Interpelacja nr 12069
Interpelacja w sprawie zasad wypłaty środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych (OFE) w kontekście wyboru renty kapitałowej oraz ich wpływu na świadczenia emerytalne po osiągnięciu 65. roku życia przez osobę uprawnioną, a pobierającą rentę rodzinną
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zasad wypłaty środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych (OFE) w kontekście wyboru renty kapitałowej oraz ich wpływu na świadczenia emerytalne po osiągnięciu 65. roku życia przez osobę uprawnioną, a pobierającą rentę rodzinną
Interpelacja nr 12069
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zasad wypłaty środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych (OFE) w kontekście wyboru renty kapitałowej oraz ich wpływu na świadczenia emerytalne po osiągnięciu 65. roku życia przez osobę uprawnioną, a pobierającą rentę rodzinną
Zgłaszający: Gabriela Lenartowicz
Data wpływu: 02-09-2025
Racibórz, 30.08.2025 r.
Szanowna Pani Minister,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907) oraz art. 191–193 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, zwracam się do Pani w sprawie dotyczącej zasad wypłaty środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych (OFE) w kontekście wyboru renty kapitałowej oraz ich wpływu na świadczenia emerytalne po osiągnięciu 65. roku życia przez osobę uprawnioną, a pobierającą rentę rodzinną.
Do mojego biura poselskiego z prośbą o wyjaśnienie wątpliwości związanej z niejasnymi i sprzecznymi w różnych medialnych źródłach informacjami dotyczącymi zgromadzonych środków w otwartym funduszu emerytalnym zgłaszają się wyborcy, którzy oczekują konkretnych informacji w sprawie zgromadzonych środków na ich subkoncie OFE.
Na przykładzie jednej z osób, która zwróciła się do mnie o wyjaśnienie wątpliwości, poproszę o doprecyzowanie informacji dotyczących własnego subkonta OFE. Sytuacja przedstawia się następująco:
Stan jej osobistego subkonta OFE wynosi ponad dwieście tys. zł – po śmierci pierwszego męża jego składki OFE częściowo zostały wypłacone, a częściowo przekazane na konto. Wyszła ponownie za mąż, niestety drugi mąż również zmarł. Po śmierci męża otrzymała rentę rodzinną na stałe. W związku z przejściem przez nią na emeryturę w 2024 roku, kwota została powiększona o ponad osiemset zł okresowej renty kapitałowej.
Kwota ponad osiemset zł ma być wypłacana do ukończenia przez nią 65. roku życia. Później, wg przepisów, emerytura, ale nie renta, ma zostać przeliczona. Osoba jest uprawniona do 100% świadczenia, a po przeliczeniu tej emerytury nadal wyższym świadczeniem będzie renta rodzinna.
Niestety przepisy prawa okazują się na tyle niejasne dla obywateli, że zwracają się o wyjaśnienia dotyczące interpretacji przepisów, więc zgodnie z powyższym, poproszę o odpowiedź na pytania:
Czy wybierając rentę rodzinną, która jest bardziej korzystna można ubiegać się o powiększenie kwoty renty rodzinnej, na dotychczasowych zasadach (renta kapitałowa) pozostałych zgromadzonych na swoim subkoncie OFE środków finansowych po ukończeniu 65. roku życia? Jeśli nie jest to możliwe i pozostała część środków z subkonta przepada, to bardzo proszę o informację, jaka jest ku temu podstawa prawna?
Jakie są dokładne zasady dotyczące wypłaty lub transferu środków z OFE w przypadku wyboru renty kapitałowej? Czy wdowa, która zdecydowała się na rentę rodzinną, ma prawo do dodatkowych świadczeń z tych środków po osiągnięciu 65. roku życia?
Zgodnie z ogólnie dostępnymi informacjami, środki zgromadzone w OFE podlegają dziedziczeniu w określonych przypadkach, a ich wypłata lub transfer zależy od decyzji osoby ubezpieczonej oraz okoliczności, takich jak śmierć ubezpieczonego.
