Interpelacja nr 12042
Interpelacja w sprawie potrzeby zmian legislacyjnych w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz w przepisach wykonawczych w zakresie obowiązkowych poziomów recyklingu odpadów komunalnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie potrzeby zmian legislacyjnych w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz w przepisach wykonawczych w zakresie obowiązkowych poziomów recyklingu odpadów komunalnych
Interpelacja nr 12042
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie potrzeby zmian legislacyjnych w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz w przepisach wykonawczych w zakresie obowiązkowych poziomów recyklingu odpadów komunalnych
Zgłaszający: Andrzej Gut-Mostowy
Data wpływu: 01-09-2025
Szanowna Pani Ministro!
Do mojego biura poselskiego wpłynęło stanowisko samorządów powiatu tatrzańskiego (pismo znak: GPGIOŚ.VIII.0721.1.2025 z dnia 7 sierpnia 2025 r.) dotyczące problemu spełniania ustawowych norm recyklingu przez gminy w Polsce.
Zgodnie z art. 3b ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 399, z późn. zm.) gminy są zobowiązane do osiągania minimalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Poziomy te wynikają również z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE w sprawie odpadów, która w art. 11 ust. 2 nakłada obowiązek osiągnięcia 65% recyklingu do 2035 r. Jednakże obecne uwarunkowania rynkowe i prawne powodują, że realizacja tych obowiązków jest dla wielu gmin niemożliwa. Według danych branżowych niemal 700 gmin w Polsce nie osiąga wymaganych wskaźników. Powoduje to ryzyko nakładania na gminy administracyjnych kar pieniężnych zgodnie z art. 9x ust. 1 ustawy, w wysokości nawet do 50 tys. zł za niewykonanie obowiązków. W praktyce oznacza to obciążenie finansowe dla mieszkańców, gdyż koszty kar muszą być pokrywane z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Samorządy powiatu tatrzańskiego podkreślają, że przyjęte przepisy w obecnym brzmieniu:
1) nie uwzględniają realnych możliwości gmin w zakresie recyklingu;
2) nakładają obowiązki finansowe na mieszkańców, podczas gdy zgodnie z zasadą rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) to producenci powinni ponosić koszty zagospodarowania odpadów opakowaniowych;
3) generują problemy interpretacyjne i proceduralne (np. art. 6ka ustawy), utrudniając egzekwowanie obowiązków selektywnej zbiórki odpadów;
4) nie integrują systemu kaucyjnego z gminnymi systemami gospodarki odpadami, co może prowadzić do sztucznego zaniżenia wskaźników recyklingu w gminach;
5) nie nakładają odpowiedzialności na firmy odbierające odpady za faktyczne osiąganie celów recyklingowych, pozostawiając cały ciężar po stronie samorządów.
Brak zmian legislacyjnych może prowadzić do:
1) systemowego zadłużania się gmin w związku z karami, co ograniczy ich zdolności inwestycyjne;
2) nieproporcjonalnego wzrostu opłat dla mieszkańców, co stoi w sprzeczności z zasadą „zanieczyszczający płaci” i ideą rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP);
3) naruszenia zasady proporcjonalności wynikającej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP – gdy gminy ponoszą odpowiedzialność za cele, na które realnie nie mają wpływu;
4) ryzyka postępowań unijnych wobec Polski w przypadku nieosiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu na poziomie krajowym.
Samorządy postulują m.in.:
zmianę art. 3b ustawy poprzez urealnienie wymaganych wskaźników, tj.:
55% w latach 2025–2029,
60% w latach 2030–2034,
65% w 2035 r.;
zawieszenie nakładania kar finansowych do czasu wdrożenia systemu ROP;
doprecyzowanie art. 6ka ustawy (dotyczącego sankcji za brak selektywnej zbiórki) i wprowadzenie uproszczonych procedur administracyjnych;
powiązanie systemu kaucyjnego z gminnym systemem gospodarki odpadami, aby uniknąć sztucznego zaniżania wskaźników recyklingu;
wprowadzenie odpowiedzialności współdzielonej między gminami a przedsiębiorstwami odbierającymi odpady.
