Interpelacja nr 12064
Interpelacja w sprawie obietnicy odebrania 800+ ukraińskim uchodźcom złożonej przez polityków PO oraz postulatu PSL, aby odbierać to świadczenie również polskim dzieciom, których rodzic nie pracuje
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie obietnicy odebrania 800+ ukraińskim uchodźcom złożonej przez polityków PO oraz postulatu PSL, aby odbierać to świadczenie również polskim dzieciom, których rodzic nie pracuje
Interpelacja nr 12064
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie obietnicy odebrania 800+ ukraińskim uchodźcom złożonej przez polityków PO oraz postulatu PSL, aby odbierać to świadczenie również polskim dzieciom, których rodzic nie pracuje
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 02-09-2025
Szanowny Panie Premierze,
zgodnie z zasadą odpowiedzialności państwa, polska pomoc socjalna powinna być kierowana do polskich obywateli. To wobec nich Rzeczpospolita Polska ma obowiązek szczególnej troski, wsparcia i solidarności. Migranci ekonomiczni, którzy dobrowolnie przybywają do Polski w poszukiwaniu lepszych warunków życia, nie mogą być traktowani na równi z obywatelami naszego kraju, ani korzystać ze świadczeń socjalnych, które finansowane są ze środków publicznych, pochodzących z podatków polskich obywateli.
W zupełnie innej sytuacji znajdują się uchodźcy wojenni. Już po tragedii II wojny światowej społeczność międzynarodowa – także państwa komunistyczne, w tym Polska – podpisała Konwencję dotyczącą statusu uchodźców z dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. 1991 nr 119 poz. 515) oraz uzupełniający ją Protokół nowojorski z 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. 1991 nr 119 poz. 517). Z kolei Unia Europejska po wojnie w Jugosławii przyjęła dyrektywę Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r., ustanawiającą minimalne standardy udzielania tymczasowej ochrony w przypadku masowego napływu uchodźców. Po rozpoczęciu wojny kinetycznej na Ukrainie dyrektywa ta została zastosowana i zaktualizowana poprzez Decyzję Wykonawczą Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r., która obliguje państwa członkowskie, w tym Polskę, do objęcia opieką osób uciekających przed wojną. Ten obowiązek wypełniamy, zapewniając wsparcie naszym sąsiadom z Ukrainy, którzy w zdecydowanej większości (68% - zgodnie z odpowiedzą ministra Macieja Duszczyka na moją interpelację nr 7798) podjęli pracę i starają się sami utrzymywać swoje rodziny, przyczyniając się jednocześnie do rozwoju polskiej gospodarki.
Problem pojawia się w dyskusji politycznej dotyczącej programu „Rodzina 800+”. Już w kampanii wyborczej 2023 roku w przestrzeni publicznej pojawiła się propozycja, aby świadczenie to przysługiwało wyłącznie rodzinom, w których przynajmniej jeden z rodziców pracuje. Jako pierwsi tę kwestię podnosili politycy PSL, już wówczas postulując ograniczanie świadczenia także wobec polskich dzieci.
17 stycznia 2025 r. Rafał Trzaskowski, kandydujący na prezydenta, postulował, aby świadczenie 800+ przysługiwało ukraińskim dzieciom, których matki pracują. Następnie deklarację tę poparł Pan Premier, a później włączył do swoich obietnic Pan Karol Nawrocki. Oddzielnym tematem jest niezrozumiała dyskryminacja wiceprzewodniczącego Platformy Obywatelskiej Rafała Trzaskowskiego ze względu na narodowość, skierowana precyzyjnie przeciwko Ukraińcom.
Zwracam uwagę Pana Premiera na następujące kwestie:
Istnieje w Polsce grupa Ukrainek, matek samotnie wychowujących dwoje lub większej liczby dzieci, które nie mogą pozwolić sobie na pracę zarobkową z uwagi na brak środków na opłacenie żłobka, przedszkola czy opieki zastępczej.
Niektóre Ukrainki nie mogą podjąć pracy zawodowej, gdyż sprawują codzienną opiekę nad dzieckiem z niepełnosprawnością.
W niektórych przypadkach matka zajmuje się dodatkowo starszymi lub niepełnosprawnymi członkami rodziny, co w praktyce uniemożliwia podjęcie pracy.
Świadczenia socjalne powinny służyć polskim rodzinom i rzeczywistym uchodźcom wojennym, których przyjęcie jest zobowiązaniem prawnym Polski. Nie ma natomiast uzasadnienia, by utrzymywać w ramach systemu socjalnego migrantów ekonomicznych, którzy – jak pamiętamy – w dużej mierze przybyli do Europy po decyzji kanclerz Angeli Merkel z 2015 roku. Polska, jako państwo odpowiedzialne, powinna oddzielić te dwie kategorie i skoncentrować wsparcie na obywatelach oraz tych, którzy uciekają przed wojną i prześladowaniami.
W związku z powyższym kieruję do Pana Premiera następujące pytania:
Ilu polskich rodziców pobierających świadczenie 800+ w roku 2024 i 2025 nie pracowało i iloma dziećmi się opiekują? Jaki to jest miesięczny koszt dla budżetu?
Ilu ukraińskich rodziców pobierających świadczenie 800+ w roku 2024 i 2025 nie pracowało i iloma dziećmi się opiekują? Jaki to jest miesięczny koszt dla budżetu?