Wyborcy, którzy zwracają się do mnie o wyjaśnienie wątpliwości w szczególności zwracają uwagę na to, że obowiązujące przepisy prawa dotyczące rent i emerytur w tej części są dla nich krzywdzące i czują się potraktowani niesprawiedliwie przez instytucje państwowe, a środki zgromadzone na subkoncie w OFE jedynie w 1 zostaną wykorzystane na pokrycie renty kapitałowej, więc naturalnie zadają pytanie:
Co w takiej sytuacji dzieje się ze zgromadzonymi środkami z OFE, które znajdują się na jej subkoncie w ZUS-ie po ukończeniu 65 r.ż.? Jakie ma szanse na ich odzyskanie i w jaki sposób można to zrobić?
Jeśli środki zgromadzone na subkoncie w OFE ulegają dziedziczeniu po śmierci ubezpieczonego, to dlaczego nie mogą być doliczone do renty rodzinnej po 65 r.ż na tej samej zasadzie jak przed ukończeniem 65 r.ż. i być wykorzystane bezpośrednio przez osobę ubezpieczoną, która oszczędzała te środki na swoim subkoncie w OFE?
W związku z powyższym zwracam się z pytaniem:
Czy w MRPiPS trwają prace legislacyjne nad rozwiązaniem powyższych zgłaszanych mi problemów w taki sposób, żeby osoby które maja subkonto w OFE mogły korzystać ze zgromadzonych przez siebie środków z OFE bez względu na wiek czyli 65+ r.ż.? Jeśli takie prace legislacyjne trwają, to kiedy można spodziewać się wejścia w życie przepisów? Jeśli nie to czy w najbliższym czasie można spodziewać się nowelizacji tych przepisów zgodnie z postulatami osób ubezpieczonych?
Zwracam się z prośbą o szczegółowe wyjaśnienie powyższych kwestii, które budzą wątpliwości wśród obywateli, zwłaszcza w kontekście zasad wypłaty świadczeń emerytalnych i rentowych. Odpowiedzi na te pytania mogą przyczynić się do lepszego zrozumienia praw przysługujących osobom uprawnionym do dziedziczenia środków z OFE oraz ich wpływu na przyszłe świadczenia emerytalne.
Z poważaniem Gabriela Lenartowicz
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 12069
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zasad wypłaty środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych (OFE) w kontekście wyboru renty kapitałowej oraz ich wpływu na świadczenia emerytalne po osiągnięciu 65. roku życia przez osobę uprawnioną, a pobierającą rentę rodzinną
Zgłaszający: Gabriela Lenartowicz
Data wpływu: 02-09-2025
Racibórz, 30.08.2025 r.
Szanowna Pani Minister,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907) oraz art. 191–193 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, zwracam się do Pani w sprawie dotyczącej zasad wypłaty środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych (OFE) w kontekście wyboru renty kapitałowej oraz ich wpływu na świadczenia emerytalne po osiągnięciu 65. roku życia przez osobę uprawnioną, a pobierającą rentę rodzinną.
Do mojego biura poselskiego z prośbą o wyjaśnienie wątpliwości związanej z niejasnymi i sprzecznymi w różnych medialnych źródłach informacjami dotyczącymi zgromadzonych środków w otwartym funduszu emerytalnym zgłaszają się wyborcy, którzy oczekują konkretnych informacji w sprawie zgromadzonych środków na ich subkoncie OFE.
Na przykładzie jednej z osób, która zwróciła się do mnie o wyjaśnienie wątpliwości, poproszę o doprecyzowanie informacji dotyczących własnego subkonta OFE. Sytuacja przedstawia się następująco:
Stan jej osobistego subkonta OFE wynosi ponad dwieście tys. zł – po śmierci pierwszego męża jego składki OFE częściowo zostały wypłacone, a częściowo przekazane na konto. Wyszła ponownie za mąż, niestety drugi mąż również zmarł. Po śmierci męża otrzymała rentę rodzinną na stałe. W związku z przejściem przez nią na emeryturę w 2024 roku, kwota została powiększona o ponad osiemset zł okresowej renty kapitałowej.
