tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.430.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11956 Pani Posłanki Joanny Frydrych, w sprawie planów
zwiększenia liczby miejsc w dziennych placówkach wsparcia w Polsce, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214),
art. 17 ust. 2, prowadzenie i zapewnienie miejsc w ośrodkach wsparcia, np. w dziennych
domach pomocy o zasięgu gminnym oraz kierowanie do nich osób wymagających wsparcia,
należy do zadań własnych samorządów gminnych. W przypadku zadania własnego środki
finansowe na jego realizację pochodzą z budżetu gminy.
Natomiast prowadzenie powiatowych ośrodków wsparcia dla osób z terenu więcej niż jednej
gminy, w tym dziennych domów pomocy, należy do zadań własnych powiatu finansowanych
ze środków powiatu.
To od decyzji jednostek samorządu terytorialnego – podejmowanych na podstawie
rozeznania potrzeb lokalnych w zakresie pomocy społecznej i ich analizy oraz w oparciu
o założenia opracowanej gminnej/powiatowej strategii rozwiązywania problemów
społecznych – zależy zatem rozwój ośrodków wsparcia w formie dziennych domów pomocy,
w tym zwiększanie liczby miejsc z tych jednostkach.
Jak wynika z powyższego jednostki samorządu terytorialnego mają swobodę
w organizowaniu tej formy wsparcia dla mieszkańców w taki sposób, aby zaspokajane były
potrzeby społeczności lokalnej. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej może jedynie
zachęcać do podejmowania takich działań.
Natomiast prowadzenie ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi –
środowiskowych domów samopomocy i klubów samopomocy dla osób z zaburzeniami
psychicznymi jest zadaniem zleconym jednostkom samorządu terytorialnego z zakresu
administracji rządowej, co wynika z art. 18 ust. 1 pkt 5 przywołanej wyżej ustawy.
W związku z tym rozwój tych ośrodków oraz ich bieżące utrzymanie finansowane jest ze
środków budżetu państwa.
Ta forma wsparcia ulega systematycznemu rozwojowi. Kierownictwo Ministerstwa Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej poszerza dostępność usług w środowiskowych domach
samopomocy, także w odniesieniu do osób wymagających wzmożonej opieki, w tym osób
z niepełnosprawnością sprzężoną i w spektrum autyzmu.
Rozwój ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, także w ramach działania
3.2 kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem”, finansowany jest corocznie z rezerwy
celowej budżetu państwa cz. 83 poz. 25.
Przy tegorocznym podziale środków rezerwy wśród priorytetów wskazano: tworzenie
nowych środowiskowych domów samopomocy bez względu na ich zasięg (gminny lub

-- 1 of 6 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
powiatowy) w powiatach, na terenie których jak dotąd nie funkcjonuje żaden środowiskowy
dom samopomocy; tworzenie nowych środowiskowych domów dla osób ze spectrum
autyzmu i niepełnosprawnościami sprzężonymi; tworzenie nowych miejsc w nowych bądź
istniejących środowiskowych domach samopomocy w związku z możliwością przyjęcia osób
ze spectrum autyzmu bądź niepełnosprawnościami sprzężonymi; utrzymanie standardów
w istniejących środowiskowych domach samopomocy.
W roku 2024 na rozwój ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, również
w ramach działania 3.2 programu „Za życiem”, rozdysponowano kwotę 28 090 659,60 zł,
z której sfinansowano utworzenie 9 środowiskowych domów samopomocy oraz 2 klubów
samopomocy dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Ogółem utworzono 459 nowych miejsc.
Ponadto w 2024 r., związku z art. 51c ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy
społecznej, zwiększono kwotę dotacji dla 9 458 uczestników środowiskowych domów
samopomocy (w tym dla 981 uczestników ze spektrum autyzmu oraz 8 477 uczestników
z niepełnosprawnościami sprzężonymi).
Z kolei w podziale rezerwy celowej budżetu państwa na rozwój sieci ośrodków wsparcia dla
osób z zaburzeniami psychicznymi w roku 2025 w kwocie 47 138 907, 95 zł uwzględniono
środki na utworzenie 16 ŚDS (w tym 3 ŚDS na terenie powiatów, w których tego typu
placówki nie funkcjonowały) oraz 2 filii ŚDS. Zaplanowano również uruchomienie łącznie
740 miejsc w nowych i istniejących środowiskowych domach samopomocy, w tym 325
z podwyższoną dotacją z programu „Za życiem”.
Wspomnieć również należy o wsparciu w mieszkaniu treningowym lub wspomaganym,
będącym zadaniem samorządu gminnego wynikającym z przepisu art. 17 ust. 1 pkt 12, które
ma charakter obowiązkowy.