Ile polskich dzieci wychowuje samotny rodzic, który nie podejmuje pracy z powodu konieczności opieki nad dzieckiem/dziećmi? Jaki to jest miesięczny koszt dla budżetu?
Ile ukraińskich dzieci wychowuje samotna matka, lub matka której mąż walczy na froncie, a nie podejmuje pracy z powodu konieczności opieki nad dzieckiem/dziećmi? Jaki to jest miesięczny koszt dla budżetu?
Ilu polskich rodziców rezygnuje z pracy zawodowej, aby sprawować opiekę nad dzieckiem/dziećmi niepełnosprawnymi? Jaki to jest miesięczny koszt dla budżetu?
Ilu ukraińskich rodziców rezygnuje z pracy zawodowej, aby sprawować opiekę nad dzieckiem/dziećmi niepełnosprawnymi? Jaki to jest miesięczny koszt dla budżetu?
Ilu polskich beneficjentów programu 800+ to rodzice, którzy dodatkowo zajmują się starszym lub niepełnosprawnym członkiem rodziny i z tego względu nie pracują?
Ilu ukraińskich beneficjentów programu 800+ to rodzice, którzy dodatkowo zajmują się starszym lub niepełnosprawnym członkiem rodziny i z tego względu nie pracują?
Jak rząd zamierza weryfikować kryterium pracy przy pobieraniu świadczenia 800+? Jakie instytucje będą odpowiedzialne za tę weryfikację i jaki będzie jej koszt administracyjny?
Czy rząd rozważa wprowadzenie szczególnych wyjątków od kryterium pracy dla Polaków i Ukraińców, obejmujących:
samotne matki i ojców wychowujących dzieci,
rodziców dzieci niepełnosprawnych,
osoby opiekujące się innymi członkami rodziny wymagającymi stałej opieki?
Jakie rozwiązania proponuje rząd dla polskich samotnych rodziców z małych miejscowości, gdzie rynek pracy jest ograniczony, a dostęp do opieki nad dziećmi (żłobki, przedszkola) jest niewystarczający?
Ilu uchodźców wojennych z Ukrainy objętych jest programem 800+ i jaki odsetek z nich podjął pracę w Polsce?
Ilu cudzoziemców pobiera świadczenie 800+ mimo że nie są uchodźcami w rozumieniu prawa międzynarodowego, lecz migrantami ekonomicznymi?
Czy rząd planuje rozdzielenie statusu uchodźców wojennych, którzy zasługują na wsparcie w ramach zobowiązań międzynarodowych, od migrantów ekonomicznych, którzy powinni utrzymywać się z własnej pracy, a nie z polskiego systemu socjalnego?
Jakie działania rząd podejmuje, aby zapewnić, że środki publiczne przeznaczone na wsparcie polskich rodzin nie będą w konsumowane przez migrantów ekonomicznych, którzy nie wnoszą adekwatnego wkładu do systemu podatkowego?
Czy rząd analizuje skutki wprowadzenia kryterium pracy przy 800+ dla dzietności i demografii w Polsce?
Ile urodziło się w Polsce dzieci w roku 2023, 2024 i w pierwszych ośmiu miesiącach 2025 roku?
Czy Pan Premier popiera dyskryminację w stosunku do narodu Ukraińskiego wyrażoną przez wiceprzewodniczącego Platformy Obywatelskiej Rafała Trzaskowskiego? Kryterium wyłącznie dla Ukraińców byłoby sprzeczne z zasadą równości wobec prawa i narażałoby Polskę na zarzut dyskryminacji narodowościowej w świetle prawa UE.
Czy Pan Premier popiera postulat PSL odbierania świadczenia 800+ polskim dzieciom których rodzice nie pracują?
Jakie jest stanowisko Pan Premiera w stosunku do mojego postulatu odebrania świadczeń socjalnych migrantom ekonomicznym?
Czy Pan Premier popiera postulat odebrania wszelkiej pomocy socjalnej obywatelom Ukrainy będących w wieku poborowym?
Interpelacja nr 12064
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie obietnicy odebrania 800+ ukraińskim uchodźcom złożonej przez polityków PO oraz postulatu PSL, aby odbierać to świadczenie również polskim dzieciom, których rodzic nie pracuje
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 02-09-2025
Szanowny Panie Premierze,
zgodnie z zasadą odpowiedzialności państwa, polska pomoc socjalna powinna być kierowana do polskich obywateli. To wobec nich Rzeczpospolita Polska ma obowiązek szczególnej troski, wsparcia i solidarności. Migranci ekonomiczni, którzy dobrowolnie przybywają do Polski w poszukiwaniu lepszych warunków życia, nie mogą być traktowani na równi z obywatelami naszego kraju, ani korzystać ze świadczeń socjalnych, które finansowane są ze środków publicznych, pochodzących z podatków polskich obywateli.