Kwota ponad osiemset zł ma być wypłacana do ukończenia przez nią 65. roku życia. Później, wg przepisów, emerytura, ale nie renta, ma zostać przeliczona. Osoba jest uprawniona do 100% świadczenia, a po przeliczeniu tej emerytury nadal wyższym świadczeniem będzie renta rodzinna.
Niestety przepisy prawa okazują się na tyle niejasne dla obywateli, że zwracają się o wyjaśnienia dotyczące interpretacji przepisów, więc zgodnie z powyższym, poproszę o odpowiedź na pytania:
Czy wybierając rentę rodzinną, która jest bardziej korzystna można ubiegać się o powiększenie kwoty renty rodzinnej, na dotychczasowych zasadach (renta kapitałowa) pozostałych zgromadzonych na swoim subkoncie OFE środków finansowych po ukończeniu 65. roku życia? Jeśli nie jest to możliwe i pozostała część środków z subkonta przepada, to bardzo proszę o informację, jaka jest ku temu podstawa prawna?
Jakie są dokładne zasady dotyczące wypłaty lub transferu środków z OFE w przypadku wyboru renty kapitałowej? Czy wdowa, która zdecydowała się na rentę rodzinną, ma prawo do dodatkowych świadczeń z tych środków po osiągnięciu 65. roku życia?
Zgodnie z ogólnie dostępnymi informacjami, środki zgromadzone w OFE podlegają dziedziczeniu w określonych przypadkach, a ich wypłata lub transfer zależy od decyzji osoby ubezpieczonej oraz okoliczności, takich jak śmierć ubezpieczonego.
Wyborcy, którzy zwracają się do mnie o wyjaśnienie wątpliwości w szczególności zwracają uwagę na to, że obowiązujące przepisy prawa dotyczące rent i emerytur w tej części są dla nich krzywdzące i czują się potraktowani niesprawiedliwie przez instytucje państwowe, a środki zgromadzone na subkoncie w OFE jedynie w 1 zostaną wykorzystane na pokrycie renty kapitałowej, więc naturalnie zadają pytanie:
Co w takiej sytuacji dzieje się ze zgromadzonymi środkami z OFE, które znajdują się na jej subkoncie w ZUS-ie po ukończeniu 65 r.ż.? Jakie ma szanse na ich odzyskanie i w jaki sposób można to zrobić?
Jeśli środki zgromadzone na subkoncie w OFE ulegają dziedziczeniu po śmierci ubezpieczonego, to dlaczego nie mogą być doliczone do renty rodzinnej po 65 r.ż na tej samej zasadzie jak przed ukończeniem 65 r.ż. i być wykorzystane bezpośrednio przez osobę ubezpieczoną, która oszczędzała te środki na swoim subkoncie w OFE?
W związku z powyższym zwracam się z pytaniem:
Czy w MRPiPS trwają prace legislacyjne nad rozwiązaniem powyższych zgłaszanych mi problemów w taki sposób, żeby osoby które maja subkonto w OFE mogły korzystać ze zgromadzonych przez siebie środków z OFE bez względu na wiek czyli 65+ r.ż.? Jeśli takie prace legislacyjne trwają, to kiedy można spodziewać się wejścia w życie przepisów? Jeśli nie to czy w najbliższym czasie można spodziewać się nowelizacji tych przepisów zgodnie z postulatami osób ubezpieczonych?
Zwracam się z prośbą o szczegółowe wyjaśnienie powyższych kwestii, które budzą wątpliwości wśród obywateli, zwłaszcza w kontekście zasad wypłaty świadczeń emerytalnych i rentowych. Odpowiedzi na te pytania mogą przyczynić się do lepszego zrozumienia praw przysługujących osobom uprawnionym do dziedziczenia środków z OFE oraz ich wpływu na przyszłe świadczenia emerytalne.