Mieszkania treningowe są formą pomocy społecznej przygotowującą osoby w nich
przebywające do prowadzenia niezależnego życia lub wspierającą te osoby w codziennym
funkcjonowaniu przy wsparciu specjalistów. Natomiast w mieszkaniu wspomaganym
świadczy się usługi bytowe, pracę socjalną oraz pomoc w wykonywaniu czynności
niezbędnych w codziennym funkcjonowaniu i realizacji kontaktów społecznych celem
utrzymania lub rozwijania niezależności osoby (na poziomie jej psychofizycznych
możliwości).
Zadanie to, podobnie jak w przypadku środowiskowych domów samopomocy, finansowane
jest również na gruncie działania 4.4 kompleksowego programu wsparcia dla rodzin
„Za życiem”.
W roku 2025 z rezerwy celowej budżetu państwa, z przeznaczeniem na tworzenie mieszkań
treningowych i wspomaganych, w ramach działania 4.4 uruchomiono środki w wysokości 20
578 901,00 zł. Zakłada się sfinansowanie utworzenia z tej kwoty 96 nowych mieszkań
treningowych i wspomaganych, co przełoży się na utworzenie 220 nowych miejsc, w tym: 33
mieszkań treningowych dla 81 osób oraz 63 mieszkań wspomaganych dla 139 osób.
Działania mające na celu zwiększanie liczby miejsc w dziennych placówkach wsparcia
realizowane jest m.in. w ramach programu „Samodzielność-Aktywność-Mobilność!”
Wspomagane Społeczności Mieszkaniowe, którego celem jest stworzenie infrastruktury
Wspomaganych Społeczności Mieszkaniowych (WSM). WSM mają służyć zapewnieniu
niezależności osobom z niepełnosprawnościami w zakresie wyboru stylu życia

-- 2 of 6 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
i wykonywania codziennych czynności, umożliwiając przy tym świadczenie całodobowych
usług wspomagających dostosowanych do indywidualnych potrzeb mieszkańców WSM.
Mieszkańcami WSM będą osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Program
„Samodzielność – Aktywność – Mobilność!” Wspomagane Społeczności Mieszkaniowe
wpisuje się w ideę deinstytucjonalizacji wynikającą zarówno z Konwencji o prawach osób
niepełnosprawnych, jak też Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021–2030,
której celem jest przejście od opieki instytucjonalnej do wsparcia na poziomie społeczności
lokalnych. Wnioskodawcami w programie mogą być wyłącznie organizacje pozarządowe lub
podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności
pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2024 r. poz. 1491).
Koncepcja programu uwzględnia potrzeby wszystkich osób ze znacznym stopniem
niepełnosprawności, które powinny mieszkać w niewielkich społecznościach, w spokojnym
otoczeniu zbliżonym do warunków domowych. Kluczowym założeniem programu jest
budowa wspomaganych społeczności mieszkaniowych dla maksymalnie 12 osób, dodatkowo
z podziałem na minimum 2 zespoły mieszkalne, celem zapewnienia mieszkańcom komfortu
i bezpieczeństwa. Otwarty charakter programu umożliwia wnioskodawcom tworzenie
wspomaganych społeczności mieszkaniowych w dowolnej lokalizacji, dzięki czemu
planowane inwestycje sytuowane są w środowisku lokalnym sprzyjającym integracji. Oprócz
wymagań architektoniczno-budowlanych, które zapewniają każdemu mieszkańcowi
samodzielne mieszkanie spełniające założenia ustawy o dostępności, na wnioskodawców
nakłada się również obowiązek określenia kompetencji kadry, która wspierać będzie
mieszkańców wspomaganych społeczności mieszkaniowych w zakresie niezbędnych usług
terapeutycznych i socjalno-bytowych.
Na gruncie pierwszej edycji programu przyznano środki na budowę 23 wspomaganych
społeczności mieszkaniowych, w których powstanie łącznie 259 mieszkań. Trzy pierwsze
inwestycje zostały już ukończone i wkrótce rozpoczną działalność. W ramach drugiej edycji
programu trwa proces podpisywania umów z 27 beneficjentami, którzy planują wybudować
łącznie 297 mieszkań. Ogłoszenie trzeciej edycji programu planowane jest w grudniu
bieżącego roku.
Innym ważnym rozwiązaniem jest „Program wyrównywania różnic między regionami III”.
