+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.359.2025
Warszawa, 16 października 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 12050 złożoną do Ministra Sprawiedliwości przez Panią
Posłankę Urszulę Pasławską w sprawie stosowania art. 44b Kodeksu karnego
i zabezpieczenia pojazdu przed sprzedażą do czasu wydania prawomocnego orzeczenia
o przepadku, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Poprawa bezpieczeństwa w ruchu drogowym wymaga pilnej interwencji. W to zadanie już
dziś jest zaangażowane Ministerstwo Sprawiedliwości. W poszukiwaniu najlepszych
rozwiązań stale analizowane są dotychczasowe przepisy i wynikająca z ich stosowania
praktyka organów ścigania i sądów. W ostatnim czasie na pierwszy plan wysunął się
problem ignorowania sądowych zakazów prowadzenia pojazdów. Dlatego Minister
Sprawiedliwości zlecił przeprowadzenie doraźnej lustracji postępowań prokuratorskich,
w których skierowano akt oskarżenia lub wniosek o warunkowe umorzenie postępowania
karnego wobec osób:
 którym sąd prawomocnie zakazał prowadzenia pojazdów na podstawie art. 42
Kodeksu karnego, a które mimo to popełniły przestępstwa drogowe,
 oraz wobec osób podejrzanych o czyny z art. 244 Kodeksu karnego, polegające
na niestosowaniu się do zakazu prowadzenia pojazdów1.
1 https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/lustracja-spraw-kierowcow-lamiacych-zakazy-sadowe

-- 1 of 8 --

2
Jednocześnie z inicjatywy Ministra Sprawiedliwości powstał Zespół, który ma pilnie
wypracować metody skutecznej walki z osobami notorycznie łamiącymi sądowe zakazy
i zagrażającymi innym uczestnikom ruchu drogowego.
Zmiana prawa
Ad 5
W Sejmie RP trwają prace legislacyjne nad projektem ustawy o zmianie niektórych ustaw
w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego (druk sejmowy nr 1451)2. Projekt
został przygotowany przez Ministra Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Spraw
Wewnętrznych i Administracji, Ministrem Infrastruktury oraz Komendą Główną Policji
i Inspekcją Transportu Drogowego.
Projekt zakłada m.in. istotne zmiany w treści art. 44b k.k. Zamiast obecnego brzmienia
§1 („ w wypadkach wskazanych w ustawie sąd orzeka przepadek pojazdu mechanicznego
prowadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym”) i rozdrobnienia rozwiązań
szczegółowych w części szczególnej k.k., przewiduje się uspójnienie i uproszczenie zasad
orzekania przepadku pojazdu poprzez wskazanie wprost, że „w razie skazania
za przestępstwo określone w art. 178a § 1 lub 4, art. 178c § 1 pkt 2 lub § 2 lub art. 244,
jeżeli czyn sprawcy polegał na niezastosowaniu się do zakazu prowadzenia pojazdów
mechanicznych, a także wobec sprawcy określonego w art. 178 § 1 lub 1a sąd może orzec
przepadek pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym,
wodnym lub powietrznym”.
Ponadto w projekcie dodany został §1a, zakładający, że „w razie skazania za przestępstwo
określone w art. 178a § 1 lub 4 lub art. 178c § 1 pkt 2 lub § 2, a także wobec sprawcy
określonego w art. 178 § 1 lub 1a, jeśli zawartość alkoholu we krwi sprawcy przestępstwa
wynosiła co najmniej 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm3
w wydychanym powietrzu albo prowadziła do takiego stężenia, sąd orzeka przepadek
pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym, wodnym
2https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?id=CBFA7D005699E7D6C1258CC100285
06E

-- 2 of 8 --

3
lub powietrznym, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi
okolicznościami”.
W projektowanym przepisie niezmiernie istotna pozostaje granica co najmniej 1,5 promila
we krwi lub 0,75 mg/dm3 w wydychanym powietrzu albo prowadząca do takiego stężenia.
Po jej przekroczeniu bowiem sąd będzie zobligowany do orzeczenia przepadku pojazdu
mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym, wodnym
lub powietrznym. Jedynie wyjątkowo sąd będzie mógł nie orzekać przepadku, gdy jest to
uzasadnione szczególnymi okolicznościami.
Warto zaznaczyć, że projektowana nowelizacja uchyla art. 44b § 2–4 k.k. Przepisy
te wprowadzały skomplikowany system orzekania przepadku równowartości pojazdu,
którego cechą charakterystyczną była nadmierna kazuistyka i liczne wyjątki. Sąd został
w szczególności zobligowany do badania przyczyn niemożności orzeczenia świadczenia,
bowiem od przyczyny tej (np. tego, czy sprawca ukrył, czy utracił pojazd) prawodawca
uzależnił określone skutki prawne.
Zdaniem projektodawców w odniesieniu do przepadku pojazdów w sytuacji, gdy pojazd
nie był wyłączną własnością sprawcy, obligatoryjny obowiązek orzekania przepadku
równowartości pojazdu zamiast przepadku, narusza zasady trafnej represji (art. 2 § 1 pkt
2 k.p.k.). Takie rozwiązanie należy ocenić jako zaprzeczenie zasady proporcjonalności kary
i równości sprawców. Wysokość równowartości zależna jest bowiem jedynie od wartości
pojazdu, która pozostaje bez związku z samym przestępstwem. Obecne zasady orzekania
przepadku pojazdu wskazane w art. 44b k.k. są także sprzeczne z zasadą równości.
Sytuacja, w której kwestie właścicielskie, a nie okoliczności czynu, decydują
o zastosowaniu w istocie kary pieniężnej, której wysokość zależy jedynie od wartości
pojazdu jest niewłaściwa w świetle art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiąc
przejaw nierównego traktowania podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji
prawnej.
Podobny czyn popełniony w podobnych okolicznościach pociąga za sobą orzeczenie
przepadku równowartości pojazdów o istotnie różniącej się wartości, co może

-- 3 of 8 --

4
powodować, że realna dolegliwość wynikająca z tego orzeczenia, przy uwzględnieniu
okoliczności popełnienia przestępstwa i właściwości sprawcy, będzie w jednych
przypadkach nieproporcjonalnie wysoka (np. w stosunku do osoby o niskim stopniu
zamożności), w innych nieproporcjonalnie niska.
Art. 44b § 5 k.k. ma otrzymać brzmienie „jeżeli w czasie popełnienia przestępstwa pojazd
nie stanowił wyłącznej własności sprawcy albo orzeczenie przepadku pojazdu
mechanicznego nie jest możliwe lub celowe, w szczególności z uwagi na jego zbycie albo
utratę przez sprawcę, zniszczenie lub znaczne uszkodzenie, przepadku nie orzeka się”.
Projektodawca proponuje dodanie §6, w którym określone zostały zasady orzekania
nawiązki w przypadku braku podstaw do orzeczenia przepadku. W przypadku, o którym
mowa w §5 pkt 1, czyli gdy pojazd nie stanowił wyłącznej własności sprawcy, sąd orzeka
nawiązkę, a w przypadku, o którym mowa w §5 pkt 2, tj. gdy orzeczenie przepadku
pojazdu mechanicznego nie jest możliwe lub celowe, w szczególności z uwagi na jego
zbycie albo utratę przez sprawcę, zniszczenie lub znaczne uszkodzenie, sąd może orzec
nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości co najmniej 5000 zł.
Projektodawca proponuje zatem zrezygnowanie z systemu orzekania przepadku
równowartości pojazdu i konieczności badania przyczyny niemożności tego orzeczenia,
zastępując go prostszą i bardziej sprawiedliwą nawiązką na rzecz Skarbu Państwa, której
wysokość sąd będzie mógł określić, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności czynu.
Jednocześnie w ramach projektu, w Kodeksie postępowania karnego proponowana
jest zmiana, która także jest związana z nowym brzmieniem art. 44b k.k. Przepis art. 295
§ 1a k.p.k. otrzyma brzmienie: „w razie popełnienia przestępstwa, za które orzeka się
przepadek pojazdu mechanicznego, o którym mowa w art. 44b § 1a k.k., Policja dokonuje
tymczasowego zajęcia pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w czasie

-- 4 of 8 --

5
popełnienia tego przestępstwa”3. Niniejsza zmiana ma de facto charakter wynikowy
w związku z pojawieniem się nowej treści normatywnej w art. 44b § 1a k.k., gdyż zgodnie
z projektem tylko w tym przepisie uregulowana będzie sytuacja obligatoryjnego
przepadku pojazdu. W innych przypadkach Policja w dalszym ciągu będzie mogła dokonać
tymczasowego zajęcia pojazdu na zasadach ogólnych wynikających z art. 295 § 1 k.p.k.
Obecny stan prawny (przed zmianą)
Ad 1
W związku z pytaniem Pani Posłanki o zastosowanie obecnie obowiązujących przepisów,
w pierwszej kolejności wyjaśniam, że art. 44b k.k. wszedł w życie 14 marca 2024 roku.
Przepis ten wprowadził do polskiego porządku prawnego dotąd nieznany środek karny
w postaci przepadku pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę przestępstwa
przeciwko bezpieczeństwu w ruchu lądowym lub przepadku jego równowartości. W tym
samym dniu wszedł także w życie § 1a dodany w art. 295 k.p.k., zgodnie z którym „w razie
popełnienia przestępstwa, za które orzeka się przepadek pojazdu mechanicznego,
o którym mowa w art. 44b k.k., Policja dokonuje tymczasowego zajęcia pojazdu
mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w czasie popełnienia tego przestępstwa”.
W przypadku zatem uznania, że pojazd mechaniczny powinien ulec przepadkowi,
o którym mowa w art. 44b k.k., obowiązkiem Policji, jest dokonanie tymczasowego zajęcia
pojazdu mechanicznego i skierowanie do prokuratora wniosku o wydanie postanowienia
w przedmiocie zabezpieczenia majątkowego.
Obecnie sąd może orzec przepadek pojazdu skazując sprawcę, który popełnił
przestępstwa określone w poszczególnych przepisach:
 art. 173 § 1 lub 2 k.k. (spowodowanie katastrofy w komunikacji),
 art. 174 k.k. (sprowadzenie niebezpieczeństwa katastrofy w komunikacji),
3 Dotychczasowe brzmienie art. 295 § 1a k.p.k. „w razie popełnienia przestępstwa, za które orzeka
się przepadek pojazdu mechanicznego, o którym mowa w art. 44b k.k., Policja dokonuje
tymczasowego zajęcia pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w czasie popełnienia
tego przestępstwa”.

-- 5 of 8 --

6
 art. 177 § 1 k.k. (spowodowanie wypadku komunikacyjnego)
w przypadku, gdy sprawca tych przestępstw:
 znajdował się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego,
 zbiegł z miejsca zdarzenia,
 spożywał alkohol lub zażywał środek odurzający po popełnieniu czynu
określonego w art. 173 § 1 lub 2 k.k., art. 174 lub art. 177 § 1 k.k., a przed
poddaniem go przez uprawniony organ badaniu w celu ustalenia w organizmie
zawartości alkoholu lub obecności środka odurzającego.
W razie ww. skazań sąd może obecnie orzec przepadek, a orzeka go (obligatoryjnie), jeżeli
zawartość alkoholu w organizmie sprawcy była wyższa niż 1 promil we krwi lub
0,5 mg/dm3 w wydychanym powietrzu albo prowadziła do takiego stężenia. Są orzeka
przepadek w razie popełnienia przestępstwa określonego w art. 178a § 1 lub 4 k.k.
(bezwypadkowe prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości), w przypadku, gdy sprawca
miał co najmniej 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm3 w wydychanym powietrzu
albo wynik prowadził do takiego stężenia. Sąd może jednak odstąpić od orzeczenia
przepadku, jeżeli zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi
okolicznościami.
W myśl art. 44b § 2 k.k., jeżeli w czasie popełnienia przestępstwa pojazd nie stanowił
wyłącznej własności sprawcy albo po popełnieniu przestępstwa sprawca zbył, darował lub
ukrył podlegający przepadkowi pojazd, orzeka się przepadek równowartości pojazdu.
Jednocześnie przepadku pojazdu mechanicznego oraz przepadku równowartości pojazdu
nie orzeka się, jeżeli orzeczenie przepadku pojazdu mechanicznego jest niemożliwe
lub niecelowe z uwagi na jego utratę przez sprawcę, zniszczenie lub znaczne uszkodzenie
(art. 44b § 5 k.k.).
Ad 2
W przypadku uznania, że pojazd mechaniczny powinien ulec przepadkowi, o którym
mowa w art. 44b k.k., Policja dokonuje tymczasowego zajęcia pojazdu mechanicznego

-- 6 of 8 --

7
i kieruje do prokuratora wniosek o wydanie postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia
majątkowego.
Ad 3
Zgodnie z art. 80b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym4,
w centralnej ewidencji pojazdów gromadzi się obecnie m.in. takie dane jak dane
o kradzieży i odnalezieniu pojazdu, o demontażu pojazdu lub przyjęciu niekompletnego
pojazdu czy o zabezpieczeniach ustanowionych na pojeździe, w tym o zajęciu pojazdu
przez organ egzekucyjny oraz o ich zniesieniu.
W tym kontekście warto wskazać na uchwaloną 26 września 2025 roku ustawę o zmianie
ustawy - Prawo o ruchu drogowym5, przygotowaną przez Ministerstwo Infrastruktury.
W ustawie przewidziano przepis, który umożliwi Ministrowi Sprawiedliwości złożenie
w imieniu wszystkich sądów powszechnych wniosku o udostępnienie danych z Centralnej
Ewidencji Pojazdów (CEP) i Centralnej Ewidencji Kierowców (CEK) za pośrednictwem
systemu teleinformatycznego. Taki model znacząco upraszcza procedurę administracyjną,
przyspieszając proces podłączania sądów do baz CEPIK.
Ad 4
Przepadku pojazdu mechanicznego oraz przepadku równowartości pojazdu nie orzeka się,
jeżeli orzeczenie przepadku pojazdu mechanicznego jest niemożliwe lub niecelowe
z uwagi na jego utratę przez sprawcę, zniszczenie lub znaczne uszkodzenie (art. 44b § 5
k.k.).
Obecnie nie ma przepisu, który wskazuje, że zbycie pojazdu po zajęciu jest bezskuteczne,
niemniej, istotne jest poinformowanie sądu o tego rodzaju czynności z uwagi na fakt,
że jeżeli w czasie popełnienia przestępstwa pojazd nie stanowił wyłącznej własności
sprawcy albo po popełnieniu przestępstwa sprawca zbył, darował lub ukrył podlegający
przepadkowi pojazd, orzeka się przepadek równowartości pojazdu (art. 44b § 2 zd. 1 k.k.).
4 Dz. U. z 2024 r. poz. 1251
5https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?id=1CE26F4CE44B0FA7C1258CC100288
333

-- 7 of 8 --

8
Możliwa jest sytuacja, gdy na podstawie stosownego postanowienia prokuratora
(w postępowaniu przygotowawczym) albo sądu (w postępowaniu sądowym), na pojeździe
zostanie dokonane zabezpieczenie majątkowe, poprzez jego zajęcie (art. 291 § 1 pkt 3 i §
2 pkt 2c k.p.k.), a w czasie tego zabezpieczenia oskarżony sprzeda pojazd. Zgodnie z art.
155 § 1 Kodeksu cywilnego, umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa
zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej (a także
rzeczą jest nieruchomość) przenosi własność na nabywcę, chyba że strony inaczej
postanowiły. Z kolei zgodnie z treścią art. 848 k.p.c., zajęcie ma ten skutek,
że rozporządzenie ruchomością dokonane po zajęciu nie ma wpływu na dalszy bieg
postępowania, a postępowanie egzekucyjne z zajętej ruchomości może być prowadzone
również przeciwko nabywcy.
Ww. przepis nie narusza przepisów o ochronie nabywcy w dobrej wierze, co oznacza,
że nabywca zajętej ruchomości może się bronić zarzutem, że nabył rzecz w dobrej wierze,
tzn. nabywając ruchomość, nie wiedział o jej zajęciu (zob. art. 169 k.c.). W takim
przypadku dla obrony swoich praw nabywca mógłby domagać się wydania mu sprzedanej
rzeczy, a w razie braku uwzględnienia jego wezwania, mógłby wytoczyć powództwo
o zwolnienie zajętej rzeczy spod egzekucji.
Dodatkowo trzeba zwrócić uwagę, że zbycie rzeczy zajętej w toku postępowania karnego
może wyczerpywać znamiona przestępstwa z art. 300 § 2 k.k. (stanowiącego, że kto,
w celu udaremnienia wykonania orzeczenia sądu lub innego organu państwowego,
udaremnia lub uszczupla zaspokojenie swojego wierzyciela przez to, że usuwa, ukrywa,
zbywa, darowuje, niszczy, rzeczywiście lub pozornie obciąża albo uszkadza składniki
swojego majątku zajęte lub zagrożone zajęciem, bądź usuwa znaki zajęcia, podlega karze
pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5) i narażać zbywcę na odpowiedzialność
karną.
Z wyrazami szacunkuArkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/

-- 8 of 8 --