Z poważaniem Gabriela Lenartowicz
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
26%
Konkretność
74%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.3 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9726 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.436.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12069 Pani Posłanki Gabrieli Lenartowicz, w sprawie zasad
wypłaty środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych (OFE)
w kontekście wyboru renty kapitałowej oraz ich wpływu na świadczenia emerytalne po
osiągnięciu 65. roku życia przez osobę uprawnioną, a pobierającą rentę rodzinną, proszę
przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Kobiecie, będącej członkiem otwartego funduszu emerytalnego (OFE), po ukończeniu
60 roku życia, ze środków zapisanych na subkoncie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych
(ZUS), przysługuje okresowa emerytura kapitałowa1. Wysokość okresowej emerytury
kapitałowej stanowi iloraz kwoty środków, z uwzględnieniem ich waloryzacji, zapisanych
na subkoncie, ustalonych na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego
przyznano okresową emeryturę kapitałową i średniego dalszego trwania życia dla osób
w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego2.
Okresową emeryturę kapitałową ZUS wypłaca wraz z emeryturą lub rentą3, a więc także
z rentą rodzinną.
W przypadku, gdy osoba uprawniona pobiera rentę z innego organu emerytalnego lub
rentowego, okresową emeryturę kapitałową wypłaca Oddział ZUS, który ustalił prawo
do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS)4.
Okresowa emerytura kapitałowa przysługuje do dnia poprzedzającego dzień w którym
członek OFE osiągnie powszechny wiek emerytalny przewidziany dla mężczyzn, tj. 65 lat,
chyba że prawo do świadczenia wygaśnie wcześniej z innych przyczyn5.
Prawo do okresowej emerytury kapitałowej wygasa z dniem poprzedzającym dzień,
w którym członek OFE ukończył 65 rok życia albo wcześniej w przypadku wyczerpania
środków zapisanych na subkoncie6.
Po osiągnięciu wieku emerytalnego, wynoszącego 65 lat przez kobietę, która pobierała
okresową emeryturę kapitałową do dnia poprzedzającego osiągnięcie tego wieku, ZUS
1 art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych (Dz. U. z 2018 r. poz.
926);
2 art. 24 ustawy o emeryturach kapitałowych;
3 art. 30 ust. 2 ustawy o emeryturach kapitałowych;
4 art. 30 ust. 3 ustawy o emeryturach kapitałowych;
5 art. 7 ust. 2 ustawy o emeryturach kapitałowych;
6 art. 9 ustawy o emeryturach kapitałowych;
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
ponownie oblicza emeryturę z FUS z urzędu7 (tzw. emerytura docelowa).
Nowa wysokość emerytury jest obliczana poprzez podzielenie podstawy jej obliczenia przez
średnie dalsze trwanie życia ustalone dla wieku 65 lat, obowiązujące w dacie osiągnięcia
tego wieku.
Podstawę obliczenia emerytury stanowi suma:
- zwaloryzowanej kwoty składek na ubezpieczenie emerytalne, zapisanych na
indywidualnym koncie osoby ubezpieczonej w ZUS do końca miesiąca poprzedzającego
miesiąc, od którego ustalona jest emerytura w nowej wysokości,
- zwaloryzowanego kapitału początkowego oraz
- środków zapisanych na subkoncie z uwzględnieniem waloryzacji, pomniejszonych o
kwoty wypłaconych wcześniej okresowych emerytur kapitałowych.
Emerytura z FUS nie może być niższa od kwoty odpowiadającej wysokości emerytury z FUS
i okresowej emerytury kapitałowej, przysługującej w dniu poprzedzającym osiągnięcie
wieku emerytalnego 65 lat8.
Należy więc podkreślić, że środki zgromadzone na subkoncie (z uwzględnieniem ich
waloryzacji) stanowią podstawę obliczenia emerytury docelowej. W przypadku kobiet, które
przystąpiły do OFE emerytura ustalana w powszechnym wieku emerytalnym, wynoszącym
dla kobiet 60 lat, nie jest świadczeniem dożywotnim, gdyż takim świadczeniem nie jest
emerytura okresowa. Emerytura okresowa jest jedynie swoistym świadczeniem
przejściowym, stanowiącym formę tzw. programowanej wypłaty, stąd ustawodawca
dopuścił jej wypłatę również z rentą, w tym rentą rodzinną.