W ramach obszaru F, udzielane jest wsparcie finansowe na projekty mające na celu
utworzenie nowego warsztatu terapii zajęciowej (WTZ) lub modernizację warsztatów
istniejących, a także wsparcie modernizacji środowiskowych domów samopomocy (ŚDS)
i zakładów aktywności zawodowej (ZAZ). Adresatami wsparcia są jednostki samorządu
terytorialnego oraz organizacje pozarządowe, jego realizatorem jest zaś samorząd
powiatowy, który przyjmie zaproszenie do uczestnictwa w programie.
Wsparcie w 2025 roku obejmowało do 70% kosztów realizacji projektu z limitem 18 500 zł
na każde nowo utworzone miejsce w WTZ lub do 80% kosztów na modernizację istniejącej
infrastruktury (nie przekraczającą 201 500 zł na inwestycję). W 2025 roku w ramach
programu modernizacją objęto 134 WTZ-ty w 103 powiatach, udzielając dofinasowań
w łącznej kwocie 14 555 582,03 zł.
Należy zwrócić też uwagę na zadania zlecane zgodnie z art. 36 ustawy o rehabilitacji
zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2025 r. poz.

-- 3 of 6 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
913). Do adresatów wsparcia należą organizacje pozarządowe (w tym stowarzyszenia,
fundacje, kościelne osoby prawne), które od wielu lat aktywnie realizują działania
stanowiące odpowiedź na potrzeby środowiska osób z niepełnosprawnościami. Bliska
współpraca organizacji i środowiska umożliwia precyzyjne dostosowanie podejmowanych
działań do lokalnych uwarunkowań oraz zróżnicowanych potrzeb wynikających z rodzaju
i stopnia niepełnosprawności.
Zgodnie z postanowieniami art. 36 ww. ustawy zadania z zakresu rehabilitacji zawodowej
i społecznej osób niepełnosprawnych mogą być realizowane przez fundacje oraz organizacje
pozarządowe:
 na zlecenie Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON);
 na zlecenie samorządu województwa lub powiatu ze środków PFRON (przekazanych
wg algorytmu).
Rodzaje zadań, które mogą być zlecane fundacjom oraz organizacjom pozarządowym
wskazano w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lutego 2008 r.
w sprawie rodzajów zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób
niepełnosprawnych zlecanych fundacjom oraz organizacjom pozarządowym (Dz.U. z 2016 r.
poz. 1945) . Mogą one obejmować m.in.:
 prowadzenie rehabilitacji osób z niepełnosprawnościami w różnych typach placówek;
 organizowanie i prowadzenie szkoleń, kursów i warsztatów dla członków rodzin osób
z niepełnosprawnościami, opiekunów, kadry oraz wolontariuszy bezpośrednio
zaangażowanych w proces rehabilitacji zawodowej lub społecznej osób
z niepełnosprawnościami, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień dotyczących
procesu integracji osób niepełnosprawnych w najbliższym środowisku i społeczności
lokalnej, zwiększania ich aktywności życiowej i zaradności osobistej oraz niezależności
ekonomicznej, podnoszenia umiejętności pracy z osobami niepełnosprawnymi, w tym
sprawowania nad nimi opieki i udzielania pomocy w procesie ich rehabilitacji;
 prowadzenie grupowych i indywidualnych zajęć, które: mają na celu nabywanie,
rozwijanie i podtrzymywanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego
funkcjonowania osób z niepełnosprawnościami, rozwijają umiejętności sprawnego
komunikowania się z otoczeniem osób z uszkodzeniami słuchu, mowy, z autyzmem
i z niepełnosprawnością intelektualną, usprawniają i wspierają funkcjonowanie osób
z autyzmem i z niepełnosprawnością intelektualną w różnych rolach społecznych
i w różnych środowiskach.
Ww. rozporządzenie wymienia również świadczenie usług wspierających, które mają na celu
umożliwienie lub wspomaganie niezależnego życia osób z niepełnosprawnościami,
w szczególności usług asystencji osobistej.
Realizacja powyższych zadań odbywa się w drodze otwartych konkursów ogłaszanych
zgodnie z ustawą o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Organizacje mogą
składać wnioski m.in. z kierunku pomocy 2: zwiększenie samodzielności osób
z niepełnosprawnościami – w ramach którego dofinansowaniu podlegają projekty
obejmujące w szczególności prowadzenie rehabilitacji w specjalistycznych placówkach
prowadzonych przez organizacje pozarządowe, jak również projekty obejmujące

-- 4 of 6 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
prowadzenie wsparcia poza placówką w postaci szkoleń, kursów, warsztatów, grupowych
i indywidualnych zajęć oraz usług wspierających.
Obecnie projekty w ramach kierunku pomocy 2: „Zwiększenie samodzielności osób
z niepełnosprawnościami” są realizowane na podstawie umów zawartych w wyniku
rozstrzygnięcia konkursów ogłoszonych przez PFRON, tj.:
 konkursu 1/2022 pod nazwą "Działamy razem" - projekty rozpoczęły się w 2023 roku.
Na gruncie konkursu mogły zostać zgłoszone również projekty wieloletnie, m.in.
w kierunku pomocy 2, typ projektu „prowadzenie rehabilitacji w placówce (rehabilitacja
ciągła)”. Obecnie dla projektów wieloletnich trwa III okres finansowania (od 1 kwietnia
2025 roku do 31 marca 2026 roku);
 konkursu 1/2023 pn."Możemy więcej". Realizację projektów rozpoczęto w 2024 roku.
W ramach konkursu mogły zostać zgłoszone również projekty wieloletnie, m.in.
w kierunku pomocy 2, typ projektu „prowadzenie rehabilitacji w placówce (rehabilitacja
ciągła)”. Obecnie dla projektów wieloletnich trwa II okres finansowania (od 1 kwietnia
2025 roku do 31 marca 2026 roku);
 konkursu 1/2024 pod nazwą „Wspieramy aktywność”. Realizację projektów rozpoczęto
w 2025 roku. W przypadku kierunku pomocy 2, konkurs dotyczy projektów
realizowanych od 1 stycznia 2025 roku do 31 marca 2026 roku.
W ramach konkursu można było zgłaszać również projekty wieloletnie, m.in. w kierunku
pomocy 2, typ projektu „prowadzenie rehabilitacji w placówce (rehabilitacja ciągła)”,
dla którego wyznaczono następujące maksymalne okresy realizacji projektów wieloletnich:
 pierwszy od 1 stycznia 2025 roku do 31 marca 2026 roku;
 drugi od 1 kwietnia 2026 roku do 31 marca 2027 roku;
 trzeci od 1 kwietnia 2027 roku do 31 marca 2028 roku.
Terminy przyjmowania wniosków na dotychczas ogłoszone konkursy minęły. Konkursy
ogłaszane są zwyczajowo we wrześniu albo w październiku danego roku i dotyczą realizacji
projektów w następnym roku kalendarzowym. Po podjęciu decyzji w sprawie ogłoszenia
kolejnego konkursu o zlecenie realizacji zadań, informację w tym zakresie zostaną
zamieszczone na stronie PFRON pod adresem: www.pfron.org.pl.
Organizacje pozarządowe uznaje się za kluczowego partnera w realizacji zadań na rzecz
środowiska osób z niepełnosprawnościami. Z tego względu systematycznie wspierane są
(finansowo i merytorycznie) działania przez nie podejmowane.
W 2025 roku na realizację zadań/projektów z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej
osób z niepełnosprawnościami ma zostać przeznaczonych łącznie 1,15 mld złotych.
Wsparcie obejmie działania prowadzone w niemal 700 placówkach zgłoszonych
w projektach w typie „prowadzenie rehabilitacji w placówce (rehabilitacja ciągła)”.
Obok wskazanych rozwiązań wymienić trzeba też Program „Centra opiekuńczo–
mieszkalne”. Jego głównym celem jest tworzenie warunków do niezależnego życia
i funkcjonowania dorosłym osobom z niepełnosprawnościami, które posiadają orzeczenie
o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności lub orzeczenie traktowane na
równi z tymi orzeczeniami, o których mowa w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Wskazany cel realizowany jest poprzez
tworzenie i zapewnianie funkcjonowania placówek pobytu dziennego lub całodobowego dla

-- 5 of 6 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wskazanej grupy osób z niepełnosprawnościami, w szczególności na obszarach kraju, na
których liczba tych placówek jest najniższa. Zadanie to realizowane jest przez samorządy
szczebla gminnego lub powiatowego. Adresatami programu są gminy i powiaty, które
zorganizują usługi zamieszkiwania całodobowego lub dziennego dla dorosłych osób
z niepełnosprawnościami posiadających orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu
niepełnosprawności lub orzeczenia traktowane na równi z tymi orzeczeniami.
Na dzień dzisiejszy otwartych jest 86 Centrów opiekuńczych, które oferują 1067 miejsc
pobytu dziennego, w tym 620 miejsc dla osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności
i 447 z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, a także 661 miejsc w ramach pobytu
całodobowego.
Do 2028 r. otwartych zostanie 140 centrów, które łącznie oferować będą 1632 miejsc
w ramach pobyt dziennego i 1107 miejsc w ramach pobytu całodobowego.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 6 of 6 --