W zupełnie innej sytuacji znajdują się uchodźcy wojenni. Już po tragedii II wojny światowej społeczność międzynarodowa – także państwa komunistyczne, w tym Polska – podpisała Konwencję dotyczącą statusu uchodźców z dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. 1991 nr 119 poz. 515) oraz uzupełniający ją Protokół nowojorski z 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. 1991 nr 119 poz. 517). Z kolei Unia Europejska po wojnie w Jugosławii przyjęła dyrektywę Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r., ustanawiającą minimalne standardy udzielania tymczasowej ochrony w przypadku masowego napływu uchodźców. Po rozpoczęciu wojny kinetycznej na Ukrainie dyrektywa ta została zastosowana i zaktualizowana poprzez Decyzję Wykonawczą Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r., która obliguje państwa członkowskie, w tym Polskę, do objęcia opieką osób uciekających przed wojną. Ten obowiązek wypełniamy, zapewniając wsparcie naszym sąsiadom z Ukrainy, którzy w zdecydowanej większości (68% - zgodnie z odpowiedzą ministra Macieja Duszczyka na moją interpelację nr 7798) podjęli pracę i starają się sami utrzymywać swoje rodziny, przyczyniając się jednocześnie do rozwoju polskiej gospodarki.
Problem pojawia się w dyskusji politycznej dotyczącej programu „Rodzina 800+”. Już w kampanii wyborczej 2023 roku w przestrzeni publicznej pojawiła się propozycja, aby świadczenie to przysługiwało wyłącznie rodzinom, w których przynajmniej jeden z rodziców pracuje. Jako pierwsi tę kwestię podnosili politycy PSL, już wówczas postulując ograniczanie świadczenia także wobec polskich dzieci.
17 stycznia 2025 r. Rafał Trzaskowski, kandydujący na prezydenta, postulował, aby świadczenie 800+ przysługiwało ukraińskim dzieciom, których matki pracują. Następnie deklarację tę poparł Pan Premier, a później włączył do swoich obietnic Pan Karol Nawrocki. Oddzielnym tematem jest niezrozumiała dyskryminacja wiceprzewodniczącego Platformy Obywatelskiej Rafała Trzaskowskiego ze względu na narodowość, skierowana precyzyjnie przeciwko Ukraińcom.
Zwracam uwagę Pana Premiera na następujące kwestie:
Istnieje w Polsce grupa Ukrainek, matek samotnie wychowujących dwoje lub większej liczby dzieci, które nie mogą pozwolić sobie na pracę zarobkową z uwagi na brak środków na opłacenie żłobka, przedszkola czy opieki zastępczej.
Niektóre Ukrainki nie mogą podjąć pracy zawodowej, gdyż sprawują codzienną opiekę nad dzieckiem z niepełnosprawnością.
W niektórych przypadkach matka zajmuje się dodatkowo starszymi lub niepełnosprawnymi członkami rodziny, co w praktyce uniemożliwia podjęcie pracy.
Świadczenia socjalne powinny służyć polskim rodzinom i rzeczywistym uchodźcom wojennym, których przyjęcie jest zobowiązaniem prawnym Polski. Nie ma natomiast uzasadnienia, by utrzymywać w ramach systemu socjalnego migrantów ekonomicznych, którzy – jak pamiętamy – w dużej mierze przybyli do Europy po decyzji kanclerz Angeli Merkel z 2015 roku. Polska, jako państwo odpowiedzialne, powinna oddzielić te dwie kategorie i skoncentrować wsparcie na obywatelach oraz tych, którzy uciekają przed wojną i prześladowaniami.
W związku z powyższym kieruję do Pana Premiera następujące pytania:
Ilu polskich rodziców pobierających świadczenie 800+ w roku 2024 i 2025 nie pracowało i iloma dziećmi się opiekują? Jaki to jest miesięczny koszt dla budżetu?
Ilu ukraińskich rodziców pobierających świadczenie 800+ w roku 2024 i 2025 nie pracowało i iloma dziećmi się opiekują? Jaki to jest miesięczny koszt dla budżetu?
Ile polskich dzieci wychowuje samotny rodzic, który nie podejmuje pracy z powodu konieczności opieki nad dzieckiem/dziećmi? Jaki to jest miesięczny koszt dla budżetu?
Ile ukraińskich dzieci wychowuje samotna matka, lub matka której mąż walczy na froncie, a nie podejmuje pracy z powodu konieczności opieki nad dzieckiem/dziećmi? Jaki to jest miesięczny koszt dla budżetu?
Ilu polskich rodziców rezygnuje z pracy zawodowej, aby sprawować opiekę nad dzieckiem/dziećmi niepełnosprawnymi? Jaki to jest miesięczny koszt dla budżetu?
Ilu ukraińskich rodziców rezygnuje z pracy zawodowej, aby sprawować opiekę nad dzieckiem/dziećmi niepełnosprawnymi? Jaki to jest miesięczny koszt dla budżetu?
Ilu polskich beneficjentów programu 800+ to rodzice, którzy dodatkowo zajmują się starszym lub niepełnosprawnym członkiem rodziny i z tego względu nie pracują?
Ilu ukraińskich beneficjentów programu 800+ to rodzice, którzy dodatkowo zajmują się starszym lub niepełnosprawnym członkiem rodziny i z tego względu nie pracują?
Jak rząd zamierza weryfikować kryterium pracy przy pobieraniu świadczenia 800+? Jakie instytucje będą odpowiedzialne za tę weryfikację i jaki będzie jej koszt administracyjny?
Czy rząd rozważa wprowadzenie szczególnych wyjątków od kryterium pracy dla Polaków i Ukraińców, obejmujących:
samotne matki i ojców wychowujących dzieci,
rodziców dzieci niepełnosprawnych,
osoby opiekujące się innymi członkami rodziny wymagającymi stałej opieki?
Jakie rozwiązania proponuje rząd dla polskich samotnych rodziców z małych miejscowości, gdzie rynek pracy jest ograniczony, a dostęp do opieki nad dziećmi (żłobki, przedszkola) jest niewystarczający?
Ilu uchodźców wojennych z Ukrainy objętych jest programem 800+ i jaki odsetek z nich podjął pracę w Polsce?
Ilu cudzoziemców pobiera świadczenie 800+ mimo że nie są uchodźcami w rozumieniu prawa międzynarodowego, lecz migrantami ekonomicznymi?
Czy rząd planuje rozdzielenie statusu uchodźców wojennych, którzy zasługują na wsparcie w ramach zobowiązań międzynarodowych, od migrantów ekonomicznych, którzy powinni utrzymywać się z własnej pracy, a nie z polskiego systemu socjalnego?
Jakie działania rząd podejmuje, aby zapewnić, że środki publiczne przeznaczone na wsparcie polskich rodzin nie będą w konsumowane przez migrantów ekonomicznych, którzy nie wnoszą adekwatnego wkładu do systemu podatkowego?
Czy rząd analizuje skutki wprowadzenia kryterium pracy przy 800+ dla dzietności i demografii w Polsce?
Ile urodziło się w Polsce dzieci w roku 2023, 2024 i w pierwszych ośmiu miesiącach 2025 roku?
Czy Pan Premier popiera dyskryminację w stosunku do narodu Ukraińskiego wyrażoną przez wiceprzewodniczącego Platformy Obywatelskiej Rafała Trzaskowskiego? Kryterium wyłącznie dla Ukraińców byłoby sprzeczne z zasadą równości wobec prawa i narażałoby Polskę na zarzut dyskryminacji narodowościowej w świetle prawa UE.
Czy Pan Premier popiera postulat PSL odbierania świadczenia 800+ polskim dzieciom których rodzice nie pracują?
Jakie jest stanowisko Pan Premiera w stosunku do mojego postulatu odebrania świadczeń socjalnych migrantom ekonomicznym?
Czy Pan Premier popiera postulat odebrania wszelkiej pomocy socjalnej obywatelom Ukrainy będących w wieku poborowym?
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
8%
Konkretność
92%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 15 %
Precyzyjne daty
13
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
7.8 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (15)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12226 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.448.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12064 Pana Posła Jarosława Sachajki, w sprawie obietnicy
odebrania 800+ ukraińskim uchodźcom złożonej przez polityków PO oraz postulatu PSL,
aby odbierać to świadczenie również polskim dzieciom, których rodzic nie pracuje, proszę
przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Informuję, że istnieją dane na temat liczby osób biernych zawodowo i bezrobotnych
otrzymujących świadczenie wychowawcze według liczby dzieci w wieku poniżej 18 lat,
jednak bez podziału według obywatelstwa i statusu na rynku pracy. Dostępne są ogólne
dane kwartalne, zbierane na podstawie Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności
realizowanego przez Główny Urząd Statystyczny (GUS), które dzielą świadczeniobiorców
zgodnie z ich aktywnością na rynku pracy.
W I kwartale 2025 roku1 pracowało 3195 tys. rodziców pobierających świadczenie na jedno
dziecko (wskaźnik zatrudnienia 87,1%), 2771 tys. rodziców pobierających świadczenie na
dwoje dzieci (WZ 87,9%) oraz 711 tys. spośród pobierających świadczenie na troje i więcej
dzieci (WZ 78,6%). Bezrobotnymi lub biernymi zawodowo w I kwartale 2025 roku
pozostawało 475 tys. rodziców pobierających świadczenie na jedno dziecko, 381 tys.
rodziców pobierających świadczenie na dwoje dzieci oraz 194 tys. spośród rodziców
pobierających świadczenie na troje i więcej dzieci.
Rok wcześniej, czyli w I kwartale 2024 roku2 pracowało 3234 tys. rodziców pobierających
świadczenie na jedno dziecko (wskaźnik zatrudnienia 88%), 2 745 tys. rodziców
pobierających świadczenie na dwoje dzieci (WZ 87,1%) oraz 744 tys. spośród pobierających
świadczenie na troje i więcej dzieci (WZ 79,3%). Bezrobotnymi lub biernymi zawodowo
w I kwartale 2024 roku pozostawało 443 tys. rodziców pobierających świadczenie na jedno
dziecko, 407 tys. rodziców pobierających świadczenie na dwoje dzieci oraz 194 tys.
pobierających świadczenie na troje i więcej dzieci.
Warto podkreślić, że wskaźnik zatrudnienia wśród osób pobierających świadczenie
wychowawcze był wyższy niż wśród osób w wieku produkcyjnym ogółem (który wynosił
w I kwartale 2025 r. 78,5%).
W ciągu roku (okres między I kw. 2024 a I kw. 2025) wskaźnik zatrudnienia wśród rodziców
pobierających świadczenie na jedno dziecko spadł o 0,9 p.p., wśród pobierających
świadczenie na dwoje dzieci wzrósł o 0,8 p.p., a wśród pobierających świadczenie na troje
i więcej dzieci spadł o 0,7 p.p.