Zgodnie z założeniami reformy emerytalnej ustalenie świadczenia dożywotniego
(emerytury docelowej) jest możliwe dopiero w wieku 65 lat (przy przyjętym założeniu
równego wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn). Wtedy też przyznawane świadczenie staje
się świadczeniem dożywotnim, a więc emeryturą w klasycznym ujęciu. Jednocześnie
radykalnie zmienia się możliwość dziedziczenia zgromadzonych, do wypłaty tego
świadczenia, środków na subkoncie osoby ubezpieczonej. Skutkuje to bowiem brakiem
możliwości ich dziedziczenia po trzech latach pobierania tej emerytury (ustalonej w wieku
65 lat, na tych samych zasadach jak w przypadku emerytur mężczyzn).
W odróżnieniu od świadczenia emerytalnego wypłacanego do 65 r. życia, składającego się
z de facto dwóch emerytur (emerytura pierwszofilarowa z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych oraz okresowa emerytura kapitałowa z subkonta) jest to już jedno świadczenie
emerytalne, którego wysokość jest ustalona w oparciu o sumę środków pochodzących
zarówno z konta emerytalnego w Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz środków
z subkonta prowadzonego przez ZUS, na które do 60 roku życia zostały również
przeniesione środki z OFE. Oznacza to, że po ukończeniu 65. roku życia ustaje możliwość
pobierania okresowej emerytury kapitałowej, gdyż środki z których było to świadczenie
finansowane, służą wypłacie tzw. emerytury docelowej.
Emerytura ta podlega zaś powszechnym zasadom zbiegu z innymi świadczeniami
emerytalno-rentowymi, stanowiącymi, że świadczeniobiorcy przysługuje jedno świadczenie
7 art. 26c ust. 1 ustawy emerytalnej;
8 art. 26c ust. 3 ustawy emerytalnej.
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wyższe lub przez niego wybrane. Odstępstwem od tej zasady jest możliwość pobierania
renty rodzinnej z innym świadczeniem emerytalnym na zasadach wynikających z przepisów
o tzw. rencie wdowiej. Należy podkreślić, że renta wdowia nie jest odrębnym świadczeniem,
ale stanowi szczególną instytucję w systemie ubezpieczenia społecznego. Wprowadza
prawo pobierania dwóch świadczeń jednocześnie (jednego w całości, drugiego w części).
Jest to rozwiązanie nowe na polskim gruncie ubezpieczeniowym.
Wynika ono z ustawy z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1243), która
wprowadziła od 1 stycznia 2025 r. nową regułę zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym
małżonku z prawem do własnego świadczenia o charakterze emerytalno-rentowym.
Przepisy ustawy przewidują, że w przypadku zbiegu prawa do tych świadczeń, począwszy
od 1 lipca 2025 r., jedno świadczenie wypłacane jest wdowie lub wdowcowi w całości,
a drugie w wysokości 25% (w okresie przejściowym, tj. od 1 lipca 2025 r. do 31 grudnia
2026 r. będzie to 15%). Tym samym, przywołany akt wprowadza, jak już wskazano, nową
regułę zbiegu prawa do nabytej renty rodzinnej, którą wnioskodawcy ustawy nazwali „rentą
wdowią”.
Przepisy określają krąg osób uprawnionych do korzystania z nowej reguły zbiegu prawa do
renty rodzinnej z innym świadczeniem emerytalno-rentowym. Wdowy lub wdowcy
ubiegający się o ustalenie nowej reguły zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym
małżonku i prawa do innego świadczenia emerytalno-rentowego muszą spełnić warunki:
osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy emerytalnej;
pozostawania we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;
nabycia prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż 5 lat przed
osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy emerytalnej;
niewstąpienia w nowy związek małżeński (wypłata świadczeń w zbiegu na zasadach
tzw. renty wdowiej będzie ustawała z dniem poprzedzającym dzień zawarcia nowego
związku małżeńskiego przez osobę uprawnioną).