W związku z powyższym proszę odpowiedzieć na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska przeanalizowało wpływ obecnych regulacji (art. 3b i art. 9x ustawy o u.c.p.g.) na sytuację finansową gmin i mieszkańców?
Czy resort planuje urealnienie poziomów recyklingu w ustawie, tak aby były one możliwe do osiągnięcia w realiach polskich samorządów, przy jednoczesnym zachowaniu zgodności z prawem UE?
Kiedy zostanie wdrożony w Polsce system rozszerzonej odpowiedzialności producentów (ROP), przewidziany w art. 8a dyrektywy 2008/98/WE, który powinien odciążyć gminy z kosztów zagospodarowania odpadów?
Czy ministerstwo planuje wprowadzić przepisy czasowo wstrzymujące nakładanie kar finansowych na gminy do czasu wdrożenia systemu ROP i pełnego uruchomienia systemu kaucyjnego?
Jakie działania resortu zapewnią, aby system kaucyjny nie osłabiał wskaźników recyklingu gmin, lecz był z nimi zintegrowany?
Czy ministerstwo przewiduje zmiany w zakresie odpowiedzialności przedsiębiorstw odbierających odpady, tak aby to one – obok gmin – odpowiadały za realizację celów recyklingowych?
Z poważaniem
Andrzej Gut-Mostowy
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 12042
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie potrzeby zmian legislacyjnych w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz w przepisach wykonawczych w zakresie obowiązkowych poziomów recyklingu odpadów komunalnych
Zgłaszający: Andrzej Gut-Mostowy
Data wpływu: 01-09-2025
Szanowna Pani Ministro!
Do mojego biura poselskiego wpłynęło stanowisko samorządów powiatu tatrzańskiego (pismo znak: GPGIOŚ.VIII.0721.1.2025 z dnia 7 sierpnia 2025 r.) dotyczące problemu spełniania ustawowych norm recyklingu przez gminy w Polsce.
Zgodnie z art. 3b ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 399, z późn. zm.) gminy są zobowiązane do osiągania minimalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Poziomy te wynikają również z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE w sprawie odpadów, która w art. 11 ust. 2 nakłada obowiązek osiągnięcia 65% recyklingu do 2035 r. Jednakże obecne uwarunkowania rynkowe i prawne powodują, że realizacja tych obowiązków jest dla wielu gmin niemożliwa. Według danych branżowych niemal 700 gmin w Polsce nie osiąga wymaganych wskaźników. Powoduje to ryzyko nakładania na gminy administracyjnych kar pieniężnych zgodnie z art. 9x ust. 1 ustawy, w wysokości nawet do 50 tys. zł za niewykonanie obowiązków. W praktyce oznacza to obciążenie finansowe dla mieszkańców, gdyż koszty kar muszą być pokrywane z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Samorządy powiatu tatrzańskiego podkreślają, że przyjęte przepisy w obecnym brzmieniu:
1) nie uwzględniają realnych możliwości gmin w zakresie recyklingu;
2) nakładają obowiązki finansowe na mieszkańców, podczas gdy zgodnie z zasadą rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) to producenci powinni ponosić koszty zagospodarowania odpadów opakowaniowych;
3) generują problemy interpretacyjne i proceduralne (np. art. 6ka ustawy), utrudniając egzekwowanie obowiązków selektywnej zbiórki odpadów;
4) nie integrują systemu kaucyjnego z gminnymi systemami gospodarki odpadami, co może prowadzić do sztucznego zaniżenia wskaźników recyklingu w gminach;
5) nie nakładają odpowiedzialności na firmy odbierające odpady za faktyczne osiąganie celów recyklingowych, pozostawiając cały ciężar po stronie samorządów.
Brak zmian legislacyjnych może prowadzić do:
1) systemowego zadłużania się gmin w związku z karami, co ograniczy ich zdolności inwestycyjne;
2) nieproporcjonalnego wzrostu opłat dla mieszkańców, co stoi w sprzeczności z zasadą „zanieczyszczający płaci” i ideą rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP);
3) naruszenia zasady proporcjonalności wynikającej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP – gdy gminy ponoszą odpowiedzialność za cele, na które realnie nie mają wpływu;
4) ryzyka postępowań unijnych wobec Polski w przypadku nieosiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu na poziomie krajowym.
Samorządy postulują m.in.:
zmianę art. 3b ustawy poprzez urealnienie wymaganych wskaźników, tj.:
55% w latach 2025–2029,
60% w latach 2030–2034,
65% w 2035 r.;
zawieszenie nakładania kar finansowych do czasu wdrożenia systemu ROP;
doprecyzowanie art. 6ka ustawy (dotyczącego sankcji za brak selektywnej zbiórki) i wprowadzenie uproszczonych procedur administracyjnych;
powiązanie systemu kaucyjnego z gminnym systemem gospodarki odpadami, aby uniknąć sztucznego zaniżania wskaźników recyklingu;
wprowadzenie odpowiedzialności współdzielonej między gminami a przedsiębiorstwami odbierającymi odpady.
W związku z powyższym proszę odpowiedzieć na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska przeanalizowało wpływ obecnych regulacji (art. 3b i art. 9x ustawy o u.c.p.g.) na sytuację finansową gmin i mieszkańców?
Czy resort planuje urealnienie poziomów recyklingu w ustawie, tak aby były one możliwe do osiągnięcia w realiach polskich samorządów, przy jednoczesnym zachowaniu zgodności z prawem UE?
Kiedy zostanie wdrożony w Polsce system rozszerzonej odpowiedzialności producentów (ROP), przewidziany w art. 8a dyrektywy 2008/98/WE, który powinien odciążyć gminy z kosztów zagospodarowania odpadów?
Czy ministerstwo planuje wprowadzić przepisy czasowo wstrzymujące nakładanie kar finansowych na gminy do czasu wdrożenia systemu ROP i pełnego uruchomienia systemu kaucyjnego?
Jakie działania resortu zapewnią, aby system kaucyjny nie osłabiał wskaźników recyklingu gmin, lecz był z nimi zintegrowany?
Czy ministerstwo przewiduje zmiany w zakresie odpowiedzialności przedsiębiorstw odbierających odpady, tak aby to one – obok gmin – odpowiadały za realizację celów recyklingowych?
Z poważaniem
Andrzej Gut-Mostowy
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
24%
Konkretność
76%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.4 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „na bieżąco monitoruje” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„na bieżąco monitoruje”
(formułki uspokajające / pozorne działania)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10773 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OK.050.25.2025.IR
3971888.15972635.12883748
Warszawa, 18-09-2025
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Andrzeja Gut-Mostowego (K10INT12042).
Temat: zmiany legislacyjne w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT12042 Posła Andrzeja Gut-Mostowego z dnia 5 września
2025 r. poniżej przedstawiam odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu
i Środowiska.
Od momentu wprowadzenia reformy systemu gospodarki odpadami komunalnymi, rząd
podejmuje kolejne działania legislacyjne i organizacyjne mające na celu jego usprawnienie.
Poziomy recyklingu natomiast wynikają z ambitnych zobowiązań unijnych i obejmują także
frakcje, których odzysk jest technologicznie trudniejszy i droższy. Wyzwania wskazane
w piśmie jednostek samorządu terytorialnego powiatu tatrzańskiego — rosnące koszty,
konieczność podniesienia poziomów recyklingu — są nam dobrze znane i są przedmiotem
intensywnych prac zarówno w obszarze prawa, jak i praktyki jego stosowania.
Poniżej przedstawiam odpowiedzi na pytania zawarte w interpelacji.
1) Czy Ministerstwo przeanalizowało wpływ obecnych regulacji (art. 3b i art. 9x u.c.p.g.) na
sytuację finansową gmin i mieszkańców?
Tak. Ministerstwo na bieżąco monitoruje i analizuje skutki wejścia w życie zmian ustawowych,
uwzględniając czynniki makro- i rynkowe oraz wyjątkowe okoliczności (np. skutki powodzi).
Założenia rozwiązań naprawczych zostały uwzględnione przy przygotowaniu propozycji zmian
legislacyjnych zawartych w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów1.
2) Czy resort planuje urealnienie poziomów recyklingu w ustawie, aby były możliwe do
osiągnięcia w realiach polskich samorządów, przy zachowaniu zgodności z prawem UE?
Ministerstwo prowadzi działania jednocześnie na dwóch poziomach:
europejskim — MKiŚ uczestniczy aktywnie w pracach organów UE i w procesie
legislacyjnym na forum unijnym. Przykładem jest wystąpienie do Komisji Europejskiej
z wnioskiem o opóźnienie obowiązku uzyskania celu określonego na rok 2025 —
1 https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy-o-utrzymaniu-czystosci-i-
porzadku-w-gminach
-- 1 of 4 --
w związku z tym Polska uzyskała możliwość osiągnięcia w 2025 r. celu w wysokości
50% (zamiast 55%), a obecnie analizowane są możliwości ujęcia tego w przepisach
krajowych.
Równolegle wprowadzamy rozwiązania pozalegislacyjne. W marcu br. zakończono prace nad
realizacją przedsięwzięcia pn.: „Bioodpady komunalne posegregowane i poddawane
recyklingowi u źródła w Polsce”. Jego celem było opracowanie danych umożliwiających
określenie ilości bioodpadów komunalnych, które zostały posegregowane i poddane
recyklingowi u źródła w gospodarstwach domowych w poszczególnych województwach
w Polsce. W związku z tym przygotowano metodykę, która pozwala gminom na obliczenie
ilości bioodpadów komunalnych, poddawanych recyklingowi w przydomowych
kompostownikach, które następnie można uwzględnić przy obliczaniu poziomu
przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.
MKiŚ planuje kontynuację wraz IOŚ-PIB badań dot. kompostowania u źródła, tak aby gminy
mogły wykazywać wyższe poziomy recyklingu.
3) Kiedy zostanie wdrożony w Polsce system Rozszerzonej Odpowiedzialności Producentów
(ROP)?
Trwają prace legislacyjne nad ustawą o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (projekt
UC1002), mającą na celu wdrożenie nowego modelu ROP oraz dostosowanie krajowego prawa
do wymogów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 oraz art. 8 i 8a
dyrektywy 2008/98/WE. Projekt UC100 został wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady
Ministrów 13 sierpnia 2025 r. Celem projektu jest ustanowienie ram prawnych wdrażania ROP,
przewidując okresy przejściowe i mechanizmy zapewniające stabilne funkcjonowanie systemu
(w tym adaptację BDO). Dokładne terminy wejścia w życie poszczególnych rozwiązań zależą
od tempa prac legislacyjnych i uzgodnień technicznych.
Warto podkreślić, że samorząd terytorialny wyraża zdecydowane poparcie dla
zaproponowanego modelu ROP — co znajduje potwierdzenie w listach intencyjnych i
stanowiskach strony samorządowej Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego
(KWRiST).
4) Czy Ministerstwo planuje czasowo wstrzymać nakładanie kar na gminy do czasu
wdrożenia ROP i uruchomienia systemu kaucyjnego?
W ustawie z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach
związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw3 Ministerstwo
wprowadziło zmiany dotyczące złagodzenia kar za ewentualne nieosiągnięcie wymaganych
poziomów recyklingu (za rok 2024 i 2025) oraz składowania (za rok 2025) przez gminy i inne
podmioty odbierające odpady komunalne. W stosunku do podmiotów oraz gmin z obszaru
objętego klęską żywiołową wprowadzono zwolnienie z kar, natomiast w przypadku gmin
i podmiotów z pozostałych obszarów kraju zmniejszono kary o połowę. Innych zmian nie
przewiduje się.
5) Jak Ministerstwo zapewni, aby system kaucyjny nie zaniżał wskaźników recyklingu gmin,
lecz był z nimi zintegrowany?
Ministerstwo przyjęło zasadę komplementarności systemu kaucyjnego i systemów gminnych.
W praktyce działania obejmują:
2 https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-opakowaniach-i-odpadach-
opakowaniowych
3 Ustawa z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych
z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2024 poz. 1717).
-- 2 of 4 --
harmonizację metodyki raportowania tak, by uwzględniała fakt objęcia części
opakowań systemem kaucyjnym i aby uniknąć sztucznego zaniżenia wskaźników
gmin;
dialog z operatorami i gminami w celu ustalenia praktycznych rozwiązań
raportowych oraz przepływu informacji;
opracowanie interpretacji i wytycznych ujednolicających stosowanie przepisów
i procedur w obszarze ewidencji i raportowania;
działania edukacyjne i informacyjne, w tym kampanię MKiŚ oraz współpracę
z operatorami systemu kaucyjnego, by zapewnić sprawne przekazywanie danych
i eliminowanie luk systemowych.
Wprowadzenie systemu kaucyjnego wpłynie na zwiększenie poziomów selektywnego
zbierania odpadów opakowaniowych i ich recyklingu. Według aktualnych danych dotyczących
gospodarowania odpadami komunalnymi wiele gmin nie osiągnęło wymaganego poziomu
recyklingu odpadów komunalnych. Dokonywane przez mieszkańców zwroty odpadów
opakowaniowych w ramach systemów kaucyjnych zwiększać będą poziomy selektywnego
zbierania, a w kolejnym kroku również recyklingu, który będzie mógł zostać zaliczony do
poziomów recyklingu odpadów komunalnych zapewnianych przez gminy. Dane ze
sprawozdań za 2025 r. przygotowywane przez podmioty prowadzące systemy kaucyjne będą
przekazywane do gmin, które będą mogły uwzględnić wskazane poziomy recyklingu
w swoich sprawozdaniach. Z uwagi na wysoką skuteczność selektywnej zbiórki odpadów
opakowaniowych w krajach europejskich (wydajność ok. 90%), wdrożenie systemu
kaucyjnego wpłynie pozytywnie na możliwość osiągania przez gminy wymaganych poziomów
recyklingu, a tym samym unikania ewentualnych kar finansowych za niezrealizowane cele.
Pozyskiwany będzie czysty surowiec, który będzie mógł być stosowany do produkcji kolejnych
opakowań, w tym do kontaktu z żywnością – czego nie można osiągnąć w systemie
pojemnikowym, ze względu na zanieczyszczenie surowca. Włączenie samorządu
w działania wspomagające rozwój systemu kaucyjnego będzie istotne dla zapewnienia
powszechności systemu. Ministerstwo liczy na współpracę gmin z operatorami systemu
w zakresie organizacji punktów zbierania odpadów opakowaniach, a także prowadzenia
działań informacyjnych dla mieszkańców i przedsiębiorców na swoim terenie.
6) Czy Ministerstwo przewiduje zmiany w zakresie odpowiedzialności przedsiębiorstw
odbierających odpady, tak aby one — obok gmin — odpowiadały za realizację celów
recyklingowych?
Zauważyć należy, że ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku
w gminach4 (ucpg) już obecnie przewiduje współodpowiedzialność przedsiębiorców
odbierających odpady komunalne za realizację celów w zakresie recyklingu. System prawny
nie opiera się wyłącznie na obowiązkach gmin, ale nakłada równocześnie konkretne zadania
i sankcje na podmioty odbierające odpady.
Po pierwsze, zgodnie z art. 9e ust. 2 ww. ustawy, przedsiębiorcom odbierającym odpady
zakazuje się mieszania selektywnie zebranych frakcji z odpadami zmieszanymi, jak również
mieszania poszczególnych frakcji ze sobą. Przepis ten zabezpiecza realną możliwość osiągania
wysokich poziomów recyklingu i minimalizuje straty jakościowe surowców wtórnych.
Po drugie, art. 9g ucpg nakłada na podmiot odbierający odpady obowiązek osiągania
w danym roku kalendarzowym wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia
i recyklingu, ograniczenia masy odpadów biodegradowalnych przekazywanych do
4 Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2025 r.
poz. 733).
-- 3 of 4 --
składowania oraz dotrzymania limitów składowania. Oznacza to, że przedsiębiorca odpowiada
za efekty środowiskowe w odniesieniu do masy odpadów, które faktycznie odbiera.
Po trzecie, na mocy art. 9n ucpg, przedsiębiorca jest zobowiązany do sporządzania rocznych
sprawozdań zawierających m.in. informacje o osiągniętych poziomach recyklingu,
ograniczenia składowania i przygotowania do ponownego użycia. Sprawozdania te są
weryfikowane przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, co umożliwia kontrolę
prawidłowej realizacji obowiązków.
Wreszcie przepisy art. 9x omawianej ustawy przewidują szeroki katalog sankcji finansowych,
m.in. za mieszanie odpadów, nierzetelne sprawozdania czy nieosiągnięcie wymaganych
poziomów recyklingu. Kary te są istotnym instrumentem motywującym do przestrzegania
obowiązków przez przedsiębiorców.
W efekcie przedsiębiorstwa odbierające odpady są obok gmin współodpowiedzialne za
realizację celów recyklingowych. Gmina jako organizator systemu, odpowiada za jego
prawidłowe funkcjonowanie, natomiast przedsiębiorcy, jako wykonawcy usług, ponoszą
bezpośrednią odpowiedzialność za osiągane wyniki w odniesieniu do odebranej masy
odpadów. Taki model zapewnia, że ciężar odpowiedzialności za realizację unijnych i krajowych
poziomów recyklingu nie spoczywa wyłącznie na samorządzie terytorialnym, ale jest dzielony
także z podmiotami gospodarczymi uczestniczącymi w systemie.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 4 of 4 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OK.050.25.2025.IR
3971888.15972635.12883748
Warszawa, 18-09-2025
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Andrzeja Gut-Mostowego (K10INT12042).
Temat: zmiany legislacyjne w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT12042 Posła Andrzeja Gut-Mostowego z dnia 5 września
2025 r. poniżej przedstawiam odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu
i Środowiska.
Od momentu wprowadzenia reformy systemu gospodarki odpadami komunalnymi, rząd
podejmuje kolejne działania legislacyjne i organizacyjne mające na celu jego usprawnienie.
Poziomy recyklingu natomiast wynikają z ambitnych zobowiązań unijnych i obejmują także
frakcje, których odzysk jest technologicznie trudniejszy i droższy. Wyzwania wskazane
w piśmie jednostek samorządu terytorialnego powiatu tatrzańskiego — rosnące koszty,
konieczność podniesienia poziomów recyklingu — są nam dobrze znane i są przedmiotem
intensywnych prac zarówno w obszarze prawa, jak i praktyki jego stosowania.
Poniżej przedstawiam odpowiedzi na pytania zawarte w interpelacji.
1) Czy Ministerstwo przeanalizowało wpływ obecnych regulacji (art. 3b i art. 9x u.c.p.g.) na
sytuację finansową gmin i mieszkańców?
Tak. Ministerstwo na bieżąco monitoruje i analizuje skutki wejścia w życie zmian ustawowych,
uwzględniając czynniki makro- i rynkowe oraz wyjątkowe okoliczności (np. skutki powodzi).
Założenia rozwiązań naprawczych zostały uwzględnione przy przygotowaniu propozycji zmian
legislacyjnych zawartych w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów1.
2) Czy resort planuje urealnienie poziomów recyklingu w ustawie, aby były możliwe do
osiągnięcia w realiach polskich samorządów, przy zachowaniu zgodności z prawem UE?
Ministerstwo prowadzi działania jednocześnie na dwóch poziomach:
europejskim — MKiŚ uczestniczy aktywnie w pracach organów UE i w procesie
legislacyjnym na forum unijnym. Przykładem jest wystąpienie do Komisji Europejskiej
z wnioskiem o opóźnienie obowiązku uzyskania celu określonego na rok 2025 —
1 https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy-o-utrzymaniu-czystosci-i-
porzadku-w-gminach
-- 1 of 4 --
w związku z tym Polska uzyskała możliwość osiągnięcia w 2025 r. celu w wysokości
50% (zamiast 55%), a obecnie analizowane są możliwości ujęcia tego w przepisach
krajowych.
Równolegle wprowadzamy rozwiązania pozalegislacyjne. W marcu br. zakończono prace nad
realizacją przedsięwzięcia pn.: „Bioodpady komunalne posegregowane i poddawane
recyklingowi u źródła w Polsce”. Jego celem było opracowanie danych umożliwiających
określenie ilości bioodpadów komunalnych, które zostały posegregowane i poddane
recyklingowi u źródła w gospodarstwach domowych w poszczególnych województwach
w Polsce. W związku z tym przygotowano metodykę, która pozwala gminom na obliczenie
ilości bioodpadów komunalnych, poddawanych recyklingowi w przydomowych
kompostownikach, które następnie można uwzględnić przy obliczaniu poziomu
przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.
MKiŚ planuje kontynuację wraz IOŚ-PIB badań dot. kompostowania u źródła, tak aby gminy
mogły wykazywać wyższe poziomy recyklingu.
3) Kiedy zostanie wdrożony w Polsce system Rozszerzonej Odpowiedzialności Producentów
(ROP)?
Trwają prace legislacyjne nad ustawą o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (projekt
UC1002), mającą na celu wdrożenie nowego modelu ROP oraz dostosowanie krajowego prawa
do wymogów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 oraz art. 8 i 8a
dyrektywy 2008/98/WE. Projekt UC100 został wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady
Ministrów 13 sierpnia 2025 r. Celem projektu jest ustanowienie ram prawnych wdrażania ROP,
przewidując okresy przejściowe i mechanizmy zapewniające stabilne funkcjonowanie systemu
(w tym adaptację BDO). Dokładne terminy wejścia w życie poszczególnych rozwiązań zależą
od tempa prac legislacyjnych i uzgodnień technicznych.
Warto podkreślić, że samorząd terytorialny wyraża zdecydowane poparcie dla
zaproponowanego modelu ROP — co znajduje potwierdzenie w listach intencyjnych i
stanowiskach strony samorządowej Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego
(KWRiST).
4) Czy Ministerstwo planuje czasowo wstrzymać nakładanie kar na gminy do czasu
wdrożenia ROP i uruchomienia systemu kaucyjnego?
W ustawie z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach
związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw3 Ministerstwo
wprowadziło zmiany dotyczące złagodzenia kar za ewentualne nieosiągnięcie wymaganych
poziomów recyklingu (za rok 2024 i 2025) oraz składowania (za rok 2025) przez gminy i inne
podmioty odbierające odpady komunalne. W stosunku do podmiotów oraz gmin z obszaru
objętego klęską żywiołową wprowadzono zwolnienie z kar, natomiast w przypadku gmin
i podmiotów z pozostałych obszarów kraju zmniejszono kary o połowę. Innych zmian nie
przewiduje się.
5) Jak Ministerstwo zapewni, aby system kaucyjny nie zaniżał wskaźników recyklingu gmin,
lecz był z nimi zintegrowany?
Ministerstwo przyjęło zasadę komplementarności systemu kaucyjnego i systemów gminnych.
W praktyce działania obejmują:
2 https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-opakowaniach-i-odpadach-
opakowaniowych
3 Ustawa z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych
z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2024 poz. 1717).
-- 2 of 4 --
harmonizację metodyki raportowania tak, by uwzględniała fakt objęcia części
opakowań systemem kaucyjnym i aby uniknąć sztucznego zaniżenia wskaźników
gmin;
dialog z operatorami i gminami w celu ustalenia praktycznych rozwiązań
raportowych oraz przepływu informacji;
opracowanie interpretacji i wytycznych ujednolicających stosowanie przepisów
i procedur w obszarze ewidencji i raportowania;
działania edukacyjne i informacyjne, w tym kampanię MKiŚ oraz współpracę
z operatorami systemu kaucyjnego, by zapewnić sprawne przekazywanie danych
i eliminowanie luk systemowych.
Wprowadzenie systemu kaucyjnego wpłynie na zwiększenie poziomów selektywnego
zbierania odpadów opakowaniowych i ich recyklingu. Według aktualnych danych dotyczących
gospodarowania odpadami komunalnymi wiele gmin nie osiągnęło wymaganego poziomu
recyklingu odpadów komunalnych. Dokonywane przez mieszkańców zwroty odpadów
opakowaniowych w ramach systemów kaucyjnych zwiększać będą poziomy selektywnego
zbierania, a w kolejnym kroku również recyklingu, który będzie mógł zostać zaliczony do
poziomów recyklingu odpadów komunalnych zapewnianych przez gminy. Dane ze
sprawozdań za 2025 r. przygotowywane przez podmioty prowadzące systemy kaucyjne będą
przekazywane do gmin, które będą mogły uwzględnić wskazane poziomy recyklingu
w swoich sprawozdaniach. Z uwagi na wysoką skuteczność selektywnej zbiórki odpadów
opakowaniowych w krajach europejskich (wydajność ok. 90%), wdrożenie systemu
kaucyjnego wpłynie pozytywnie na możliwość osiągania przez gminy wymaganych poziomów
recyklingu, a tym samym unikania ewentualnych kar finansowych za niezrealizowane cele.
Pozyskiwany będzie czysty surowiec, który będzie mógł być stosowany do produkcji kolejnych
opakowań, w tym do kontaktu z żywnością – czego nie można osiągnąć w systemie
pojemnikowym, ze względu na zanieczyszczenie surowca. Włączenie samorządu
w działania wspomagające rozwój systemu kaucyjnego będzie istotne dla zapewnienia
powszechności systemu. Ministerstwo liczy na współpracę gmin z operatorami systemu
w zakresie organizacji punktów zbierania odpadów opakowaniach, a także prowadzenia
działań informacyjnych dla mieszkańców i przedsiębiorców na swoim terenie.
6) Czy Ministerstwo przewiduje zmiany w zakresie odpowiedzialności przedsiębiorstw
odbierających odpady, tak aby one — obok gmin — odpowiadały za realizację celów
recyklingowych?
Zauważyć należy, że ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku
w gminach4 (ucpg) już obecnie przewiduje współodpowiedzialność przedsiębiorców
odbierających odpady komunalne za realizację celów w zakresie recyklingu. System prawny
nie opiera się wyłącznie na obowiązkach gmin, ale nakłada równocześnie konkretne zadania
i sankcje na podmioty odbierające odpady.
Po pierwsze, zgodnie z art. 9e ust. 2 ww. ustawy, przedsiębiorcom odbierającym odpady
zakazuje się mieszania selektywnie zebranych frakcji z odpadami zmieszanymi, jak również
mieszania poszczególnych frakcji ze sobą. Przepis ten zabezpiecza realną możliwość osiągania
wysokich poziomów recyklingu i minimalizuje straty jakościowe surowców wtórnych.
Po drugie, art. 9g ucpg nakłada na podmiot odbierający odpady obowiązek osiągania
w danym roku kalendarzowym wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia
i recyklingu, ograniczenia masy odpadów biodegradowalnych przekazywanych do
4 Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2025 r.
poz. 733).
-- 3 of 4 --
składowania oraz dotrzymania limitów składowania. Oznacza to, że przedsiębiorca odpowiada
za efekty środowiskowe w odniesieniu do masy odpadów, które faktycznie odbiera.
Po trzecie, na mocy art. 9n ucpg, przedsiębiorca jest zobowiązany do sporządzania rocznych
sprawozdań zawierających m.in. informacje o osiągniętych poziomach recyklingu,
ograniczenia składowania i przygotowania do ponownego użycia. Sprawozdania te są
weryfikowane przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, co umożliwia kontrolę
prawidłowej realizacji obowiązków.
Wreszcie przepisy art. 9x omawianej ustawy przewidują szeroki katalog sankcji finansowych,
m.in. za mieszanie odpadów, nierzetelne sprawozdania czy nieosiągnięcie wymaganych
poziomów recyklingu. Kary te są istotnym instrumentem motywującym do przestrzegania
obowiązków przez przedsiębiorców.
W efekcie przedsiębiorstwa odbierające odpady są obok gmin współodpowiedzialne za
realizację celów recyklingowych. Gmina jako organizator systemu, odpowiada za jego
prawidłowe funkcjonowanie, natomiast przedsiębiorcy, jako wykonawcy usług, ponoszą
bezpośrednią odpowiedzialność za osiągane wyniki w odniesieniu do odebranej masy
odpadów. Taki model zapewnia, że ciężar odpowiedzialności za realizację unijnych i krajowych
poziomów recyklingu nie spoczywa wyłącznie na samorządzie terytorialnym, ale jest dzielony
także z podmiotami gospodarczymi uczestniczącymi w systemie.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 4 of 4 --