1 https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-bezrobotni-bierni-zawodowo-
wgbael/aktywnosc-ekonomiczna-ludnosci-polski-1-kwartal-2025-r-,4,58.html
2 https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-bezrobotni-bierni-zawodowo-
wgbael/aktywnosc-ekonomiczna-ludnosci-polski-1-kwartal-2024-roku,4,54.html
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Należy podkreślić, że z badań Narodowego Banku Polskiego dotyczących sytuacji życiowej
i ekonomicznej migrantów z Ukrainy w Polsce w 2024 r. wynika, iż imigranci są grupą
bardzo aktywną na rynku pracy, a udział osób pracujących lub poszukujących pracy jest w
niej wyższy niż wśród obywateli polskich3. Według danych ankietowych NBP z 2024 r.
wskaźnik zatrudnienia dorosłych obywateli Ukrainy przebywających w Polsce wynosił 78%
(w grupie imigrantów „przedwojennych” ok. 93%).
Podstawowym źródłem utrzymania imigrantów z Ukrainy jest praca. W strukturze dochodu
imigranta przedwojennego wynagrodzenia z pracy stanowią średnio około 90% dochodu,
a w przypadku uchodźcy 76% dochodu. Polskie świadczenia społeczne, w tym świadczenie
wychowawcze 800+, tworzą odpowiednio ok. 6% i 11% dochodu pracowników należących
do wskazanych grup. Zgodnie z badaniem ankietowym NBP z 2024 r. świadczenie 800+
pobierało 41% uchodźców i 33% migrantów przedwojennych.
Odnosząc się do prośby Pana Posła o podanie danych statystycznych dotyczących m.in.
aktywności zawodowej samotnych rodziców oraz ich dochodów, tego ilu rodziców
pobierających świadczenie wychowawcze rezygnuje z aktynowości zawodowej ze względu
na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem z niepełnosprawnością, osobą starszą
lub innym niepełnosprawnym członkiem rodziny, informuję, że Minister Rodziny, Pracy i
Polityki Społecznej nie dysponuje danymi na ten temat. Świadczenie wychowawcze ma
charakter powszechny i przysługuje na każde dziecko niezależnie od dochodów rodziny, w
związku z czym w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie gromadzone są
dane dotyczące dochodów osób ubiegających się o świadczenie wychowawcze oraz ich
aktywności zawodowej i sytuacji rodzinnej.
W kwestii powiązania prawa obywateli Ukrainy do świadczenia wychowawczego 800+
z aktywnością zawodową informuję, że nowe regulacje w tym zakresie wprowadzono
ustawą z dnia 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do
świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom
Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. poz. 1301).
Wskazany akt nowelizuje m.in. przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa
w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2025 r. poz. 1576 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 12 marca
2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego
państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 337 z późn. zm.) poprzez dodanie nowej przesłanki
przysługiwania świadczenia wychowawczego dla cudzoziemców będących obywatelami
państw trzecich (tj. państw nienależących do Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru
Gospodarczego oraz Szwajcarii), w tym dla obywateli Ukrainy - zarówno ze statusem „UKR”
(tzw. uchodźcy wojenni), jak i bez niego (imigranci „przedwojenni”).
Zgodnie z dodawanym art. 1 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
prawo do świadczenia wychowawczego będzie przysługiwało wskazanym obywatelom
państw trzecich za dany miesiąc, jeżeli byli oni aktywni zawodowo na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej w miesiącu poprzedzającym ten miesiąc. Zgodnie z art. 21 ust. 1a
wspomnianej ustawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który jest instytucją przyznającą
i wypłacającą świadczenie wychowawcze będzie weryfikował wspomniany warunek co
miesiąc. Dopiero po ustaleniu, że dany cudzoziemiec był aktywny zawodowo w poprzednim
miesiącu, możliwe będzie wypłacenie mu świadczenia wychowawczego za miesiąc bieżący.
Ustawa wprowadza szeroką definicję aktywności zawodowej. Za aktywne zawodowo
uznawane będą nie tylko osoby pracujące, prowadzące pozarolniczą działalność
3 https://nbp.pl/wp-content/uploads/2024/11/Raport_Imigranci_z_Ukrainy_2024-PL-DS-2024-WWW.pdf
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
gospodarczą lub rolnicy, ale również te, które podlegają ubezpieczeniom emerytalno-
rentowym z innych tytułów (pobierające emeryturę, rentę, zasiłek macierzyński, zasiłek dla
bezrobotnych i dobrowolnie opłacające składki na ubezpieczenia społeczne).
Należy podkreślić, że od powyższej reguły przewidziano wyjątki oraz mechanizm ochronny
dla osób tracących pracę. Warunek aktywności zawodowej nie będzie dotyczył tych, którzy
wnioskują o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego lub mają prawo do
świadczenia wychowawczego na dziecko będące obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej lub
posiadające orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o umiarkowanym bądź
znacznym stopniu niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997
r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
(Dz. U. z 2025 r. poz. 913). Prócz tego dodany został art. 1 ust. 2 b ustawy o pomocy
państwa w wychowywaniu dzieci, zgodnie z którym w sytuacji, gdy wskazani cudzoziemcy
nie będą aktywni zawodowo na terytorium RP w miesiącu poprzedzającym dany miesiąc,
ale będą w tym miesiącu podlegali ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1
pkt 24 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych
ze środków publicznych, jako bezrobotni niepodlegający obowiązkowi ubezpieczenia
zdrowotnego z innego tytułu będą mogli nabyć prawo do świadczenia wychowawczego na
okres 3 miesięcy lub na okres 6 miesięcy, jeżeli spełniają pozostałe warunki do świadczenia
wychowawczego na troje lub więcej dzieci.
