogram w 2025 r.: montaż upamiętnienia, projekt-wykonanie-montaż tablic
informacyjnych oraz rewaloryzacja kwatery grobowej, organizacja uroczystości
odsłonięcia upamiętnienia; koszt w 2025 r. – 96 345,00 zł;
3) Niemcy – Haffkrug – Rewaloryzacja polskich grobów wojennych na cmentarzu
w Haffkrug i stworzenie imiennego upamiętnienia Polaków.
Harmonogram w 2024 r.: przeprowadzenie kwerend w celu weryfikacji nazwisk,
przygotowanie projektu upamiętnienia i dokumentacji technicznej, wykonanie
upamiętnienia; koszt w 2024 r. – 163 575,00 zł.
-- 2 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Harmonogram w 2025 r.: montaż upamiętnienia, projekt-wykonanie-montaż tablic
informacyjnych oraz rewaloryzacja kwatery grobowej, organizacja uroczystości
odsłonięcia upamiętnienia; koszt w 2025 r. – 158 250,00 zł.
Plany na lata 2026-2027 przedstawiono w formie tabelarycznej w załączniku nr 5.
Ad 8.
Kryteria oceny i punktacji wniosków złożonych w ramach naboru do programów ministra
dostępne są na stronie Ministerstwa w opublikowanych Regulaminach i specyfikacjach
programów :
https://www.gov.pl/web/kultura/miejsca-pamieci-narodowej-za-granica-2024
(kryteria oceny wniosków, sekcja 4.15.E/1)
https://www.gov.pl/web/kultura/miejsca-pamieci-narodowej-za-granica-2025
(kryteria oceny wniosków, sekcja 5.1.E)
https://www.gov.pl/web/kultura/ochrona-dziedzictwa-kulturowego-za-granica-2024
(kryteria oceny wniosków, sekcja 4.19.E)
https://www.gov.pl/web/kultura/ochrona-dziedzictwa-kulturowego-za-granica-2025
(kryteria oceny wniosków, sekcja 5.16.E)
https://www.gov.pl/web/kultura/groby-i-cmentarze-wojenne-w-kraju-2024
(kryteria oceny wniosków, sekcja 4.06.E/1)
https://www.gov.pl/web/kultura/groby-i-cmentarze-wojenne-w-kraju-2025
(kryteria oceny wniosków, sekcja 5.3.E)
https://www.gov.pl/web/kultura/miejsca-pamieci-i-trwale-upamietnienia-w-kraju-2024
(kryteria oceny wniosków, sekcja 4.14.E/1)
https://www.gov.pl/web/kultura/miejsca-pamieci-i-trwale-upamietnienia-w-kraju-2025
(kryteria oceny wniosków, sekcja 5.2.E)
Minimalne progi punktowe uzyskało 67 wniosków dot. nowych upamiętnień.
Ad 9.
W 27 przypadkach upamiętnienia wymagały odpowiednich uzgodnień
konserwatorskich/zgód wynikających z przepisów o ochronie zabytków lub innych aktów
prawnych, a także uzgodnień z administracją cmentarną. Zestawienie z krótką
charakterystyką przygotowano w formie tabelarycznej w załączniku nr 4.
Ad 10.
Prognoza finansowa na lata 2026-2027 dotycząca nowych upamiętnień finansowanych
z budżetu MKiDN/Instytutu Polonika wynosi 1 015 000,00 zł. Jest to szacowana kwota
obejmująca wyłącznie projekty zaplanowane do realizacji na dzień udzielania odpowiedzi.
W przypadku upamiętnień finansowanych z Programów Ministra prognozy finansowe
uzależnione są od liczby złożonych w programie wniosków .
W chwili obecnej nie planuje się zwiększenia lub zmniejszenia budżetów.
-- 3 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 11.
Realizacja projektów w trybie pozakonkursowym odbywa się z inicjatywy MKiDN /Instytutu
Polonika we współpracy z partnerami zewnętrznymi, szczególnie placówkami
dyplomatycznymi i konsularnymi, zagranicznymi instytucjami nauki i kultury lub
organizacjami pozarządowymi w ramach ustawowych kompetencji Ministra KiDN,
a w przypadku Instytutu Polonika - zadań statutowych. Działania dotyczą między innymi
upamiętnień związanych z rocznicami, jubileuszami lub patronami danego roku czy innych
wydarzeń lub postaci istotnych dla polskiego dziedzictwa kulturowego (zestawienia
tabelaryczne - załącznik nr 2, załącznik nr 5).
Ad 12.
MKiDN monitoruje trwałość rezultatów nowych upamiętnień zgodnie z zapisami zawartymi
w regulaminach Programów, umowach i porozumieniach.
I tak zapis § 8 ust. 1 umowy o dofinansowanie w ramach programu „Miejsca pamięci i trwałe
upamiętnienia w kraju” mówi że „Zleceniobiorca zobowiązuje się do zapewnienia trwałości
efektów zadania, zgodnie ze szczegółowym opisem zadania we wniosku o dofinansowanie
zadania, w tym poprzez finansowanie i utrzymanie infrastruktury, wykorzystanie do celów
budowlanych wykonanej dokumentacji technicznej oraz wykorzystanie zakupionego
sprzętu i innych środków trwałych (z wyłączeniem dzieł sztuki, które są uregulowane
w odrębnych przepisach) przez okres co najmniej 3 lat od dnia wykonania zadania, o którym
mowa w § 1 ust. 8. W przypadku niewykonania umowy, zgodnie z powyższymi warunkami,
stosuje się przepisy ustawy o finansach publicznych dotyczące zwrotu dotacji pobranej
w nadmiernej wysokości.”
Groby i cmentarze wojenne, przy których prowadzone są działania z programu „Groby
i cmentarze wojenne w kraju”, objęte są opieką państwa na podstawie ustawy z dnia 28 marca
1933 r. o grobach i cmentarzach wojennych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2337), która określa kwestię
opieki nad obiektami grobownictwa wojennego. Tym samym gwarancję trwałości rezultatów
zadań zapewniają zapisy tej ustawy.
Zgodnie z regulaminem programu „Miejsca pamięci narodowej za granicą” wykonawca prac
udziela Beneficjentowi gwarancji na wykonane prace na okres co najmniej 3 lat.
Ponadto departament oraz instytucje podległe nadzorujące realizację projektów sprawdzają
zgodność wykonania zadań z projektami m.in poprzez uczestnictwo w odsłonięciu danego
upamiętnienia. Jednocześnie upamiętnienia realizowane poza granicami kraju objęte są
monitoringiem polskich służb działających za granicą i instytucji współpracujących, a MKiDN
podejmuje dostosowane do sytuacji działania po uzyskaniu informacji o ew. zagrożeniach lub
nieprawidłowościach.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel
-- 4 of 4 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 12107 posłów Dariusza Mateckiego, Piotra Glińskiego
i Bronisława Foltyna z 8 września 2025 roku w sprawie wydatków Ministerstwa Kultury
i Dziedzictwa Narodowego na nowe upamiętnienia od 13 grudnia 2023 r. do końca obecnej
kadencji Sejmu, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad1.
Środki przeznaczone przez MKiDN na nowe materialne upamiętnienia:
2023 r. (od 13 grudnia) – 0 zł,
2024 r.- 2 059 914,00 zł,
2025 r.- 3 548 634,00 zł,
2026-2027 - MKiDN planuje przeznaczyć na nowe upamiętnienia 1 015 000,00 zł (tryb
pozakonkursowy).
W przypadku Programów Ministra, realizowanych w trybie konkursowym, zapewniającym
przejrzystość wydatków publicznych, planowane budżety oraz wyniki publikowane będą na
stronie ministerstwa.
Ad 2.
Zestawienie w formie tabelarycznej projektów realizowanych w kraju, które po 13 grudnia
2023 r. otrzymały dofinansowanie na utworzenie nowego upamiętnienia, przedstawia
załącznik nr 1.
Ad 3.
Zestawienie w formie tabelarycznej projektów realizowanych za granicą, które po 13
grudnia 2023 r. otrzymały dofinansowanie na utworzenie nowego upamiętnienia,
przedstawia załącznik nr 2.
Ad 4.
Zestawienie w formie tabelarycznej projektów, które po 13 grudnia 2023 r. otrzymały
dofinansowanie z rezerwy Ministra na utworzenie nowego upamiętnienia, przedstawia
załącznik nr 3.
Ad 5.
Nowe upamiętnienia były realizowane przez następujące podmioty:
-- 1 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
l.p. Podmiot Liczba upamiętnień Wysokość dotacji
1. organizacje pozarządowe 22 4 232 713,00 zł (w tym
projekty wieloletnie)
2. jednostki samorządu
terytorialnego
8 763 600,00 zł
3. instytucje kultury 8 441 235,00 zł
4. inne podmioty (np. placówki
dyplomatyczne)
4 171 000,00 zł
Ad 6.
Nowe upamiętnienia sfinansowane po 13 grudnia 2023 r. w podziale na kategorie:
l.p. Upamiętnienie Liczba upamiętnień Wysokość dotacji
1. upamiętnienia ofiar wojen i represji 28 4 832 862,00 zł
2. upamiętnienia bohaterów narodowych 6 351 185,00 zł
3. wydarzeń lokalnych 3 306 100,00 zł
4. upamiętnienia polskich osiągnięć
cywilizacyjnych/kulturowych
5 118 401,00 zł
Zaproponowane kategorie są zbiorami łącznymi. Powyżej podano statystykę umożliwiającą
jak najpełniejsze uwzględnienie charakterystyki zapytania.
Ad 7.
W latach 2024-2025 realizowane są 3 projekty dwuletnie z programu ministra „Miejsca
pamięci narodowej za granicą” (załącznik nr 6):
1) Niemcy – Güterfelde – Rewaloryzacja grobów więźniów KL na cmentarzu Waldfriedhof
w Güterfelde i stworzenie imiennego upamiętnienia Polaków.
Harmonogram w 2024 r.: przeprowadzenie kwerend w celu weryfikacji nazwisk,
przygotowanie projektu upamiętnienia i dokumentacji technicznej, wykonanie
upamiętnienia; koszt w 2024 r. – 182 295,00 zł.
Harmonogram w 2025 r.: montaż upamiętnienia, projekt-wykonanie-montaż tablic
informacyjnych oraz rewaloryzacja kwatery grobowej, organizacja uroczystości
odsłonięcia upamiętnienia; koszt w 2025 r. – 143 050,00 zł;
2) Niemcy – Güterfelde – Stworzenie imiennego upamiętnienia Polaków na grobach
robotników przymusowych na cmentarzu Waldfriedhof w Güterfelde.
Harmonogram w 2024 r.: przeprowadzenie kwerend w celu weryfikacji nazwisk,
przygotowanie projektu upamiętnienia i dokumentacji technicznej, wykonanie
upamiętnienia; koszt w 2024 r. – 176 895,00 zł.
Harmonogram w 2025 r.: montaż upamiętnienia, projekt-wykonanie-montaż tablic
informacyjnych oraz rewaloryzacja kwatery grobowej, organizacja uroczystości
odsłonięcia upamiętnienia; koszt w 2025 r. – 96 345,00 zł;
3) Niemcy – Haffkrug – Rewaloryzacja polskich grobów wojennych na cmentarzu
w Haffkrug i stworzenie imiennego upamiętnienia Polaków.
Harmonogram w 2024 r.: przeprowadzenie kwerend w celu weryfikacji nazwisk,
przygotowanie projektu upamiętnienia i dokumentacji technicznej, wykonanie
upamiętnienia; koszt w 2024 r. – 163 575,00 zł.
-- 2 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Harmonogram w 2025 r.: montaż upamiętnienia, projekt-wykonanie-montaż tablic
informacyjnych oraz rewaloryzacja kwatery grobowej, organizacja uroczystości
odsłonięcia upamiętnienia; koszt w 2025 r. – 158 250,00 zł.
Plany na lata 2026-2027 przedstawiono w formie tabelarycznej w załączniku nr 5.
Ad 8.
Kryteria oceny i punktacji wniosków złożonych w ramach naboru do programów ministra
dostępne są na stronie Ministerstwa w opublikowanych Regulaminach i specyfikacjach
programów :
https://www.gov.pl/web/kultura/miejsca-pamieci-narodowej-za-granica-2024
(kryteria oceny wniosków, sekcja 4.15.E/1)
https://www.gov.pl/web/kultura/miejsca-pamieci-narodowej-za-granica-2025
(kryteria oceny wniosków, sekcja 5.1.E)
https://www.gov.pl/web/kultura/ochrona-dziedzictwa-kulturowego-za-granica-2024
(kryteria oceny wniosków, sekcja 4.19.E)
https://www.gov.pl/web/kultura/ochrona-dziedzictwa-kulturowego-za-granica-2025
(kryteria oceny wniosków, sekcja 5.16.E)
https://www.gov.pl/web/kultura/groby-i-cmentarze-wojenne-w-kraju-2024
(kryteria oceny wniosków, sekcja 4.06.E/1)
https://www.gov.pl/web/kultura/groby-i-cmentarze-wojenne-w-kraju-2025
(kryteria oceny wniosków, sekcja 5.3.E)
https://www.gov.pl/web/kultura/miejsca-pamieci-i-trwale-upamietnienia-w-kraju-2024
(kryteria oceny wniosków, sekcja 4.14.E/1)
https://www.gov.pl/web/kultura/miejsca-pamieci-i-trwale-upamietnienia-w-kraju-2025
(kryteria oceny wniosków, sekcja 5.2.E)
Minimalne progi punktowe uzyskało 67 wniosków dot. nowych upamiętnień.
Ad 9.
W 27 przypadkach upamiętnienia wymagały odpowiednich uzgodnień
konserwatorskich/zgód wynikających z przepisów o ochronie zabytków lub innych aktów
prawnych, a także uzgodnień z administracją cmentarną. Zestawienie z krótką
charakterystyką przygotowano w formie tabelarycznej w załączniku nr 4.
Ad 10.
Prognoza finansowa na lata 2026-2027 dotycząca nowych upamiętnień finansowanych
z budżetu MKiDN/Instytutu Polonika wynosi 1 015 000,00 zł. Jest to szacowana kwota
obejmująca wyłącznie projekty zaplanowane do realizacji na dzień udzielania odpowiedzi.
W przypadku upamiętnień finansowanych z Programów Ministra prognozy finansowe
uzależnione są od liczby złożonych w programie wniosków .
W chwili obecnej nie planuje się zwiększenia lub zmniejszenia budżetów.
-- 3 of 4 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 11.
Realizacja projektów w trybie pozakonkursowym odbywa się z inicjatywy MKiDN /Instytutu
Polonika we współpracy z partnerami zewnętrznymi, szczególnie placówkami
dyplomatycznymi i konsularnymi, zagranicznymi instytucjami nauki i kultury lub
organizacjami pozarządowymi w ramach ustawowych kompetencji Ministra KiDN,
a w przypadku Instytutu Polonika - zadań statutowych. Działania dotyczą między innymi
upamiętnień związanych z rocznicami, jubileuszami lub patronami danego roku czy innych
wydarzeń lub postaci istotnych dla polskiego dziedzictwa kulturowego (zestawienia
tabelaryczne - załącznik nr 2, załącznik nr 5).
Ad 12.
MKiDN monitoruje trwałość rezultatów nowych upamiętnień zgodnie z zapisami zawartymi
w regulaminach Programów, umowach i porozumieniach.
I tak zapis § 8 ust. 1 umowy o dofinansowanie w ramach programu „Miejsca pamięci i trwałe
upamiętnienia w kraju” mówi że „Zleceniobiorca zobowiązuje się do zapewnienia trwałości
efektów zadania, zgodnie ze szczegółowym opisem zadania we wniosku o dofinansowanie
zadania, w tym poprzez finansowanie i utrzymanie infrastruktury, wykorzystanie do celów
budowlanych wykonanej dokumentacji technicznej oraz wykorzystanie zakupionego
sprzętu i innych środków trwałych (z wyłączeniem dzieł sztuki, które są uregulowane
w odrębnych przepisach) przez okres co najmniej 3 lat od dnia wykonania zadania, o którym
mowa w § 1 ust. 8. W przypadku niewykonania umowy, zgodnie z powyższymi warunkami,
stosuje się przepisy ustawy o finansach publicznych dotyczące zwrotu dotacji pobranej
w nadmiernej wysokości.”
Groby i cmentarze wojenne, przy których prowadzone są działania z programu „Groby
i cmentarze wojenne w kraju”, objęte są opieką państwa na podstawie ustawy z dnia 28 marca
1933 r. o grobach i cmentarzach wojennych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2337), która określa kwestię
opieki nad obiektami grobownictwa wojennego. Tym samym gwarancję trwałości rezultatów
zadań zapewniają zapisy tej ustawy.
Zgodnie z regulaminem programu „Miejsca pamięci narodowej za granicą” wykonawca prac
udziela Beneficjentowi gwarancji na wykonane prace na okres co najmniej 3 lat.
Ponadto departament oraz instytucje podległe nadzorujące realizację projektów sprawdzają
zgodność wykonania zadań z projektami m.in poprzez uczestnictwo w odsłonięciu danego
upamiętnienia. Jednocześnie upamiętnienia realizowane poza granicami kraju objęte są
monitoringiem polskich służb działających za granicą i instytucji współpracujących, a MKiDN
podejmuje dostosowane do sytuacji działania po uzyskaniu informacji o ew. zagrożeniach lub
nieprawidłowościach.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel
-- 4 of 4 --