Interpelacja w sprawie skrajnie niebezpiecznej liberalizacji systemu monitorowania przewozu towarów SENT, która uderza w polskie rolnictwo
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 12084
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie skrajnie niebezpiecznej liberalizacji systemu monitorowania przewozu towarów SENT, która uderza w polskie rolnictwo
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Anna Gembicka
Data wpływu: 03-09-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w projekcie rozporządzenia widać jasno i bez wątpliwości linię polityczną obecnej koalicji: liberalizacja importu żywności z Ukrainy kosztem polskiego rolnika i konsumenta. To kolejny akt zdrady polskiej wsi po braku realizacji obietnic wyborczych złożonych w programie wyborczym PSL.
Przypomnę, że minister Anna Gembicka w listopadzie 2023 r. opublikowała listę firm importujących zboże z Ukrainy. Lista ta została usunięta w kwietniu 2024 r. przez ministra Czesława Siekierskiego, gdyż najwyraźniej zbyt mocno kłuła w oczy działaczy PSL i ukazywała skalę patologii w handlu. Zamiast przejrzystości i uczciwości — mamy więc ukrywanie faktów, a przypomnę, iż politycy obecnej koalicji rządzącej wielokrotnie domagali się ujawnienia tej listy, gdy została ujawniona, a politycy opozycji, którzy wzięli odpowiedzialność za polskie rolnictwo, szybko zapomnieli o własnych żądaniach ujawnienia listy firm, a ujawnioną przez PiS listę zdjęli ze stron Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Teraz rząd idzie krok dalej. Projektowane rozporządzenie usuwa z monitoringu SENT całe grupy produktów, które do tej pory były pod kontrolą:
świeże owoce miękkie: truskawki (ex 0810 10 00), maliny (0810 20 10), borówki/żurawina (0810 40 50),
część owoców mrożonych: porzeczki czarne (0811 20 39), borówka czarna (0811 90 50), pozostałe owoce mrożone (0811 90 95),
mąki zbożowe: pszenna/meslin (1101 00), inne niż pszenna (1102),
nasiona słonecznika (1206 00).
To oznacza otwarcie granic dla niekontrolowanego importu produktów, które są fundamentem polskiego rolnictwa i przetwórstwa.
Plantatorzy malin, truskawek czy borówek, którzy i tak zmagają się ze wzrostem kosztów produkcji, dostają jasny sygnał: „likwidujcie plantacje, bo rząd nie będzie was chronił”. Producenci porzeczek, którzy w tym roku otrzymali godne ceny, zostaną dobici przez zalew tanich mrożonek z importu.
Równie groźne są zmiany w zakresie mąki. Do tej pory SENT obejmował mąkę już od 100 kg, co chroniło rolników oraz polskie młyny i dawało kontrolę nad tym, co wjeżdża do Polski. Teraz mąka całkowicie wypada z katalogu! Rolnik sprzeda pszenicę za grosze, a do Polski będzie bez żadnej kontroli wjeżdżała mąka, niszcząc polskie przetwórstwo.
Jeszcze inną sprawą są zboża. Już dziś próg monitorowania pszenicy, kukurydzy czy rzepaku wynosi 10 000 kg — czyli ciężarówka z 9,5 tonami zboża przejeżdża bez kontroli, co uderza w tereny przygraniczne. Projekt nie tylko tego nie zmienia, ale dodatkowo usuwa z monitoringu słonecznik. To nie jest uszczelnianie systemu, to jego dalsze rozmontowywanie.
Rząd próbuje wmówić opinii publicznej, że projekt „doprecyzowuje” przepisy. W rzeczywistości osłabia system SENT, usuwa kluczowe towary i powiększa pole do nadużyć. Kto zyska? Importerzy i pośrednicy. Kto straci? Polscy rolnicy i polscy konsumenci.
To działanie jest nie tylko błędem politycznym — to świadome uderzenie w polską wieś, polski przemysł przetwórczy i bezpieczeństwo żywnościowe kraju.
W związku z powyższym uprzejmie proszę Pana Ministra o odpowiedź na poniższe pytania:
Dlaczego rząd usuwa z systemu SENT takie produkty, jak świeże owoce miękkie (truskawki, maliny, borówki), porzeczki czarne mrożone, borówka czarna, inne owoce mrożone, mąki zbożowe oraz nasiona słonecznika, skoro są to towary kluczowe dla polskiego rolnictwa?
Czy rząd ma świadomość, że usunięcie tych produktów z monitoringu oznacza otwarcie granic dla niekontrolowanego importu z Ukrainy i innych państw, co doprowadzi do likwidacji wielu polskich gospodarstw i plantacji?
Jak rząd zamierza zrekompensować straty polskim rolnikom, plantatorom owoców miękkich, producentom porzeczek i młynom, które staną wobec fali importu?
Dlaczego w katalogu produktów pozostał jedynie „miód naturalny” (0409 00 00), a nie cały zakres produktów pszczelarskich, co pozbawia pszczelarzy ochrony przed zalewem taniego importu?
Dlaczego rząd nie zmniejsza progów monitorowania zbóż (np. z obecnych 10 ton do 500 kg), aby uszczelnić system, lecz wręcz go osłabia, usuwając kolejne pozycje?
Kto lobbuje za takimi zmianami? Proszę o ujawnienie listy organizacji, firm i instytucji, które zgłaszały postulaty liberalizacji katalogu SENT.
Czy rząd prowadzi analizy skutków tych zmian dla cen płaconych rolnikom i dla bezpieczeństwa żywnościowego Polski? Jeśli tak — proszę o przedstawienie szczegółowych danych i prognoz.
Minister Stefan Krajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7162 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Stefan Krajewski
Warszawa, 25 września 2025 r.
znak sprawy: DRE.pr.058.6.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 12084
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do przekazanej interpelacji poselskiej Pani Anny Gembickiej i Pana
Jarosława Sachajki w sprawie skrajnie niebezpiecznej liberalizacji systemu
monitorowania przewozu towarów SENT, która uderza w polskie rolnictwo przekazuję
poniżej odpowiedzi na następujące pytania.
1. Dlaczego rząd usuwa z systemu SENT takie produkty jak świeże owoce miękkie
(truskawki, maliny, borówki), porzeczki czarne mrożone, borówka czarna, inne owoce
mrożone, mąki zbożowe oraz nasiona słonecznika, skoro są to towary kluczowe dla
polskiego rolnictwa?
2. Czy rząd ma świadomość, że usunięcie tych produktów z monitoringu oznacza
otwarcie granic dla niekontrolowanego importu z Ukrainy i innych państw, co
doprowadzi do likwidacji wielu polskich gospodarstw i plantacji?
System Elektronicznego Nadzoru Transportu (SENT), obejmujący geolokalizację
transportu, nie został stworzony i nie jest wykorzystywany jako narzędzie
ograniczające import towarów do Polski w ramach prowadzonej legalnej działalności
gospodarczej podmiotów. SENT pełni funkcję prewencyjną i służy do monitorowania
przewozu towarów nim objętych na terytorium kraju. Objęcie towarów systemem
SENT nie oznacza, że przywóz tych towarów z krajów trzecich jest objęty zakazem lub
ograniczeniami, a tym samym wyłączenie towarów z systemu SENT nie oznacza, że w
stosunku do tych towarów nie są stosowane przepisy celne, w tym dotyczące zakazów,
ograniczeń lub kontroli celnej.
Niezależnie od funkcjonowania systemu SENT na granicach prowadzone są działania
kontrolne. Z uwagi na fakt, że wschodni odcinek granicy RP stanowi jednocześnie
zewnętrzną granicę UE, działania kontrolne realizowane są przez organy celne i także
przez inne służby/inspekcje graniczne, tj. Granicznego Lekarza Weterynarii,
Granicznego Inspektora Sanitarnego, Oddziały Graniczne Wojewódzkiego Inspektora
Ochrony Roślin i Nasiennictwa, Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej
Artykułów Rolno-Spożywczych. Każda z ww. służb ma określony zakres kompetencji i
sposób funkcjonowania, wynikający z obowiązujących regulacji prawnych.
Organy celne dysponują narzędziem informatycznym ”Platforma Koordynacji i
Wymiany Danych Single Window” (PKWD SINGLE WINDOW), pozwalającym na
-- 1 of 3 --
2 | S t r o n a
sprawdzenie, czy przy obejmowaniu towarów wnioskowaną procedurą celną,
określone kontrole graniczne zostały przeprowadzone przez właściwe Inspekcje.
Inspekcje po przeprowadzeniu granicznych kontroli urzędowych wydają określone
rozstrzygnięcie w zakresie towaru będącego przedmiotem kontroli, którym organ
celny jest związany. W tym zakresie organ celny uznaje wyniki kontroli dokonywanych
przez służby graniczne, właściwe w zakresie prawa żywnościowego. Rozstrzygnięcie
właściwej inspekcji determinuje następcze czynności organu celnego w odniesieniu do
kontrolowanego towaru.
Propozycja wyłączenia z systemu SENT niektórych produktów rolno-spożywczych
wynika z analizy danych handlowych.
W latach 2023-2025 import z Ukrainy do Polski świeżych truskawek, malin, borówek
wysokich i żurawiny wielkoowocowa był nieznaczny. W tym okresie średni udział
importu z Ukrainy do Polski w całkowitym imporcie ww. produktów wynosił 0,3% dla
świeżych truskawek, 6% dla świeżych borówek i ok. 10% dla świeżych malin.
Jednocześnie należy podkreślić, że większość tych owoców sprowadzamy do Polski z
krajów UE (truskawki - ponad 90%, maliny i borówki – ok. 60-70%).
W przypadku produktów mrożonych takich jak porzeczka czarna czy pozostałe owoce
mrożone, import ogółem jest stosunkowo niewielki i nie ma wpływu na krajową
produkcję owoców, jak i na sytuację producentów owoców. Średnia wielkość importu
mrożonych czarnych porzeczek ogółem w latach 2023 - 20251 wyniosła 809 ton (w
tym z Ukrainy średnio 217 ton) przy średniej produkcji krajowej tego owocu na
poziomie 80 tys. ton.
Należy podkreślić, że produkty istotne z punktu widzenia krajowej produkcji owoców,
tj. mrożone truskawki, mrożone maliny oraz koncentrat soku jabłkowego, nadal będą
objęte systemem SENT.
Odnosząc się do kwestii mąki pszennej i słonecznika informuję, że od połowy kwietnia
2023 r. obowiązuje krajowy zakaz importu do Polski z Ukrainy najbardziej wrażliwych
produktów, w tym słonecznika, a od połowy września 2023 r., również niektórych
produktów ich przetwórstwa, w tym mąki pszennej. Od momentu wprowadzenia
zakazu organy celne nie wyraziły zgody na ich dopuszczenie do obrotu na terytorium
kraju ww. produktów z Ukrainy.
3. Jak rząd zamierza zrekompensować straty polskim rolnikom, plantatorom owoców
miękkich, producentom porzeczek i młynom, które staną wobec fali importu?
Projektowane usunięcie niektórych towarów rolnych z systemu SENT nie będzie miało
negatywnych skutków dla rolników oraz młynów, ponieważ jak informowałem
wcześniej, system SENT służy do monitorowania przewozu towarów (włączając w to
geolokalizację transportu) i nie jest narzędziem do ograniczania importu. Importowane
towary będą jak dotychczas podlegać procedurom celnym oraz kontrolom Inspekcji.
4. Dlaczego w katalogu produktów pozostał jedynie „miód naturalny” (0409 00 00), a
nie cały zakres produktów pszczelarskich, co pozbawia pszczelarzy ochrony przed
zalewem taniego importu?
Informuję, że już w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w
sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i
kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2024 r. poz.
1157), obowiązek zgłaszania do rejestru SENT funkcjonował wyłącznie do przewozu
miodu naturalnego.
-- 2 of 3 --
3 | S t r o n a
5. Dlaczego rząd nie zmniejsza progów monitorowania zbóż (np. z obecnych 10 ton do
500 kg), aby uszczelnić system, lecz wręcz go osłabia, usuwając kolejne pozycje?
System SENT jest niezależny od procedur kontroli celno-skarbowej i nie wyklucza
obowiązkowych kontroli w zakresie bezpieczeństwa i jakości importowanych
produktów rolno-spożywczych.
6. Kto lobbuje za takimi zmianami? Proszę o ujawnienie listy organizacji, firm i instytucji,
które zgłaszały postulaty liberalizacji katalogu SENT
Jak informowałem wcześniej projektowana zmiana rozporządzenia Ministra Finansów
jest wynikiem analiz MRiRW. Usunięcie niektórych towarów rolnych z systemu SENT
wynika z ich marginalnego importu i ma na celu zmniejszenie obciążeń
administracyjnych dla podmiotów gospodarczych. Jednocześnie pod uwagę wzięto
wydatki z budżetu państwa na gromadzenie, przetwarzanie i przechowywanie danych
związanych ze zgłoszeniami do systemu SENT.
7. Czy rząd prowadzi analizy skutków tych zmian dla cen płaconych rolnikom i dla
bezpieczeństwa żywnościowego Polski? Jeśli tak — proszę o przedstawienie
szczegółowych danych i prognoz.
Wprowadzenie zmian nie ma wpływu na ceny płacone rolnikom.
Z wyrazami szacunku
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 3 of 3 --