Prawo do świadczenia wychowawczego na tych zasadach - określonych w art. 1 ust. 2b ww.
ustawy - będzie przysługiwać nie dłużej niż do końca okresu, na który ustala się prawo do
świadczenia wychowawczego oraz nie więcej niż jeden raz w trakcie tego okresu.
Nowe zasady przysługiwania świadczenia wychowawczego w przypadku uchodźców
wojennych z Ukrainy ze statusem „UKR” zaczną obowiązywać od 1 lutego 2026 r., zaś
w przypadku pozostałych cudzoziemców będących obywatelami państw trzecich, w tym
obywateli Ukrainy bez statusu „UKR”, od kolejnego okresu przyznawania świadczenia
wychowawczego, który rozpocznie się 1 czerwca 2026 r.
Należy przy tym podkreślić, że nie są prowadzone prace nad zmianą warunków
przysługiwania świadczenia wychowawczego dla obywateli Polski, które miałyby
skutkować uzależnieniem ich prawa do pobierania ww. świadczenia od podejmowania
aktywności zawodowej.
Odnośnie do wsparcia rodziców samotnych należy wskazać, że podstawowym systemem
wsparcia rodzin wychowujących dzieci są świadczenie wychowawcze oraz świadczenia
z programu „Dobry start”. Rodziny o niższych dochodach mogą ubiegać się o wsparcie na
podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r.,
poz. 1208).
Podstawowym świadczeniem rodzinnym, o które mogą ubiegać się rodzice wychowujący
dzieci jest zasiłek rodzinny. Warunkiem uzyskania prawa do pobierania zasiłku rodzinnego
jest spełnienie kryterium dochodowego, które wynosi 674 zł miesięcznie na osobę w
rodzinie lub 764 zł, jeśli członkiem rodziny jest dziecko z niepełnosprawnościami. Wysokość
zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie od 95 do 135 zł.
Osoba samotnie wychowująca dziecko, której przyznano prawo do pobierania zasiłku
rodzinnego może też ubiegać się o dodatki do zasiłku rodzinnego, a zwłaszcza o dodatek
z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Zgodnie art. 11a ww. ustawy dodatek ten
przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie
alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ:
– drugi z rodziców dziecka nie żyje;
– ojciec dziecka jest nieznany;
– powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało
oddalone.
Dodatek wynosi 193 zł miesięcznie na dziecko, nie więcej niż 386 zł na wszystkie dzieci,
a w przypadku dzieci z niepełnosprawnościami kwotę dodatku zwiększa się o 80 zł (nie
więcej niż o 160 zł na wszystkie dzieci).
Odnośnie do pytań dotyczących dzietności i liczby urodzeń dzieci w Polsce, warto
podkreślić, że dzietność w populacji jest zjawiskiem złożonym, które należy analizować w
dłuższej perspektywie czasowej. Zależy ona od wielu czynników demograficznych,
społecznych, ekonomicznych (m.in. od struktury populacji - starzenia się społeczeństwa,
liczby kobiet w wieku rozrodczym, zmieniających się wzorców kulturowych, także w
zakresie postaw prokreacyjnych, malejącej liczby zawieranych małżeństw, ale również np.
kondycji rynku pracy, rynku mieszkaniowego czy sytuacji geopolitycznej). Sytuacja
demograficzna nie ulega znaczącym zmianom pod wpływem punktowego oddziaływania za
pośrednictwem jednego wybranego instrumentu polityki społecznej. W 2023 roku urodziło
się 272,5 tys. dzieci, natomiast w 2024 r. - 251,8 tys. Od stycznia do lipca 2025 r.
odnotowano 138,2 tys. urodzeń (dane GUS). Liczba urodzeń przewidywana do końca 2025
r. to ok. 230-240 tys. (szacunki MRPiPS).
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.448.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12064 Pana Posła Jarosława Sachajki, w sprawie obietnicy
odebrania 800+ ukraińskim uchodźcom złożonej przez polityków PO oraz postulatu PSL,
aby odbierać to świadczenie również polskim dzieciom, których rodzic nie pracuje, proszę
przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Informuję, że istnieją dane na temat liczby osób biernych zawodowo i bezrobotnych
otrzymujących świadczenie wychowawcze według liczby dzieci w wieku poniżej 18 lat,
jednak bez podziału według obywatelstwa i statusu na rynku pracy. Dostępne są ogólne
dane kwartalne, zbierane na podstawie Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności
realizowanego przez Główny Urząd Statystyczny (GUS), które dzielą świadczeniobiorców
zgodnie z ich aktywnością na rynku pracy.
W I kwartale 2025 roku1 pracowało 3195 tys. rodziców pobierających świadczenie na jedno
dziecko (wskaźnik zatrudnienia 87,1%), 2771 tys. rodziców pobierających świadczenie na
dwoje dzieci (WZ 87,9%) oraz 711 tys. spośród pobierających świadczenie na troje i więcej
dzieci (WZ 78,6%). Bezrobotnymi lub biernymi zawodowo w I kwartale 2025 roku
pozostawało 475 tys. rodziców pobierających świadczenie na jedno dziecko, 381 tys.
rodziców pobierających świadczenie na dwoje dzieci oraz 194 tys. spośród rodziców
pobierających świadczenie na troje i więcej dzieci.
Rok wcześniej, czyli w I kwartale 2024 roku2 pracowało 3234 tys. rodziców pobierających
świadczenie na jedno dziecko (wskaźnik zatrudnienia 88%), 2 745 tys. rodziców
pobierających świadczenie na dwoje dzieci (WZ 87,1%) oraz 744 tys. spośród pobierających
świadczenie na troje i więcej dzieci (WZ 79,3%). Bezrobotnymi lub biernymi zawodowo
w I kwartale 2024 roku pozostawało 443 tys. rodziców pobierających świadczenie na jedno
dziecko, 407 tys. rodziców pobierających świadczenie na dwoje dzieci oraz 194 tys.
pobierających świadczenie na troje i więcej dzieci.
Warto podkreślić, że wskaźnik zatrudnienia wśród osób pobierających świadczenie
wychowawcze był wyższy niż wśród osób w wieku produkcyjnym ogółem (który wynosił
w I kwartale 2025 r. 78,5%).
W ciągu roku (okres między I kw. 2024 a I kw. 2025) wskaźnik zatrudnienia wśród rodziców
pobierających świadczenie na jedno dziecko spadł o 0,9 p.p., wśród pobierających
świadczenie na dwoje dzieci wzrósł o 0,8 p.p., a wśród pobierających świadczenie na troje
i więcej dzieci spadł o 0,7 p.p.
1 https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-bezrobotni-bierni-zawodowo-
wgbael/aktywnosc-ekonomiczna-ludnosci-polski-1-kwartal-2025-r-,4,58.html
2 https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-bezrobotni-bierni-zawodowo-
wgbael/aktywnosc-ekonomiczna-ludnosci-polski-1-kwartal-2024-roku,4,54.html
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Należy podkreślić, że z badań Narodowego Banku Polskiego dotyczących sytuacji życiowej
i ekonomicznej migrantów z Ukrainy w Polsce w 2024 r. wynika, iż imigranci są grupą
bardzo aktywną na rynku pracy, a udział osób pracujących lub poszukujących pracy jest w
niej wyższy niż wśród obywateli polskich3. Według danych ankietowych NBP z 2024 r.
wskaźnik zatrudnienia dorosłych obywateli Ukrainy przebywających w Polsce wynosił 78%
(w grupie imigrantów „przedwojennych” ok. 93%).
Podstawowym źródłem utrzymania imigrantów z Ukrainy jest praca. W strukturze dochodu
imigranta przedwojennego wynagrodzenia z pracy stanowią średnio około 90% dochodu,
a w przypadku uchodźcy 76% dochodu. Polskie świadczenia społeczne, w tym świadczenie
wychowawcze 800+, tworzą odpowiednio ok. 6% i 11% dochodu pracowników należących
do wskazanych grup. Zgodnie z badaniem ankietowym NBP z 2024 r. świadczenie 800+
pobierało 41% uchodźców i 33% migrantów przedwojennych.
Odnosząc się do prośby Pana Posła o podanie danych statystycznych dotyczących m.in.
aktywności zawodowej samotnych rodziców oraz ich dochodów, tego ilu rodziców
pobierających świadczenie wychowawcze rezygnuje z aktynowości zawodowej ze względu
na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem z niepełnosprawnością, osobą starszą
lub innym niepełnosprawnym członkiem rodziny, informuję, że Minister Rodziny, Pracy i
Polityki Społecznej nie dysponuje danymi na ten temat. Świadczenie wychowawcze ma
charakter powszechny i przysługuje na każde dziecko niezależnie od dochodów rodziny, w
związku z czym w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie gromadzone są
dane dotyczące dochodów osób ubiegających się o świadczenie wychowawcze oraz ich
aktywności zawodowej i sytuacji rodzinnej.
W kwestii powiązania prawa obywateli Ukrainy do świadczenia wychowawczego 800+
z aktywnością zawodową informuję, że nowe regulacje w tym zakresie wprowadzono
ustawą z dnia 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do
świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom
Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. poz. 1301).
Wskazany akt nowelizuje m.in. przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa
w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2025 r. poz. 1576 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 12 marca
2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego
państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 337 z późn. zm.) poprzez dodanie nowej przesłanki
przysługiwania świadczenia wychowawczego dla cudzoziemców będących obywatelami
państw trzecich (tj. państw nienależących do Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru
Gospodarczego oraz Szwajcarii), w tym dla obywateli Ukrainy - zarówno ze statusem „UKR”
(tzw. uchodźcy wojenni), jak i bez niego (imigranci „przedwojenni”).
Zgodnie z dodawanym art. 1 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
prawo do świadczenia wychowawczego będzie przysługiwało wskazanym obywatelom
państw trzecich za dany miesiąc, jeżeli byli oni aktywni zawodowo na terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej w miesiącu poprzedzającym ten miesiąc. Zgodnie z art. 21 ust. 1a
wspomnianej ustawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który jest instytucją przyznającą
i wypłacającą świadczenie wychowawcze będzie weryfikował wspomniany warunek co
miesiąc. Dopiero po ustaleniu, że dany cudzoziemiec był aktywny zawodowo w poprzednim
miesiącu, możliwe będzie wypłacenie mu świadczenia wychowawczego za miesiąc bieżący.