Ustawa wprowadza też limit pobieranych świadczeń w zbiegu w ramach tzw. renty wdowiej
do poziomu trzykrotności najniższej emerytury (wynoszącej od marca 2025 r. 1 878,91 zł)
tj. do wysokości 5 636,73 zł.
Oznacza to, że osoby uprawnione do renty rodzinnej mogą ją pobierać w zbiegu ze swoją
emeryturą również po ukończeniu 65 roku życia, pod warunkiem, że następuje to jednak na
zasadzie zbiegu wynikającego z przepisów dotyczących tzw. „renty wdowiej”.
Przyjęte rozwiązania, dotyczące środków zgromadzonych w OFE oraz na subkoncie w ZUS,
służą, jak wynika z powyższych wyjaśnień, zasadniczemu celowi ich gromadzenia, a więc
wypłacie emerytur dla ubezpieczonych, na rzecz których zostały te środki zgromadzone.
Jednocześnie osoby uprawnione do renty rodzinnej mogą ją pobierać wraz z okresową
emeryturą kapitałową do ukończenia 65 roku życia, a następnie wraz z tzw. emeryturą
docelową, pod warunkiem, że to ostatnie nastąpi na zasadzie zbiegu świadczeń wynikającej
z przepisów o tzw. rencie wdowiej.
Mając powyższe na uwadze informuję, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej nie są prowadzone prace mające na celu zmianę omawianych przepisów.
Jednocześnie zapewniam, że w resorcie są analizowane i rozważane wszystkie postulaty
zgłaszane przez świadczeniobiorców i osoby ubezpieczone, w tym również głosy dotyczące
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zmiany przepisów emerytalno-rentowych. Zgłaszane uwagi są dla resortu istotną
wskazówką przy projektowaniu przyszłych działań, zmierzających do doskonalenia
obowiązujących rozwiązań systemu emerytalno-rentowego.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.436.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12069 Pani Posłanki Gabrieli Lenartowicz, w sprawie zasad
wypłaty środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych (OFE)
w kontekście wyboru renty kapitałowej oraz ich wpływu na świadczenia emerytalne po
osiągnięciu 65. roku życia przez osobę uprawnioną, a pobierającą rentę rodzinną, proszę
przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Kobiecie, będącej członkiem otwartego funduszu emerytalnego (OFE), po ukończeniu
60 roku życia, ze środków zapisanych na subkoncie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych
(ZUS), przysługuje okresowa emerytura kapitałowa1. Wysokość okresowej emerytury
kapitałowej stanowi iloraz kwoty środków, z uwzględnieniem ich waloryzacji, zapisanych
na subkoncie, ustalonych na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego
przyznano okresową emeryturę kapitałową i średniego dalszego trwania życia dla osób
w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego2.
Okresową emeryturę kapitałową ZUS wypłaca wraz z emeryturą lub rentą3, a więc także
z rentą rodzinną.
W przypadku, gdy osoba uprawniona pobiera rentę z innego organu emerytalnego lub
rentowego, okresową emeryturę kapitałową wypłaca Oddział ZUS, który ustalił prawo
do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS)4.
Okresowa emerytura kapitałowa przysługuje do dnia poprzedzającego dzień w którym
członek OFE osiągnie powszechny wiek emerytalny przewidziany dla mężczyzn, tj. 65 lat,
chyba że prawo do świadczenia wygaśnie wcześniej z innych przyczyn5.
Prawo do okresowej emerytury kapitałowej wygasa z dniem poprzedzającym dzień,
w którym członek OFE ukończył 65 rok życia albo wcześniej w przypadku wyczerpania
środków zapisanych na subkoncie6.
Po osiągnięciu wieku emerytalnego, wynoszącego 65 lat przez kobietę, która pobierała
okresową emeryturę kapitałową do dnia poprzedzającego osiągnięcie tego wieku, ZUS
1 art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych (Dz. U. z 2018 r. poz.
926);
2 art. 24 ustawy o emeryturach kapitałowych;
3 art. 30 ust. 2 ustawy o emeryturach kapitałowych;
4 art. 30 ust. 3 ustawy o emeryturach kapitałowych;
5 art. 7 ust. 2 ustawy o emeryturach kapitałowych;
6 art. 9 ustawy o emeryturach kapitałowych;
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
ponownie oblicza emeryturę z FUS z urzędu7 (tzw. emerytura docelowa).
Nowa wysokość emerytury jest obliczana poprzez podzielenie podstawy jej obliczenia przez
średnie dalsze trwanie życia ustalone dla wieku 65 lat, obowiązujące w dacie osiągnięcia
tego wieku.
Podstawę obliczenia emerytury stanowi suma:
- zwaloryzowanej kwoty składek na ubezpieczenie emerytalne, zapisanych na
indywidualnym koncie osoby ubezpieczonej w ZUS do końca miesiąca poprzedzającego
miesiąc, od którego ustalona jest emerytura w nowej wysokości,
- zwaloryzowanego kapitału początkowego oraz
- środków zapisanych na subkoncie z uwzględnieniem waloryzacji, pomniejszonych o
kwoty wypłaconych wcześniej okresowych emerytur kapitałowych.
Emerytura z FUS nie może być niższa od kwoty odpowiadającej wysokości emerytury z FUS
i okresowej emerytury kapitałowej, przysługującej w dniu poprzedzającym osiągnięcie
wieku emerytalnego 65 lat8.
Należy więc podkreślić, że środki zgromadzone na subkoncie (z uwzględnieniem ich
waloryzacji) stanowią podstawę obliczenia emerytury docelowej. W przypadku kobiet, które
przystąpiły do OFE emerytura ustalana w powszechnym wieku emerytalnym, wynoszącym
dla kobiet 60 lat, nie jest świadczeniem dożywotnim, gdyż takim świadczeniem nie jest
emerytura okresowa. Emerytura okresowa jest jedynie swoistym świadczeniem
przejściowym, stanowiącym formę tzw. programowanej wypłaty, stąd ustawodawca
dopuścił jej wypłatę również z rentą, w tym rentą rodzinną.
Zgodnie z założeniami reformy emerytalnej ustalenie świadczenia dożywotniego
(emerytury docelowej) jest możliwe dopiero w wieku 65 lat (przy przyjętym założeniu
równego wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn). Wtedy też przyznawane świadczenie staje
się świadczeniem dożywotnim, a więc emeryturą w klasycznym ujęciu. Jednocześnie
radykalnie zmienia się możliwość dziedziczenia zgromadzonych, do wypłaty tego
świadczenia, środków na subkoncie osoby ubezpieczonej. Skutkuje to bowiem brakiem
możliwości ich dziedziczenia po trzech latach pobierania tej emerytury (ustalonej w wieku
65 lat, na tych samych zasadach jak w przypadku emerytur mężczyzn).
W odróżnieniu od świadczenia emerytalnego wypłacanego do 65 r. życia, składającego się
z de facto dwóch emerytur (emerytura pierwszofilarowa z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych oraz okresowa emerytura kapitałowa z subkonta) jest to już jedno świadczenie
emerytalne, którego wysokość jest ustalona w oparciu o sumę środków pochodzących
zarówno z konta emerytalnego w Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz środków
z subkonta prowadzonego przez ZUS, na które do 60 roku życia zostały również
przeniesione środki z OFE. Oznacza to, że po ukończeniu 65. roku życia ustaje możliwość
pobierania okresowej emerytury kapitałowej, gdyż środki z których było to świadczenie
finansowane, służą wypłacie tzw. emerytury docelowej.
Emerytura ta podlega zaś powszechnym zasadom zbiegu z innymi świadczeniami
emerytalno-rentowymi, stanowiącymi, że świadczeniobiorcy przysługuje jedno świadczenie
7 art. 26c ust. 1 ustawy emerytalnej;
8 art. 26c ust. 3 ustawy emerytalnej.
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wyższe lub przez niego wybrane. Odstępstwem od tej zasady jest możliwość pobierania
renty rodzinnej z innym świadczeniem emerytalnym na zasadach wynikających z przepisów
o tzw. rencie wdowiej. Należy podkreślić, że renta wdowia nie jest odrębnym świadczeniem,
ale stanowi szczególną instytucję w systemie ubezpieczenia społecznego. Wprowadza
prawo pobierania dwóch świadczeń jednocześnie (jednego w całości, drugiego w części).
Jest to rozwiązanie nowe na polskim gruncie ubezpieczeniowym.
Wynika ono z ustawy z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1243), która
wprowadziła od 1 stycznia 2025 r. nową regułę zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym
małżonku z prawem do własnego świadczenia o charakterze emerytalno-rentowym.
Przepisy ustawy przewidują, że w przypadku zbiegu prawa do tych świadczeń, począwszy
od 1 lipca 2025 r., jedno świadczenie wypłacane jest wdowie lub wdowcowi w całości,
a drugie w wysokości 25% (w okresie przejściowym, tj. od 1 lipca 2025 r. do 31 grudnia
2026 r. będzie to 15%). Tym samym, przywołany akt wprowadza, jak już wskazano, nową
regułę zbiegu prawa do nabytej renty rodzinnej, którą wnioskodawcy ustawy nazwali „rentą
wdowią”.
Przepisy określają krąg osób uprawnionych do korzystania z nowej reguły zbiegu prawa do
renty rodzinnej z innym świadczeniem emerytalno-rentowym. Wdowy lub wdowcy
ubiegający się o ustalenie nowej reguły zbiegu prawa do renty rodzinnej po zmarłym
małżonku i prawa do innego świadczenia emerytalno-rentowego muszą spełnić warunki:
osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy emerytalnej;
pozostawania we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;
nabycia prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż 5 lat przed
osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 ustawy emerytalnej;
niewstąpienia w nowy związek małżeński (wypłata świadczeń w zbiegu na zasadach
tzw. renty wdowiej będzie ustawała z dniem poprzedzającym dzień zawarcia nowego
związku małżeńskiego przez osobę uprawnioną).
Ustawa wprowadza też limit pobieranych świadczeń w zbiegu w ramach tzw. renty wdowiej
do poziomu trzykrotności najniższej emerytury (wynoszącej od marca 2025 r. 1 878,91 zł)
tj. do wysokości 5 636,73 zł.
Oznacza to, że osoby uprawnione do renty rodzinnej mogą ją pobierać w zbiegu ze swoją
emeryturą również po ukończeniu 65 roku życia, pod warunkiem, że następuje to jednak na
zasadzie zbiegu wynikającego z przepisów dotyczących tzw. „renty wdowiej”.
Przyjęte rozwiązania, dotyczące środków zgromadzonych w OFE oraz na subkoncie w ZUS,
służą, jak wynika z powyższych wyjaśnień, zasadniczemu celowi ich gromadzenia, a więc
wypłacie emerytur dla ubezpieczonych, na rzecz których zostały te środki zgromadzone.
Jednocześnie osoby uprawnione do renty rodzinnej mogą ją pobierać wraz z okresową
emeryturą kapitałową do ukończenia 65 roku życia, a następnie wraz z tzw. emeryturą
docelową, pod warunkiem, że to ostatnie nastąpi na zasadzie zbiegu świadczeń wynikającej
z przepisów o tzw. rencie wdowiej.
Mając powyższe na uwadze informuję, że w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej nie są prowadzone prace mające na celu zmianę omawianych przepisów.
Jednocześnie zapewniam, że w resorcie są analizowane i rozważane wszystkie postulaty
zgłaszane przez świadczeniobiorców i osoby ubezpieczone, w tym również głosy dotyczące
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zmiany przepisów emerytalno-rentowych. Zgłaszane uwagi są dla resortu istotną
wskazówką przy projektowaniu przyszłych działań, zmierzających do doskonalenia
obowiązujących rozwiązań systemu emerytalno-rentowego.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --