telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.8.2024.DL
Warszawa, 19 lutego 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 1196 złożoną przez Pana Tadeusza Tomaszewskiego,
Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, w sprawie nowelizacji ustawy o wychowaniu w
trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych
informacji.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Ministerstwo Finansów, obecnie nie są
prowadzone prac mających na celu zniesienie obowiązku oznaczania wyrobów winiarskich
znakami akcyzy.
Wskazać należy, że znaki akcyzy pełnią kilka funkcji, m.in. fiskalną, legalizacyjną i ochronną.
Funkcja fiskalna polega na ochronie interesów Skarbu Państwa poprzez zapewnienie
realnych i pewnych wpływów z podatku akcyzowego.
Funkcja legalizacyjna polega na tym, że naniesiony znak akcyzy na wyrób świadczy o jego
legalnym pochodzeniu. Stosowanie znaków akcyzy ogranicza zatem zjawisko nielegalnego
obrotu wyrobami akcyzowymi, ponieważ wyroby nieoznaczone znakami akcyzy nie mogą
pochodzić z legalnej produkcji lub legalnego importu, czy nabycia
wewnątrzwspólnotowego.
Funkcja ochronna związana jest z ochroną legalnie działających producentów. Ten ostatni
aspekt sprawy wydaje się być doceniany przez podmioty obowiązane do oznaczania
wyrobów akcyzowych znakami akcyzy, co odzwierciedla fakt, że znaki akcyzy na niektóre

-- 1 of 5 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
wyroby akcyzowe zostały wprowadzone na wniosek producentów, którzy borykali się z
nieuczciwą konkurencją.
Ponadto należy dodać, że postulat zniesienia banderolowania wyrobów winiarskich był
szeroko konsultowany zarówno z branżą winiarską jak i Krajową Administracją Skarbową
(KAS). Z przeprowadzonej analizy wynika, że zarówno Związek Pracodawców Krajowa
Rada Winiarstwa jak i KAS są przeciwni zniesieniu obowiązku oznaczania znakami akcyzy
wyrobów winiarskich, gdyż zniesienie tego obowiązku może powodować m.in.:
 wprowadzanie ich do obrotu handlowego bez uiszczenia należnych podatków
(akcyza oraz VAT),
 niekontrolowany wzrost ich podaży (np. wyroby produkowane w innych państwach
członkowskich Unii Europejskiej). System banderolowania oparty na zasadzie
wprowadzenia na terytorium Polski wyrobów już oznaczonych banderolami
pozwala na ograniczenie niekontrolowanego wprowadzania na rynek win,
szczególnie pochodzących z krajów unijnych. Możliwość niekontrolowanego
nabywania wina może powodować niebezpieczeństwo płacenia podatku tylko od
części sprowadzanych wyrobów,
 brak możliwości oceny przez konsumentów ich oryginalności oraz legalności ich
produkcji (znaki akcyzy potwierdzają m.in., że dany wyrób jest oryginalny i został
wyprodukowany przez producenta określonej marki). W przypadku produkcji
krajowej win, zwłaszcza owocowych, wyroby takie w zasadniczej swojej masie są
traktowane przez konsumentów jako źródło alkoholu, dlatego zrezygnowanie z
obowiązku banderolowania może spowodować możliwość wprowadzania do
obrotu handlowego wyrobów z nielegalnych wytwórni, nie do odróżnienia (brak
banderoli) od pozostałych wyrobów, ponieważ technologia produkcji wina nie jest
skomplikowana i w przeszłości występowały przypadki funkcjonowania
nielegalnych wytwórni tzw. ,,garażowych”. Realnym zatem wydaje się powrót
takiego procederu. Jednocześnie wiąże się to z wprowadzaniem do obrotu
wyrobów niskiej jakości wytwarzanych w warunkach niespełniających wymogów
sanitarnych, często przy zastosowaniu środków chemicznych niebezpiecznych dla
zdrowia ludzi.
Jednocześnie, jak poinformowało Ministerstwo Finansów, wychodząc naprzeciw
oczekiwaniom branży winiarskiej, 1 lipca 2021 r. wprowadzono nowe wzory znaków akcyzy
na wyroby winiarskie (mniejszy wymiar), w postaci zarówno banderol samoprzylepnych, jak
i bez warstwy samoprzylepnej oraz określono kilka alternatywnych sposobów
banderolowania wyrobów winiarskich.

-- 2 of 5 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Przedmiotowe zmiany wprowadzone zostały w celu ułatwienia prowadzenia działalności
gospodarczej, były wynikiem podjętej współpracy z branżą winiarską i zgodne z jej
postulatami.
Innym działaniem podjętym przez Ministerstwo Finansów mającym na celu ułatwienie
podmiotom obowiązanym do stosowania znaków akcyzy prowadzenia działalności
gospodarczej była elektronizacja procesu otrzymywania i rozliczania znaków akcyzy. Od 28
czerwca 2021 r. na portalu PUESC (Platforma Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych)
uruchomiona została nowa usługa e-Banderole. Dzięki tej usłudze każdy podmiot
obowiązany do zakupu banderol może elektronicznie, bez konieczności wizyty w urzędach,
złożyć wstępne zapotrzebowanie na banderole oraz złożyć wniosek o wydanie lub sprzedaż
banderol, a także dokonać płatności.
Odnosząc się natomiast do propozycji, aby zmian odnośnie banderolowania wyrobów
winiarskich dokonać poprzez nowelizację ustawy o wychowaniu w trzeźwości i
przeciwdziałaniu alkoholizmowi, wskazać należy, że katalog wyrobów objętych
obowiązkiem oznaczania znakami akcyzy stanowi załącznik nr 3 do ustawy o podatku
akcyzowym, dlatego też, ze względu na ścisły związek opodatkowania wyrobów
akcyzowych z ich oznaczaniem znakami akcyzy, wszelkie zwolnienia powinny być
uregulowane w przepisach ustawy o podatku akcyzowym lub w wydanych do niej aktach
wykonawczych.
Odnosząc się zaś do kwestii zmian legislacyjnych umożliwiających sprzedaż napojów
alkoholowych za pośrednictwem Internetu (e-commerce), Ministerstwo Zdrowia
podtrzymuje dotychczasowe negatywne stanowisko przedstawiane w omawianej sprawie.
Zgodnie z analizą przeprowadzoną przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego –
Państwowy Zakład Higieny PIB1 do tej pory przeprowadzono niewiele badań w obszarze
oddziaływania sprzedaży alkoholu przez Internet na postawy i zachowania związane z
używaniem alkoholu, jednak ich wyniki mogą budzić zaniepokojenie. Badanie
przeprowadzone przez Centrum Badań Polityki Alkoholowej (
Center for Alcohol Policy
Research) w Australii w 2019 r. pokazało, że respondenci, którzy używali szybkiej dostawy
alkoholu online (dostawa poniżej dwóch godzin) częściej odznaczali się zachowaniami typu
binge drinking gdzie jednorazowo spożywali powyżej 5 porcji alkoholu niż osoby, które nie
korzystały z szybkiej dostawy alkoholu2. Nowsze badanie przeprowadzone w Nowej
Zelandii podczas pierwszych ograniczeń w związku z COVID-19 w kraju w okresie od
1 Zakład Monitorowania i Analiz Stanu Zdrowia Ludności Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH –
Państwowy Instytut Badawczy, B. Wojtyniak, J. Stokwiszewski, A. Poznańska, P. Goryński, R. Halik, A.
Trochonowicz.
2 https://fare.org.au/wp-content/uploads/Alcohol-home-delivery-services.pdf.

-- 3 of 5 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
kwietnia do maja 2020 r. pokazało, że respondenci kupujący alkohol przez Internet
niezależnie od szybkości dostawy mieli o 75% większe ryzyko, że będą używać napojów
alkoholowych w sposób ryzykowny i spożywać jednorazowo powyżej 6 porcji alkoholu w
ciągu tygodnia3. W obu badaniach zauważono też łatwiejszy dostęp do alkoholu osób
poniżej limitu wiekowego. Spośród uczestników badań poniżej 25 roku życia 36%
(Australia) i 58% (Nowa Zelandia) zgłosiło, że nie dokonano weryfikacji ich tożsamości w
momencie sprzedaży.
Zgodnie z analizą przeprowadzoną przez Instytut Psychiatrii i Neurologii4, dostarczanie
zakupów przez internet oraz dostawa do domu mogą przyczyniać się do zmiany wzorów
konsumpcji alkoholu, m.in. w zakresie ilości spożywanego alkoholu (Matthay i Schmidt
2021) oraz dokonywania zakupów alkoholu pod wpływem impulsu. Dzieje się tak np. w
przypadku wina, które w niektórych krajach jest popularnym towarem kupowanym online,
szczególnie przez przedstawicieli klasy średniej (Bruwer i Wood 2005). Zakupy alkoholu
przez internet mogą przyczyniać się do nadużywania alkoholu (Monijca-Perez i inni 2019;
Huckle i inni 2021), impulsywnego dokonywania zakupu alkoholu oraz niekontrolowanego
dokonywania zakupu napojów alkoholowych przez osoby niepełnoletnie (Williams i Ribisl
2012; Williams i Schmidt 2013). Badania prowadzone w Nowej Zelandii pokazały, że w
trakcie epidemii COVID-19 około 40% badanych kupowało alkohol w sklepach
internetowych, przy czym blisko połowa z nich robiła to po raz pierwszy w życiu (Huckle i
inni 2021). Dokonywanie zakupów alkoholu przez internet w trakcie ograniczeń
pandemicznych było związane z wyższym o 75% ryzykiem nadmiernego spożywania
alkoholu w tygodniu poprzedzającym badanie, podczas gdy takiego związku nie
odnotowano w przypadku zakupów w sklepach stacjonarnych.
Nie bez znaczenia pozostaje również możliwość wystąpienia nadużyć związanych ze
sprzedażą napojów alkoholowych osobom niepełnoletnim. Badania nowozelandzkie
pokazały, że w trakcie pandemii COVID-19, aż 58% kupujących alkohol, którzy nie osiągnęli
wieku, w którym mogą legalnie nabywać alkohol, nie przechodziło przez weryfikację wieku
przy dokonywaniu zakupów (Huckle i inni 2021). Tym samym, przepisy dotyczące
sprzedaży napojów alkoholowych online można uznać za niewystarczające dla
wyegzekwowania zakazu używania alkoholu przez osoby poniżej 18 roku życia.
Nowym i godnym utrzymania zjawiskiem, jeśli chodzi o kierunek trendu, jest spadek
rozpowszechnienia spożycia alkoholu wśród młodzieży szkolnej. Tymczasem, w opinii IPiN,
3 Huckle T, Parker K, Romeo JS, Casswell S. Online alcohol delivery is associated with heavier drinking during the
first New Zealand COVID-19 pandemic restrictions. Drug and Alcohol Review
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/dar.13222.
4 Zakład Badań nad Alkoholizmem i Toksykomaniami Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, M. Bujalski,
K. Dąbrowska, J. Klingemann, M. Kucharski, J. Moskalewicz, J. Sierosławski, Ł. Wieczorek.

-- 4 of 5 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
umożliwienie sprzedaży alkoholu przez internet sprzyja niekontrolowanym zakupom
napojów alkoholowych przez osoby niepełnoletnie, a przepisy dotyczące sprzedaży
napojów alkoholowych online można uznać za niewystarczające, aby to uniemożliwić.
Ponadto, jak zauważono, wpływ dostępności fizycznej i ekonomicznej alkoholu na poziom
jego spożycia oraz na rozpowszechnienie zdrowotnych i społecznych problemów
związanych z piciem został wielokrotnie udokumentowany w badaniach naukowych.
Zależność pomiędzy dostępnością fizyczną a liczbą pierwszorazowych hospitalizacji z
powodu zaburzeń psychicznych spowodowanych alkoholem ma charakter prostoliniowy.
Oczywiste jest też, że sprzedaż alkoholu przez internet oraz dostawa do domu mogą
przyczyniać się do wzrostu spożycia alkoholu.
Przedstawiając powyższe informacje, stanowiące jedynie część wyników
przeprowadzonych analiz, jednoznacznie stwierdzić należy, że umożliwienie sprzedaży
napojów alkoholowych przez internet stoi w sprzeczności z interesem zdrowia publicznego.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 5 of 5 --