Ustawa wprowadza szeroką definicję aktywności zawodowej. Za aktywne zawodowo
uznawane będą nie tylko osoby pracujące, prowadzące pozarolniczą działalność
3 https://nbp.pl/wp-content/uploads/2024/11/Raport_Imigranci_z_Ukrainy_2024-PL-DS-2024-WWW.pdf
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
gospodarczą lub rolnicy, ale również te, które podlegają ubezpieczeniom emerytalno-
rentowym z innych tytułów (pobierające emeryturę, rentę, zasiłek macierzyński, zasiłek dla
bezrobotnych i dobrowolnie opłacające składki na ubezpieczenia społeczne).
Należy podkreślić, że od powyższej reguły przewidziano wyjątki oraz mechanizm ochronny
dla osób tracących pracę. Warunek aktywności zawodowej nie będzie dotyczył tych, którzy
wnioskują o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego lub mają prawo do
świadczenia wychowawczego na dziecko będące obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej lub
posiadające orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o umiarkowanym bądź
znacznym stopniu niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997
r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
(Dz. U. z 2025 r. poz. 913). Prócz tego dodany został art. 1 ust. 2 b ustawy o pomocy
państwa w wychowywaniu dzieci, zgodnie z którym w sytuacji, gdy wskazani cudzoziemcy
nie będą aktywni zawodowo na terytorium RP w miesiącu poprzedzającym dany miesiąc,
ale będą w tym miesiącu podlegali ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1
pkt 24 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych
ze środków publicznych, jako bezrobotni niepodlegający obowiązkowi ubezpieczenia
zdrowotnego z innego tytułu będą mogli nabyć prawo do świadczenia wychowawczego na
okres 3 miesięcy lub na okres 6 miesięcy, jeżeli spełniają pozostałe warunki do świadczenia
wychowawczego na troje lub więcej dzieci.
Prawo do świadczenia wychowawczego na tych zasadach - określonych w art. 1 ust. 2b ww.
ustawy - będzie przysługiwać nie dłużej niż do końca okresu, na który ustala się prawo do
świadczenia wychowawczego oraz nie więcej niż jeden raz w trakcie tego okresu.
Nowe zasady przysługiwania świadczenia wychowawczego w przypadku uchodźców
wojennych z Ukrainy ze statusem „UKR” zaczną obowiązywać od 1 lutego 2026 r., zaś
w przypadku pozostałych cudzoziemców będących obywatelami państw trzecich, w tym
obywateli Ukrainy bez statusu „UKR”, od kolejnego okresu przyznawania świadczenia
wychowawczego, który rozpocznie się 1 czerwca 2026 r.
Należy przy tym podkreślić, że nie są prowadzone prace nad zmianą warunków
przysługiwania świadczenia wychowawczego dla obywateli Polski, które miałyby
skutkować uzależnieniem ich prawa do pobierania ww. świadczenia od podejmowania
aktywności zawodowej.
Odnośnie do wsparcia rodziców samotnych należy wskazać, że podstawowym systemem
wsparcia rodzin wychowujących dzieci są świadczenie wychowawcze oraz świadczenia
z programu „Dobry start”. Rodziny o niższych dochodach mogą ubiegać się o wsparcie na
podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r.,
poz. 1208).
Podstawowym świadczeniem rodzinnym, o które mogą ubiegać się rodzice wychowujący
dzieci jest zasiłek rodzinny. Warunkiem uzyskania prawa do pobierania zasiłku rodzinnego
jest spełnienie kryterium dochodowego, które wynosi 674 zł miesięcznie na osobę w
rodzinie lub 764 zł, jeśli członkiem rodziny jest dziecko z niepełnosprawnościami. Wysokość
zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie od 95 do 135 zł.
Osoba samotnie wychowująca dziecko, której przyznano prawo do pobierania zasiłku
rodzinnego może też ubiegać się o dodatki do zasiłku rodzinnego, a zwłaszcza o dodatek
z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Zgodnie art. 11a ww. ustawy dodatek ten
przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie
alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ:
– drugi z rodziców dziecka nie żyje;
– ojciec dziecka jest nieznany;
– powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało
oddalone.
Dodatek wynosi 193 zł miesięcznie na dziecko, nie więcej niż 386 zł na wszystkie dzieci,
a w przypadku dzieci z niepełnosprawnościami kwotę dodatku zwiększa się o 80 zł (nie
więcej niż o 160 zł na wszystkie dzieci).
Odnośnie do pytań dotyczących dzietności i liczby urodzeń dzieci w Polsce, warto
podkreślić, że dzietność w populacji jest zjawiskiem złożonym, które należy analizować w
dłuższej perspektywie czasowej. Zależy ona od wielu czynników demograficznych,
społecznych, ekonomicznych (m.in. od struktury populacji - starzenia się społeczeństwa,
liczby kobiet w wieku rozrodczym, zmieniających się wzorców kulturowych, także w
zakresie postaw prokreacyjnych, malejącej liczby zawieranych małżeństw, ale również np.
kondycji rynku pracy, rynku mieszkaniowego czy sytuacji geopolitycznej). Sytuacja
demograficzna nie ulega znaczącym zmianom pod wpływem punktowego oddziaływania za
pośrednictwem jednego wybranego instrumentu polityki społecznej. W 2023 roku urodziło
się 272,5 tys. dzieci, natomiast w 2024 r. - 251,8 tys. Od stycznia do lipca 2025 r.
odnotowano 138,2 tys. urodzeń (dane GUS). Liczba urodzeń przewidywana do końca 2025
r. to ok. 230-240 tys. (szacunki MRPiPS).
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --